Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
Câu chuyện thành công của Việt Nam không còn chỗ đứng |
Roger Mitton. Straits Times 30/3/08
Mức tăng trưởng cao đạt được ở một giá rất đắt, với gía cả tăng vọt, thâm
thủng cán cân mậu dịch căng phồng và thị trường chứng khoán đang lao xuống.
HÀ NỘI – Ngày hôm nọ, khi tôi đến một trong những quán cà phê mà
tôi ưa thích nhất, là nơi họ bán món chả giò, bún và rau sống luôn luôn ở cái
giá không thể cạnh tranh được là 18 ngàn đồng, thì tôi thấy giá đã lên đến 44
ngàn. Thử làm một con toán: Ðó là một mức gia tăng hơn 140 phần trăm.
Ðiều này không có gì là bất bình thường ở Việt Nam vào thời buổi này. Quốc gia này ở một mức rất xa, có tỷ lệ lạm phát cao nhất Á Châu.
Những ổ bánh mì tôi mua ở tiệm bánh Nguyên Sơn kế bên cũng vừa mới lên giá 50 phần trăm. Tiền mướn nhà hàng tháng của tôi cũng tuỳ tiện nhẩy lên 67 phần trăm.
Ðúng ra, tôi quên khuấy đi cả con số bao nhiêu người đã nói cho tôi biết rằng tiền mướn nhà của họ vừa bị tăng lên, thường là gấp đôi, có lúc gấp ba, mà không có thông báo gì và không kêu cứu với ai được - hoặc là chấp nhận hoặc là không
Do đó khi nhà nước tiết lộ hồi tuần trước rằng tỷ lệ lạm phát của Tháng Ba theo mức cùng thời kỳ năm ngoái là 19.4 phần trăm, thì không ai ngạc nhiên gì cả. Thật ra. hầu hết mọi người đều tin rằng con số này đã được nói giảm đi.
Mức gia tăng giá cả thực phẩm và tiền mướn nhà thì vô cùng to lớn. Giá xăng dầu lên 36 phần trăm hồi tháng trước và cũng có sự tăng vọt của giá cả điện lực và khí đốt.
Những công nhân có lợi tức thấp, là những người lãnh khoảng 60 Mỹ kim một tháng, đang nóng ruột vô cùng. Hàng ngàn công nhân đã ào ạt đình công đòi tăng lương và điều kiện làm việc tốt hơn. Sự giận dữ của họ không chỉ hướng vào các tay quản đốc bóc lột. nhưng đồng thời cũng hướng vào chế độ cộng sản đang cầm quyền.
Sau khi dụ dỗ các nhà đầu tư với những lời hứa hẹn về một lực lượng lao động ổn định và cần cù siêng năng, nhà nước lại chẳng có hành động gì khi các nhà buôn bán lẻ và chủ đất lợi dụng việc làm ăn đang phát đạt để đội giá lên.
Giới công nhân khi phải đối phó với giá cả gia tăng 30 phần trăm, lại chỉ nhận được mức lương tăng có 5 phần trăm, thì họ bắt đầu phàn nàn, và bị bảo là phải câm miệng và đứng vào trong hàng ngũ.
Tính ngoan ngoãn dễ bảo và chấp nhận đồng lương thấp của giới công nhân là tảng đá mà sự tăng trưởng của Việt Nam được đặt lên trên đó. Nhưng có lẽ không còn lâu đâu. Thậm chí bây giờ cả báo chí trong nước cũng chỉ trích những ưu tiên về kinh tế của chế độ.
Tiến sĩ Nguyễn Quang A, giám đốc Viện nghiên cứu phát triển Hà Nội nói rằng: “Nghị trình kinh tế của nhà nước đã không được thực thi bằng một đường lối ổn thoả, luật lệ thì không được quy định đúng đắn và các chính sách thì thay đổi một cách không phù hợp”.
Ở một trong một chuỗi những biện pháp đặc biệt hầu như là được đưa ra hàng ngày, chế đô đã bãi bỏ thêm nhiều dự định về việc gia tăng phí tổn xăng dầu và điện lực cho đến Tháng Sáu vì lo sợ gây ra hỗn loạn xã hội.
Sau khi chủ toạ một phiên họp khủng hoảng nội các hồi tuần trước, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã tổ chức một buổi kiểm điểm dài 2 tiếng với các giới chức tài chánh và thị trường chứng khoán để tìm hiểu xem sẽ phải làm gì kế tiếp.
Chẳng còn gì phải nghi ngờ, Việt Nam đang nằm trong hoàn cảnh trên đe dưới búa.
Cho đến khi mới đây vẫn còn là một đứa trẻ tàn tật (poster boy: hình đứa trẻ tàn tật trên các bích chương kêu gọi từ thiện - lời người dịch) về mặt kinh tế trong khu vực, thì Việt Nam đã bị quật mạnh bởi một chuỗi những xui xẻo trục trặc của cơn lạm phát thịnh nộ, thị trường chứng khoán suy sụp và mức thâm thủng cán cân mậu dịch đang tăng vọt, được tiên đoán là sẽ tiến đến 25 tỷ Mỹ kim trong năm nay.
Ðối diện với chỉ có vài phương án, ông Dũng nói rằng vấn đề tăng trưởng kinh tế bây giờ phải được xếp vào hàng thứ hai so với việc chống lạm phát. Chỉ tiêu tăng trưởng 8 phần trăm, vẫn thường đạt được hàng năm trong suốt một thập niên qua, thì đã bị hoãn lại. May mắn lắm thì Việt Nam mới đạt được 5 phần trăm tăng trưởng năm nay.
Bà Phạm Chi Lan, một trong những chuyên gia kinh tế đáng nể nhất và là một cựu cố vấn cho Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, nói rằng: “Nếu nhà nước thành công trong việc chống lạm phát, thì mức tăng trưởng năm nay có khả năng xuống khoảng từ 5 đến 6.5 phần trăm”.
Trong khi điều đó có lẽ là một sự mất mặt cho ông Dũng và chính phủ của ông ta, thì nó là một con số nhiều mà người nghĩ rằng họ đã nên đặt chỉ tiêu vào ngay từ lúc ban đầu.
Ts, Quang A nói: “Tôi không hiểu tại sao họ lại đặt ra mục tiêu từ 8 đến 9 phần trăm tăng trưởng. Họ chỉ đưa một sợi dây thòng lọng vào cổ họ. Mức tăng trưởng từ từ 5 đến 6.5 phần trăm sẽ an toàn, có thể chiụ đựng và chấp nhận được”.
Và nó có thể giúp làm ổn định thị trường chứng khoán của Việt Nam, hiện thời là thị trường cổ phần suy sụp nhất trên thế giới.
Cách đây hai tuần, trong một dự tính để chặn đứng sự xụp đổ của thị trường chứng khoán, bộ phận đầu tư của nhà nước Việt Nam đã được chỉ thị để mua cổ phần trong các công ty nội địa.
Nhưng việc đó đã không làm được gì cả. Các tay đầu tư ngắn hạn, bị vỡ mộng vì các biện pháp kinh tế đặc biệt của nhà nước, cùng nhau né tránh và trị giá cổ phần tiếp tục đi xuống.
Bây giờ ông Dũng lại ra lệnh kềm chế việc mua bán cổ phần để cho phép thị trường chứng khoán chỉ bị sụt xuống không hơn 1% mỗi ngày.
Ông Ðào Việt Anh, giám đốc quan hệ khách hàng thuộc Công ty cổ phần FPT Securities ở Hà Nội nói rằng: “Biện pháp này coi như là đóng cửa thị trường chứng khoán Việt Nam”.
Cái lối hành động theo phản xạ một cách quyết liệt là điểm đặc trưng của đội ngũ kinh tế của ông Dũng: Nếu có cái gì đó nhìn không ổn, thì đóng nó lại cho đến khi tìm ra là phải làm gì
Ông Anh nói rằng: “Ðây là một biện pháp cấp bách để cố gắng chữa cháy và nó cho thấy nhà nước đang hốt hoảng vì sợ hãi rằng thị trường sẽ bị xụp đổ hoàn tòan”.
Những dấu hiệu của sự hốt hoảng đã lộ diện cách đây 2 tuần khi nhà nước cho tạm hoãn một diễn đàn đầu tư vì lo ngại rằng các doanh gia nước ngoài đến tham dự sẽ kinh hãi nếu họ khám phá ra tình trạng thật sự tại đây.
Nhiều người cảm thấy hành động trên đã phản tác dụng. Bà Lan nói: “Rõ ràng là các nhà đầu tư nước ngoài không phải là vui sướng gì, và nhà nước nên cố gắng nhiều hơn để bảo đảm với họ rằng nền kinh tế vẫn còn nằm dưới tầm kiểm soát.”
Thông thường thì, dù sao, các hành động của nhà nước đã tỏ ra dấu hiệu của một sự thiếu kiểm soát.
Một loạt những chỉ thị mới đây đã có hiệu quả để ngăn chặn các ngân hàng không cho thực hiện bất cứ vụ vay mượn nào, và do đó lấy mất đi nguồn tiền mặt sẵn sàng cho các doanh nghiệp. Sự việc này làm cho họ không thể nào giữ đúng được các hợp đồng hoặc trả lương cho nhân viên, chứ đừng nói đến việc tạo những kế hoạch khuếch trương.
Cũng thế, việc giao dịch của thị trường hối đoái trở nên khó khăn vì các ngân hàng địa phương từ chối không đổi tiền đô la sang tiền Việt Nam. Tình trạng này rất bất ổn định cho họ. Bây giờ, thật là may quá, sau khi có thêm các chỉ thị thì việc đổi tiền đô lại thực hiện được trở lại.
Nhưng một không khí kinh tế hoang mang đã được tạo ra, và cho đến khi nó bị xua tan đi, thì những tai ương của kinh tế Việt Nam vẫn còn khuynh hướng tiếp tục.
Vietnam's success story losing
the plot
By Roger Mitton
High growth achieved at high cost, with prices soaring, trade gap ballooning and stocks plunging
HANOI - THE other day, when I went to one of my
favourite cafes where the serving of spring rolls, noodles and salad had always
been an unbeatable 18,000 dong (S$1.50), I found its price had gone up to 44,000
dong.
Do the maths: That is an increase of more than 140 per cent.
It is not unusual in Vietnam these days. The country has by far the highest
inflation rates in Asia.
The bread rolls I buy at the Nguyen Son Bakery next door have just gone up 50
per cent in price.
My monthly rent has been arbitrarily hiked by 67 per cent.
In fact, I have lost count of the number of people who have told me their rent
has recently been increased, often doubled, sometimes tripled, with no notice
and no recourse - it's take it or leave it.
So when the government revealed last week that March's year-on-year inflation
rate was 19.4 per cent, no one was in the least surprised. In fact, most people
believed the figure was understated.
Increases in food prices and rents have been astronomical. The price of petrol
went up 36 per cent last month and there have been stiff hikes in the prices of
electricity and cooking gas.
Vietnam's low-income workers, who earn around US$60 (S$83) a month, are
seething. Thousands have stormed out on wildcat strikes. Their anger is directed
not just at exploitative managers, but at the ruling communist regime as well.
After enticing investors with promises of a stable, industrious workforce, the
government took little action as retailers and landlords took advantage of the
business boom to jack up prices.
And when workers, facing food price hikes of 30 per cent while getting only a 5
per cent wage rise, started grumbling, they were told to shut up and stay in
line.
Their docility and acceptance of low wages are the rock on which Vietnam's high
growth is based.
But perhaps no longer. Now even the domestic media criticises the regime's
economic priorities.
Dr Nguyen Quang A, director of Hanoi's Institute for Development Studies, said:
'The government's economic agenda has not been implemented in a stable way,
rules are not properly regulated and policies vary inconsistently.'
In one of an almost daily series of ad hoc measures, the regime has rescinded
further planned hikes in fuel and electricity costs until June for fear of
causing social unrest.
After chairing a crisis Cabinet meeting last week, Prime Minister Nguyen Tan
Dung held a two-hour head-bashing session with financial and stock market
officials to figure out what to do next.
Make no mistake, Vietnam is caught between a rock and a hard place.
Until recently the region's economic poster boy, it has been hit by a triple
whammy of raging inflation, collapsing stocks and a skyrocketing trade imbalance
expected to hit US$25 billion (S$34.5 billion) this year.
Faced with few options, Mr Dung has said economic growth must now play second
fiddle to the fight against inflation. The target of 8 per cent growth, which
was achieved annually over the past decade, has been shelved.
Vietnam may be lucky to hit 5 per cent growth this year.
Ms Pham Chi Lan, one of the nation's most respected economics experts and a
former adviser to the Prime Minister, said: 'If the government succeeds in
fighting inflation, growth this year is likely to come down to around 5 per cent
to 6.5 per cent.'
While that may be a loss of face for Mr Dung and his team, it is a figure many
think they should have aimed for in the first place.
Dr Quang A said: 'I don't understand why they set a target of 8 per cent to 9
per cent growth. They just put a rope round their necks.
'Growth of 5 per cent to 6.5 per cent would be secure, sustainable and quite
acceptable.'
And it might help settle the nation's bourse, currently the world's
worst-performing equity market.
Two weeks ago, in an attempt to stem the market's collapse, Vietnam's state
investment arm was ordered to buy shares in domestic companies.
It did no good. Punters, already disillusioned by the government's ad hoc
economic moves, stayed away and stocks continued to plummet.
Now, Mr Dung has ordered trading curbs that permit the market to fall by no more
than 1 per cent a day.
Mr Dao Viet Anh, customer relations manager for FPT Securities in Hanoi, said:
'This measure effectively shuts down Vietnam's stock market.'
That kind of drastic knee-jerk action has been typical of Mr Dung's economic
team: If something looks bad, shut it down till we figure out what to do.
Mr Anh said: 'It is an urgent move to try to put out the fire and it shows that
the government is panicking out of fear that the market will collapse
completely.'
Signs of panic surfaced two weeks ago when the government halted an
international investment forum out of concern that visiting businessmen would be
spooked if they discovered the real situation on the ground.
Many felt the move was counter-productive.
Ms Lan said: 'Obviously, foreign investors must not be very happy and the
government should try to do more to reassure them that the economy is still
under control.'
More often than not, however, the government's actions have signalled a lack of
control.
A recent flurry of edicts effectively stopped the nation's banks from making any
loans and thus stripped businesses of ready cash. That left them unable to
honour contracts or pay their staff, let alone make plans for expansion.
As well, foreign exchange transactions became difficult as local banks refused
to change dollars into Vietnamese dong. The situation was just too volatile for
them.
Now, thankfully, after yet more edicts, changing dollars is again possible.
But an air of economic uncertainty has been created, and until it is dispelled,
Vietnam's economic woes are likely to continue.