RFA 2006/02/05 21:00

Giới Thiệu: Thưa quý vị, bác sĩ Nguyễn Đan Quế, một nhà tranh đấu dân chủ nổi tiếng trong nước vừa dành cho biên tập viên Nguyễn An của ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do một cuộc phỏng vấn đặc biệt. Nội dung của cuộc phỏng vấn là sự kiện nổi bật trong thời gian gần đây ở trong nước. Một loạt các cuộc đình công của công nhân làm việc cho các công ty vốn nước ngoài. Mở đầu cuộc phỏng vấn bác sĩ Quế cho biết tình hình sinh hoạt đời sống của ông.

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

 

BS Nguyễn Đan Quế: Ngày nhà cầm quyền thả tôi ra lần này thì tôi cảm thấy khó thở hơn rất nhiều so với hai lần thả ra trước và năm 1988 và 1998.

 

Nguyễn An: Thưa bác sĩ, họ có làm phiền trực tiếp với bác sĩ không, hay họ chỉ theo dõi thôi ạ?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Họ theo dõi, hoặc khi tôi di chuyển đi đâu, hoặc đến nhà ai thì lập tức họ đến nhà đó làm phiền gia đình nhà đó.

 

Nguyễn An: Thưa bác sĩ, ở trong nước vừa rồi, trong dịp Tết này có một vấn đề rất lớn là các cuộc đình công gần như hàng loạt của công nhân làm việc cho công ty nước ngoài. Bác sĩ có theo dõi vấn đề này không?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Vâng, tôi cũng có theo dõi. Cuối tháng 12/2005 và đầu tháng 1/2006 thì có một loạt các cuộc đình công xảy ra ở khu công nghiệp Linh Chung ở Thủ Đức, gần Sài Gòn. Bắt đầu từ công ty có vốn đầu tư nước ngoài FDI của Đài Loan lan nhanh sang các công ty khác, có đến 42.000 công nhân tham gia. Lực lượng công an được phái đến, phối hợp với số công nhân đảng viên hoạt động với danh nghĩa công đoàn để khống chế công nhân đang biểu tình đòi tăng lương, vốn quá thấp so với các nước trong vùng, và đòi cải thiện chế độ làm việc thường không an toàn, không có bảo hiểm tai nạn lao động, không trả tiền phụ trội làm thêm giờ, bạo hành hay lạm dụng của phía chủ, kể cả lạm dụng tình dục phụ nữ. Nữa tháng sau, ngày 20/1/2006 đình công lại nổ ra ở hai công ty nữa thuộc tỉnh Bình Dương, cũng với lý do là đòi tăng lương và cải thiện chế độ lao động.

Để đối phó, một mặt công an bắt lụi hơn 100 lãnh tụ công nhân, mặt khác Phan Văn Khải vội ký tăng lương tối thiểu tứ 650.000/tháng (khoảng 40 đô la) lên 710.000 đến 850.000/tháng. Các công ty Đài Loan đồng ý tăng lương nhưng cho biết họ đang nghiên cứu rút ra khỏi Việt Nam , doạlàm áp lực với Hà Nội.

Còn các anh chị em công nhân thì cho rằng mức tăng lương như vậy vẫn chưa thỏa đáng. Tuy trở lại làm việc nhưng tâm trạng còn nhiều âm ỉ bất mãn.

 

Nguyễn An: Thưa bác sĩ, như vậy thì nguyên nhân đầu tiên trực tiếp đưa đến các vụ đình công đó là vấn đề lương quá ít, họ không đủ sống và không được tăng thỏa đáng. Theo bác sĩ còn nguyên nhân nào khác đưa tới những cuộc đình công đó nữa không ạ?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Lý do đòi là lương và cải thiện điều kiện làm việc. Bây giờ mình xem lý do thâm sâu thì nó như thế này.

Cộng sản luôn tuyên truyền công nhân là giai cấp lãnh đạo. Trong chiến tranh nông dân và công nhân hy sinh xương máu nhiều nhất. Trong hòa bình phát triển nhà cầm quyền Hà Nội đem rao bán lao động của công nhân Việt Nam với giá rẽ nhất. Công nhân nhiều khi phải làm việc một ngày 10 tiếng, 12 tiếng, thậm chí 14 tiếng mà không được trả tiền phụ trội. Công đoàn nhà nước là công cuộc kìm kẹp chính của Cộng sản, vụ Linh Chung bộc phát quá bất ngờ, bùng mạnh ngay tức khắc khiến Cộng sản trở tay không kịp. Vụ Bình Dương tiếp theo cho thấy vấn đề còn nhiều phức tạp. 

Vấn đề như thế này. Nhà nước ấn định lương tối thiểu khu vực lương quốc doanh là 350.000 đồng/ tháng (khoảng 22 đô la). Công nhân các công ty có vốn đầu tư nước ngoài FDI lãnh gấp đôi còn kêu ca nỗi gì. Sự thật không phải vậy, chính thức trên giấy tờ là 35.000 đồng nhưng do phù  phép đủ thứ và với trợ cấp cộng lại cao gấp ba lần con số 35.000 đó. Dùng tiêu chuẩn chính thức 35.000/tháng của quốc doanh để khống chế khu vực tư doanh và nhất là dìm lương khu vực có vốn đầu tư nước ngoài FDI. Hơn nữa, cả chục năm nay chính phủ nhiều lần hứa nhưng không điều chỉnh lương mặc dầu gần đây vật giá leo thang phi mã.

Theo luật định FDI có quyền tuyển công nhân nhưng phải qua sự giới thiệu của Bộ thương binh xã hội. Cộng sản cài đảng viên vào thành lập công đoàn. Tôi có thể nói với quý vị rằng tất cả các công đoàn ở Việt Nam hiện nay đều do nhà nước nắm tạiđiều này

 

Nguyễn An: Thưa Bác Sĩ đó là một trong những nguyên nhân chính phải không ?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Không, tôi giải thích thêm vế này nữa cho nó rõ ràng

 

Nguyễn An:Dạ, vâng

 

 

BS Nguyễn Đan Quế: Một mặt mốc nối với tư bản, mặt khác cầm chặt công đoàn. Nhà nước có đầu tư tư bản, có nhân công rẽ, trong khi công nhân lãnh lương chết đói. Trong trường hợp một khi cơm không lành canh chẳng ngọt với tư bản thì công đoàn theo lệnh đảng tuyên truyền công nhân chống lại chủ để buộc tư bản nhượng bộ. Thành thử công đoàn nhà nước là con dao hai lưỡi, các nhà đầu tư ngoại quốc cần coi chừng.

Theo tôi, lý do chính là thế này. Bộ chính trị đảng CSVN phải chịu trách nhiệm về sự phản kháng của công nhân vì đã chỉ đạo chính quyền Việt Nam theo đuổi đường lối cấu kết với tư bản bốc lột công nhân Việt Nam.

 

Nguyễn An: Thưa bác sĩ, nếu như vậy thì giải pháp cho vấn đề là như thế nào ạ?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Tôi có thể nói thế này. Thế giới đang đi vào toàn cầu hóa. Các công ty đầu tư vào một nước phải được đối xử công bằng như các công ty nước sở tại. Ngược lại các nhà đầu tư phải bảo đảm quyền lợi, điều kiện làm việc, bảo hiểm lao động, lo vấn đề sức khỏe cho công nhân như tại nước họ, nhất là đối với phụ nữ.

Theo ý chúng tôi, tư bản ngoại quốc không nên đồng lõa với chính quyền độc tài Cộng sản khai thác sức lao động của công nhân Việt Nam với giá quá thấp. Chính quyền Việt Nam phải thay đổi hoàn toàn từ cách nhìn nhận của mình về quyền lợi và vai trò người công nhân trong thế giới mới ngày nay bằng cách:

1. Tăng lương tối thiểu từ 1 triệu đến 1.5 triệu một tháng.

2. Thả ngay các lãnh tụ công nhân trong các cuộc đình công vừa qua. Họ hoàn toàn có chính nghĩa khi đứng lên tranh đấu cho quyền lợi thiết thân của giai cấp công nhân.

3. Phải để công nhân thành lập công đoàn tự do,hoạt động độc lập, có quyền tổ chức đình công và thương lượng với chủ để bảo vệ quyền lợi của mình.

Chúng tôi kêu gọi tổ chức lao động quốc tế CLO, các công đoàn tự do trên thế giới, nhất là của Mỹ, Âu Châu, Nhật Bản cùng toàn thể đồng bào trong nước và cộng đồng người Việt hải ngoại ủng hộ việc thành lập công đoàn tự do để giúp công nhân Việt Nam thoát khỏi sự chi phối, kìm kẹp của chính quyền Cộng Sản và buộc giới chủ  phải tôn trọng quyền lợi của công nhân. Theo tôi, đó là giải pháp.

 

Nguyễn An: Thưa Bác sĩ, vừa rồi Bác sĩ có nói đến hơn 100 người bị bắt trong vụ đình công hôm trước Tết. Bác sĩ có biết về số phận của những người đó hiện giờ ra sao và ở đâu không?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Hiện bây giờ thì chúng tôi chưa được biết rõ số phận của những người này ra sao. Nhưng theo tôi, nếu họ không có bằng chứng vi phạm pháp luật thì phải thả họ ra ngay, còn nếu như có những bằng chứng gì thì phải truy tố ra tòa công khai rõ ràng cho mọi người biết.

 

Nguyễn An: Thưa bác sĩ, vấn đề thứ hai là bác sĩ đề nghị rằng lương tối thiểu của người công nhân phải tăng lên từ 1 triệu cho đến 1,5 triệu. Nhưng từ trước đến nay thì chính phủ Việt Nam kêu gọi đầu tư nước ngoài và một trong những yếu tố để kêu gọi là giá nhân công ở bên này rẽ. Như vậy nếu trong trường hợp lương tăng lên như thế thì liệu có ảnh hưởng đến kế họach của chính phủ là kêu gọi đầu tư nước ngoài nhiều hơn nữa không?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Vâng, đúng như anh nói là chính phủ Việt Nam đã rao giá nhân công rất rẽ để mời gọi đầu tư. Tức là họ chỉ để ý đến vấn đề quyền lợi về đầu tư của nhà nước mà họ không đếm xỉa gì đến đời sống, quyền lợi của người công nhân. Đó chính là vấn đề gây ra cuộc biểu tình, đình công đòi tăng lương.

Theo tôi, ngay cả các nhà đầu tư, vì quyền lợi của chính mình, các nhà đầu tư ở nước ngoài nên đứng hẳn về phía công nhân mà ủng hộ nguyện vọng chính đáng đòi thành lập công đoàn tự do của công nhân Việt Nam. Quyền lợi thiết thân của công nhân Việt Nam có được cải thiện thì sức sản xuất và sức cạnh tranh của xí nghiệp mới gia tăng.

 

Nguyễn An: Xin cám ơn bác sĩ về những nhận định của bác sĩ về các cuộc đình công vừa rồi. Thưa bác sĩ về vấn đề đình công này thì bác sĩ có thêm ý kiến nào nữa không?

 

BS Nguyễn Đan Quế: Tôi chỉ muốn nói thêm là các công ty nước ngoài cần chú ý nhiều hơn nữa đến môi trường làm việc, chăm sóc ý tế, giáo dục nâng cao tay nghề và đời sống tinh thần của công nhân, làm gương cho các công ty bản xứ noi theo chứ không phải lợi dụng sự nghèo khổ và ít học của dân tình các nước kém mở mang để thủ lợi.

Theo ý chúng tôi trong giai đoạn Việt Nam đang chuyển mình này, tư bản nước ngoài nên có lập trường ủng hộ đường lối nào vừa mang lại lợi nhuận mà vừa nâng cao đời sống công nhân. Điều đó góp phần lấp bới hố chia cách giàu nghèo trên thế giới.

 

Nguyễn An: Xin cảm ơn bác sĩ.