Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Hôi luận về đảng CSVN và đại hội 10(1)

Bùi Tín (Pháp)-Âu Dương Thệ (Đức)

RFA 2006/04/21 21:00

Giới Thiệu:

Đảng Cộng Sản Việt Nam có gì đổi mới sau đại hội 10 hay không?

2006.04.21

Việt Long, phóng viên đài RFA

Ông Bùi Tín. AFP PHOTO

Trong cuộc hội luận với ông Hà Sĩ Phu, ông Âu Dương Thệ từ Đức cho rằng trong nội bộ đảng Cộng Sản Việt Nam có dấu hiệu mới, xét trong tiến trình chuẩn bị và tiến hành đại hội 10. Nhà báo Bùi Tín từ Pháp có nhận định khác biệt. Mời quý vị nghe ý kiến từ hai nhân vật này trong cuộc trao đổi do Việt Long điều hợp sau đây.

 

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

 

Việt Long: Thưa ông Bùi Tín, trong cuộc hội luận gần đây giữa Tiến sĩ Âu Dương Thệ và Tiến sĩ Hà Sĩ Phu ở trong nước, thì ông Âu Dương Thệ lại có phát biểu rằng ông đang chờ xem cuộc tranh đấu giữa phái bảo thủ và phái cấp tiến ở trong đảng sẽ diễn ra trong đại hội này như thế nào? Vậy ông Bùi Tín có ý kiến gì về việc đó?

Bùi Tín: Tôi theo dõi rất chặt từng phiên họp của đại hội 10 và tôi cũng theo dõi những ý kiến và hội luận trên RFA. Tôi cũng chú ý đến những ý kiến của ông Hà Sĩ Phu và ông Âu Dương Thệ ở Đức. Và tôi cũng muốn góp thêm ý kiến như thế này và không biết có phải đúng như ý kiến của ông Âu Dương Thệ đã nói không?

Tức là ông Thệ có nói rằng đang theo dõi xem cuộc đấu tranh ở tại đại hội 10, giữa lực lượng bảo thủ và đổi mới đang diễn ra một cách rất là quyết liệt, và chưa bao giờ căng đến như thế và sẽ ngã ngũ ra sao.

Theo tôi, đại hội 10, gồm các đại biểu 1,176 người đến dự, đã được sàng lọc, cảnh báo, và lãnh đạo chặt, kiêng kỵ không được nói đến những gì vấn đề gì nhạy cảm, chẳng hạn như bỏ điều 4 hiến pháp, vụ T4, Tổng cục 2, vụ đa nguyên đa đảng, kể cả vụ PMU 18 nói một cách cụ thể. Mà chỉ nói đến những vấn đề chung chung mà thôi.

Thứ hai nữa là không phát biểu ý kiến cá nhân. 2 ngày phát biểu vừa rồi đều là các trưởng đoàn, bí thư tỉnh uỷ của 13 tỉnh từ Cao Bằng, Ninh Bình đến Bạc Liêu, Cần Thơ v.v… Tôi nghĩ là không có tranh luận. Do đó mà chúng ta không chờ có thể có một cuộc đấu tranh quyết liệt trong cuộc đại hội đâu.

Đây là những người ít nhiều bảo thủ, hoặc nếu có một tí ý kiến nào về đổi mới thì họ cũng không dám phát biểu đâu. Cho nên, tôi nghĩ cuộc hội nghị này đã được sắp xếp cả về nội dung lẫn nhân sự như là ban lãnh đạo bảo thủ hiện nay mong muốn.

Việt Long: Xin mời tiến sĩ Âu Dương Thệ.

Âu Dương Thệ: Vâng, cám ơn ông Bùi Tín. Chúng tôi muốn đặt lại thời điểm mà chúng tôi trình bày bài hội luận cùng với tiến sĩ Hà Sĩ Phu là ngày 18/4. Ngày hôm đó mới bắt đầu khai mạc đại hội, chưa có tranh luận gì cả, hôm đầu mới chỉ có ông TBT Nông Đức Mạnh và ông Phan Diễn nói chuyện thôi. Đấy là chuyện chúng tôi muốn nhấn mạnh. Chuyện thứ hai chúng tôi muốn nhấn mạnh là những điều chúng tôi nói là có những phe cấp tiến và bảo thủ, độc tài là căn cứ trên những dữ kiện từ mấy tháng vừa rồi, chúng ta đã thấy là có những sự tranh luận rất mạnh giữa phe bảo thủ và độc tài.

Trong khi phe bảo thủ và độc tài, chẳng hạn như nhóm của ông Đỗ Mười, cựu ủy viên Bộ chính trị Nguyễn Đức Bình thì cố gắng tìm cách giữ lại những mấu chốt của họ, thí dụ như doanh nghiệp quốc doanh, những vấn đề xã hội chủ nghĩa trong kinh tế, chính trị và luật pháp. Tất cả những cái đó là những điều thấy rõ.

Cả trong đại hội, những quan điểm khác nhau về vấn đề tổ chức đại hội thế nào cho nó thuận tiện thì chúng ta đã thấy là có quan điểm rất khác biệt. Cụ thể là quan điểm của cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt đòi đại hội phải có những tổ chức, những cách biểu quyết, bầu cử, ứng cử dân chủ. Phe bảo thủ độc tài thì vẫn đòi muốn giữ những hình thức dân chủ bề ngoài mà thôi. Đấy là cuộc tranh luận giữa hai bên bảo thủ và cấp tiến trước đại hội mà chúng tôi đã nhấn mạnh. Từ trước đến nay ta chưa thấy có một lần nào có như vậy cả.

Việt Long: Và ông Âu Dương Thệ cũng cho rằng sẽ có những cuộc tranh luận giữa hai phía gọi là cấp tiến và bảo thủ. Ngay trong đại hội 10 này phải không ạ?

Âu Dương Thệ: Ở trong bài chúng tôi có nhắc lại là trong số gần 1200 đại biểu đó thì chúng ta thấy ít nhất là có hai thành phần. Thành phần thứ nhất là thành phần bảo thủ độc tài mà chúng tôi có nhấn mạnh là những người đã được đại hội đảng bộ các tỉnh, thành phố bầu lên hồi cuối năm vừa rồi. Chúng ta biết là vào giai đoạn đó thì thành phần bảo thủ và tham nhũng ở các địa phương cũng như trung ương...

Trong thời gian đó thì chúng tôi nghĩ là cũng có một số những người cấp tiến cũng đã đấu tranh để được thành đại biểu trong Đại hội 10 này. Trong thời gian vừa qua chúng tôi được biết là rất nhiều đại biểu đó đã nhận được những thư, những tin tức về vụ PMU 18, cũng như là những bài báo của đại tướng Võ Nguyên Giáp, cựu thủ tướgn Võ Văn Kiệt v.v...

Việt Long: Như vậy ông Âu Dương Thệ cho rằng thành phần tham dự đại hội đảng có phía bảo thủ và có phía có thể gọi là cấp tiến. Và ông cũng trông đợi là sẽ có những sự tranh đấu giữa hai thành phần đó trong đại hội đảng, đúng không ạ?

Bùi Tín: Theo ý của tôi, nói ý kiến của ông Võ Văn Kiệt có thể coi như cấp tiến thì tôi không đồng ý đâu. Tôi nghĩ là phải có tiêu chí để phân biệt giữa bảo thủ với cấp tiến. Theo tôi thì có 3 tiêu chí:

Tiêu chí thứ nhất là phải có dân chủ thật chứ không phải dân chủ tập trung. Dân chủ thật sẽ dẫn đến đa đảng, đa đảng trong trật tự, trong luật pháp. Phải đi đến dân chủ ngay bây giờ chứ không phải để đến 10, 15 năm nữa. Cho nên tôi nghĩ rằng giữa ông Nguyễn Đức Bình và ông Đỗ Mười thì tôi gọi đấy là siêu bảo thủ. Còn ngay ông Kiệt và ông Giáp, vẫn còn muốn giữ chế độ độc đảng và dân chủ tập trung thì họ vẫn là người  bảo thủ, nhưng ít bảo thủ hơn cánh siêu bảo thủ thôi.

Việt Long: Như vậy tôi thấy rằng giữa hai vị chỉ là sự khác biệt về quan điểm về danh xưng thôi, phải không ạ?

Âu Dương Thệ: Trong trường hợp này, nếu chúng ta đòi (như) tất cả những người dân chủ như anh em dân chủ chúng ta đang đấu tranh thì cái đó ông Bùi Tín có lý. Thế nhưng nếu chúng ta nhìn trong nội bộ đảng CS với nhau thì tôi nghĩ là ông Bùi Tín đã đòi hỏi quá xa và quá nhanh trong giai đoạn hiện nay.

Chúng ta nhìn thấy cụ thể là trong nội bộ đảng CSVN ngay ở cấp trung ương thì có những khuynh hướng khác nhau. Chẳng hạn như trước đây là Bộ chính trị quyết định tất cả mọi thứ và những đại hội chỉ bầu bán hình thức thôi.

Việt Long: Thưa ông, đúng như vậy. Theo ông Bùi Tín thì trong đại hội này Bộ chính trị họ cũng vẫn quyết định mọi thứ thôi. Ông nghĩ sao về điều đó ạ?

Âu Dương Thệ: Thế nhưng chúng tôi thấy là hiện nay trong trung ương đảng đã có hai khuynh hướng rõ ràng. Một khuynh hướng là muốn bảo vệ những quyền lợi của họ và những khuynh hướng cấp tiến thì muốn rằng phải thay đổi lại, phải tổ chức  lại để dân chủ hóa nội bộ, điều mà chúng tôi muốn nhấn mạnh.

Việt Long: Như vậy là hai vị đã có những khác biệt cụ thể về sự lượng định về mức độ bảo thủ và cấp tiến ở trong đảng, chứ không hoàn toàn là danh xưng.

Bùi Tín: Tôi thấy là ta có thể chấp nhận là họ có một số ý kiến tiến bộ, bớt bảo thủ - tương đối tiến bộ. Thế nhưng tôi nghĩ trong Đại hội 10 này, ngay như tiếng nói tương đối tiến bộ (tuy còn bảo thủ) cũng không được cất lên. Bởi vì nhóm lãnh đạo hiện nay họ đã cầm trịch rất kỷ. Ví dụ như bầu cử dân chủ thì họ sẽ cho mỗi một ghế có hai người ra ứng cử, nhưng họ đã an bài rồi, họ đã lãnh đạo chặt rồi.

Theo tôi nghĩ tức là bầu cử thì vẫn cứ là những người mà họ đã xếp, nhưng họ làm ra vẽ. Cho nên ông Phan Diễn mới làm kiểu gần như là chiến tranh tâm lý là bảo rằng cuộc hội nghị này về nhân sự là sẽ có rất nhiều thay đổi, và đại hội này sẽ được mang tính thực chất về dân chủ.

Âu Dương Thệ: Chúng tôi nhìn thấy như thế này, trong bài hội luận chúng tôi đã nhấn mạnh nhiều lần là trong trung ương đảng CS hiện nay, hay trong đảng CS nói chung có hai khuynh hướng: cấp tiến và bảo thủ độc tài. Và chúng tôi đã phân biệt 4 lãnh vực khác nhau. Từ vấn đề chính sách, đường lối cho đến vấn đề cơ cấu tổ chức, cũng như vấn đề chính sách kinh tế và vấn đề đối ngoại. Quan điểm của hai thành phần đó khác nhau rất lớn.

Đó mà cái mà nếu chúng ta so sánh trước đây vài năm thì không có hiện tượng đó một cách công khai. Nhưng trước Đại hội 10, chuyện đó đã trở thành công khai rồi. Và nếu chúng ta để ý tới trong ngày hôm qua thì chúng ta cũng đã thấy có một số đại biểu phát biểu quan điểm khác nhau.

Chẳng hạn như ông Phạm Thế Duyệt là chủ tịch MTTQ thì tuyên bố rằng không có dân chủ đa nguyên. Thế nhưng một số đại biểu ở miền Nam, hoặc trưởng ban Nội chính, hoặc của ông Bộ trưởng thương mại Trương Đình Tuyển chẳng hạn...

Việt Long: Tôi xin tiếp lời tiến sĩ Âu Dương Thệ là trong lời phát biểu của ông bộ trưởng Trương Đình Tuyển thì ông cũng đã đặt ra những vấn đề rất gay gắt ví dụ như nội dung lãnh đạo cần phải được thay đổi là bởi vì đảng chỉ nói đến việc thay đổi phương thức lãnh đạo thôi.

Ông ấy có phát biểu rằng phải đặt nhân dân vào vị trí chủ thể và phải là những người đưa ra sáng kiến cho đảng. và ông ta còn nói thêm, đối với ông dân chủ vừa là xuất pháp vừa là đích đến.

Bùi Tín: Tôi thấy đúng là cũng có những ý kiến mới bởi vì đây là sức ép của tình hình, sức ép của công luận. Và bản thân những vị đại biểu cũng đã có những phát triển mới của tư duy trong tình hình này. Nhưng phải chú ý tới mức độ của nó là một. Thứ hai là phải thấy rằng ban lãnh đạo hiện nay họ vẫn ngăn chặn tất cả những ý kiến tiến bộ đó.

Cho nên tôi nghĩ là không có gì thay đổi về thực chất, cuộc đấu tranh này vẫn rất gay go, ở chỗ là ban lãnh đảo vẫn trụ vững trên thế bảo thủ của họ.

Việt Long: Thưa ông Bùi Tín, ông có nhận định là họ cầm chịt và họ sẽ ngăn chận, nhưng diễn tiến cho đến nay thì chúng ta thấy có những phát biểu mà phải nói là từ trước đến nay chưa bao giờ có. Ví dụ như phó ban nội chính trung ương là ông Vũ Quốc Hùng nói đến vấn đề tham nhũng hết sức kỹ lưỡng. Ông còn nói rằng ngày xưa thì còn ăn cắp vặt, bớt xén thôi nhưng bây giờ thì có tính tổ chặt chẽ, móc nối chằn chịt từ trên xuống dưới. Rồi ông còn đưa ra 5 kiểu chạy, như chạy chức khi bầu cử, chạy quyền khi bổ nhiệm, chạy lợi khi có ngân sách v.v... Và ông yêu cầu phải bố trí đúng cán bộ, nhất là người đứng đầu có đức có tài.

Điều này, phát biểu của ổng nó cũng trùng hợp với phát biểu của ông Trương Đình Tuyển, tức là phải có nhà nước pháp quyền và đảng quyền đừng can thiệp vào công việc của nhà nước. Điều này ông Bùi Tín có nhận xét thế nào?

Bùi Tín: Những ý kiến đó đã được ghi nhận. Nhưng chưa có những ý kiến gì mà có những thay đổi về chất. Cho nên các bạn sẽ thấy nghị quyết cuối cùng sẽ có nhiều cái đấu tranh chống tham nhũng thêm, theo luật pháp... các thứ v.v... Nhưng những vấn đề cốt lõi của chủ nghĩa độc tài độc đảng thì họ vẫn cương quyết không chịu lui về những vấn đề nguyên tắc.

Do đó cho nên tôi thấy rằng tình hình sẽ thuận lợi nhưng chủ yếu là sẽ đấu tranh ở ngoài đại hội mà nhất là của tiến bộ mới của báo chí, thí dụ như báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VietnamNet... rõ ràng nó đã tách rất xa khỏi báo Nhân Dân mà trước kia nó gần như cùng một phương hướng. Tiếng nói của những người trí thức, trí thức đảng viên mạnh hơn. Cho nên chúng ta thấy rằng không trông đợi ở thay đổi gì nhiều ở nghị quyết mà chỉ thay đổi về chiến thuật thôi. Còn về cơ bản, cung cách xử lý, cung cách cai trị, cung cách cầm quyền họ phải điều chỉnh về chiến thuật nhưng về cơ bản thì cũng nhu trước. Ý kiến của tôi là như thế.

Việt Long: Xin cám ơn ông Bùi Tín. Thưa quý thính giả chúng tôi xin được phép tạm ngưng cuộc trao đổi giữa ông Bùi Tín và ông Âu Dương Thệ nơi đây. Mời quý vị đón nghe tiếp phần sau, trong đó hai nhân vật này sẽ đưa quan điểm của họ về việc ông cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt đã không được nhìn thấy cũng như đã không được nêu tên trong số những nhân vật được mời tham dự Đại hội 10 của đảng CSVN.

Ông Bùi Tín cùng ông Âu Dương Thệ cũng sẽ nói lên quan điểm của mỗi người để rút lại cuộc hội luận ngày hôm nay.