phần 3. Ông Võ văn Kiệt bảo vệ cọp và môi trường

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2007/05/070514_vovankiet_part_3.shtml

Hôm nay mời quý vị nghe phần 3 và cũng là phần cuối của cuộc trao đổi mà ông Võ Văn Kiệt, nguyên thủ tướng của nước CHXHCNVN đã dành cho BBC Việt ngữ hồi tháng Tư vừa qua.

Trong phần 1, ông đã nói đến gia cảnh của ông. Một người cha, một người chồng mà cho tới khi đất nước hòa bình ông cũng chưa tìm lại được hài cốt của người vợ và 4 người con thân yêu. Từ quan điểm của một người đau khổ vì gia cảnh và thân tộc bị chia đôi giữa hai phe, quốc gia và cộng sản, ông đã đưa ra ý kiến của ông về hòa hợp và hòa giải dân tộc. Ông cũng không quên nói đến và đã kiến nghị chánh phủ nên làm gì đối với nghĩa trang Biên Hòa, một nghĩa trang dành cho những người nằm xuống vì cuộc chiến nhưng không cùng chiến tuyến với ông.

Trong phần 2, ông Kiệt đã nói đến cuộc bầu cử quốc hội hiện nay mà ông cỗ súy nên để cho người Việt sống ở hải ngoại về tham gia trong tính cách là ứng viên. Ông cũng đã nói đến giai đoạn trì trệ kinh tế và rồi sau đó đến giai đoạn đổi mới kinh tế. Ông cũng nói đến những người làm giàu vì cơ chế. Thực lực kinh tế và triển vọng của nước Việt Nam trong tương lai.

Hôm nay mời quý vị nghe phần 3:

XH: Ông nghĩ sao về một số anh em văn nghệ sĩ ngày xưa?

VVK: Có lẽ ông muốn hỏi tới Nhân Văn Giai Phẩm chăng?

XH: Không, gần hơn. Tức là một số anh em viết văn trước đây ở miền Nam.

VVK: Trong này nhiều cái nó cũng phức tạp. Cũng như trước đây Nhân Văn Giai Phẩm, đứng ở một gốc độ nào đó để đánh giá, phân tích thì anh em này sai đường, không đúng. Nhưng bây giờ, như vừa rồi tôi thấy có một cái cũng đáng mừng là có 4 người trước đây được, không phải là phục hồi, được tặng thưởng. Cái đó cũng là một sự đánh gíá.

Số anh em nghệ sĩ sau này có những tác phẩm chống đối, không phù hợp, hoặc có thể đấy là sự cản trở cho sự đi lên của mình. Theo sự đánh giá đó thì tôi nghĩ rằng nếu đứng bây giờ, với cái hội nhập bây giờ, với cái đánh giá bây giờ mà nhìn lại thì cũng có thể có cái nhìn khác hơn. Bây giờ cũng có nhiều tác phẩm mà nó không phải không có nội dung như trước đây, nhưng nó cũng được xuất bản. Coi như trong quá trình đi lên nó cũng còn mặt này mặt khác trong cách xử lý đối với những người văn nghệ sĩ. Cũng như có thể nói thẳng với nhau thế này, cũng như một số người đối lập bây giờ có những ý kiến khác nhau, chính kiến khác nhau thì mình xử lý không được tốt. Thì tôi nghĩ trong quá trình đi lên thì có thể mình cũng phải nhìn lại và phải khắc phục.

XH: Thưa ông, báo chí ngoại quốc và các nhà bảo vệ môi trường dạo gần đây rất lấy làm vui thích trước một tin nói rằng nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt đã lên tiếng bênh vực cho 41 con cọp và nhà chăn nuôi các con cọp đó. Ông nghĩ sao khi ông lên tiếng bảo vệ các con cọp này.

VVK: Bởi phải bảo vệ mấy con cọp này nó liên quan đến bảo vệ công lao chăm sóc của người dân. Chính những người dân bình thường đó họ cưu mang 5 con cọp bắt đầu bị bệnh tật, không biết từ đâu đem đến bán. Gia đình ấy mua, nuôi và chăm sóc, và có thể nói là rất tốt. Tôi cũng thông qua báo chí đăng tin ấy, tôi mới đến thăm. Thì quả thật là như báo chí nói, sanh sản thêm và người ta chăm sóc. So với số chăm sóc ở các thảo cầm viên thì tôi thấy chẳng những không kém mà còn có phần hơn. Con người và vậy nó gắn bó với nhau, kể cả một số cọp còn nhỏ ra chơi với người. Tôi thấy thú vị quá.

Thứ hai nữa là người ta không phải chăm sóc mấy con cọp này là bất hợp pháp. Có trình thưa cơ quan chức năng của địa phương, của huyện, của tỉnh và nuôi một cách công khai. Bàn dân thiên hạ ở xung quanh ai cũng biết cả.

Một lần tôi đến xem thì người chủ đó thuật lại là có một số người báo chí quốc tế đến xin xem và xin quay phim cái sinh hoạt, cái môi trường… người ta rất hoan nghênh. Nhà nước của mình cả mấy năm như thế không có cái gì phi pháp cả, tức là hợp pháp kể cả cơ quan chức năng ở dưới thừa nhận. Cái lớn hơn là dân người ta chấp nhận, hoan nghênh chuyện này. Nó quy cho người ta là nuôi loại thú ở rừng một cách bất hợp pháp. Chuyện đó không có đạo lý gì cả, không nói công lao người ta, không nói sự chăm sóc của người ta, tốn kém của người ta mà quy cho người ta là nuôi phi pháp. Bắt buộc nhà nước phải tịch thu. Cái này không phải tôi mà dư luận xã hội người ta cũng chấp nhận. Cái đó mình phải có ý kiến.

XH: Khi ông tranh đấu để cho 41 con cọp đó được người dân chăm sóc thì thưa ông, có phải lòng trắc ẩn đối với con vật này nó xuất phát từ hồi ông đi kháng chiến, khi ở trong rừng thì ông cũng ở kề cận với những con thú dữ không, thưa ông?

VVK: Tôi có cái này cũng rất tự nhiên, không biết từ kháng chiến hay từ đâu. Nhưng mối quan hệ giữa con người với con vật, giữa con người với thiên nhiên. Nếu nói có kháng chiến nữa thì nó như là một thứ hồng ân. Cho nên tôi rất quý. Nếu như bất cứ loại thú, kể cả thú dữ mà người ta thuần được nó, chăm sóc, nuôi nó cũng như sấu,như gấu. Mình tưởng như con người không thể gần nó, chỉ có một số người chuyên môn gọi là xiếc người ta có thể tập luyện, người ta dày công với nó lắm. Nhưng con người bình thường thì khó có thể thuần hóa nó. Nhưng lần hồi rồi tôi thấy một điều rất thú vị là lần lượt sau này, có thể gần như tất cả các loại thú hoang dã, con người có thể gần nó được và nuôi nó được. Gấu, heo rừng, nhiếm, trúc v.v… nuôi được. Đến bây giờ một số gia đình như thế này, cọp nuôi được, họ thuần hóa được. Con cọp dữ trở thành hiền lành, quan hệ với con người rất tốt.

Điều đó đối với tôi hết sức thích thú. Trong này nó có một nguyên lý, tức là muốn hạn chế săn đuổi động vật hoang dã. Lần lần con người đông hơn, lần lần môi trường thay đổi. Không có con đường nào khác, mà tôi thường đặt ra là phải nuôi, phải ngăn cấm chuyện săn đuổi nó thì những động vật quý hiếm mới còn tồn tại được, mới phát triể được.

XH: Ông có nghĩ rằng trong hoàn cảnh phát triển kinh tế thì mình phải bảo vệ môi trường không?

VVK: Tôi cho cái đó bây giờ là một nỗi nhức nhối rất lớn. Thật ra đối với môi trường thì trước đây tôi hiểu một cách chung chung. Nhưng lần lần tiếp cận được với quá trình phát triển của mình thì nó gắn liền với chuyện hư hỏng môi trường thế nào. Lần lần đi đến chỗ thấy trong phát triển của mình nếu đặc biệt không chú ý đến môi trường thì nó ảnh hưởng đến con người thế nào. Trong sản xuất của mình, trong kinh tế cũng vì con người. Nhưng những gì . . . vì từ con người mà nó phá hoại đến con người, đến môi trường sống của con người thì điều đó đối với tôi, tôi không chấp nhận được.

Cũng như rừng, tôi là người mà có thể nói hết sức tha thiết về chuyện quản lý bảo vệ rừng. Nó là môi trường, môi sinh cho các thứ động vật, các thứ sinh thái mà có con người nữa cho nên tôi rất hoan nghênh việc này. Hồi tôi còn làm, rừng không những tôi tiếp tục trồng mới, khôi phục lại cỡ từ 40, 50 đến 60% môi trường sinh thái của rừng. Nhưng đến bây giờ rất tiếc là rừng cũng bị phá phách rất nghiêm trọng.

XH: Khi rừng bị phá phách như vậy thì ông có đề xuất một biện pháp, một phương án nào để cứu hay không ạ?

VVK: Có thể một trong những vấn đề hết sức bức xúc đối với tôi hiện nay tập trung lại là nhiều, nhưng đại khái có hai vấn đề. Một là tai nạn giao thông, hai là lần lần rừng bị phá hại nặng. Tôi vừa đề xuất, có thể nói chung thế này, không có bất cứ cái nào mà tôi đề xuất với những người lãnh đạo đất nước mà chỉ đề xuất thôi, mà kèm theo là hàng loạt những biện pháp. Bởi vì hồi lúc tôi còn làm, có trọng trách trong chính phủ, tôi hết sức quan tâm đối với những người phê phán, những người đề xuất. Họ phê phán và họ đề xuất những vấn đề cần phải khắc phục thế nào. Cho nên bây giờ đối với rừng tôi rất nhiều lần đặt ra. Tôi nói thí dụ như bây giờ đương thời điểm mà có thể nói là rất dễ cháy rừng. Nhưng người ta đặt ra hết sức đơn giản mà cũng lập đi lập lại và nói cũng mạnh dạn lắm. Nghĩa là phải chăm sóc rừng, phải chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với chữa cháy, chữa cháy rừng nó nguy hại như thế nào đến môi trường môi sinh. Họ nói đủ thứ hết.

Nhưng cái gốc của vấn đề không phải thời tiết. Tự thời tiết của trời đất rừng nó tự cháy mà do con người. Con người mới gây ra cháy rừng, hút thuốc, bất cẩn rồi tất cả mọi cái… nó gây ra cháy rừng. Ngoài ra sự cố ý của họ, do lòng tham của họ cũng không phải hoàn toàn loại trừ.

Bây giờ tại sao lại mùa khô nó có một thời gian nhất định thôi, và rừng nó có thể tập trung rừng khó chữa,bổi nhiều và dễ cháy thì mình cũng có thể tập trung những điểm phải chú ý nhất. Có thể mình dùng hình thức bảo vệ, bảo vệ ở đây là bảo vệ đời sống, lợi ích cho dân. Giữ nước tất cả mọi cái, rồi môi trường môi sinh cho con người. Có thể tôi cho là giới nghiêm trong thời gian đó một thời gian, không cho người vào trong rừng. Bởi lẽ là rừng không có người mang lữa vào thì không cháy. Nó như thế thôi. Rồi canh gác, bảo vệ. Nếu như có những người làm công vụ đối với rừng thì phải kiểm tra rất kỹ. Nếu người nào làm công vụ về bảo vệ rừng, có thể cũng cần có số người như thế, thì  tuyệt đối phải kiểm tra họ tuyệt đối không được mang cái gì sinh ra cháy. Cái đó là dứt khoát phải làm như thế.

Thứ ba nữa là phải tăng cường kiểm tra, có thể là kiểm tra 24/24. Huy động cả dân quân, huy động cả lực lượng vũ trang bảo vệ rừng. Coi như là một cuộc chiến đấu với lửa, với lại đời sống. Tôi cho hoàn toàn là có khản năng hạn chế, mà hạn chế một cách chủ động. Thứ hai nữa là biện pháp, nói như thế chớ tuyệt đối 100% thì cũng khó, nếu có xảy ra cháy rừng thì anh phải đánh giá ngay rằng nếu để cho nó cháy thì nó sẽ ảnh hưởng bao nhiêu. Trong đó anh có thể dám hy sinh 100 hecta để cứu 1 vạn hecta, 1000 hecta… anh làm khoảng cách nối ra, ngoài ra còn các phương tiện khác. Nói thí dụ như thế.

BBC: Vừa rồi là ông Võ Văn Kiệt, thủ tướng đầu tiên của giai đoạn đổi mới tại Việt Nam. Ông sinh ngày 23/11/1922 tại xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉh Vĩnh Long trong một gia đình nông dân. Và ông đã gia nhập cách mạng rất sớm. Năm 18 tuổi ông tham gia phong trào Nam kỳ khởi nghĩa. Năm 1954 khi hiệp định Geneva chia cách đất nước ông không đi tập kết ra Bắc như một số đồng chí của ông mà đã chọn ở lại hoạt động ở miền Nam. Vào năm 1975 ông đã có mặt trong ủy ban quân quản tiếp thu Sài Gòn và 1 năm sau ông được đề cử ủy viên dự khuyết Bộ chính trị trung ương đảng. Vào năm 1986, trong đại hội đảng lần thứ 7 ông được chỉ định làm thủ tướng nước CHXHCN VN. Ông được coi như là kiến trúc sư của đổi mới tại Việt Nam.