Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Chế độ pháp trị tại Việt Nam

 

2006/03/28 21:00

Chế độ pháp trị tại Việt Nam

2006.03.28

Trường Văn, phóng viên đài RFA

Trong dự thảo Báo Cáo Chính trị đưa lên Đại hội 10 của Đảng Cộng Sản Việt Nam có ghi rõ nhiệm vụ là “xây dựng cơ chế vận hành của nhà nước pháp quyền”. Vậy nhà nước pháp quyền là gì? Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, trong một bài báo phổ biến trên Tuổi Trẻ online có nêu ý kiến cơ chế vận hành nhà nước pháp quyền chính là chế độ pháp trị.

AFP PHOTO

Xin mời quý vị thính giả theo dõi bài tổng hợp về chế độ pháp trị xuyên qua ý kiến của 2 luật sư tại thành phố Hồ Chí Minh do Trường văn thực hiện.

 

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

 

Trường Văn: Theo ý kiến của tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng thì pháp trị là một trật tự pháp lý độc lập đối với chính trị, tôn giáo ..v ..v .. Pháp trị bao gồm 3 ý nghĩa căn bản: Thứ nhất, pháp trị là công cụ để điều chỉnh nhà nước, điều chỉnh quyền lực. Thứ hai, pháp trị có nghĩa là tất cả mọi chủ thể đều bình đẳng trước pháp luật, và thứ ba, pháp trị có nghĩa là bảo đảm công lý về thủ tục và hình thức. Tóm lược một cách dễ hiểu hơn, một chế độ pháp trị là một chế độ trong đó tinh thần thượng tôn pháp luật được mọi người tôn trọng, không kể là dân thường hay người có chức có quyền, hoặc là những người được trao cho nhiệm vụ quản lý nhà nước. Luật sư Bùi Quang Nghiên, thuộc Luật Sư Đoàn thành phố Hồ Chí Minh có ý kiến về chế độ pháp trị như sau:

Luật sư Bùi Quang Nghiên:: Nhà nước pháp quyền hay là chế độ pháp trị thì đều giống nhau, bản chất là phải thượng tôn pháp luật và phải dùng pháp luật làm công cụ quản lý và pháp luật ấy nó phải là minh bạch, rõ ràng và nó phải là công cụ để điều hòa cái quyền lợi của các tầng lớp trong xã hội và nó đảm bảo sự phát triển chung của xã hội trong cái không gian mà luật pháp ấy nó có hiệu lực. Còn bây giờ hiện nay, các nhà khoa học ở Việt Nam đang tranh luận với nhau về chữ nghĩa là nên dùng từ nhà nước pháp quyền hay là nhà nước pháp trị. Theo tôi, nó chỉ là sử dụng cái từ khác nhau thôi mà bản chất thì như tôi vừa trao đổi. Theo lý luận nhà nước pháp luật hiện đại thì tôi suy nghĩ rằng là nhà nước pháp quyền tức là theo cái thuyết tam quyền phân lập. Lập pháp, hành pháp và tư pháp là phải phân định thật rõ ràng thì đấy chính là pháp trị.

Trường Văn: Bổ túc thêm ý kiến của LS Bùi Quang Nghiên, LS Nguyễn Văn Hậu cũng thuộc Luật Sư Đoàn thành phố HCM phát biểu:

Luật sư Nguyễn Văn Hậu: Theo tôi nhà nước pháp quyền là một nhà nước bất vị thân. Ngày xưa người ta nói như vậy đó, tức là cho dù cái người mà người ta sai phạm cái người đó dù cỡ nào đi chăng nữa, họ có địa vị và chức vụ cao cỡ nào trong xã hội thì đều phải biết trừng trị bằng luật pháp. Luật pháp là trên hết. Thí dụ như những người cầm cân nảy mực cho dù là thẩm phán của tòa hay chăng, nhưng mà họ không được đứng trên cái luật pháp đó, và một cái nhà nước pháp quyền ấy là một cái nhà nước mà tất cả nó được điều chỉnh bằng mặt luật pháp. Cái đặc tính của nhà nước pháp quyền, tức là bây giờ ví dụ như là những cái vụ việc nó xảy ra thì tất cả những người đó cho dù họ là những cán bộ cao cấp đi chăng nữa thì cũng phải xử lý theo pháp luật không loại trừ bất kỳ ai. Có như vậy thì nhà nước mới trật tự, xã hội mới thống nhất và nó có trên có dưới được.

Trường Văn: Để thực hiện một chế độ pháp quyền, LS Bùi Quang Nghiên cho rằng trước hết các cán bộ, công chức phải được học về luật.

Luật sư Bùi Quang Nghiên: Các công chức phải chọn học luật quan trọng hơn là học nghị quyết. Từ trước đến nay cái việc học luật thì cũng có, nhưng mà có vẽ học không kỹ bằng học nghị quyết. Trong khi đó, luật là thể chế hóa những nghị quyết, những chủ trương của đảng, nói cụ thể nó thể hiện ở luật pháp, cho nên là có thể có nghị quyết, nhưng không thể nói rằng là tôi là công chức tôi không biết luật được. Công chức phải học luật.

Trường Văn: Trong khi đó LS Nguyễn Văn Hậu có ý kiến là phải mang tinh thần thượng tôn luật pháp dạy cho các học sinh từ lúc mới bước chân vào trường.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu: Vấn đề ở đây là ý thức pháp luật của cán bộ đảng viên rồi của nhân dân, cái ý thức pháp luật nó rất là quan trọng, cho nên ngay từ lúc nhà trường, mình phải đưa cái giáo dục pháp luật ngay từ lúc mà các cháu đi vào lớp mẫu giáo chẳng hạn. Một cái điểm thứ hai nữa đó là để có một nhà nước pháp quyền mình phải luật hóa tất cả những cái quan hệ xã hội. Ví dụ như là người dân nộp đơn khiếu nại mà người ta không giải quyết thì theo đấy, cái thứ nhất, trong thời hạn luật định mà anh không giải quyết thì cái người cán bộ đó phải bị xử lý kỷ luật. Cái thứ hai là những cái giao dịch quan hệ xã hội với lại trong dân sự thì mình phải công khai hóa và phải luật hóa, anh làm mà anh không phục vụ cho người dân, công chúng thì trước hết anh phải xử lý trách nhiệm của anh và phải xử lý kỷ luật anh. Làm như vậy thì cái ý thức thượng tôn pháp luật nó mới có được. Chứ còn hiện nay đi làm một cái thủ tục hành chính, họ thích họ làm, không thích thì thôi, nó không theo một cái thể chế nào hết. Mình phải làm một vài cái mạnh như vậy thì người dân người ta mới tin tưởng được và cái xã hội nó mới nề nếp được. Vấn đề là cái ý thức vào pháp luật ngay từ lúc ở nhà trường, tôi thấy là ngay từ khi họ vào cấp một là phải giáo dục cái ý thức pháp luật đó, những giờ công dân pháp luật, nó cũng phải đổi mới lại cái giờ công dân pháp luật đó, nó không phải vô đó học luật mà phải xử lý bằng những cái tình huống, làm những cái thủ tục về giao thông, phải có những cái nó sinh động thì người ta mới tiếp thu được, thì dần dần, tôi nghĩ rằng mình phải làm theo cái đó thì mới hoàn thiện được. Mới có một cái nhà nước, thứ nhất là trình độ dân trí, mình phải nâng lên, từ ý thức của người dân phải đi từ cái lớp nhỏ lên lớp lớn, chứ còn thực sự mà mình ra ngoài đường mình thấy rằng cái ý thức pháp luận nó còn yếu lắm.

 

Trường Văn: Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là các nhà lãnh đạo Việt Nam có quyết tâm thực hiện một nhà nước pháp quyền hay không?