Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Tình hình tự do tôn giáo Việt Nam

qua cái nhìn của Giáo sư Nguyễn Chính Kết

 

2006/03/30 21:00

Giới thiệu :

Gia Minh, phóng viên đài RFA

Theo một số đánh giá thì tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam trong thời gian qua có đạt được tiến bộ. Mức độ tiến bộ đó ra sao? Gia Minh nêu vấn đề này với một người luôn theo dõi tình hình tự do và nhân quyền ở Việt Nam; đó là giáo sư thần học Nguyễn Chính Kết, và được ông cho biết.

Ông Hoàng Minh Chính

 và Giáo sư Nguyễn Chính Kết.

 Hình của Nguyễn Chính Kết.

“Tôi nhìn vấn đề từ bản chất chứ không qua hiện tượng; thế thì hiện nay Việt Nam đang muốn vào WTO nên phải đáp ứng yêu cầu của tình thế là nới rộng dân chủ, tự do tôn giáo v.v. Nhưng bản chất đó chỉ là điều bất đắc dĩ, ngược lại chủ trương của họ.”

 

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

Gia Minh: Nhiều người Việt Nam ở nước ngoài về nước thấy nhiều chùa, nhà thờ được xây dựng thêm, và vào ngày chủ nhật, ngày lễ nhiều tín hữu vẫn đi chùa, nhà thờ thì cho rằng như thế là có tự do tôn giáo đấy chứ?

Giáo sư Nguyễn Chính Kết: Tôi nhìn vấn đề từ bản chất chứ không qua hiện tượng. Bản chất rất ít khi thay đổi, nhưng hiện tượng thì có thể lúc thay đổi thế này, lúc thay đổi thế kia tùy theo tình hình. Hiện nay nhà nước Việt Nam đang chủ trương vào WTO nên phải đáp ứng những yêu cầu của tình thế, tức là phải nới rộng dân chủ, phải nới rộng tự do tôn giáo, v.v... Nhưng đối với bản chất của họ, với cái ý trong thâm tâm của nhà cầm quyền, thì việc đáp ứng ấy chỉ là điều bất đắc dĩ, ngược lại với chủ trương của họ.

Gia Minh: Thưa giáo sư, ngay cả những người Việt Nam ở nước ngoài khi họ đi về thì họ thấy rằng là chùa chiền rồi nhà thờ và thậm chí cả những cái giáo đường Tin Lành vẫn được xây dựng thêm và vào những cái ngày lễ, những ngày Chủ Nhật thì người ta vẫn thấy các tín hữu đi chùa, đi nhà thờ và các dịp lễ hội thì người ta vẫn đi đền đi đình cầu khấn rất nhiều và người ta cho rằng mọi người vẫn được tự do đấy chứ ạ.

Giáo sư Nguyễn Chính Kết:: Tôi vẫn luôn luôn nhìn vấn đề theo hiện tượng và bản chất. Xét về tôn giáo, thế thì bản chất của tôn giáo hay của  tự do tôn giáo là gì? Đó là sự phát triển tâm linh, mà muốn có sự phát triển tâm linh thì đòi hỏi những người lãnh đạo giáo hội phải là những con người có tài đức, có đời sống tâm linh rất cao, có bản lãnh. Thế nhưng việc giáo hội có quyền đưa một người lãnh đạo nào xứng đáng mà mình cảm thấy hợp với tiêu chuẩn của mình thì quả thật là giáo hội không thực hiện được điều đó. Tức là có những người rất xứng đáng giáo hội muốn đưa lên, thì nhiều khi nhà nước lại không công nhận, không chấp nhận. Nhà nước chỉ chấp nhận những người mà họ xét thấy là vô hại đối với họ. Cái quan trọng nhất ở trong một tôn giáo cũng như ở trong một đất nước đó là phải có một vị lãnh đạo sáng suốt. Thế nhưng giáo hội lại không được quyền chọn người lãnh đạo của mình theo đúng ý mình, còn cái người mà đảng chấp nhận được nhiều khi lại không có khả năng để phát triển giáo hội, và thậm chí đôi khi họ không có đủ can đảm, đủ bản lãnh để có thể đối phó trước những mưu mô quỷ quyệt của nhà nước đối với tôn giáo. Thế thành thử tôn giáo cứ càng ngày càng bị thoái hóa. Tại vì những người lãnh đạo đó tuy cũng có tài, nhưng tài ấy chưa xứng với chức vụ của mình, nghĩa là trong hoàn cảnh hiện nay, phải có những người sáng suốt rất nhiều và can đảm hơn rất nhiều mới có thể làm cho giáo hội đi lên được. Những cái biểu lộ ra bên ngoài như lễ nghi, v.v… thì chỉ là những cái vỏ, hình thức bên ngoài thôi, đời sống tâm linh tôn giáo không phải chỉ là những cái vỏ bên ngoài ấy mà nó là sự giáo dục từ ở bên trong, có khả năng làm thay đổi đời sống, thay đổi cách suy nghĩ của con người, giúp con người sống tốt hơn, có những động lực sống mạnh mẽ hơn.

Gia Minh: Giáo sư nói là về mặt hiện tượng thì có nới rộng như vậy, nhưng bản chất thì không có gì thay đổi…

Giáo sư Nguyễn Chính Kết: Nói ít thay đổi thì đúng hơn … khó thay đổi hơn …

Gia Minh: Nhưng về mặt kinh tế thì trước đây trong chủ nghĩa cộng sản người ta cũng cho rằng là  tư bản là bóc lột, nhưng rồi qua thời gian thì người ta cũng có thay đổi, thưa giáo sư? Vậy thì trong tôn giáo, giáo sư nói rằng nó chỉ là hiện tượng không thì có quá khắt khe không ạ?

Giáo sư Nguyễn Chính Kết: Tôi không nói là không thay đổi, mà nói là bản chất thì khó thay đổi hơn là hiện tượng. Cho tới bây giờ, với những thay đổi quá ít như vậy về mặt hiện tượng, thì tôi nghĩ là bản chất cũng chưa thay đổi bao nhiêu. Chứ nếu họ thật sự thay đổi bản chất, thì họ sẽ đối xử với các tôn giáo một cách khác hẳn. Tôi tôi nhận thấy rằng hiện nay nếu cứ theo phương sách cai trị cũ thì chỉ làm cho đất nước băng hoại tụt lùi và không biết đến bao giờ đất nước mới ngóc đầu lên được, rất có hại cho người dân Việt Nam.

Gia Minh: Thưa giáo sư, giáo sư cũng là một người có tín ngưỡng, giáo sư thấy pháp lệnh về tôn giáo vừa rồi được thi hành ra sao?

Giáo sư Nguyễn Chính Kết: Pháp lệnh tôn giáo, theo tôi, cũng chỉ là cái thòng lọng để quản lý các tôn giáo thôi, tức là nó đòi hỏi các tôn giáo phải đăng ký, phải có pháp nhân, phải có thế này thế kia. Nhưng mà những điều lệ trong đó nhiều khi nó mâu thuẫn lẫn nhau cũng giống như là trong hiến pháp và luật pháp luôn luôn có sự mâu thuẫn lẫn nhau. Khi họ nói người dân được tất cả mọi quyền tự do thì lập tức ngay sau đó có một câu là: “nhưng tự do đó phải theo quy định của pháp luật”, mà pháp luật thì lại hạn chế những cái tự do đó tới mức là không còn tự do gì cả. Đấy, luôn luôn là như vậy, thì cái pháp lệnh tôn giáo nó cũng theo một cái khuôn khổ đúng y chang như vậy không có gì khác lạ cả. Cho nên là đối với tôi, pháp lệnh đó cũng chỉ là một cái để tỏ ra thiện chí đối với thế giới khi thế giới đòi hỏi thôi. Nghĩa là đó chỉ là một biện pháp đối phó thôi, chứ còn bản chất thì chả có gì thay đổi cả.

Gia Minh: Vậy thì những cái điều tiên quyết để Việt Nam có thể được công nhận là một đất nước có tự do tôn giáo thật sự thì theo giáo sư cần phải làm những cái điểm gì trước hết thưa giáo sư ạ?

Giáo sư Nguyễn Chính Kết: Trước tiên là phải thay đổi từ bản chất, nhà nước phải chấp nhận thay đổi chính sách, tức là bỏ độc tài đảng trị, chấp nhận cho tự do dân chủ đa nguyên đa đảng thì, tôi nghĩ, mới giải quyết được vấn đề. Nếu không thay đổi cái gốc đó thì tất cả mọi thay đổi khác cho dù có hay ho đến đâu thì cũng chỉ là thay đổi cái ngọn thôi, rồi cuối cùng cái gốc không tốt đó cũng sẽ làm hư hoại cái ngọn đó.

Gia Minh: Cám ơn giáo sư thần học Nguyễn Chính Kết đã dành cho đài chúng tôi thêm một số ý kiến về cái vấn đề tự do tôn giáo tại Việt Nam hiện nay.

Giáo sư Nguyễn Chính Kết: Cũng xin cảm ơn anh và xin chào tất cả những người nghe tôi hôm nay.