Doi Thoai - Tu Do Dan Chu cho To Quoc Viet Nam

Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com

RFA phỏng vấn

phó chủ nhiệm văn phòng quốc hội Trần Quốc Thuận

về “Cơ chế khiến người Việt nói dối mỗi ngày!”

Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc Hội trả lời RFA về vấn nạn tham nhũng tại VN (phần 2)

2006.05.25

Việt Hùng, phóng viên đài RFA

Chống tham nhũng và quyền tự do ứng cử, bầu cử đó là vấn đề hiện đang được dư luận tại Việt Nam quan tâm. Liệu Luật chống tham nhũng bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1 tháng 6 tới đây cũng như một Ủy ban chống tham nhũng ra đời trong nay mai có giảm thiểu được tệ trạng tham nhũng đang lan tràn tại Việt Nam hay không?

Ông Trần Quốc Thuận, phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc Hội Việt Nam. Photo courtesy Vietnam Net

Nguyên do nào mà ông Trần Quốc Thuận, phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc Hội Việt Nam ngoài việc đưa ra những lời phát biểu chống tham nhũng, tại kỳ họp Quốc Hội lần này ông còn lên tiếng kêu gọi mở rộng quyền tự do ứng cử và bầu cử.

Tiếp nối buổi phát thanh trước hôm nay ông Trần Quốc Thuận sẽ đưa ra cái nhìn về những vấn đề đã nêu trong câu chuyện với Việt Hùng:

Việt Hùng: Phát biểu tại Quốc Hội cũng như với báo chí, dư luận ở trong nước ông có nói "cơ chế hiện nay đang tạo kẽ hở cho tham nhũng vơ vét tiền bạc của nhà nước, không tham nhũng mới là lạ.

Cái mất lớn nhất không phải mất tiền, mất của dù số tiền đó là hàng chục, hàng trăm tỷ, cái lớn bị mất đó là đạo đức", thế nhưng thưa ông Trần Quốc Thuận tham nhũng không những làm thiệt hại cũng như làm hình ảnh của Việt Nam không mấy được thân thiện nhất là đối với quốc tế. Nếu như những thất thoát lớn như thế thì người dân sẽ phải trả đến bao giờ?

Ông Trần Quốc Thuận: Dĩ nhiên là những thất thoát vật chất đó thì báo chí Việt Nam cũng đã nêu lên rồi, tức là bắt đầu từ năm đến thì Việt Nam đã bắt đầu phải trả vay nước ngoài là 2 tỷ đô-la (US dollar) mỗi năm và cứ trả như thế liên tục trong vòng dài dài ..... đó là một cái làm việc cực lực lắm thì mới có tiền để trả. Đó là điều rất là đau buồn vì vậy cho nên Quốc Hội đã thông qua việc phòng chống tham nhũng luật tức là tiết kiệm chống lãng phí, Luật đó có hiệu lực từ ngày 1 tháng 6.

Việt Hùng: Liệu rằng, Luật phòng chống tham nhũng đó đã khả thi để thực hiện để ngăn chặn được tệ trạng tham nhũng hay chưa? bởi vì tham nhũng tập trung chủ yếu là ở những người có quyền lực, mà những người có quyền lực là ai? Là những quan chức, là những đảng viên đảng cộng sản... thì phải chăng làm thế nào để chống tham nhũng?

Làm thế nào chống tham nhũng thì trong cái Luật phòng chống tham nhũng và cái Luật chống lãng phí, tiết kiệm chống lãng phí cũng đã có đưa ra những giải pháp và những giải pháp đó đang triển khai để thực hiện. Song song với luật đó có qui định phải thành luật Ban chống tham nhũng thì Ban chống tham nhũng cũng sẽ ra đời trong thời gian sắp đến trễ lắm là trong tháng 6 là có Ban chống tham nhũng ấy.

Ông Trần Quốc Thuận, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội

Ông Trần Quốc Thuận: Làm thế nào chống tham nhũng thì trong cái Luật phòng chống tham nhũng và cái Luật chống lãng phí, tiết kiệm chống lãng phí cũng đã có đưa ra những giải pháp và những giải pháp đó đang triển khai để thực hiện. Song song với luật đó có qui định phải thành luật Ban chống tham nhũng thì Ban chống tham nhũng cũng sẽ ra đời trong thời gian sắp đến trễ lắm là trong tháng 6 là có Ban chống tham nhũng ấy.

Tôi cũng có nói trên báo, việc này đó là công việc lâu dài gian khổ, bởi vì chống tham nhũng chính là chống "giặc nội xâm" và đã là chống giặc thì không thể chống một ngày được. Bây giờ như thế này thì cũng không thể 1 - 2 năm mà xong, cho nên Việt Nam bị xếp là một trong những nước có tham nhũng cao, đó là một việc rất là đau buồn, phải nói là rất đáng xấu hổ và chúng tôi cũng cố gắng thoát ra cái "giặc nội xâm" này.

Việt Hùng: Trong một lần nói chuyện trước đây với ông Dương Trung Quốc, đại biểu Quốc Hội, khi bàn đến việc chống tham nhũng thì ông ấy có nói phải minh bạch nguồn tài chính công khai cũng như phải kiểm kê tài sản. Trong thời gian vừa qua cũng đưa ra vấn đề kiểm kê tài sản nhưng mà dư luận thấy rằng vấn đề đó dường như không được mấy chú ý, nhiều khi lại chìm xuồng... phải chăng rằng, những vấn đề đó hiện nay ở Quốc Hội có bàn đến và có tiếp tục thúc đẩy chuyện đó hay không?

Ông Trần Quốc Thuận: Theo qui định của luật thì hàng năm chính phủ phải báo cáo về kết quả phòng chống tham nhũng và cũng sẽ có những nghị quyết, lúc đó trên cơ sở thực tế sẽ có bàn và có những bước sắp tới nữa.

Việt Hùng: Với cái nhìn của ông làm thế nào để dư luận thấy đây là một quyết tâm của nhà nước Việt Nam, đã đến lúc nên sống thật với chính mình hay sao ạ?

Ông Trần Quốc Thuận: Điều bức xúc đang mong mỏi là phải ngăn chặn việc tham nhũng, bằng mọi cách phải đẩy lùi nạn tham nhũng và việc đó cũng đang bàn tính và cũng sẽ có những quyết sách và sẽ có những việc làm mạnh mẽ.

Việt Hùng: Cũng những vấn đề đang được dư luận quan tâm, những phát biểu gần đây của ông, ông kêu gọi Quốc Hội nên mở rộng quyền tự do ứng cử và bầu cử .... thì phải chăng rằng, Quốc Hội hiện nay của Việt Nam có điều gì chưa thực sự là quyền tự do ứng cử hay sao?

Ông Trần Quốc Thuận: Đó là những việc mà những nghị quyết của Quốc Hội cũng như những văn kiện của đảng cũng đã đặt ra và chúng tôi cũng muốn hướng tới đề nghị làm tốt hơn.

Việt Hùng: Trong phát biểu của ông thì ông nói, phải để cho Quốc Hội có thực quyền, phải chăng là từ trước đến nay những vấn đề mà Quốc Hội đưa ra bàn thảo, Quốc Hội vẫn thiếu vắng những nhà chuyên môn hay sao?

Ông Trần Quốc Thuận: Vấn đề đó thì Quốc Hội cũng ngày càng phải cải tiến nhất là phải tăng cường các đại biểu chuyên trách. Hiện nay số đại biểu chuyên trách là 25% và trong dự thảo luật đang đưa ra trong Quốc Hội bàn thì cũng hi vọng trong khóa tới này phải 40% là chuyên trách, ít nhất là 40% chuyên trách trở lên. Phải có số liệu chuyên trách như thế thì công tác làm luật cũng như những quyết sách cũng như những công tác chức năng của Quốc Hội sẽ làm tốt hơn và đó là đòi hỏi của xã hội và xu thế.

Việt Hùng: Ông nói tiến tới phải mở rộng khoảng 40% là những đại biểu Quốc Hội chuyên trách, tức là ý ông muốn nói đến khả năng để thâu nhận chất xám trong xã hội và giới trẻ, những đại biểu trẻ phải không ạ?

Ông Trần Quốc Thuận: Đúng như vậy, cái việc đó thì sẽ thông qua việc ứng cử, đề cử, rồi quyết định của cử tri, nhưng mà đó cũng là lòng mong muốn, mong muốn phải có những đại biểu có trí tuệ, không nên có nhiều cơ cấu những đại biểu không hoạt động tích cực.

Việt Hùng: Nhưng mà từ trước tới nay các đại biểu hầu như là phải có sự giới thiệu qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam? mà nếu cứ hình thức như vậy thì làm thế nào có thể chiêu hiền được người tài và người có khả năng?

Ông Trần Quốc Thuận: Quốc Hội Việt Nam, đại biểu Quốc Hội Việt Nam thì được cử tri bầu trực tiếp, còn việc phải thông qua Mặt trận thì đó cũng là luật hiện giờ có quy định. Vấn đề đó người ta cũng đang nhắc nhở là tạo điều kiện tối đa cho những người có tâm huyết ra để mà lo cho việc nước.

Việt Hùng: Một trong những việc mà thời gian vừa qua cũng gây xôn xao trong dư luận đó là việc Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ xin ứng cử vào chức vụ Bộ trưởng Văn hóa Thông tin, ông nhìn vấn đề đó như thế nào?

Bạn nghĩ gì về ý kiến này? Xin email về Vietweb@rfa.org

Ông Trần Quốc Thuận: Tôi cho rằng những người có tâm huyết có tài thật sự mà yêu nước lo cho cái chung của đất nước và dân tộc này mà muốn ra ứng cử thì tôi cho đó là một việc rất đáng hoan nghênh. Còn việc theo qui định của pháp luật Việt Nam cũng như các nước trên thế giới, việc ứng cử vào các chức vụ Bộ trưởng thì rõ ràng đó là những chức danh phê chuẩn cho nên phải được sự đồng tình, đồng ý của ông Thủ tướng, ông ấy đưa ra thì mới phê chuẩn được. Còn việc mà những người tự thấy mình có năng lực, người ta đứng lên giơ tay xung phong thì tôi nghĩ rằng đấy là không khí rất tốt, rất là đáng hoan nghênh.

Việt Hùng: Câu hỏi cuối cùng trước khi chấm dứt câu chuyện, thưa ông Trần Quốc Thuận trước dư luận cả trong và ngoài nước đang theo dõi cuộc nói chuyện, ông là tác giả câu nói "tự nói dối với nhau để sống", phải chăng trước khi chia tay ông sẽ nói điều gì với dư luận?

Ông Trần Quốc Thuận: Vâng là Việt Nam bây giờ thì đang "đổi mới". Đổi mới kinh tế có kết quả và chúng tôi đang hòa nhập và nếu như không có gì thay đổi thì Việt Nam sẽ được vào WTO.

Và vào một tổ chức rộng lớn như thế thì Việt Nam sẽ có điều kiện mà chúng tôi thường nói là đi ra biển cả. Chúng tôi phải quen sống trong một cái trật tự mới, một cái luật lệ mới và đó là điều kiện cho đất nước này, con người Việt Nam phải thế nào để chờ đợi cơ hội để cho các doanh nghiệp Việt Nam lớn lên.

Tôi nghĩ rằng luật pháp Việt Nam, Quốc Hội cũng đang tích cực sửa đổi những luật cho phù hợp với qui định trật tự chung của thế giới và Việt Nam cũng đang rất là cám ơn sự quan tâm giúp đỡ trên thế giới, các bạn bè thế giới quan tâm tạo điều kiện cho Việt Nam hòa nhập vào cái chung, đó là cơ hội để cho Việt Nam phát triển, rất là cám ơn sự quan tâm.

Việt Hùng: Thay mặt quí thính giả của Đài cám ơn ông Trần Quốc Thuận đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.

Thông tin trên mạng:

- Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc Hội trả lời RFA về vấn nạn tham nhũng tại VN (phần 1)

RFA phỏng vấn Ông Trần Quốc Thuần :

...Thứ đạo đức đó là không đạo đức!

RFA 2006/05/24 21:00 (Bài 1)

Giới thiệu :

Lên tiếng với báo chí trong nước khi nói về những lỏng lẻo trong công tác phòng chống tham nhũng, ông Trần Quốc Thuận – phó chủ nhiệm văn phòng quốc hội cho rằng xã hội Việt Nam hiện nay đang phải tự nói dối với nhau mỗi ngày để mà sống, cơ chế đã tạo nên từ đạo đức trở thành mất đạo đức. Dư luận sẽ phải hiểu như thế nào? Mời quý vị theo dõi cuộc trao đổi giữa ông Trần Quốc Thuận phó chủ nhiệm văn phòng quốc hội Việt Nam với phóng viên Việt Hùng của đài chúng tôi

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

Việt Hùng: Thưa ông Trần Quốc Thuận, yếu tố nào mà ông lại cho rằng là đang có những khuyết tật trong hệ thống điều hành nhà nước khiến người Việt phải nói dối với nhau mỗi ngày để sống ạ?

Trần Quốc Thuận: Chúng tôi muốn nói là những cái chánh sách, những chế độ chi tiêu lương bổng ở trong Việt Nam không sát với cuộc sống, những chế độ đó làm cho những người muốn sống được thì họ phải tìm cách làm những cái công việc khác, tìm những cái nguồn thu nhập khác, những nguồn thu nhập khác đó đôi khi nó cũng không hợp pháp và mọi người đều nói rằng sống đủ, nói đó thì không thật, mà chúng tôi đã nói là gì, nói mà không thật mà cứ nói đi nói lại hoài như thế, đó là một cách nói nó sẽ làm cho con người không thật. Cho nên chúng tôi đòi hỏi là những cái chế độ chính sách, trước nhất là lương bổng phải xây dựng cho nó sát, đảm bảo cho mỗi người cán bộ công chức họ đi làm đủ lương để sống, đủ lương để nuôi vợ nuôi con, họ mới thật sự yên tâm để mà lo cho việc chung được. Vì vậy cho nên tôi nói rằng người nào nói là yên tâm là nói không thật và chính những chính sách làm cho người ta nói không thật, họ nói không thật mãi sẽ trở thành đạo đức mà thứ đạo đức đó là không đạo đức.

Việt Hùng: Cái vấn đề mà ông đặt ra đó là cái nói không thật đó là cái vấn đề đạo đức, nhưng mà cái vấn đề đạo đức nó đâu có thể nói rằng đó là một cái khuyết tật trong cái hệ thống điều hành của nhà nước?

Trần Quốc Thuận: Tôi chỉ tập trung nói ở cái liều lượng ở cái chỗ một số cái chế độ về trước nhất là vấn đề chế độ lương bổng đãi ngộ, chứ tôi thì không có nói về những cái gì khác và ý tứ chúng tôi nói như thế là cũng đã rõ rồi.

Việt Hùng: Đành rằng là cái chuyện đó là cái chuyện bên nhà nước thì phải chăng là chính vì những cái vấn đề mà nói không thật đâm ra nó đã tạo một cái cơ chế và một cái hệ thống như vậy nó kéo dài trong suốt bao nhiêu năm qua, phải chăng nó là cái bước cản của Việt Nam?

Trần Quốc Thuận: Đúng ạ, đó là một cái điều mà người ta đòi hỏi phải làm cho nó thật, mọi chế độ cho nó đúng và như vậy thì đó cũng là những điều kiện để Việt Nam hội nhập tốt, là những cái vấn đề khi mà đưa ra thực hiện được là phải khả thi, có nghĩa là luật lệ ban hành thì phải đi vào cuộc sống, những chủ trương đưa ra thì được người ta hưởng ứng và làm như thế thì tự nhiên người ta sẽ sống thật. Còn nếu mà không làm được thì người ta sẽ tìm những cái sơ hở mà những cái sơ hở đó là tạo nên những cái bất ổn. Đó là một cái đòi hỏi thực tế của nhân dân.

Việt Hùng: Với cái nhìn của ông thì ông cho là thói quen mà lập đi lập lại nhiều lần là đạo đức, mà cái đạo đức đó chính là cái mất đạo đức, rồi ông lại cho là từ yếu tố đó tạo cho người ta chỉ chăm chăm vào hết vụ tham nhũng này tới vụ tham nhũng kia?

Trần Quốc Thuận: Đúng vậy, cái việc tham những đó là một cái điều đau lòng, mất mát đó, thực tế đó là mồ hôi nước mắt của nhân dân hay nói thế nào cũng sẽ đổ mồ hôi nước mắt để trả những nợ như là vốn ODA chẳng hạn. Nhưng mà cái mất đó không lớn bằng cái sự băng hoại đạo đức và băng hoại đạo đức đó là cái điều văn hóa Việt Nam rất là quan tâm, con người Việt Nam rất quan tâm.

Việt Hùng: Vừa rồi thì quốc hội có bàn đến cái vấn đề thuế thu nhập cá nhân đó, chẳng hạn như là một triệu cũng phải đóng thuế. Cái mức đó nó có khả khi không dạ thưa ông?

Trần Quốc Thuận: Hiện nay thì tất cả công luận mà đưa lên báo chí tôi cũng rất là đồng tình với những cái dư luận đấy, có nghĩa là phải xem lại cái cách mà đưa ý kiến cho rằng là nuôi một người con mà có 300 nghìn một tháng, cách tính như thế rõ ràng là nó rất xa rời thực tế. Ở đô thị như là ở Hà Nội, như là thành phố HCM thì muốn nuôi một đứa con với một cháu mà đi học thì cũng phải tốn khoảng trên dưới một triệu chứ không thể tính là 300 nghìn được. Cho nên cách tính đó rõ ràng là một cách đưa ra không thực tế và cái cách đưa đó, xã hội người ta cũng đã có phản ứng và như ông bộ trưởng tài chính đã nói rằng “Đây chỉ là một cái dự kiến thôi, còn phải kỳ họp tới nữa, kỳ họp cuối năm thì mới sẽ thông qua”, cách đưa như thế rõ ràng cũng làm cho nhân dân người ta rất là khó chịu.

Việt Hùng: Ông bộ trưởng tài chính, ông Nguyễn Sinh Hùng thì ổng nói là mới chỉ là đưa ra, nhưng mà cái bàn và cái quyết định là phải chờ cho kỳ họp tới, nhưng mà dư luận cả trong và ngoài nước ai cũng biết rằng ông Nguyễn Sinh Hùng bây giờ là ủy viên bộ chính trị và những cái điều mà ông Nguyễn Sinh Hùng đưa ra thì phải chăng đó là chủ trương của …?

Trần Quốc Thuận: Cái việc này là chỉ có bộ tài chánh đưa ra không à, chứ chưa phải là ý kiến chung gì của bộ chính trị hay trung ương đảng gì cả. Cho nên các bộ họ trình cái dự thảo luật ra, rồi thảo luận, sau đó quốc hội người ta biểu quyết. Quốc hội Việt Nam cũng là một cái cơ quan họ có quyền quyết định chứ cũng không phải là ai nói người ta cũng nghe theo được. Chúng tôi khẳng định ở đây chưa có ý kiến của bộ chính trị, chưa có ý kiến của ban chấp hành trung ương gì ở đây cả. Chỉ là của bộ tài chính thôi.

Việt Hùng: Nhưng nếu rằng cái điều mà bộ tài chính đưa ra như vậy thì phải chăng là bộ tài chính đã không nắm bắt được rõ cái hiện trạng xã hội hay sao mà lại đưa một cái vấn đề có vẻ như trên mây trên gió quá?

Trần Quốc Thuận: Đúng ạ, đó cũng là những ý kiến mà bây giờ là đại biểu quốc hội họ cũng đã phản bác lại, và dư luận họ đã thể hiện sự không đồng tình, và vấn đó cũng sẽ là thảo luận rất gay go trong vòng 6 tháng tới đây thì nhân dân người ta tiếp tục góp ý vào cái đấy và tôi nghĩ rằng chắc là phải được chấn chỉnh, sửa lại một cách khả thi, nó tốt chứ không thể để một cái mức như thế được.

Việt Hùng: Với cái nhìn của ông thì cái mức thu nhập bao nhiêu đóng thuế thì nó mới gọi là khả thi?

Trần Quốc Thuận: Tôi cho rằng cái mức đóng thuế thu nhập cá nhân thì nên giữ cái mức hiện hành, theo cái pháp lệnh thuế thu nhập cá nhân đã có đưa ra, và qua cái mức hiện hành đó thì trên thực tế chỉ là cho các doanh nghiệp nước ngoài hoặc là những người nước ngoài làm việc ở Việt Nam mới thuộc diện phải đóng thuế, còn hiện nay thì trong phạm vi nhà nước thì chưa có người nào phải đóng thuế cả. Có nghĩa rằng ít nhất là phải nếu tính cả nuôi vợ con mà nếu là độc thân thì cái mức tối thiểu ở Việt Nam nếu đóng thuế cũng phải tối thiểu 3 triệu trở lên, còn nếu nuôi vợ con thì cũng phải 5 triệu trở lên.

Việt Hùng: Vừa rồi là lời ông Trần Quốc Thuận, phó chủ nhiệm văn phòng quốc hội Việt Nam, trong một buổi phát thanh tới ông Trần Quốc Thuận sẽ đưa ra cái nhìn về luật phòng chống tham nhũng và luật tiết kiệm chống lãng phí, cũng như những lên tiếng về việc cần mở rộng quyền tự do ứng cử và bầu cử. Mời quý vị nhớ đón nghe.

@@@@@@@@@@@@@

Cơ chế khiến người Việt nói dối mỗi ngày?

22 Tháng 5 2006 - Cập nhật 21h46 GMT

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/story/2006/05/060522_system_flaws.shtml

http://www.thanhnien.com.vn/Xahoi/2006/5/20/149137.tno

Khi người CSVN thú nhận:

Cơ chế khiến người Việt nói dối mỗi ngày?

Vậy đảng viên đảng cộng sản, trung ương đảng và bộ chính trị có phải là người Việt không? Và ai là người đẻ ra cơ chế này? Xem tiếp. ...


	Ông Trần Quốc Thuận cảnh báo cái lớn nhất bị mất ở Việt Nam là đạo đức

Những khuyết tật trong hệ thống nhà nước ở Việt Nam đang khiến người Việt phải 'tự nói dối với nhau để sống', Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội thừa nhận.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn thẳng thắn trên báo Thanh Niên, ông Trần Quốc Thuận nói tham nhũng ở Việt Nam không chỉ gây ra thiệt hại vật chất mà còn khiến đạo đức của cả xã hội suy thoái.

"Cơ chế hiện nay đang tạo kẽ hở cho tham nhũng, vơ vét tiền của của Nhà nước. Không tham nhũng mới là lạ! Nhưng cái mà chúng ta mất lớn nhất lại không phải là mất tiền, mất của, dù số tiền đó là hàng chục tỉ, hàng trăm tỉ."

"Cái lớn nhất bị mất, đó là đạo đức. Chúng ta sống trong một xã hội mà chúng ta phải tự nói dối với nhau để sống."

Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhận xét nói dối đã trở thành thói quen hàng ngày trong xã hội Việt Nam.

Chúng ta sống trong một xã hội mà chúng ta phải tự nói dối với nhau để sống.

Ông Trần Quốc Thuận

"Thói quen đó lặp lại nhiều lần thành "đạo đức", mà cái "đạo đức" đó là rất mất đạo đức. Đấy là một cái nguy, nhưng tôi thấy ít người quan tâm, chỉ chăm chăm vào vụ tham nhũng này, vụ tham nhũng kia."

Ông cho rằng bộ máy hiện tại quá cồng kềnh, chồng chéo và cần phải có một cuộc đại phẫu.

"Phải làm triệt để giống như chúng ta chuyển đổi từ cơ chế quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường."

"Quốc hội phải thực sự đại diện cho nhân dân, vì quyền lợi nhân dân...Thực tế là đại biểu QH đều biết rằng số phận của họ không gắn với sự tín nhiệm của cử tri, nó gắn với tín nhiệm của một nơi khác. Vậy thì làm sao họ làm theo ý kiến của cử tri được?"

Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội kêu gọi mở rộng quyền tự do ứng cử, bầu cử.

"Phải mở rộng quyền tự do ứng cử, bầu cử, tranh cử. Phải để cho Quốc hội có thực quyền. Thực quyền mới quyết được các vấn đề. QH phải có cơ quan chuyên trách, tổ chức điều tra tới nơi tới chốn. QH đâu phải là diễn đàn để nói cho xả hơi. Anh ra đây báo cáo rồi xin lỗi là xong, đâu có được!"

Gần đây, Chủ tịch nước Trần Đức Lương, người được dự kiến sẽ sớm chuyển giao chức vụ của mình, cũng lên tiếng rằng 'cần sửa lỗi hệ thống.'

Quý vị nghĩ gì về những nhận xét này? Có phải xã hội Việt Nam đang đối diện nguy cơ băng hoại nền tảng đạo đức, và nói dối đang trở thành thói quen, thành điều bình thường?

---------------------------------------------------------------

Tuấn Khoa, Houston
Cám ơn lời của mẹ của Thu Phong rất nhiều. Tôi đã được ôn lại một phần tâm sự của tôi trong bài viết của Thu Phong. Cũng như bạn, một ước vọng lớn nhất trong đời tôi hiện nay là đem được một vài kiến thức mình học hỏi qua bao năm ở hải ngoại về xây dựng đất nước. Cho dù mức lương của tôi có thể giảm xuống tối đa, cuộc sống của con cái tôi có thiếu thốn mọi tiện nghi về chốn ở, miếng cơm, y tế, bảo hiểm, vệ sinh, trường học… tôi cũng hy sinh tất cả vì ý thức của một người có chút học vấn.

Hầu hết mọi người VN tại hải ngoại đều như Thu Phong và tôi đều muốn về nước giúp dân tộc mình, nhưng tại sao bao năm qua không ai chịu làm cả? Tại sao các du học sinh qua đây học thành tài đều muốn ở lại làm cho nước người? Ngay cả các cụ già như mợ tôi lúc xưa cũng chỉ dặn khi mợ chết hãy thiêu xác mợ rồi mang về VN rải ra biển Vũng Tầu. Tại sao họ cũng không muốn về để chết trên quê cha đất tổ? Bạn ở VN hãy tự tìm câu trả lời.

Nguyễn Hùng, Hà Nội
Ở Việt nam bây giờ thành thật và chân chính thì sống vất vả, khó sống. Phải gian dối, nếu có chút lưu manh thì chắc là sẽ xông xênh, làm ăn tốt và được khen là nhanh nhẹn, sáng tạo. Nếu nói thẳng, nói thật thì sẽ chẳng có cơ hội được ai nghe, phải nói vòng vo, nói một đằng hiểu một nẻo, phải dùng từ khác đi, phải dùng “thuật ngữ”.

Ví dụ như Luật đất đai nói: đất đai là sở hữu toàn dân nhưng thật ra thì mọi quyền về đất đai đều như các nước khác và vấn đề là phải hiểu khác đi. Từ ngữ dùng cũng phải tránh nói thẳng: phải dùng từ “cơ chế” thay từ “chế độ”. Tại sao không nói ”chế độ hiện nay….” mà lại nói “cơ chế” hiện nay?

Ngay cả lời nói được coi là dũng cảm, thẳng thắn mà vẫn cứ phải lảng tránh. Tại sao không nói: "Phải làm triệt để giống như chúng ta chuyển đổi từ chế độ XHCN sang chế độ tư bản" mà lại nói: "Phải làm triệt để giống như chúng ta chuyển đổi từ cơ chế quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường." Khi vẫn phải nói vòng vèo thì bỏ thói quen nói dối khó lắm.

Nguyễn Nam, Hà Nội
Tôi thật cảm phục ông Trần Quốc Thuận đã dũng cảm nhật xét thẳng thắn về cơ chế hiện tại ở Việt Nam. Nhiều người tôi gặp cũng có chung ý kiến rằng, đạo đức cá nhân, đạo đức xã hội hiện nay xuống cấp nhiều. Nhiều người dùng từ không có đạo đức.

Qua quan sát của cá nhân tôi trong cuộc sống, tôi thấy rằng, dù cho cơ chế của cộng đồng hay rộng hơn là xã hội thế nào, người Việt cũng chưa có thói quen bày tỏ sự thật, thói quen nói thẳng, nói thật. Thói quen này theo tôi bắt nguồn từ quá khứ của chế độ phong kiến, của nền kinh tế thuần nông. Chế độ phong kiến qui định rõ các qui tắc ứng xử bất bình đẳng giữa quan và dân, giữa cha và con, giữa nam và nữ. Cách giao tiếp cũng đề cao cách nói khéo, nói không phạm húy, nói không mất lòng nhau. Những vấn đề có tính xung đột cao, thường được coi là những vấn đề tế nhị. Người Việt không có thói quen tranh luận, đàm phán và thỏa hiệp.

Thực ra, những thói quen này chỉ có thể hình thành trong một nền thương mại phát triển, hoặc một nền sản xuất công nghiệ! p. Ý kiến cho rằng , cơ chế sinh ra nói dối, tôi không đồng ý với nhận xét này. Theo tôi, chính thói quen nói không thẳng thắn đã dựng nên cơ chế hiện nay. Và việc tranh luận chưa thẳng thắn cũng làm chậm quá trình thay đổi cơ chế.

Tony Nguyễn, Hoa Kỳ
Nói dối thì ở đâu cũng có, thời nào cũng có nhưng đặc biệt nghiêm trọng ở VN. Là một người dân VN sống ở nước ngoài nhưng luôn luôn quan tâm tới tình hình chính trị và mong mỏi ngưòi dân mình sẽ sớm thoát khỏi nạn độc tài, tiến đến một xã hội tốt đẹp hơn. Tôi xin mạn phép hỏi hai ông Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội và ông Chủ tịch Nước một câu: Hai ông đề cập tới tệ nạn nói dối và những hệ lụy của nó với xã hội VN vậy chứ hai ông có thành thực với lương tâm mình khi phát biểu điều đó chăng, khi chính mình lại ở trong cái guồng máy "nói dối dân?" Làm sao các ông thành thật mà lại leo lên được những chức vụ quan trọng trong guồng máy này?

Thứ nhất đối với ông Trần Quốc Thuận. Ông bảo quốc hội phải thực sự đại diện cho nhân dân, vì quyền lợi nhân dân...Ai cũng thấy quốc hội do ông làm phó chủ nhiệm chỉ là quốc hội "bù nhìn" không hề có sự bầu bán dân chủ, ông có thành thực khi nói ra điều này không? Thứ hai đối với ông Trần Đức Lương. Ông bảo cần "sửa lỗi hệ thống" Đã bao nhiêu lần các ông hứa hẹn sửa lỗi hệ thống XHCN của các ông, người dân chờ dài cả cổ rồi đâu vẫn hoàn đó, ông có thành thực không khi nới ra điều này không? Hay là vì người dân quá bức xúc với tệ nạn nói dối của Đảng nên Đảng sai các ông ra xoa dịu?

Thu Phong, Silver Spring, USA
Xin kính cẩn cảm ơn và kính phục những lời nói vô cùng xác thực của bác Thuận trong hoàn cảnh hiện tại. Hơn mười năm trước, lúc còn là một du học sinh, tôi vô cùng bàng hoàng khi nhận được thư của mẹ tôi; trong thư có những câu: “Con phải tìm cách ở lại, không nên trở về VN. Mẹ khuyên con như vậy không phải là mẹ muốn cho con có một cuộc sống vật chất sung túc mà là vì nơi quê hương mình, mọi hình thức sống đều khởi nguồn bằng sự dối trá. Những gì mẹ đã dạy cho con, tạo con nên một con người không còn thích hợp trong xã hội này nữa. Con không thể nào đương đầu nổi với sự dối gạt từ trên xuống dưới. Dù mất đi tiền bạc, của cải, và ngay cả đất đai, mẹ có buồn; nhưng nỗi buồn lớn lao, đau xót nhất, không bao giờ nguôi ngoai là mất đi nền văn hóa tốt đẹp mà cha ông ta đã tạo dựng.

Nếu mẹ đã không dạy con có cuộc sống thật thà và thẳng thắn thì chắc con cũng đã bị đầu độc để trở thành những người chỉ biết nhắm mắt suy luận một chiều để bảo vệ cho một hệ thống chủ trương thù hận và dối gạt. Mẹ vẫn luôn luôn biết rằng, trong môi trường gia đình, không một nới nào trên thế giới làm cho con có một cuộc sống tốt hơn là nơi mà con gần với mẹ. Nhưng môi trường xã hôi này sẽ nghiền nát con ra nếu con quá chân thật. Dù xa mẹ, con hãy ở một nơi nào để con có đủ tri thức và hành động theo chiều hướng của một con người thật sự”.

Sau sáu năm, khi vừa học xong, tôi không thể nào xa được miền đất đã thấm máu cha ông trong cuộc chiến chống ngoại xâm. Tôi đã trở về và những lời mẹ dạy năm xưa đã hiển hiện ra trước mắt. Tôi bị ăn một cái bánh vẽ to tướng. Nhờ vào đìều kiện hôn phối, tôi trờ lại miền đất có guống máy nhà nước mang dư âm cựu thù với dân tộc Việt. Tôi không ngừng nghỉ tìm hiểu để biết rằng người Việt, dù sống ở bất cứ nơi đâu trên thế giới cũng không bao giờ quên được đất tổ thân yêu. Khi đã tạo được một cuộc sống vật chất và tinh thần được ổn định, chắc chắn một điều là chẳng những họ không hận thù gì mà còn rất đau xót cho cuộc sống tụt hậu của dân ta cả hai miền Nam Bắc.

Trong thâm tâm, từ những người đã liều chết vượt biển đến những người thuộc thế hệ thứ hai, đều rất mong muốn được trở về phục vụ quê hương. Nhưng tại sao họ không chịu về? Câu trả lới chính là những điều mà bác Thuận đã nêu ra. Sự dối gạt đã làm mất niềm tin nên họ không thể chấp nhận bất cứ một điều gì từ những người nói một đàng làm một nẻo. Trong chức vụ và vai trò của bác Thuận, những lời của bác sẽ làm thức tỉnh nhiều người đang dối gạt người khác và dối gạt chính mình để sống.

Nguyễn Kim, Hoa Kỳ
Rất lâu rồi tôi mới đọc được điều trăn trở của một người có thẩm quyền trong chính phủ nói lên điều bức xúc của lương tâm với công chúng. Tôi hy vọng rằng từ ông Thuận sẽ có nhiều những lương tâm bức xúc khác cũng lên tiếng để biến điều bức xúc này thành phong trào mà người dân chúng ta cùng chỉnh sửa lại xã hội mà mọi người Việt có lương tâm dù ở đâu trên thế giới này đang đau lòng.

Nguyễn Hùng, Westminster
Phải cảm phục ông Trần Quốc Thuận đã vô cùng can đảm nói lên sự thật phũ phàng này. Theo tôi, việc nói dối đã khởi sự từ năm 1946 khi bản hiến pháp đầu tiên ra đời. Lúc đó, vì Đông Dương chưa phải là mục tiêu bành trướng của Liên Xô, còn Tầu chưa đủ mạnh để “xuất cảng cách mạng”, nên đảng CSVN yếu thế, phải viết bản hiến pháp đó, cùng với các “bả” như “bình đẳng xã hội”, “chia đất cho nông dân”, “độc lập, tự do” - thậm chí còn đổi tên Đảng -- để dụ nhiều tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng.

Nhưng kết quả những chiêu bài trên chỉ là bánh vẽ. Bản hiến pháp này chưa hề được áp dụng, vì nếu theo đúng hiến pháp, thì đâu có vụ Nhân Văn Giai Phẩm xảy ra, đâu có vấn đề “Đảng cử, dân bầu”, và đâu có một Quốc Hội toàn “nghị gật” cho Đảng. Do đó, nói dối có thể xem là “bản chất” của chế độ, chứ chưa hẳn cơ chế hiện nay tạo ra “đạo đức” nói dối. Thật là nguy hiểm nếu lời ai đó nói, “Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người”, là đúng, vì nếu vậy, nếu ngay bây giờ “đại phẫu” cái cơ chế đó thì cả trăm năm sau VN mới vực dậy được đạo đức nói thật hay sao? Liệu trái đất này có còn tồn tại đến ngày đó hay không?!!!

TYVN
Tại sao đất nước ta không phát triển mặc dù chiến tranh đã lùi xa? Do đâu, vì đâu?! Theo tôi, đó là do đường lối lãnh đạo. Ếch ngồi đáy giếng thì chỉ ca ngợi nhau, biết gì ở ngoài đâu. Từ đó hình thành thói "đạo đức giả", cứ phỉnh nịnh nhau rồi sau lưng lại chê bai đủ điều, đấy là người VN! Tôi không phải là loại người ngu dốt (ít ra thì cũng đã tốt nghiệp trên ĐH), nhưng tôi kô hiểu đất nước ta nhiều người giỏi, GS, TS như vậy mà vẫn nghèo-hèn?

Không nên cứ đổ tại chiến tranh, đó là lời ngụy biện cho sự ngu dốt! "Không làm được thì xin nghỉ" là đường lối thích hợp nhất để đất nước phát triển.

Đăng Quang, HCM, VN
Đạo đức xã hội Việt Nam hiện nay đang suy thoái và tương lai không xa nó sẽ càng suy thoái trầm trọng hơn. Tất cả là do con người, mà nơi đào tạo con người chính là nền Giáo dục. Nền Giáo dục Việt Nam hiện nay đang suy thoái trầm trọng. Lương giáo viên khá thấp so với mặt bằng cuộc sống nên buộc lòng họ phải kiếm thêm bằng cách đi dạy thêm. Họ dùng mọi thủ đoạn để bắt các học sinh của mình phải đi học thêm nếu không muốn bị điểm kém, và phụ huynh vào những ngày lễ tết đều phải biết điều phong bì cho thầy cô.

Đây giống như một mô hình thu nhỏ của xã hội Việt Nam hiện nay: Đó là tình trạng tham nhũng, đưa và nhận hối lộ tràn lan. Nhà trường chạy đua lấy thành tích dẫn đến thầy cô cũng dạy theo kiểu đua thành tích.. cuối cùn toàn là thành tích ảo. Điều này dễ dàng nhận thấy ở xã hội, đó là các cơ quan ban ngành cũng chạy theo thành tích, đạt danh hiệu này danh hiệu nọ, nhưng thực chất bên trong tham nhũng tùm lum như vụ PMU18. Các quan chức luôn mồm kêu chống tham nhũng nhưng thực chất đa số ông nào ít nhiều cũng từng nhúng chàm rồi nên khó nói được cấp dưới, vả lại lương công chức hiện nay quá thấp nên buộc lòng họ phải làm người xấu.

Không tên
Xã hội ta là một xã hội toàn đồ giả : bằng giả, hàng giả, cơ quan chống tham nhũng giả (vì thanh tra nhà nước lại tham nhũng như rươi), cơ quan chống buôn lậu giả ( vì chính cơ quan chống buôn lậu lại là nơi chứa chấp buôn lậu )... Vì sao lại giả ? Vì kim chỉ nam Mác Lê nin của nước ta là giả dối. Một khi nền tảng đã giả dối thì làm sao những liên hệ của nó lại thật cho được hả các bạn ?

Nono
Xâ hội VN hiện tại đang thịnh hành thói đạo đức giả. Toàn là "các bác chưa bị lộ" đang lên tiếng mạnh mẽ trên các sân khấu, diễn đàn, người nào cũng hô hào chống tham nhũng. Việt Nam cũng là một xã hội thích sử dung thuốc an thần, tất nhiên dành cho cấp lãnh đạo. Thua người ta thì nói "ta khác", còn lại có gì đường được thì "đó là tính ưu việt của chế độ ta".

Một độc giả
Tôi là người VN, đọc cái tựa này xong là muốn khóc vì với bản tính trung thực tôi luôn luôn muốn và thích ngay thẳng trong cuộc sống. Thế mà quan hệ với chánh quyền này phải biết đóng kịch, che đậy như kẻ phạm tội và tôi xác định rằng bám chắc vào hệ thống chế độ này đa số đều là những kẻ như thế cả.

Thật là đau lòng cho những người VN còn chút lương tri tự trọng, chỉ tội cho con cháu chúng ta sẽ bị lây nhiễm và hư cả bao thế hệ người VN mai sau.

Xin cám ơn ông Trần Quốc Thuận đã có một tiếng nói hoàn toàn xác đáng. Nhưng xin hỏi ông Thuận một câu : Chúng ta là người vn nếu có tự trọng trước điều đau lòng như thế phải làm gì? Nguyên nhân của điều này bắt nguồn từ đâu, từ ai? từ hệ thống nào?

Trân Hoa, Hà Nội
Xin thưa rằng điều này đã kéo dài hàng chục năm nay, cụ thể là từ sau năm 1954 khi "công cuộc xây dựng CNXH" bắt đầu ở miền Bắc. Chúng tôi đã được giáo dục như những cái máy chỉ biết nhai đi nhai lại một cách giáo điều mớ lý luận chính trị của nhà nước. Đó là thời chiến, thế thì làm sao trách được chúng tôi khi trong cuộc sống hòa bình hiện tại, chúng tôi phải nói dối để phục vụ cuộc sống gia đình của chúng tôi.

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

Phó chủ nhiệm Văn phòng QH Trần Quốc Thuận:

Cơ chế này sinh ra nói dối hằng ngày

00:20:00, 20/05/2006

http://www.thanhnien.com.vn/Xahoi/2006/5/20/149137.tno

Xuân Toàn

20.05.2006-Phó chủ nhiệm Văn phòng QH Trần Quốc Thuận: Cơ chế này sinh ra nói dối hằng ngày

Khi người CSVN thú nhận:

Cơ chế khiến người Việt nói dối mỗi ngày?

Vậy đảng viên đảng cộng sản, trung ương đảng và bộ chính trị có phải là người Việt không? Và ai là người đẻ ra cơ chế này? Xem tiếp. ...

(ảnh: X.T)

Thiệt hại do tham nhũng gây ra không thể chỉ tính bằng giá trị vật chất mà quan trọng hơn là tham nhũng đã làm băng hoại nền tảng đạo đức của toàn xã hội. Ông Trần Quốc Thuận (ảnh), Phó chủ nhiệm Văn phòng QH chia sẻ suy nghĩ đó với PV Thanh Niên:

- Cơ chế hiện nay đang tạo kẽ hở cho tham nhũng, vơ vét tiền của của Nhà nước. Không tham nhũng mới là lạ! Nhưng cái mà chúng ta mất lớn nhất lại không phải là mất tiền, mất của, dù số tiền đó là hàng chục tỉ, hàng trăm tỉ. Cái lớn nhất bị mất, đó là đạo đức. Chúng ta sống trong một xã hội mà chúng ta phải tự nói dối với nhau để sống. Mọi người nhận lương đó, nhưng mà có ai sống bằng lương đâu! Nói dối hằng ngày nên thành thói quen. Thói quen đó lặp lại nhiều lần thành "đạo đức", mà cái "đạo đức" đó là rất mất đạo đức. Đấy là một cái nguy, nhưng tôi thấy ít người quan tâm, chỉ chăm chăm vào vụ tham nhũng này, vụ tham nhũng kia.

* Việc thành lập Ban chống tham nhũng, cử một phó thủ tướng đặc trách chống tham nhũng sẽ hạn chế được tham nhũng?

- Thành lập Ban Phòng chống tham nhũng chỉ là việc làm mang tính chất thời sự, chứ chống tham nhũng cần phải làm toàn diện hơn. Chúng ta thay đổi cơ chế quản lý Nhà nước chậm nên đất nước trì trệ. Bộ máy hiện tại quá cồng kềnh, quá chồng chéo, không xác định chức năng cụ thể, không phân định quyền hạn cụ thể. Cần phải có một cuộc đại phẫu. Phải làm triệt để giống như chúng ta chuyển đổi từ cơ chế quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường.

* Cụ thể là phải chuyển đổi như thế nào?

- Phải làm cho cơ quan của QH thật sự là cơ quan QH. Cơ quan Chính phủ thực sự là cơ quan Chính phủ, tư pháp ra tư pháp, các đoàn thể phải trả họ về vị trí của họ. QH phải thực sự đại diện cho nhân dân, vì quyền lợi nhân dân. Bây giờ, người ta hay nói đến trách nhiệm của đại biểu tiếp xúc với cử tri. Thực tế là đại biểu QH đều biết rằng số phận của họ không gắn với sự tín nhiệm của cử tri, nó gắn với tín nhiệm của một nơi khác. Vậy thì làm sao họ làm theo ý kiến của cử tri được ? Cho nên phải trả người đại biểu về vị trí của họ. Phải mở rộng quyền tự do ứng cử, bầu cử, tranh cử. Phải để cho QH có thực quyền. Thực quyền mới quyết được các vấn đề. QH phải có cơ quan chuyên trách, tổ chức điều tra tới nơi tới chốn. QH đâu phải là diễn đàn để nói cho xả hơi. Anh ra đây báo cáo rồi xin lỗi là xong, đâu có được!

* Hiện có rất nhiều trường hợp vừa là đại diện cho cơ quan lập pháp, vừa là cơ quan hành pháp. Trên trung ương thì Bộ trưởng hoặc Thứ trưởng là đại biểu QH, tỉnh thì Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch là đại biểu QH. Hậu quả tình trạng này là gì ?

- QH sau này nên cơ cấu lại. Khóa tới này, đại biểu chuyên trách chí ít là phải quá bán, số còn lại là những thành phần đại diện cho các tầng lớp xã hội. Cơ quan hành pháp không có đại biểu thì tốt. Ở các nước Bắc Âu, Thủ tướng và Bộ trưởng không có trong QH. Ở mình, những người đó (Bộ trưởng, Chủ tịch tỉnh đồng thời là đại biểu QH - TN) thì giám sát ai, chất vấn ai? Không khéo là vừa đá bóng vừa thổi còi. Không có một lương y nào tự lấy dao mổ thịt mình ra để mà giải phẫu. Ông vừa là Ủy viên Trung ương, vừa là Bí thư, Chủ tịch, đại biểu QH, đi họp liên tục nhưng không bao giờ dám nói cái gì ở trên này cả.

* Từ lâu ta vẫn quan niệm ở các cơ quan trung ương cứ vào được Ủy viên trung ương thì nghiễm nhiên sẽ được ngồi vào ghế bộ trưởng...

- Kỳ họp này nổi lên vấn đề chống tham nhũng. Đây là một không khí tốt. Chính phủ sắp thành lập phải có những gương mặt mới, những gương mặt nào "mang tai, mang tiếng" thì thôi. Không nên quan niệm cứ hễ là Ủy viên Bộ Chính trị, cứ hễ là Ủy viên Trung ương thì chức nào cũng làm được. Chức vụ phải phù hợp với năng lực chuyên môn. Một số chức vụ đòi hỏi nhất thiết người giữ phải là Ủy viên Trung ương, Ủy viên Bộ Chính trị thì lúc đó mới đặt ra. Còn những vị trí khác, ngay cả trung tâm của Chính phủ, nhưng đã mang tiếng thì cũng đề nghị các anh tránh ra chỗ khác. Với tư cách cá nhân, tư cách đảng viên, tôi nghĩ: ít ra nếu chưa thay đổi hoàn toàn Chính phủ thì cũng đã đến lúc thay đổi những vị trí không được đại hội (Đại hội Đảng lần thứ X - TN) tín nhiệm, hoặc những người mà dư luận báo chí đã phê phán, để người dân thấy bộ mặt Chính phủ đẹp hơn sau đại hội. Những trường hợp tự xin rút ứng cử Ban chấp hành Trung ương nhưng vẫn được người dân tín nhiệm thì nên để.

* Chủ trương trao quyền mạnh hơn cho người đứng đầu có phải là giải pháp chống tham nhũng ?

- Chống tham nhũng không phải chuyện đi xe trên đường đông người rồi lách qua lách lại, nay sửa điều này, nay sửa điều kia mà phải có giải pháp toàn diện. Trao quyền mạnh cho Bộ trưởng, nếu ông đó kéo bè phái làm việc cũng chết, vì không có bộ máy kiểm tra giám sát ông ấy, không có công khai minh bạch.

Xuân Toàn (thực hiện)