Sunday, February 26, 2006

 http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=40405&z=1

Phóng sự của Quỳnh Thoa/Người Việt

Phố đêm, ánh đèn đường vàng nhạt, những chiếc xe tay ga mới cáu chở những đôi nam nữ thanh niên lướt vụt qua, những người đi làm về khuya cũng phóng xe hối hả về nhà... vậy mà Thọ vẫn bình thản ngồi bên “hiệu sách lưu động” của mình ngay trên lề đường, tạo nên một cảnh tượng khá lạ mắt.

Những hiệu sách trên hè phố thế này chỉ mới xuất hiện ở Sài Gòn độ một năm trở lại đây. Không phải là những chiếc xe đẩy ba bánh chở đầy sách cũ, cũng không phải là những tấm bạt trải vội ra đường chất đầy tạp chí và những cuốn có thể gọi là sách với hình dạng tơi tả của chúng như vẫn thường thấy những quầy sách cũ lưu động từ trước nay. Ðấy là những cuốn sách mới toanh, bìa cứng, bìa mềm được bọc gọn ghẽ trong những bọc ni lông. Ða số là những tựa sách vừa xuất hiện trong các nhà sách lớn như Nguyễn Huệ, Sài Gòn (Khai Trí cũ), hệ thống siêu thị sách Nguyễn Văn Cừ. Bên cạnh đó còn có sách của các tác giả đang “ăn khách” như Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Vĩnh Nguyên, Dan Brown, John Grisham... Chỉ có điều hiệu sách ở đây là bày ra hè phố.

Thọ người gốc Hà Tây vào Sài Gòn lập nghiệp chỉ mới một năm. Anh chỉ vào “quầy sách” của mình: “Làm gì mà vài trăm, cả ngàn cuốn đấy!” Vài ngàn cuốn, nghĩa là trị giá mấy chục triệu , cả một gia tài mà Thọ đã dày công gầy dựng suốt năm qua kể từ khi anh từ bỏ nghề làm hàng mã ở quê, dắt díu vợ con vào Nam sinh sống với số tiền lận lưng không tới chục triệu đồng.

Thọ gật đầu tán đồng bảo rằng, thoạt đầu những hiệu sách lưu động này xuất hiện trên đường Võ Thị Sáu. Cách bày sách gọn ghẽ, bắt mắt và giá giảm 30% giá bìa đã khiến con đường này kẹt xe vì người qua đường dừng lại lựa sách khá nhiều. Vậy là cảnh sát giao thông tới dẹp ngay. Sau đó, các quầy sách này rải ra các con đường đông người qua lại như Cộng Hòa, Lý Thường Kiệt, Nguyễn Tri Phương... Và bắt đầu từ đây, chúng sẽ tiếp tục mọc lên và biến mất tùy theo sự linh động của những ông chủ “tiệm”, mà Thọ tiết lộ cho hay toàn là người có gốc gác ở 3 địa phương là Nam Ðịnh, Hải Phòng và Hà Tây của anh.

Thọ đã gần chục lần được “diện kiến” công an phường, mỗi lần như vậy, anh bị phạt mất 40,000 đồng vì tội lấn chiếm lòng lề đường. Anh bảo như thế là chấp nhận được, so với thu nhập mỗi ngày độ trăm ngàn từ tiền bán sách. Ngán nhất là bị tổ Văn Hóa “hỏi thăm”, vì chắc chắn trong số sách đang bày bán thể nào cũng có cuốn không “dán tem” - nghĩa là sách in lậu... Giá tiền phạt có khi ngót nghét nửa triệu đồng...

Tùy cơ ứng biến, giờ đây Thọ chỉ bày sách ra đường khi hết giờ hành chánh, nghĩa là độ 5 giờ chiều và đến 11 giờ đêm thì thu dọn về nhà.

Khi đang trò chuyện cùng chúng tôi vào lúc gần 11 giờ 30 phút đêm, một cô gái có vẻ như đi làm về muộn, ghé xe vào hỏi thăm cô bé bán sách hôm trước đâu. Thọ bảo hôm nay nghỉ rồi. Sau đó tôi được được biết “cô bán sách” đó chính là vợ của Thọ, ngay lúc ấy, đang trông nom một quầy sách lưu động khác ở gần Trường Ðại học Bách Khoa, với số đầu sách ít hơn ở đây một chút. Cô gái kiếm sách của Sidney Sheldon, Thọ chỉ một chồng sách gần mười cuốn, cô lắc đầu bảo đọc hết rồi. Thọ mau mắn lựa ra vài cuốn của của Jerry Archer bảo rằng “phong cách” viết văn của hai tác giả này khá gần nhau. Thế là cô gái mua cả hai và còn để lại số điện thoại bảo khi nào có sách mới và đang bán ở đâu, báo cho cô biết.

Thọ bảo anh chưa bao giờ có thời gian đọc sách cả, nhưng anh rành tất cả những sách anh đang bày bán vì có một ông chú nào đó ở Hà Nội chỉ bí quyết, lúc nào cũng có một cuốn sổ nhỏ ghi lại những cuốn sách khách tìm kiếm, và ghi chú cẩn thận thể loại sách ấy do khách sẵn lòng cho anh biết. Chính ông chú ấy cũng là người hướng anh vào con đường buôn bán này.

Hàng tháng, ông chú gửi sách vào để Thọ đi bỏ mối hưởng phần trăm và sau đó cho Thọ đưa tiền chậm một chút để có vốn đi lùng các đầu sách về bày bán, cho hiệu sách lưu động của anh phong phú hơn các đồng nghiệp ít vốn hơn. Có vẻ như ông chú của Thọ, chính là một trong những đại gia buôn bán sách ở phía Bắc, mà chắc chắn đa phần là sách in lậu và khoác một cái mác là sách in nối bản hay gì gì đó. Giờ đây, thị trường in ấn, mua bán sách ở phía Bắc sôi động hơn trong Nam rất nhiều. Phần lớn sách trên thị trường hiện nay đều do các đầu nậu sách ở phía Bắc cung cấp, phân phối.

Thọ nói sau này khi kiếm được khoảng 200 triệu, anh sẽ thuê cửa hàng hẳn hòi, chứ không bày bàn ngoài đường như thế này nữa. (Thọ bảo đấy chỉ là mơ ước thôi). Hàng ngày, vợ chồng anh đi bán về, ăn uống xong thì đồng hồ đã chỉ sang một, hai giờ sáng. Còn ban ngày, anh đến các nhà sách chuyên bán sách mới hạ giá như Quỳnh Mai, Việt Trẻ... để mua lại những đầu sách anh vừa bán hôm qua hay chọn thêm sách mới do khách mua gợi ý, sau đó về nhà, hai vợ chồng tỉ mỉ bọc giấy ni lông để sách đẹp và khỏi bám bụi vì phải bày bán ngoài đường...

Khi Thọ cẩn thận xếp sách vào mười một chiếc thùng giấy để đem vào gửi quán cà phê gần đó, đường phố đã vắng người, một cậu sinh viên thức khuya rụt rè ghé vào săm soi bộ 3 cuốn lập trình tin học. Sau hồi ngã giá, Thọ bớt đến 40% giá bìa cho cậu sinh viên này rồi cười bảo, hồi mới đầu ra nghề, anh chỉ biết bán đúng giá khấu trừ từ giá bìa, nên bị mất khách nhiều, bây giờ nhiều khi anh chấp nhận lời chỉ vài phần trăm, vậy cũng đủ tiền sống rồi.