Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Hoàng KhởI Phong phỏng vấn Mai Trâm

trong “Chúng Tôi Muốn Sống”

 

 

RFA 2006/05/21 06:30

Giới Thiệu:

Phim ‘Chúng tôi muốn sống’, sử liệu về một giai đoạn tang thương của đất nước

2006.05.21

Nhà văn Hoàng Khởi Phong

Cuối chương trình là tạp chí Văn Học Nghệ Thụât do nhà văn Hoàng Khởi Phong thực hiện, kỳ này nói về cuốn phim ‘Chúng tôi muốn sống’ và phỏng vấn bà Mai Trâm, phu nhân của đạo diễn Vĩnh Noãn và cũng là tài tử chính trong phim.

Một cảnh trích trong phim Chúng Tôi Muốn Sống.

Mùa hè năm 1956, là một học sinh miền Bắc di cư vào Nam, tôi háo hức theo cha tôi bước vào rạp xi nê Vĩnh Lợi, để xem phim "Chúng Tôi Muốn Sống", một cuốn phim do đạo diễn Vĩnh Noãn thực hiện với bối cảnh là cuộc chiến giữa Việt Minh và người Pháp, tại Bắc phần vào năm 1952, mà trong đó hình ảnh của tòa án nhân dân trong chiến dịch "cải cách ruộng đất", của CSVN với phương châm "trí, phú, địa, hào đào tận gốc, trốc tận rễ" là những đoạn phim ám ảnh đa số khán gia miền Nam, nhất là những người Bắc di cư đã từng nếm qua các cảnh man rợ của những cuộc đấu tố địa chủ, cường hào, ác bá trong vùng châu thổ sông Hồng.

Gần năm chục năm sau, năm 2004 cuốn phim Chúng Tôi Muốn Sống từ dạng phim 35 ly đã được đạo diễn Vĩnh Noãn chuyển thành hàng ngàn ấn bản DVD, được phát hành rộng rãi cùng một lúc với cuốn sách, trong cộng đồng VN hải ngoại. Chỉ vài tháng sau khi hoàn tất cuốn sách cùng ấn bản DVD của cuốn phim này, đạo diễn Vĩnh Noãn đã qua đời ở Quận Cam hưởng thọ 76 tuổi.

Để đóng góp vào loạt bài có chủ đề "Cải Cách Ruộng Đất" do đài RFA thực hiện, và được sự đồng ý của nữ tài tử Mai Trâm, vai nữ chính trong cuốn phim này, dưới đây là nguyên văn cuộc mạn đàm với tài tử Mai Trâm về cuốn phim này:

(Xin theo dõi trong phần để nghe cuộc phỏng vấn này)

Năm 2006, tôi coi lại ấn bản DVD của phim Chúng Tôi Muốn Sống tại nhà riêng ở Quận Cam. Giờ đây tôi không còn là một cậu học sinh di cư của miền Nam, mà là một người dân tị nạn sinh sống ở Hoa Kỳ. Trước khi mở máy coi lại phim Chúng Tôi Vẫn Sống, những ấn tượng của lần coi phim này lần đầu tại rạp Đại Nam nửa thế kỷ trước vẫn còn vương vấn ở trong đầu.

Tôi nhớ lại năm chục năm trước, cuốn phim đã tác động rất mạnh đến cha tôi. Ông không ngớt lời ca tụng cuốn phim với những người quen biết, ông hệt như là người quảng cáo không công cho cuốn phim này, vì gia đình tôi nếu không may mắn kẹt lại ngoài Bắc, thì có thể cha tôi cũng sẽ chịu chung cảnh đấu tố như địa chủ Long trước tòa án nhân dân trong phim.

Anh tôi thì có thể không được đối xử như Đại Đội Trưởng Vinh trong phim, vì nhân vật Vinh tuy là người có khuynh hướng quốc gia, nhưng chiến đấu chống Pháp trong hàng ngũ Việt Minh, trong khi đó ở ngoài đời anh tôi bị động viên, và trở thành một sĩ quan của Quân Đội Quốc Gia Việt Nam, một quân đội vừa mới được thành hình trong vài năm, và bị Cộng Sản liệt vào tội phản quốc, tay sai thực dân Pháp .

Trong bối cảnh lịch sử của những năm đầu đất nước bị qua phân, nhìn chung phim Chúng Tôi Muốn Sống không phải là một cuốn phim được thực hiện vì nhu cầu nghệ thuật, mà có thể cuốn phim này được thực hiện vì nhu cầu chính trị của miền Nam.

Chính vì vậy mà thành phần diễn viên chính gồm Lê Quỳnh, Mai Trâm và Thu Trang là những người chưa bao giờ diễn xuất dưới ống kính điện ảnh. Ngay cả đạo diễn Vĩnh Noãn, linh hồn của cuốn phim này tuy có được đào tạo để hoạt động trong ngành điện ảnh, song ông là một kỹ sư, một chuyên viên về âm thanh chứ không phải là đạo diễn trước đó có tay nghề.

Nửa thế kỷ trước, Chiến dịch Cải Cách Ruộng Đất do người Cộng Sản thực hiện ở miền Bắc Việt Nam là một tội ác, bởi vì nói cho cùng ở Trung Hoa có thể có một giai cấp được gọi là địa chủ liên kết với nhau trên một địa bàn rộng, song ở Việt Nam những người có một chút đất đai ở mỗi làng là những cá nhân đơn lẻ của từng địa phuong, những người có một chút đất này chưa bao giờ cấu kết với nhau thành một giai cấp.

Do đó phim Chúng Tôi Muốn Sống nên được coi là một thông điệp chính trị, hơn là một sản phẩm nghệ thuật. Nếu nghĩ như vậy thì Chúng Tôi Muốn Sống quả đã thực hiện tốt được mục đích của nó: Nói lên những gì đã xẩy ra ở châu thổ sông Hồng nửa thế trước.

Xin thành thực cám ơn thính giả và xin hẹn gặp thính giả trong kỳ phát thanh tới.

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

Hoàng Khởi Phong: Xin kính chào tài tử Mai Trâm, xin bà cho biết cơ duyên khiến cho bà đang là một nhân viên của hãng hàng không Việt Nam được chọn đóng vai chính Chúng Tôi Muốn Sống?

Mai Trâm: Là một nhân viên hàng không, tôi đã được tiếp xúc với rất nhiều người. Hãng phim Tân Việt Điện Ảnh đã cử đại diện lại mời tôi. Tôi rụt rè, e ngại, nhưng sau khi cấp trên ở Hàng Không Việt Nam khuyến khích để giúp cho một cuốn phim chống cộng và đã cho phép tôi trở lại làm việc sau khi phim hoàn tất nên tôi đã nhận lời.

Hoàng Khởi Phong: Bà có được mục kích hay tham dự một buổi đấu tố trong dịp Việt Minh phát động phong trào đấu tố ở ngoài Bắc hay không ạ, và những cảnh dàn dựng trong phim này có đúng với thật xảy ra ở ngoài nơi ấy hay không ạ?

Mai Trâm: Tuy không được mục kích hoặc tham dự nhưng đã được nghe nhiều đồng bào Bắc kỳ kể lại vì họ đã là nạn nhân, hoặc đã được tham dự các cuộc đấu tố đó, những cảnh dàn đã làm theo đúng theo sự thật những sự việc đã xảy ra.

Hoàng Khởi Phong: Trong phim có đoạn đã mô tả những trận đánh giữa quân Pháp và Việt Minh, trên màn ảnh người ta thấy có những cảnh máy bay xà xuống bắn vào đám dân công, hay các đợt phục kích các chiến xa tưởng chừng như đã nổ tung cả màn bạc. Như vậy thì trong lúc thực hiện phim này phải chăng có sự trợ giúp của chính phủ VNCH?

Mai Trâm: Tất cả những đoạn phim mô tả những trận đánh nhau có xe tăng, máy bay, súng máy đều do bộ quốc phòng và các anh em trong quân đội VNCH trợ giúp.

Hoàng Khởi Phong: Thưa bà, bằng cách nào đạo diễn Vĩnh Noãn đã có thể vận động được hàng ngàn diễn viên phụ trong những cảnh hoành tráng của cuốn phim Chúng Tôi Muốn Sống ạ?

Mai Trâm: Khi sưu tầm để làm một phim chống cộng nhằm cung cấp một tài liệu ghi lại một giai đoạn lịch sử đau buồn của đất nước. Đạo diễn Vĩnh Noãn đã đến sống chung một thời gian với các anh em đồng bào di cư tại các trại tỵ nạn ở tỉnh Nha Trang nên lúc cần, hãng phim đặt thuê họ đóng phụ diễn. Họ đóng rất hay và rất sống động.

Hoàng Khởi Phong: Trở lại với cảnh đấu tố ở trong phim, xin bà cho biết ảnh hưởng của cảnh này đối với khán giả trong lúc xem chiếu những xuất đầu tiên của cuốn phim này không ạ?

Mai Trâm: Lúc đó chúng tôi rất ngạc nhiên và hãnh diện khi chiếu phim Chúng Tôi Muốn Sống. Cảnh đấu tố hai vợ chồng địa chủ Long, dân chúng ngồi xem bị ảnh hưởng vì sự bất công, độc tàn của cộng sản đã phẫn uất đều đồng loạt đứng lên hô lớn: Đả đảo cộng sản. Đả đảo cộng sản.

Hoàng Khởi Phong: Theo bà thì có thể nào đấu tranh để diệt trừ tuyệt nọc một giai cấp trong xã hội hay không ạ?

Mai Trâm: Theo tôi nghĩ thì xã hội nào cũng có nhiều thành phần giàu nghèo, sang hèn, trí thức hoặc vô học. Không có thể một giai cấp nào có thể diệt trừ một giai cấp khác vì định luật của tạo hóa là tùy duyên mà đến, đi rồi trở lại.

Hoàng Khởi Phong: Thưa tài tử Mai Trâm, bà thành hôn với đạo diễn Vĩnh Noãn trước hay sau khi cuốn phim Chúng Tôi Muốn Sống được thực hiện? Câu hỏi này thì riêng tư một chút, nếu bà cảm thấy rằng không tiện trả lời thì không sao, nhưng nếu bà có thể cho thính giả của chúng tôi được nghe mối tình của bà với đạo diễn Vĩnh Noãn thì chúng tôi rất là cám ơn bà.

Mai Trâm: Có lẽ mối tình của chúng tôi là mối tình nghệ sĩ, nhưng khi tham dự cuốn phim Chúng Tôi Muốn Sống, nhận thấy đạo diễn Vĩnh Noãn và tôi cùng có một chí hướng thương yêu dân tộc, khát vọng tự do chúng tôi đã thông cảm nhau, trở thành bạn thân. Dần dần tình cảm chớm nở đậm đà, và sau đó đã kết hôn và sống trong hạnh phúc, tôn trọng nhau trọn kiếp.

Hoàng Khởi Phong: Giờ đây, sau 50 năm cuốn phim đã ra đời, khi coi lại những đoạn dvd tại máy truyền hình ở nhà bà nghĩ gì về nội dung của cuốn phim và ảnh hưởng của nó sau một nữa thế kỷ ạ?

Mai Trâm: Truyện phim đã kể lại đời của đại đội trưởng Vinh, là một thanh niên quốc gia yêu nước chống Pháp dành độc lập cho nước nhà. Vì chính sách cải cách điền địa nên cha mẹ là địa chủ Long đã bị chôn sống. Còn chàng, tuy không bị giết nhưng đã bị đày đi dân công. Nữ cán bộ Lan, người yêu của Vinh tận tụy hy sinh cho đảng, nhưng sau nhiều thảm cảnh dưới chế độ độc tài bất xứng, nàng đã tỉnh ngộ trước khi rời bỏ cõi đời.

Tôi xin nhắc lại, phim chúng tôi muốn sống đã ghi lại một lịch sử đau buồn của dân Việt khi cộng sản thi hành chính sách cải cách điền địa. Và nay, tuy đã nửa thế kỷ đồng bào ta vẫn còn nhớ đến chính sách đã giết hại rất nhiều người vô tội.

Thông điệp thể hiện trong phim là tiếng kêu thống thiết của những người bị đàn áp tàn nhẫn đến không còn đất để mà sống nữa.

Hoàng Khởi Phong: Thưa tài tử Mai Trâm, trước khi đạo diễn Vĩnh Noãn qua đời, tôi biết ông ấp ủ một hoài bão làm một số điều tốt lành cho cộng đồng Việt Nam. Bà có thể cho thính giả được biết những hoạt động của đạo diễn Vĩnh Noãn vào những năm mà phong trào vượt biển lên cao không ạ?

Mai Trâm: Trước khi đó thì đạo diễn Vĩnh Noãn đã làm rất nhiều những công việc để giúp cho đồng bào tỵ nạn Hoa Kỳ, và sau khi vấn đề thuyền nhân đã trở nên một cách rất nguy hiểm cho dân ta nên đạo diễn Vĩnh Noãn đã yêu cầu và tiếp xúc với những người trong chính phủ, cũng như những người đại diện cho dân, là những thành phần như senator hoặc congressman.. thì đã được mấy người đồng ý và giới thiệu để đi về Việt Nam để có thể tranh đấu cho sự tự do đi lại của dân ta. Vì nếu có sự tự do đi lại thì không còn phải trốn tránh hoặc bỏ nước ra đi cũng như thuyền thân, rồi bị đày ải rất nhiều ở các nước ngoại quốc.

Hoàng Khởi Phong: Thưa tài tử Mai Trâm, tôi biết là khi đạo diễn Vĩnh Noãn về trong nước ông có được tiếp xúc với những giới chức cao của chế độ đó như ông Nguyễn Cơ Thạch là tổng trưởng ngoại giao, ông Mai Chí Thọ là tổng trưởng nội vụ, tức là bộ công an... những người này có biết đạo diễn Vĩnh Noãn là người thực hiện phim Chúng Tôi Muốn Sống không ạ? Và cách đối xử của họ với đạo diễn Vĩnh Noãn trong chuyến viếng thăm đó có gì đặc biệt không?

Mai Trâm: Khi trở về nước Việt Nam, tôi là người ở lại bên Mỹ bởi vì nếu có sự gì xảy ra thì cũng còn một người mẹ để ở lại nuôi con. Nhưng khi về đến Việt Nam thì không thấy ai nhắc đến chuyện Chúng Tôi Muốn Sống, và sau khi tiếp xúc được với những người lãnh đạo thì đã được họ nói rằng sẽ mang ra đề cập đến trong khi họp đại hội 7. Nhưng rồi chúng tôi cũng mong đợi, nhưng một thời gian sau, đến 1993 thì chuyện đó đã thành hình và sự tự do đi lại đã được chánh phủ chấp thuận.

Hoàng Khởi Phong: Xin cám ơn nữ tài tử Mai Trâm đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn này.