Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Giới Thiệu: 2006.04.23 Việt Hùng, phóng viên đài RFA Một nhà khoa học có nhiều uy tín tại Việt Nam và quốc tế là Giáo sư Hoàng Tụy trong cuộc trao đổi với Việt Hùng về Ðại hội X đảng Cộng sản Việt Nam hiện đang diễn ra, Giáo sư Hoàng Tụy cho rằng: Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này Tải xuống để nghe Giáo sư Hoàng Tụy. " Ðất nước hiện nay đang đứng trước cơ hội chưa bao giờ có, bỏ lỡ cơ hội này sẽ có lỗi lớn, tội lớn đối với lịch sử cho nên đảng phải thấy trách nhiệm mà đổi mới toàn diện về kinh tế lẫn chính trị....". Do đâu mà Giáo sư Hoàng Tụy nói như vậy, những đề nghị cụ thể đó là gì? Trước khi mời quí vị theo dõi câu chuyện, chúng tôi xin được giới thiệu qua về Giáo sư Hoàng Tụy. Giáo sư Hoàng Tụy năm nay 78 tuổi là cháu nội cụ Phó bảng Hoàng Diệu. Cùng với Giáo sư Lê Văn Thiêm, ông là một trong hai người khai sinh ra ngành Toán học ở Việt Nam. Năm 1964, công trình nghiên cứu của ông là "Tuy`s cut" tạm dịch là "Lát cắt Tụy" được giới Toán học quốc tế đánh giá cao và coi là "cột mốc đầu tiên đánh dấu sự ra đời của chuyên ngành Toán học mới đó là: Lý thuyết tối ưu toàn cục" Giáo sư Hoàng Tụy từng được nhiều lần trao tặng những giải thưởng quốc tế qua các công trình nghiên cứu về Toán học. Ông còn là tác giả của nhiều cuốn sách viết bằng tiếng Anh mà trong đó phải kể đến cuốn Global Optimization - Demerministic Approches viết cùng với một vị Giáo sư người Ðức. Một số sách nghiên cứu của ông cũng được xuất bản tại Hoa Kỳ và Âu Châu. Không chỉ trong khoa học, tại Việt Nam, tên tuổi của Giáo sư Hoàng Tụy còn được dư luận biết đến nhiều về những bài viết, ý kiến đóng góp cho đảng và nhà nước, nhưng cũng như một số các vị Giáo sư, tiến sĩ khác, ý kiến của ông thường không được lãnh đạo quan tâm đúng mức trong khi dư luận xã hội lại đánh giá cao về những ý kiến đóng góp của ông. Trở lại trong câu chuyện với Việt Hùng, từ Hà Nội, Giáo sư Hoàng Tụy đưa ra những ý kiến với Ðại hội X

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

GS Hoàng Tụy:  Trước đây mấy tháng, có một cuộc họp của lớp trí thức khoa học để góp ý kiến vào văn kiện trình đại hội. Tôi có phát biểu, điều thứ nhất là đại hội kỳ này phải là một đại hội đổi mới mạnh mẽ, bởi vì đất nước hiện nay đang đứng trước một cơ hội chưa bao giờ có. Bỏ lỡ cơ hội này sẽ có lỗi lớn, sẽ có tội lớn đối với lịch sử. Cho nên đảng phải thấy trách nhiệm đổi mới toàn diện. Mà đổi mới toàn diện hiện nay, 20 năm đổi mới phải nói rằng có những thành quả cũng to lớn. Nhưng chỉ mới đụng vào mặt kinh tế thôi là vận dụng kinh tế thị trường.

Nhưng nhiều việc gần đây cho thấy rằng nếu chỉ dừng lại ở đấy thì không thể tiến lên được nữa. Bây giờ đến lúc phải đổi mới hệ thống chính trị.

Ý kiến thư hai của tôi, đây phải là một đại hội đoàn kết toàn dân, đoàn kết mọi người có lòng với đất nước. Không phân biệt chính kiến, tôn giáo, hay bất cứ cái gì. Dù người này ở hàng ngũ này hay hàng ngũ kia trong quá khứ. Miễn bây giờ đồng lòng xây dựng đất nước thì phải đoàn kết  tất cả mọi người đấy.

Muốn đoàn kết như vậy thì phải có một mục tiêu. Mục tiêu đó chỉ có thể là dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh.

Còn bây giờ cứ lạm dụng những mỹ từ xã hội chủ nghĩa này nọ, từ đấy nó mất thiên rồi. Không nên dùng nữa.

Thứ ba, tôi nói đến chuyện tham nhũng. Nặng nề nhất là những đảng viên có quyền cao chức trọng, cho nên đó là một nhiệm vụ hết sức quan trọng. Chống lại tham nhũng, và chống thật sự, chống đến nơi, chống đến cùng.

Việt Hùng: Có một số ý kiến đưa ra: phải tách đảng ra khỏi chính quyền. Trong bài viết của giáo sư thì giáo sư cũng có đưa ra một vài ví dụ, chẳng hạn như việc thủ tướng không có quyền cách chức?

GS Hoàng Tụy: Thì đấy, tôi có nói. Người dân người ta cũng nhìn thấy, có nhiều ngành rất ì ạch, đề ra đã 10 năm nay, nói đi nói lại mãi mà cũng chỉ thế thôi, không tiến bộ gì được cả. Và rồi ông thủ trưởng vẫn cứ ngồi lì đấy. Năm nay nói thế nào sang năm vẫn cứ nói y lại như thế nữa. Những cái như thế thì không thể chấp nhận được.

Như thế ông cấp trên của họ thì phải có quyền cắt chức họ đi chứ. Nhưng ở đây một người cấp dưới liền của mình thì khó, hiện nay là như vậy đấy.

Việt Hùng: Đề nghị thứ hai của giáo sư thì giáo sư nói là phải đại đoàn kết toàn dân, đại đoàn kết thật sự. Thế nhưng thưa giáo sư Hoàng Tụy, trong thời gian vừa qua nhiều ý kiến từ trong cũng như từ ngoài đảng đã góp ý cho đại hội. Ý kiến mà không thuận với bản báo cáo chính trị, Bộ chính trị lại qui kết đó là những "diễn tiến hòa bình", ý kiến của giáo sư có nằm trong số đó hay không ạ?

GS Hoàng Tụy: Tôi cũng biết rằng có một số người cho rằng như vậy là sai, không đúng lập trường giai cấp.... nhưng tôi phát biểu như thế thì rõ ràng là tôi không đồng ý với những ý kiến đấy. Chứ còn nói đấu tranh giai cấp, nói này nói nọ, nói tất cả như thời cách đây mấy chục năm thì không thể đồng tình được.

Việt Hùng: Trong đề nghị thứ ba của giáo sư là phải chống tham nhũng. Thế nhưng vụ PMU 18, đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng đã đề cập đến là cũng phải đưa vấn đề tham nhũng PMU 18 ra bàn tại đại hội. Cho đến bây giờ ghi nhận thì tại Đại hội 10 vấn đề chống tham nhũng và vấn đề PMU 18 không được đưa ra bàn.

GS Hoàng Tụy: Tôi nghĩ là vấn đề tham nhũng nên bàn ở đại hội. Nhưng nó có điểm này, tức là vấn đề tham nhũng đã bàn rất nhiều trong quốc hội trong nhiều cuộc họp rồi. Vấn đề là biện pháp như thế nào để chống tham nhũng cho có hiệu quả. Tôi trước đây, hồi tháng 3 năm ngoái, hồi đấy đang xây dựng những biện pháp để chống tham nhũng thì tôi có nói rằng những biện pháp mà trong điều luật nêu ra là những biện pháp lâu nay đã dùng mãi rồi, tình hình không giảm bớt mà càng ngày càng tăng. Như vậy thì phải tìm ra cái gì mới chứ.

Ý kiến mới của tôi là tôi giải thích rằng một điều rất quan trọng - một điều kiện cần phải sửa là chế độ lương. Làm cho mọi người công chức đều có thể sống chủ yếu là bằng đồng lương của mình. Chứ không phải như hiện nay là lương chỉ được 1/5 hay 1/4 thu nhập cần thiết cho cuộc sống của mỗi người.

Hơn nữa, tôi có nói điều cơ bản này. Tức là ở các nước khác thì tham nhũng thì từ cấp cao nhất. Còn ở Việt Nam tham nhũng lại từ cấp dưới rồi lên dần, lên dần ... Vì sao? Là vì cấp dưới đồng lương quá thấp, người ta không thể sống được, cho nên người ta phải nhận tiền "bồi dưỡng" của người dân, cái này cái nọ để người ta sống.

Thế nhưng cấp trên liền thì biết những chuyện đấy nhưng phải lờ đi, phải tha thứ bởi vì thấy đời sống của họ như thế, lương chừng đấy thì họ phải làm việc ấy để họ sống. Có điều nguy hiểm như thế này, cái ông cấp trên bản thân ông cũng thiếu, ổng cũng phải xoay sở, mà ổng lại có quyền nhiều hơn cho nên ổng xoay sở trong phạm vị rộng hơn. Cho nên phần ổng xoay sở đó có thể nói là vượt cả phần mà cần thiết cho cuộc sống của ổng nữa. Nhiều trường hợp vô liêm sĩ, nhưng trong cấp dưới thì không dám đấu tranh được, bản thân ông cấp dưới thì cũng không trong sạch 100% cho nên ông cấp dưới không dám đấu tranh. Và như vậy là ông cấp trên có thể nói tương đối được tự do để mà làm. Và cứ như thế mà lên dần, lên dần... Càng lên trên chừng nào thì càng tinh vi chừng nấy.

Đề án chính thức mà đã được thông qua là tăng lương cơ bản, trong đó vẫn giữ mọi cách phân phối hiện nay. Tôi đề nghị là cải cách toàn bộ hệ thống phân phối hiện nay. Nghĩa là tất cả những tiền của ngân sách hay nhân dân đóng góp vào thì tất cả cái đấy phải quản lý và phải gộp lại để phân phối cho công bằng vào tiền lương. Thì việc đấy hoàn toàn làm được.

Có bài nghiên cứu của ông Nguyễn Trung Việt ở nước ngoài đăng trên VietnamNet về tình hình giáo dục cũng đã chứng tỏ điều đó. Tôi nghĩ trong khoa học cũng vậy và tôi nghĩ trong nhiều ngành khác cũng như thế.

Cho nên vấn đề không phải là tăng lương cơ bản. Vì nếu chỉ tăng lương cơ bản, cách phân phối vẫn giữ nguyên như hiện nay, vấn đề là tổng số tiền mà lâu nay đã dùng một phần rất nhỏ cấp cho lương cơ bản, còn phần lớn là chi cho những hoạt động "linh tinh" này nọ. Mà những hoạt động đó không ai kiểm soát được.

Việt Hùng: Nói như giáo sư như vậy thì phải chăng cơ chế nó đã đẻ ra tham nhũng?

GS Hoàng Tụy: Đấy là do cơ chế. Cho nên bài của tôi, tôi bảo là cơ chế sinh ra tham nhũng. Mà thực sự là như vậy, cơ chế như vậy là vô hình chung nó sinh ra tình thế, tức là cấp dưới trở thành một vỏ bộc cho cấp trên để tham nhũng.

Vì vậy cho nên không bao giờ, rất ít khi thấy trong nội bộ một cơ quan mà tố cáo tham nhũng. Toàn thấy người dân tố cáo hay báo chí nêu v.v...

Vì trong một cơ chế như vậy thì phần lớn người ta vẫn muốn giữ cơ chế đấy, bởi vì người ta có lợi cho người ta. Những người có quyền thay đổi cơ chế đấy, thì chính cơ chế đấy đang có lợi cho người ta cho nên người ta không thay đổi.

Vấn đề đó là một vấn đề phức tạp, còn phải đấu tranh nhiều nữa. Chớ tôi không nghĩ rằng trong một đại hội có thể làm cho nó ra lẽ được.

Việt Hùng: Cám ơn giáo sư Hoàng Tụy đã dành thời giờ cho chúng tôi trong cuộc nói chuyện ngày hôm nay.