Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

---

Sự bất cập trong luật nghĩa vụ quân sự Việt Nam

 

Anh Nguyễn Tiến Trung, thành viên Đảng Dân Chủ Việt Nam, thành viên Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ, bị kêu gọi thực hiện nghĩa vụ quân sự[1] khi anh mới tốt nghiệp thạc sĩ tin học trở về và đã bắt đầu đi làm. Bài viết này mong giúp rộng đường dư luận về chế độ nghĩa vụ quân sự ở Việt Nam dựa trên các văn bản được ban hành.

Học tốt, nghĩa vụ tốt, rồi... đi học lại nhé!

Luật nghĩa vụ quân sự 1981 sửa đổi năm 2005[2] bắt buộc các thanh niên từ độ tuổi 18 đến 25 phải thực hiện nghĩa vụ quân sự trong vòng hai năm. Trong số các trường hợp được miễn, quy định tại điều 29 Luật nghĩa vụ sửa đổi năm 2005, có các công dân “đang học ở các trường phổ thông, trường dạy nghề, trường trung cấp chuyên nghiệp, trường cao đẳng, trường đại học do Chính phủ quy định” (điểm e) và những công dân “là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi người khác trong gia đình không còn sức lao động hoặc chưa đến tuổi lao động” (điểm b).

Nghị định số 38/2007 NĐ-CP ngày 15 tháng 3 năm 2007 về việc tạm hoãn gọi nhập ngũ và miễn gọi nhập ngũ thời bình đối với công dân nam trong độ tuổi nhập ngũ [3], có quy định chi tiết hơn về những trường hợp vừa kể trên tại điều 3. Trong diện được miễn có :

“Học sinh, sinh viên đang học tập tại các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân theo quy định tại khoản 1 Điều 48 của Luật Giáo dục 2005 […]” (khoản 9)

”Học sinh, sinh viên đang học tại các nhà trường của tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế, […] hoặc học sinh, sinh viên được đi du học tại các trường ở nước ngoài có thời gian đào tạo từ mười hai tháng trở lên” (khoản 10)

Khoản 11 kế tiếp nhấn mạnh rằng “Công dân đang học tập tại các trường quy định tại điểm b, điểm c khoản 9 và khoản 10 Điều này chỉ được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong một khoá đào tạo tập trung, nếu tiếp tục học tập ở các khoá đào tạo khác thì không được tạm hoãn gọi nhập ngũ”.

Tức là nếu một sinh viên theo học bằng hai (khóa đào tạo tập trung thứ hai) thì sẽ không được hưởng chế độ miễn nghĩa vụ quân sự nữa. Tương tự như vậy, một sinh viên mới tốt nghiệp ra trường và đi làm, nếu anh ta không phải là nguồn thu nhập chính của gia đình, thì cũng có thể bị gọi nhập ngũ[4].

Như vậy, những thanh niên muốn tiếp tục học thêm một ngành học khác để trang bị thêm kiến thức, hoặc đã bắt đầu đi làm, có thể bị bắt ngừng việc học và làm của mình trong vòng hai năm để đi nghĩa vụ quân sự. Sau hai năm đó những kiến thức anh đã được học và những kinh nghiệm tích lũy liệu có còn sử dụng được nữa không?

Một điều luật bất hợp lý nếu vẫn mang ra áp dụng tất sẽ sinh tiêu cực, bởi vì người dân sẽ tìm cách “lách luật”.

Quả thật, trên thực tế, việc đi nghĩa vụ quân sự với những người trẻ tuổi đang đi học, đi làm ít khi xảy ra, bởi gia đình có thể “bồi dưỡng” cho các cán bộ phụ trách vận động đi nghĩa vụ để họ “chiếu cố” cho con em mình. Điều luật phi lý mà vẫn tồn tại, có phải vì nó tạo nguồn thu nhập bất chính béo bở cho một số bộ phận nhân viên nhà nước?

Ngoài ra, nó là một công cụ đắc lực khi chính quyền muốn trấn áp những thanh niên “cứng đầu”, “dám” nói và làm những điều khiến Đảng và Nhà nước không hài lòng.

Đó chính là trường hợp của Nguyễn Tiến Trung. Là một sinh viên xuất sắc được học bổng Effeil của Chính phủ Pháp, sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ tin học, anh đã chọn con đường trở về, góp phần xây dựng “xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” theo lời Nhà nước kêu gọi. Đổi lại nhiệt huyết của anh là 3 lần các công ty hủy lời cam kết sau khi có sự can thiệp của “một số thế lực nào đó”. Bây giờ khi anh đang đi làm, có tin chính quyền rục rịch gọi anh… đi nghĩa vụ quân sự.

Trong khi đó, ngành tin học lại đang thiếu nhân lực cao cấp trầm trọng. Chỉ cần trích báo điện tử tỉnh An Giang trong một bài báo gần đây, ta có thể thấy điều đó: “Theo đánh giá của Bộ Thông tin và Truyền thông, hiện VN còn rất ít chuyên gia CNTT giỏi có trình độ tư vấn, thiết kế các hệ thống lớn, cung cấp giải pháp tổng thể…; thiếu lao động giỏi ngoại ngữ, thành thạo chuyên môn đạt chuẩn quốc tế cho công nghiệp CNTT”. [5]

Công nghệ thông tin cũng là lĩnh vực mà kiến thức đổi mới rất nhanh, không lẽ ra khỏi quân ngũ các kỹ sư tin học trẻ sẽ phải học lại từ đầu? Sẽ tốn kém bao nhiêu tiền bạc, chất xám cho gia đình và đất nước?

Nếu cứ như vậy, sẽ có bao nhiêu bạn tốt nghiệp nước ngoài dám trở về nước phục vụ?

Quyền học tập và lao động thì sao?

Dẫu biết rằng thực hiện nghĩa vụ quân sự là một nghĩa vụ của công dân, nhưng việc thực hiện nghĩa vụ này cũng cần được bố trí hợp lý để không ảnh hưởng đến quyền lợi của những người liên quan. Điều này lại càng quan trọng hơn khi những người trong độ tuổi 20, đặc biệt những người đã tốt nghiệp, có bằng cấp, là một nguồn nhân lực chính trong thị trường lao động nơi cầu đang lớn hơn cung của Việt Nam.

Cũng không nên quên rằng học tập và làm việc cũng là quyền và nghĩa vụ của công dân. Trong thời bình, quyền này lại càng quan trọng hơn bao giờ hết bởi đó là điều kiện cốt yếu cho sự phát triển kinh tế xã hội.

Đó là chưa kể tới sự lỗi thời của chính sách quốc phòng hiện nay - sự lỗi thời khiến cho việc đi nghĩa vụ quân sự thực tế chẳng đóng góp được bao nhiêu cho an ninh quốc gia.

Trong ngành an ninh quốc phòng, đáng lẽ Chính phủ nên tạo điều kiện cho các chuyên gia, kỹ sư có cơ hội học tập, nghiên cứu để hiện đại hóa nền quốc phòng, thay vì áp đặt một nền “quốc phòng toàn dân” đã quá lạc hậu và vô nghĩa trong thế kỷ 21 này. Nhất là khi người láng giềng phương Bắc và thế giới đang tiến rất nhanh trong khoa học kỹ thuật quân sự.

Một sinh viên du học ủng hộ dân chủ không-dám-nêu-tên

 

---