Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

---

Hội Luận Trong Ngoài: Dự Thảo Báo cáo CT Ðại Hôị 10 Cựu Ðại Tá Phạm Quế Dương,VN - TS Âu Dương Thệ, Ðức

Giới Thiệu: Thưa quý thính giả, thấy gì qua bản dự thảo báo cáo chính trị đại hội 10 đảng CSVN mà trong đó hai vấn đề kinh tế, chính trị sẽ là tâm điểm của những ý kiến đóng góp. Viễn cảnh của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN sẽ phải hiểu như thế nào trong tiêu chí 5 năm tới mà Việt Nam đang hướng tới. Đây cũng là đề tài hội luận chính trị trong - ngoài nước do Việt Hùng điều hợp với sự tham gia của ông Phạm Quế Dương, nguyên Tổng biên tập Tạp chí lịch sử quân sự Việt Nam và tiến sĩ chính trị học Âu Dương Thệ từ Cộng hòa liên bang Đức. Trước tiên, ông Phạm Quế Dương Nhận định.

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

Ông Phạm Quế Dương: Cái nhìn thứ nhất về mặt cơ bản mà nói cũng không thấy thay đổi bao nhiêu so vớI bản dự thảo báo cáo trước. Về bản dự thảo báo cáo, thứ nhất về mặt thời gian chúng tôi thấy rằng nên có một tổng kết 30 năm, tôi tán thành với (ý kiến) của một số người là nên tổng kết 30 năm, còn 20 năm thì nó không đầy đủ về mặt lịch sử. Cái thứ hai nữa là trong đó nó có đánh giá chung về vấn đề kinh tế và vấn đề chính trị.

Về vấn đề kinh tế mà nói thì phải nói rằng từ năm 1985, 1986 trong 20 năm thì phải nói rằng kinh tế của đất nước có phát triển, điều đó phải xác nhận là có đổi mới của kinh tế cho nên rằng có phát triển.

Việt Hùng: Từ bên ngoài, ông Âu Dương Thệ có đồng ý với những ý kiến mà ông Dương vừa mới đưa ra hay không ạ?

TS Âu Dương Thệ: Về điểm nên trình bày 20 năm hay 30 năm xã hội Việt Nam trong thời gian vừa qua thì chúng tôi cũng chia sẻ với ông Dương là nếu thành thật với chính mình thì những người cầm đầu chế độ nên phân tích toàn bộ vấn đề của đất nước từ năm 1975 trở lại đây. Bởi vì người ta chỉ tránh được những lỗi lầm nếu mà biết tại sao và ai đã gây ra những lỗi lầm đó. Và nếu không thì rất có thể là tái diễn lại những sai lầm, hoặc là những sai lầm này hiện nay không được nhìn một cách nghiêm túc và tòan diện.

Việt Hùng: Trong bản báo cáo chính trị đại hội 10, chúng tôi xin được chú trọng để bàn đến kinh tế thị trường theo định hướng XHCN. Nếu kinh tế thị trường theo định hướng XHCN sẽ phải hiểu như thế nào trong suốt 20 năm đổi mới mà bản dự thảo báo cáo chính trị đề cập ra ạ?

Ông Phạm Quế Dương: Thực ra thì khái niệm về kinh tế thị trường theo định hướng XHCN thì rất nhiều người bâng khuâng và thắc mắc. Tự bản thân kinh tế thị trường tức là nó rất tự do cạnh tranh, thế bây giờ phải định hướng theo XHCN, mà XHCN để mà lý luận nó là thời kỳ quá độ để tiến lên chủ nghĩa CS. Do đó bản thân XHCN đó nó đã từng phủ định cái tư hữu mà chính khi cải cách tư sản, chính những gia đình tư sản đều bị tước hết quyền tư hữu. Vì thế khi cải tạo XHCN thì tư sản đều bị tước đoạt hết.

Vì thế khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN là cái mà người ta trăn trở nhất và người ta bâng khuâng nhất. Thế nào là định hướng XHCN, phải nói cho nó rõ, chứ không thể nào đưa một khẩu hiệu chung chung như thế được.

TS Âu Dương Thệ: Nếu mà chúng ta biết để tìm hiểu nguồn gốc kinh tế thị trường định hướng XHCN thì chúng ta nên nhớ là vào cuối thập niên 80 khi ông Gorbachev bên Nga cải tổ sâu rộng ở Liên Xô thì cắt viện trợ cho Việt Nam. Ban lãnh đạo CSVN lúc đó vô cùng lo lắng. Họ nói là vào thời đó cái thế của họ như là sợi chỉ treo nghìn cân, thành thử bắt buộc họ phải mở con đường thoát, bỏ mô hình kinh tế XHCN như ông Dương đã nói, tức là giải thể hợp tác xã rồi cho tư nhân làm kinh tế, và nhất là kêu gọi tư bản nước ngoài vào đầu tư ở Việt Nam.

Chính vì vậy thì họ phải chọn đường lối kinh tế thị trường. Nhưng mặt khác trước sau những người lãnh đạo CSVN vẫn cố duy trì chế độ độc đảng. Thành thử ra nền kinh tế của Việt Nam hiện nay có một số đặc tính, thứ nhất là các doanh nghiệp nhà nước như các tổng công ty 90, 91 vẫn nằm chủ đạo trong hoạt động kinh tế.

Và đặc tính thứ hai của kinh tế thị trường định hướng XHCN là đảng CSVN được quyền kinh doanh, lập những cơ sở kinh tài mà luật pháp không được quyền kiểm soát.

Đặc điểm thứ ba mà chúng tôi thấy là tuy bị bó buộc phải để cho tư nhân kinh doanh và tư nhân nước ngoài vào làm ăn nhưng mọi việc đều do đảng CS quyết định độc đoán, tùy tiện. Và chính tình hình này nó đưa đến rất nhiều những mâu thuẩn.

Việt Hùng: Như vậy thì phải chăng theo các ông liệu với bản chỉ hướng 5 năm qua bản dự thảo báo cáo chính trị này, Việt Nam có thể hội nhập với kinh tế toàn cầu trong chỉ hướng kinh tế quốc doanh làm chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN hay không?

Ông Phạm Quế Dương: Bởi Việt Nam bản thân tên nước là nước CHXHCNVN, hai nữa là đường lối chiến lược của đảng CSVN vẫn là tiến lên CNXH vì thế cho nên rằng không những ở trong lãnh vực kinh tế mà trong lãnh vực tôn giáo chữ XHCN cũng phải đưa vào. Ví dụ như cương lĩnh của Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng phải là "đạo giáo, dân tộc, XHCN" .

Cho nên vấn đề kinh tế là kinh tế thị trường thế nhưng phải có định hướng XHCN để khẳng định tất cả đều có bàn tay của đảng.

TS Âu Dương Thệ: Trước khi nói về mô thức đó thì chúng ta phải biết kinh tế thị trường tiến bộ mà nhiều nước dân chủ đa nguyên đã áp dụng, nó có những đặc tính gì? Theo chúng tôi biết thì kinh tế thị trường tiến bộ ở các nước dân chủ đa nguyên nó có một số những nguyên tắc là tự do cạnh tranh, độc lập và bình đẳng. Ngoài ra nó còn có các cơ chế độc lập kiểm soát và chế tài nếu một khi các doanh nghiệp vi phạm các luật trên. Trong việc này thì các nước dân chủ đa nguyên đã tự học hỏi vì họ đã trãi qua giá rất lớn của thời kỳ kinh tế tư bản ban đầu, mà thời kỳ đó còn gọi là thời kỳ kinh tế tư bản rừng rú của vài thế kỷ trước. Lúc ấy chỉ có tự do cạnh tranh được tôn trọng, nhưng vắng bóng quy luật độc lập và bình đẳng trong kinh doanh, đồng thời là các cơ quan kiểm soát và chế tài lúc đó đều nằm trong tay các vua chúa và sau đó thì nằm trong tay các nhà tài  phiệt. Đấy là giai đoạn kinh tế tư bản tiền dân chủ.

Nếu chúng ta để ý những sinh hoạt kinh tế của Việt Nam hiện nay thì chúng ta thấy nó có một cái giống rất lớn với thời kỳ kinh tế tư bản rừng rú. Bởi vì đảng CSVN nắm độc quyền ngân hàng và đất đai là hai nguồn vốn căn bản cho kinh doanh, rồi các doanh nghiệp nhà nước, tức là cũng của đảng CSVN nắm chủ đạo cho nên nền kinh tế Việt Nam không cạnh tranh lành mạnh và các xí nghiệp tư nhân bị lép vế, bị thiệt thòi. Tình hình hiện nay như tiến sĩ Lê Đăng Doanh xác nhận và mới đây nhà báo và chuyên viên kinh tế còn trẻ tuổi là anh Phan Thế Hải cũng đã nói rất rõ. Đấy là những cái mà chúng ta thấy rằng những mâu thuẩn hiện nay khi theo đuổi kinh tế thị trường định hướng XHCN và nó đưa tới những tai hại rất lớn.

Việt Hùng: Trước khi kết thúc lần đầu của cuộc hội luận thì câu hỏi chúng tôi xin được đặt ra là nếu Việt Nam vẫn chủ trương phát triển kinh tế đất nước theo chiều hướng định hướng XHCN như vậy thì...

Ông Phạm Quế Dương: Đã theo định hướng XHCN thì như vậy thì tức là đã khẳng định rằng tất cả đều dưới sự lãnh đạo của đảng hết. Vì thế ở Việt Nam thì chưa có vấn đề đa nguyên đa đảng mà chỉ có đảng CS thôi, mà đảng CS thì độc tôn, độc trị, độc tài, độc quyền vì thế cho nên không những trong lãnh vực chính trị mà trong cả lãnh vực kinh tế. Vì thế sự phát triển của kinh tế của Việt Nam mình nó không phải là không phát triển. Nó vẫn phát triển nhưng bởi vì vướng định hướng XHCN như vậy do đó nó có những hạn chế và nó có những sự cản trở của sự phát triển.

TS Âu Dương Thệ: Nếu ở Việt Nam mình theo kinh tế thị trường và bỏ cái đuôi định hướng XHCN thì đó là cái quý cho dân tộc mình. Bởi vì nếu chúng ta thấy là nếu chúng ta phân tích tình hình kinh tế ở Việt Nam hiện nay thì chúng ta thấy có một số những đặc điểm của nó, nó rất nguy hại cho sự phát triển mà chúng tôi nêu ra đây một vài những nguy hại đó. Thứ nhất là trong những năm vừa qua mấy ngàn doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ nhưng vẫn được vay tiền của ngân hàng, tức là tiền của đất nước. Rồi các doanh nghiệp nhà nước đó được các quan lớn dung túng bộ hạ ở trong đó. Thành thử phải có những nghị quyết, quyết nghị của trung ương đảng là phải giải thể hoặc cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước đang làm ăn thua lỗ.

Nhưng mỗi lần như vậy thì chúng ta lại thấy rằng chẳng hạn như ông Đỗ Mười đã tìm cách chống lại.

Hậu quả thứ hai của kinh tế thị trường định hướng XHCN là các doanh nghiệp tư nhân bị thiệt thòi lớn, không thể vay mượn vốn ở các ngân hàng nhà nước, không được mua đất đai, nhà cửa với các thuận lợi. Cho nên sau 30 năm Việt Nam vẫn vắng bóng tầng lớp doanh nhân có trình độ và lớn.

Hậu quả thứ ba, sau 30 năm kinh tế, Việt Nam vẫn bị tụt hậu mà trong dự thảo Bộ chính trị cũng phải nhìn nhận việc này. Nhiều chuyên viên kinh tế và nhân sĩ ở trong nước đã đặt vấn đề rất đúng là nếu so sánh xuất phát điểm của Việt Nam với nhiều nước trong khu vực thì tại sao 30 năm trước đây nhiều nước trong khu vực cũng chỉ có trình độ kinh tế phát triển ngang ngữa Việt Nam. Nhưng nay nhiều nước đã vượt Việt Nam nhiều lần. Lợi tức đầu người ở một số nước trong khu vực đã lên cả trên 10,000 Mỹ kim một năm, trong khi đó lợi tức đầu người ở Việt Nam chỉ vào khoảng 500 Mỹ kim một năm mà thôi. Nói như thế để chúng ta thấy rằng áp dụng đường lối kinh tế thị trường định hướng XHCN do một đảng độc quyền không thể giải quyết được những mục tiêu dân giàu nước mạnh như trong bản dự thảo báo cáo chính trị đã đề ra.

Việt Hùng: Theo ông Phạm Quế Dương và ông Âu Dương Thệ, nếu Việt Nam tiếp tục định hướng về nền kinh tế thị trường XHCN thì Việt Nam chưa thể bức phá để hội nhập nhanh trong nền kinh tế toàn cầu.

Câu hỏi đặt ra nếu như một nền kinh tế thị trường không còn cái đuôi XHCN nữa thì Việt Nam đã có thể cất cánh được hay chưa? Đó là vấn đề sẽ được bàn đến trong một buổi phát thanh tới.

Mời quý vị nhớ đón nghe.

 

---