Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Thực trang Việt Nam

 

2006.02.27

Nam Nguyên, phóng viên đài RFA

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2006/02/27/vnpress_review_NNguyen /

Sức ép cạnh tranh và hội nhập với các nhận định của kinh tế gia Lê Đăng Doanh…Ba vấn đề quốc gia bức xúc dưới góc nhìn của cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt. Đây là những đề tài nổi bật được các báo ở Việt Nam đưa lên mạng trong những ngày đầu năm Bính Tuất.

Vietnam Net đặt tựa bài khá ngộ, Nhiều Doanh Nghiệp Chỉ Lo Chạy Mánh, Mơ Hồ Cạnh Tranh. Còn Tuổi Trẻ Điện Tử đăng lại bài nhưng với đề tựa mới là, Dửng Dưng Cạnh Tranh Vì Không Làm Gì…Vẫn Sống.

Thực trạng kinh tế Việt Nam

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh được mô tả là người có cái nhìn trung thực và thẳng thắn về thực trạng kinh tế Việt Nam, qua các nhận định của ông được phổ biến trong ngoài nước. Ông Lê Đăng Doanh là người chủ trương mở cửa rộng rãi và càng hội nhập sớm càng tốt.

Theo ông Doanh, cơn lốc cạnh tranh đang gần kề, sẽ có nhiều doanh nghiệp không đủ sức cầm cự mà rơi vào vòng xoáy của nó. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt nam thay vì chuẩn bị nâng cao sức cạnh tranh thì lại đang mê mải lo Chạy Mánh, Ông Doanh đã mô tả theo ngôn ngữ đường phố.

Theo lời vị chuyên gia kinh tế nổi tiếng của Hà Nội, Việt nam đang ngày càng hội nhập một cách đầy đủ và sâu sắc hơn vào thị trường quốc tế. Trong đó có việc mở cửa hàng hoá. Năm 2006, lần đầu tiên Việt Nam thực hiện đầy đủ các cam kết cắt giảm thuế quan hiệu lực chung của khu vực mậu dịch tự do Asean.

Ông Lê Đăng Doanh ví von những sự kiện đang xảy ra chỉ là bản nhạc dạo dầu của cạnh tranh. Ông phân tích rằng, cạnh tranh quốc tế đang là một hiện thực, theo ông mặc dù Việt Nam xuất khẩu nhiều, nhưng các mặt hàng nông sản cao cấp lại không chen chân được ngay trên thị trường nội địa. Các khách sạn hiện nay đang nhập tới 70% lương thực thực phẩm nước ngoài chứ không dùng nông sản cây nhà lá vườn.

Ông Lê Đăng Doanh cho rằng chỉ riêng các mặt hàng vừa nói cũng tiêu tốn mỗi năm vài chục triệu đô la. Nhìn ra ngoài thị trường, tràn ngập trái cây, hàng điện tử của các nước. Nhưng đấy cũng mới chỉ là khúc dạo đầu của cạnh tranh.

Ông Doanh nhấn mạnh, sắp tới đây, các cam kết về việc mở cửa hệ thống phân phối hàng hoá, hệ thống siêu thị, cũng như các tổ chức về mặt hậu cần, kho bãi, vận tải, bến cảng, đầu tư sẽ mở rộng hơn nữa. Và ông cho rằng, cạnh tranh là công việc hàng ngày. Và đấy là yếu tố hàng đầu mà mỗi doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ phải đối mặt,

Các loại chi phí dọc đường

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nhận định tiếp rằng, Việt Nam phải giải quyết được các loại chi phí dọc đường, chi phí bôi trơn mà ông ví von là chi phí ông này chào, ông kia chào. Tuy ông không nói thẳng ra nhưng ai cũng hiểu là chi phí phát sinh do doanh nghiệp phải đút lót. Ông Doanh dẫn chứng là các nhà vận tải hàng hoá phải tốn 30% cho chi phí dọc đường. Và mức 30% là quá sức chịu đựng cho bất kỳ doanh nghiệp nào muốn cạnh tranh, nhất là muốn cạnh tranh quốc tế.

Ngoài ra còn chi phí về thời gian do thủ tục hành chánh, từ đăng ký kinh doanh cho tới thủ tục nhà đất, xây dựng kiến trúc, tất cả các thủ tục theo ông là một cuộc trường chinh vô tận. Tình trạng này nếu cứ tiếp diễn thì các doanh nghiệp rất khó cạnh tranh. Ông Doanh cũng đề cập tới giá cả dịch vụ, nhiều thứ cao bất thường so với khu vực, trong đó có dịch vụ bến cảng. Còn dịch vụ điện thoại, điện nước theo ông vẫn còn tình trạng phải chi phí bôi trơn mới được lắp đặt cung cấp.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nhận định rằng, luật lệ trên giấy thì có nhiều cải tiến nhưng việc thực thi so với luật trên giấy khác nhau nhiều. Ông cho rằng chính phủ đã cố gắng rất nhiều và cũng đem lại kết quả từng bước, nhưng một sự thật là chi phí kinh doanh ở Việt Nam còn cao. Lý giải về việc tại sao các nhà đầu tư vẫn háo hức đến với Việt Nam, ông Doanh cho rằng nhân công Việt Nam rẻ và có tay nghề cao. Chi phí tiền lương trên một đơn vị sản phẩm thấp do năng suất lao động cao cho nên nhà đầu tư thấy vẫn có lợi.

Một trong những điều quan trọng mà ông Lê Đăng Doanh nhấn mạnh đó quyền được thông tin, đặc biệt về qui hoạch. Chính phủ muốn thay đổi những qui định của mình, thì phải thông tin trước cho các doanh nghiệp liên quan.

Tình trạng đặc quyền đặc lợi

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh đề cập tới tình trạng đặc quyền đặc lợi và những cám dỗ phi chính thức, mà ông cho là rất đáng lo ngại. Những doanh nghiệp thuộc loại vừa nói, lâu nay mơ hồ và dửng dưng với cạnh tranh bởi vì họ không làm gì cả mà vẫn sống. Theo ông, họ vẫn có chỗ chạy mánh và có ô dù. Ông Doanh kêu gọi chính sách cải thiện cấp bách, vì nếu không thì cạnh tranh sẽ đến và rất đột ngột.

Cuối cùng trước hai luồng ý kiến, là mở cửa rộng và nhanh để vào Tổ Chức Thương Mại thế Giới WTO, hoặc dè dặt vì lo sợ đổ vỡ nền kinh tế. Tiến sĩ Lê Đăng Doanh trình bày quan điểm của mình là phải mở cửa, càng hội nhập sớm càng tốt hơn. Theo nguyên văn lời ông nói, chưa nước nào vì vào WTO mà bị sập tiệm. Và theo ông những người muốn làm chậm tiến trình mở cửa, thực chất chỉ để bảo vệ lợi ích phe nhóm, một số doanh nghiệp riêng biệt nào đấy, chứ hội nhập thì ngừơi tiêu dùng sẽ được lợi rất nhiều. Bởi vì giá sẽ giảm, chất lượng sẽ cao hơn và người ta có sự lựa chọn nhiều hơn.

Bài viết của ông Võ Văn Kiệt

Ðầu năm Bính Tuất chúng tôi cũng xem được một bài viết của ông Võ Văn Kiệt cựu thủ tướng Việt Nam. Ông Kiệt đưa ra Ba Vấn Đề Quốc Gia Bức Xúc mà ông cho là chính phủ hiện tại cần xác định hướng giải quyết ngay trong năm 2006, năm đầu tiên của kế hoạch năm năm 2006-2010. Bài này được Vietnam Net và Thanh Niên online đưa lên mạng.

Ông Võ Văn Kiệt bày tỏ sự băn khoăn về điều ông gọi là ba vấn nạn lớn ở tầm quốc gia, và ông cũng thất vọng vì phiên họp chính phủ tất niên 2005, đã không bàn bạc tới những vấn đề đó.

Ba vấn nạn quốc gia mà ông Kiệt đề cập bao gồm, thứ nhất là những biến động rất đáng quan ngại của diễn biến thời tiết toàn cầu, có những tín hiệu bắt đầu ảnh hưởng tới Việt Nam. Thứ nhì là tai nạn giao thông đường bộ trở thành mối hiểm hoạ khôn lường, đang tăng nhanh và trở nên khó kiểm soát. Và vấn đề thứ ba ông Võ Văn Kiệt đưa ra là, tổn thất lớn trước và sau thu hoạch trong sản xuất lúa gạo ở mức cao rất đáng lo ngại, đặc biệt ở đồng bằng sông Cửu Long.

Về vấn nạn thứ nhất, cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt nói là để đối phó với thiên tai cần sớm có một chiến lược tổng thể quốc gia ở tầm vĩ mô. Ông đề nghị chính phủ gấp rút nghiên cứu và tìm kiếm giải pháp đủ cơ sở khoa học để củng cố và bảo vệ tuyến đê ven biển của Việt Nam, theo lời ông nói là trước khi quá muộn. Ông Kiệt cũng kêu gọi gấp rút trồng lại rừng phòng hộ ven biển, lập tức cấm phá rừng phòng hộ nuôi tôm, sửa đổi pháp lệnh đê điều và công trình thuỷ lợi.

Vấn nạn thứ hai của quốc gia theo ông Kiệt là hiểm hoạ từ tai nạn giao thông. Hàng năm trung bình có khoảng 11 ngàn gia đình phải gánh chịu tang tóc, số thương tật còn nhiều hơn gấp bội. Ông Võ Văn Kiệt tỏ ý bất bình về điều ông mô tả là hội nghị cuối năm của chính phủ, không thấy ai đặt vấn đề, hay đưa ra một giải pháp nào nhằm hạn chế và giảm thiểu đại họa này trong năm 2006.

Sau cùng là vấn nạn thứ ba mang tầm quốc gia, ông Võ Văn kiệt cho rằng, chính phủ chưa quan tâm đúng mức so với tầm nghiêm trọng của vấn đề thất thoát trước và sau thu hoạch ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ông Kiệt trưng dẫn là ở nhiều địa phương nông dân phải sử dụng cả thóc ăn để gieo cấy vì không đủ thóc giống hoặc không được cung cấp kịp thời vụ.

Còn thất thoát sau thu hoạch ở vựa lúa miền tây là từ 13 tới 20% tuỳ mùa vụ. Với sản lượng hơn 19 triệu tấn lúa thì khối lượng thất thoát là con số khổng lồ. Ông Kiệt gọi đây là tình trạng phải phát tín hiệu khẩn cấp trong khi các bộ ngành trách nhiệm và cả ban chỉ đạo Tây Nam Bộ cũng tỏ ra đứng ngoài cuộc.

@@@@@@@@@@@@@@@@@

 

Thứ Năm, 02/02/2006, 17:31 (GMT+7)

Dửng dưng cạnh tranh vì không làm gì... vẫn sống?!!

http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=121053&ChannelID=11

"Cạnh tranh sẽ trở thành công việc hàng ngày!"

TS. Lê Đăng Doanh, Chuyên gia cao cấp của Bộ Kế hoạch Đầu tư, đã có cuộc trò chuyện về sức ép cạnh tranh và hội nhập.

Cạnh tranh có thể trở thành công việc hàng ngày!

* 2006 chúng ta sẽ phải giảm thuế mạnh hơn khi tham gia AFA, mở cửa thị trường đáp ứng gia nhập WTO...? Vậy, những sức ép mà nền kinh tế Việt Nam sẽ phải gánh chịu là gì, thưa ông?

- TS. Lê Đăng Doanh: Chúng ta đang ngày càng hội nhập một cách đầy đủ và sâu sắc hơn vào thị trường quốc tế. Trong đó, chúng ta đã mở cửa về hàng hoá. Năm 2006 sẽ thực hiện các cam kết CEPT của AFA - lần đầu tiên coi như thực hiện đầy đủ. Về lĩnh vực dịch vụ, chúng ta cũng bắt đầu mở cửa. Nhưng có cái cam kết trong Hiệp định thương mại song phương Việt Mỹ chưa thực hiện đầy đủ.

Phải nói rằng cạnh tranh quốc tế là một hiện thực! Nếu bây giờ chúng ta nhìn vào các cửa hàng ở các thành phố, thậm chí ở các chợ đã thấy cạnh tranh là một hiện thực hàng ngày. Các khách sạn hiện nay đang nhập đến 70% lương thực, thực phẩm nước ngoài chứ không có ''xài'' nông sản của nhà. Mặc dù chúng ta xuất đi nhiều nhưng nông sản cao cấp lại không chen chân vào được. Số tiền đó có lẽ một năm cũng ngót ngét cỡ vài chục triệu đô. Nhìn ra ngoài thị trường, thấy đầy trái cây, hàng điện tử của các nước khác.

Đấy chỉ là bản nhạc dạo đầu của cạnh tranh!

Sắp tới đây, các cam kết về việc mở cửa hệ thống siêu thị. Các tổ chức về mặt hậu cần, kho bãi, vận tải, bến cảng, đầu tư sẽ mở rộng nữa. Vậy có thể thấy, cạnh tranh trở thành công việc hàng ngày!

Đấy là yếu tố hàng đầu mà mỗi doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ phải đối mặt!

Thực thi luật còn khác luật trên giấy

* Phải làm gì để doanh nghiệp và nền kinh tế nâng cao sức cạnh tranh?

- TS. Lê Đăng Doanh: Để nâng cao năng lực cạnh tranh có phần của Nhà nước và có phần của doanh nghiệp. Phần của nhà nước trước hết là luật lệ. Chúng ta, luật lệ trên giấy thì rất tốt, cởi mở và có nhiều cải tiến! Vừa qua, thế giới thừa nhận chúng ta cải tiến nhiều và nhanh! Thế nhưng việc thực thi so với luật trên giấy khác nhiều!

''Trước kia muốn đầu tư cứ xem là tỉnh mình có đá vôi thì làm xi măng, có đất thì trồng mía, trồng cao su, chỗ khác tệ quá thì trồng sắn chứ không có tính thị trường ở đâu và ai cạnh tranh với mình! Ngày nay cái đó phải thay đổi một cách cơ bản!'' 

Thí dụ như các nhà vận tải hàng hoá đều nói rằng: ''30% chi phí của chúng tôi là chi phí dọc đường!''. Họ muốn nói đến các chi phí bôi trơn, chi phí ''ông này chào, ông kia chào''... Chi phí 30% là quá sức chịu đựng của bất kỳ doanh nghiệp nào nếu muốn cạnh tranh! Nếu muốn cạnh tranh quốc tế thì không thể nào chấp nhận có những chi phí như vậy!

Thứ hai là chi phí về thời gian - ''chờ rất lâu''. Chúng ta mới giảm được chi phí thời gian về đăng ký kinh doanh, còn những thời gian về nhà đất, xây dựng, kiến trúc, xin đất cát, thủ tục này khác thì phải nói là một cuộc ''trường chinh vô tận'' mà chúng ta gặp bất kỳ một doanh nhân nào thì họ cũng đều tỏ vẻ rất mệt mỏi! Nếu như chúng ta tiếp tục làm như vậy thì các doanh nghiệp rất khó cạnh tranh được!

Một điều nữa là giá cả các dịch vụ. Rất nhiều dịch vụ của chúng ta cao bất thường so với khu vực, đặc biệt là giá vận tải. Giá cước viễn thông tuy đã có giảm nhưng vẫn cao hơn mức trung bình. Giá các dịch vụ ở bến cảng của chúng ta rất cao. Trong điều tra của các doanh nghiệp, người ta nói rằng, muốn xin lắp điện, điện thoại, lắp nước đều phải có ''bôi trơn''! Đấy là những yếu tố làm giảm sức cạnh tranh.

* Để cải thiện tình hình đó, Chính phủ cần làm gì?

- TS. Lê Đăng Doanh: Chính phủ đã có cố gắng rất nhiều và cũng đem lại kết quả từng bước. Nhưng một sự thật là chi phí kinh doanh ở Việt Nam còn cao.

Thế nhưng người ta vẫn đang háo hức đến Việt Nam bởi vì lực lượng lao động Việt Nam rẻ và có tay nghề cao. So với đồng lương họ trả ra thì năng suất lao động đem lại cho họ lợi nhuận cao hơn rất nhiều. Tiền lương của mình ngày càng cao lên nhưng chi phí tiền lương trên một đơn vị sản phẩm thấp do năng suất lao động cao cho nên họ đầu tư vào Việt Nam vẫn rất lợi. Thứ hai, đầu tư vào đây, họ hy vọng Việt Nam sẽ vào WTO và cải cách tiếp.

Ở đây có một điều quan trọng mà Nhà nước cần phải làm là cải tiến hơn nữa việc cung cấp thông tin cho doanh nghiệp. Thủ tướng Phan Văn Khải trước Quốc hội đầu kỳ họp vừa rồi có nói đến quyền của công dân được thông tin. Đấy là một ý tưởng rất là quan trọng! Quyền đó phải được mở rộng ra là doanh nghiệp được thông tin về những vấn đề cần phải quan tâm như quy hoạch. Anh định sửa đổi những quy định của anh, lúc bấy giờ phải cho người ta biết trước!

Không có thời gian nghĩ về cạnh tranh?

* Về phần doanh nghiệp, ông nhận thấy thái độ ứng phó trước hơi nóng cạnh tranh như thế nào?

- TS. Lê Đăng Doanh: Doanh nghiệp có thể phân ra làm 3 loại. Một loại đang phải cạnh tranh như dệt may, du lịch, da giày, cà phê, gạo... Các doanh nghiệp này thì rất hiểu thế nào là cạnh tranh và cũng đang có nỗ lực cải tiến để cạnh tranh. Họ có trình độ khá hơn, cách xử lý tốt hơn tuy rằng vẫn đang còn rất kém về tiếp thị, chăm sóc khách hàng. Bây giờ ta mua một cái xe Honda, thì hãng này bảo trì, hướng dẫn cho ta dữ lắm! Nhưng mình bán gạo xong rồi coi như thôi, chả quan tâm gì hết nữa!

Đến cái loại thứ hai, lớn nhưng độc quyền như ông điện, ông nước... Anh chui xuống đất hay đi đâu thì vẫn phải dùng! Hành vi của doanh nghiệp độc quyền hiện nay chẳng có cạnh tranh gì cả! Cho nên phải đưa yếu tố cạnh tranh vào. Nếu không có, không những khó cho họ mà còn gây khó cho những doanh nghiệp khác sử dụng dịch vụ của họ cũng ''chết'' luôn!

Thứ ba nữa là những doanh nghiệp bé. Họ không đủ vốn, đủ kiến thức để đầu tư, nâng cao công nghệ. Nhiều doanh nhân nói bận bịu đối phó với công việc hàng ngày mất đến 80% thời gian. Họ không có thời gian suy nghĩ đến cạnh tranh!

* Do dâu nhiều doanh nghiệp dửng dưng với cạnh tranh như vậy?

- TS. Lê Đăng Doanh: Ở đây có điểm doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm. Trong cơ chế hiện nay, cám dỗ kiếm được đặc quyền đặc lợi. Như là quen thân một ông nào đấy xin được miếng đất, xin được giảm giá, được đặc quyền này khác mà tôi không tiện nói chi tiết. Những cái lợi mà việc thân quen đem lại là một cám dỗ lớn hơn rất nhiều so với lại cái cực nhọc phải đầu tư để đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh. Những nghiên cứu, điều tra cho thấy là việc đầu tư quy trình rất phiền hà! Việc đổi mới công nghệ cần rất nhiều giấy má!

Đặc biệt người lao động trẻ ủng hộ việc đổi mới công nghệ, còn những người nào mà lớn tuổi bắt đầu phản đối dữ! Bởi vì ông sợ đưa máy tự động vào mất chỗ làm. Hay đưa máy vào, ông không ràng tiếng Anh thì không giải quyết được!

Thế thì người giám đốc doanh nghiệp làm được chưa chắc được khen. Trong khi đó ông kia chạy mánh, xin chỗ này chỗ kia được khen nhiều! Ông thân quen xin được miếng đất xong ''bắn'' lại cho ông quan chức lại được khen dữ lắm! Thế thì động lực của chúng ta hiện nay đang quá "ẻo" và không phù hợp với yêu cầu cạnh tranh.

Phải chặn những cám dỗ phi chính thức đi!

* Vậy làm sao thay đổi được thực trạng đáng báo động này?

- TS. Lê Đăng Doanh: Rất đáng lo ngại! Làm sao chúng ta phải đảo ngược lại: Người nào năng động, áp dụng khoa học thì người đó được lợi nhiều. Hiện nay, những người đầu tư xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, cạnh tranh được lợi, mới thực sự năng động! Còn những doanh nghiệp trong nước, cám dỗ về đặc quyền, đặc lợi, dựa dẫm, làm những câu chuyện không phù hợp với pháp luật đang lớn lắm! Chính cái này là lực cản chứ còn những khó khăn khác có thể vượt qua!

Nếu như không còn cám dỗ kia nữa thì họ phải đầu tư vào nguồn nhân lực, họ phải đào tạo bồi dưỡng cán bộ, phải đầu tư cải tiến công nghệ. Hiện nay, đi các doanh nghiệp có thể nhận xét: Có những doanh nghiệp trông rất "xập xệ", nhưng ông giám đốc vẫn rất sang! Ấy là vì ông không làm gì cả, ông cứ chạy mánh xin vài miếng đất, đầu tư chỗ này, bán chỗ kia, thì bảo là có dự án lớn! Ông chia lô, bán lại thì bấy giờ lãi bạc tỷ, còn hơn bao nhiêu người làm ăn lương thiện khác!

Nếu như chúng ta không sửa được cái này, tôi thấy là khó cạnh tranh! Việt Nam thực sự bắt đầu hội nhập sâu và tình hình rất phức tạp! Trong này có phần trách nhiệm của Nhà nước và cũng có phần của doanh nghiệp. Quá trình hội nhập không chờ chúng ta đâu!

Tất cả chúng ta đều phải nỗ lực vượt bậc, trong đó điều quan trọng là phải chấn chỉnh, chặn những cám dỗ phi chính thức đi! Đẩy và hướng doanh nghiệp vào các nỗ lực đổi mới khoa học công nghệ...

* Liệu những doanh nghiệp ''bị cám dỗ'' có ''sống'' được khi cơn lốc cạnh tranh đang đến rất gần?

- TS. Lê Đăng Doanh: Lâu nay, họ mơ hồ và dửng dưng với cạnh tranh bởi vì họ không làm gì cả vẫn sống! Họ vẫn có chỗ chạy mánh! Vẫn có chỗ họ được lợi rất nhiều nhờ ''ô dù''! Đấy là tình hình mà theo tôi phải có chính sách cải thiện ngay! Nếu không thì cạnh tranh sẽ đến, và đối với họ rất đột ngột!

''Chưa nước nào vì WTO vào mà sập tiệm!''

* Có ý kiến cho rằng mình chấp nhận mở cửa thị trường rộng hơn để gia nhập WTO có thể gây ra đổ vỡ cho nền kinh tế. Nhưng cũng có ý kiến, nếu hội nhập chỉ có lợi, làm bớt đi những ''cám dỗ'' không minh bạch, doanh nghiệp sẽ trưởng thành. Ông ủng hộ quan điểm nào?

- TS. Lê Đăng Doanh: Theo tôi thì phải mở cửa! Triết lý của tôi là: Phải nhảy xuống sông thì mới học, mới biết bơi! Chứ bây giờ anh cứ đứng trên bờ sông dỗ dành ''những đứa con được nuông chiều'', bảo ''thôi thì cố lên''! Có ''con'' nào cố lên đâu! Mà không sửa những điểm cơ bản như vậy thì càng kéo dài, càng bất lợi đối với mình!

Càng hội nhập sớm càng tốt hơn! Tôi cũng nói rằng chưa nước nào vì vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) mà sập tiệm hết! Không có chứng minh về mặt lý thuyết cũng như thực tiễn nào bảo rằng, vì vào WTO mà trở nên phá sản cả! Doanh nghiệp chỉ phá sản vì chính sách tài chính sai lầm! Bây giờ các nước mở cửa ra, đúng là có doanh nghiệp liểng xiểng, có những ngành phải điều chỉnh lại. Đồng ý điều chỉnh lại rồi nó tìm cách sống được chứ có phải không sống được đâu!

Cho nên ai đó bảo rằng mở cửa vội vã ra thì thực chất để bảo vệ lợi ích nhóm của một số doanh nghiệp nào đấy riêng biệt chứ hội nhập người tiêu dùng sẽ được lợi rất nhiều! Bởi vì giá sẽ giảm, chất lượng sẽ cao hơn và người ta có sự lựa chọn nhiều hơn!

* Xin cảm ơn ông!

Theo VietNamNet