Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
Cơn Khủng hoảng Lạm phát của Việt Nam Là đáng Lo ngại |
Những động thái của Chính phủ nhằm kiềm chế giá cả được cho rằng không đủ
Bài của James Hookway
Ngày 30-5-2008; Trang A6 [từ bản báo in]
Mức độ lạm phát có gia tốc của Việt Nam đang đe doạ biến thành một cơn khủng hoảng dâng lên mạnh mẽ, và nó cho thấy một cảnh báo đối với các nước Á châu đang cố gắng kìm giữ tình trạng giá cả bùng phát.
Tuần này chính phủ vừa cho hay mức lạm phát tháng Năm là 25,2% tính theo năm, tăng so với 21,4% vào tháng Tư và 14,1% vào tháng Một. Phản ứng chậm chạp của chính phủ là điều đáng trách nhất. Khi giá xăng dầu và lương thực bắt đầu tăng cao vào cuối năm ngoái, Ngân hàng Trung ương Việt Nam, với hy vọng giữ vững được mức tăng trưởng, đã chậm trễ ghìm sức ép lạm phát bằng việc nâng mức lãi suất hoặc tăng cường một cách có hiệu quả tình trạng cho vay vô trách nhiệm. Những nỗ lực kiểm soát lạm phát đã tỏ ra không có hiệu quả - ví như một sự nới lỏng nút thắt trong việc lưu hành đồng đô la, điều chỉ gây hiệu ứng ngược trên quy mô rộng lớn do thực trạng cho vay đó hiện vẫn đang diễn ra.
Tới lúc này, các kinh tế gia cho rằng vẫn có cơ hội hạn chế việc để những rối loạn của Việt Nam tác động xấu lên các nền kinh tế Á châu khác. Song Việt Nam đã cho thấy một kịch bản xấu nhất về khả năng có thể xảy đến nếu như các ngân hàng trung ương trong khu vực không hành động ngay lập tức để kiềm chế đà tăng giá vào thời điểm khi mà các nền kinh tế của họ - không giống với Hoa Kỳ và Tây Âu - vẫn còn đang cho thấy mức tăng trưởng mạnh.
Sau một thời kỳ bùng phát mạnh mẽ trong xây dựng giữa lúc mức lãi suất thấp và một hạn ngạch xuất khẩu tăng vọt do có đồng nội tệ yếu được gắn chặt với đồng đô la, nền kinh tế Việt Nam giờ đã rơi vào tiến trình đảo ngược. Chỉ số cơ bản của thị trường chứng khoán tụt xuống 55% trong năm nay, và giá cả lương thực đang tăng lên nhanh chóng.
Morgan Stanley, trong một báo cáo vào hôm thứ Tư, đã cảnh báo rằng việc nới lỏng cho vay tín dụng đã tạo nên một cơn khủng hoảng trong hệ thống ngân hàng. Nó dự báo rằng tình hình tiền tệ, tiền đồng, của Việt Nam có thể sẽ yếu đi đột ngột so với đồng đô la trong năm tới.
Vào hôm thứ Năm, công ty lượng giá Fitch Rating đã hạ thấp đánh giá triển vọng của nó đối với tình hình nợ quốc gia của Việt Nam từ "bền vững" xuống "tiêu cực." Chính sách của nước này phản ứng trước tình trạng lạm phát gia tăng đều "vừa chậm vừa quá nhỏ nhặt," hãng này đánh giá.
Trong những năm gần đây, nhiều ngân hàng trung ương của Á châu đã thực hiện việc kiểm soát lạm phát trong mục tiêu chính sách cơ bản của họ. Thế nhưng chỉ một vài ngân hàng là thực sự kiểm soát được, làm cho chúng trở thành đối tượng cho những áp lực chính trị để duy trì đà tăng trưởng kinh tế.
Một số nước, như Ấn Độ và Trung Quốc, đã chọn cách nhặt nhạnh khả năng thanh toán thừa mứa tiền mặt trong các hệ thống tài chính của mình bằng việc áp đặt mức dự trữ bắt buộc mới đối với các ngân hàng của họ hơn là nâng tỉ lệ lãi suất lên những mức có thể làm được nhiều hơn để khống chế tình trạng lạm phát. Những nước khác thì chờ đợi để nhìn thấy liệu vụ thu hoạch có thể bội thu hơn sẽ làm dịu đi tình hình giá cả lương thực, thứ vẫn chiếm tới 40% hoặc cao hơn trong chỉ số giá tiêu dùng ở những nước như Indonesia và Philippines.
Kinh nghiệm của Việt Nam cho thấy mối nguy từ việc đã ngồi chờ quá lâu trước khi đưa ra hành động quyết định để chặn đứng đà lạm phát. "Những gì đang xảy ra lúc này ở Việt Nam đã có ở châu Á từ 10, 20 năm trước," theo nhận định của Spencer White, một chiến lược gia và là thành viên ban lãnh đạo công ty chứng khoán Thiên Việt tại Thành phố Hồ Chí Minh. "Tuy vào thời điểm này chưa có nhiều sự hòa nhập tài chính với các thị trường Á châu khác, song nó có thể làm tổn hại tới sự hăng hái tham gia rộng lớn hơn từ các thị trường ngoại biên."
Một năm trước, Việt Nam là nơi được ưa chuộng của các nhà đầu tư toàn cầu. Các ngân hàng quốc tế như HSBC Holdings PLC đã mua cổ phần của các ngân hàng trong nước. Các nhà kinh doanh bất động sản từ Nam Triều Tiên và Đài Loan bắt đầu thực hiện các dự án phát triển khổng lồ để xây cao ốc văn phòng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Các nhà sản xuất toàn cầu cũng đổ xô vào quốc gia này, một phần để tránh tình trạng tiền công lao động và giá cả đất đai lên cao ở Trung Quốc song cũng là để bòn rút lực lượng lao động trẻ và siêng năng chỉ có ý niệm lờ mờ về đời sống thịnh vượng sau nhiều năm sống trong chiến tranh và u tối mụ mẫm. Các công ty nước ngoài đã có được sự chuẩn thuận đầu tư 20 tỉ Mỹ kim vào quốc gia này năm ngoái - nhiều hơn một phần ba so với láng giềng Thái Lan - gia tăng áp lực lạm phát do sức lôi cuốn từ giá cả đất đai, mức lương công nhân lành nghề và thuê mướn văn phòng.
Các doanh nghiệp lớn nhất của nhà nước bắt đầu đa dạng hóa, hy vọng trở thành những tập đoàn mạnh nhằm cạnh tranh với các hãng nước ngoài đã bắt đầu vào Việt Nam sau khi nước này gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới.
Một số nhà lãnh đạo cao niên của Việt Nam đã nghi ngờ về quyết tâm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong việc tập hợp những doanh nghiệp mới này, thường là chỉ với số vốn ít ỏi vay mượn từ ngân hàng. Một cựu thủ tướng, ông Võ Văn Kiệt, vào năm ngoái đã viết một bức thư ngỏ gửi ông Dũng nói rằng hiện tượng này hoàn toàn là những sai lầm mà Nam Triều Tiên, Malaysia và những nước khác đã vấp phải trong thời gian dẫn tới cuộc khủng hoảng tài chính Á châu hồi thập niên 1990.
Trong lúc sức ép lạm phát bắt đầu tăng lên vào năm ngoái, một số kinh tế gia của chính phủ cho hay, thì ngân hàng trung ương lại không muốn cắt giảm bớt những khoản vay với lãi suất thấp. "Nhiều chính sách của ngân hàng trung ương đã bị lôi cuốn bởi chương trình nghị sự của chính phủ nhắm đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế càng cao càng tốt trong khi cùng lúc họ hiểu rằng các doanh nghiệp nhà nước chỉ đóng một vai trò nhỏ cho nền kinh tế trong những năm tới," một kinh tế gia Việt Nam cho biết.
Giới am hiểu tình hình cho hay vào đầu năm nay, khi mức giá cả cao hơn đã làm bùng nổ các cuộc phản kháng và đình công, ông Dũng đã chỉ thị cho thống đốc ngân hàng trung ương Nguyễn Văn Giàu phải hành động năng nổ hơn để kiềm chế lạm phát.
Ngân hàng trung ương đã nới rộng biên độ trao đổi giữa đồng Việt Nam với đô la. Ý đồ là nhằm thả lỏng đồng nội tệ trước một đồng đô la đang trượt giá và cho phép Việt Nam hòa nhập tốt hơn trong lúc giá cả dầu lửa tăng cao hơn. Thay vào đó, động thái này đã gây bùng nổ tâm lý hoảng hốt trong dân chúng mà trong nhiều năm qua vẫn sử dụng đồng đô la như là một giải pháp tiện lợi trước đồng tiền Việt cồng kềnh khó di chuyển, với tờ tín phiếu ngân hàng lớn nhất hiếm khi được nhìn thấy là 500.000 đồng - tương đương khoảng 30 đô la.
Một số ngân hàng trong nước đã từ chối đổi tiền đô la, và giá cổ phiếu trong nước đã suy sụp trong khi các ngân hàng cầm giữ tiền đồng của mình và khước từ cho vay mượn để mua cổ phiếu. Vào tháng Ba, ông Dũng đã cho hạ mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam cho năm 2008 từ mức 8% xuống 7% nhằm giúp tập trung nỗ lực chống lạm phát.
Từ đó, một cái chốt hãm manh tính toàn cầu nằm trong giá cả lương thực và một vụ mùa thất bát đã làm cho mọi thứ trở nên xấu thêm. Ngân hàng trung ương cho rằng số tiền thiếu hụt trong lượng tiền gửi hiện thời - mức sai biệt giữa nhập khẩu và xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của cả nước - sẽ ở mức 7,5% thu nhập quốc dân trong năm nay, tăng so với 5% năm 2007. Chỉ số này ở Thái Lan là 6,5% GDP vào thời điểm nước này buộc phải làm mất giá đồng baht năm 1997, thúc đẩy cơn khủng hoảng tài chính châu Á khi đó.
Người dân VN, trong lúc nầy, đã và đang rút hết tiền để dành trong ngân hàng ra, và đang mua vàng. Một số những người khác thì đang bắt đầu cất giữ tiền Mỹ kim như là một biện pháp bảo vệ chống lại nạn lạm phát.
Giá cho thuê căn hộ ở Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm thương mại của cả nước, cho tới thời điểm này đã sút giảm một nửa, theo như tin tức báo chí trong nước. Hãng Morgan Steanley dự đoán mức tăng trưởng cho vay ngân hàng đang phát triển trên 35% một năm, con số này nói lên một điều là thị trường bất động sản chiếm khoảng 10% của tổng số cho vay ấy.
Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008
* Hiệu đính: blogger Trần Hoàng
** Bản gốc tiếng Anh được lưu tại Viet-Studies
-------------
WALL STREET JOURNAL
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Vietnam Inflation Crisis Is Feared
Government's Moves
To Curb High Rate
Deemed Inadequate
By JAMES HOOKWAY
May 30, 2008; Page A6
Vietnam's accelerating inflation is threatening to morph into a full-blown crisis, and it provides a warning to other Asian countries trying to tamp soaring prices.
The government said this week the inflation rate in May was 25.2% on an annual basis, up from 21.4% in April and 14.1% in January. A slow government response was in large part to blame. When oil and food prices began to rise late last year, the State Bank of Vietnam, hoping to sustain growth, was slow to rein in inflationary pressure by raising rates or clamping down effectively on irresponsible lending. Efforts to control inflation proved ineffective -- such as a loosening of the currency's dollar peg, which backfired largely because of lending practices.
So far, economists say there is limited scope for Vietnam's troubles to infect other Asian economies. But Vietnam presents a worst-case scenario of what could happen if the region's central banks don't act swiftly to curb rising prices at a time when their economies -- unlike those of the U.S. and Western Europe -- are still showing robust growth.
After a building boom amid low interest rates and an export boom because of a weak local currency pegged to the dollar, Vietnam's economy has reversed course. The stock market's main index is down 55% this year, and the prices of goods are rising sharply.
Morgan Stanley, in a report Wednesday, warned that loose lending had created a banking crisis. It forecast that Vietnam's currency, the dong, could weaken dramatically against the dollar in the coming year.
On Thursday, Fitch Ratings lowered its outlook for Vietnam's sovereign debt to "negative" from "stable." The country's policy response to rising inflation "has been both too slow and too small," the agency said.
Many Asian central banks have made controlling inflation their primary policy objective in recent years. But relatively few are genuinely independent, making them subject to political pressure to maintain economic growth.
Some, such as India and China, have opted to mop up excess liquidity in their financial systems by imposing new reserve requirements on their banks rather than raising interest rates to levels that might do more to stanch inflation. Others are waiting to see whether larger harvests will ease food bills, which are 40% or more of the consumer-price index in countries such as Indonesia and the Philippines.
Vietnam's experience shows the danger of waiting too long before taking decisive action to head off inflation. "What's happening here in Vietnam is the Asia of 10, 20 years ago," said Spencer White, a strategist and member of the board at Thien Viet Securities in Ho Chi Minh City. "There's not much financial integration with the other Asian markets at this
point, but it could damage the broader appetite for frontier markets."
A year ago, Vietnam was the darling of global investors. International banks such as HSBC Holdings PLC bought into local banks. Property developers from South Korea and Taiwan began work on huge developments to build office space in Hanoi and Ho Chi Minh City.
Global manufacturers also streamed into the country, partly to escape rising wage and land costs in China but also to tap a young and industrious work force who saw a glimpse of prosperity after years of war and stagnation. Foreign companies sought approval to invest $20 billion in the country last year -- a third more than in nearby Thailand -- adding to the inflationary pressure by driving up land costs, skilled-worker wages and office rents.
The country's biggest state-run enterprises began diversifying, hoping to become powerful conglomerates to compete with the foreign firms that began arriving in Vietnam following its accession to the World Trade Organization.
Some of Vietnam's senior leaders questioned Prime Minister Nguyen Tan Dung's determination to build up these new businesses, often with cheap loans from state-run banks. A former prime minister, Vo Van Kiet, wrote a public letter to Mr. Dung last year saying these were precisely the mistakes South Korea, Malaysia and others made in the run-up to the Asian financial crisis of the 1990s.
As inflationary pressures began to rise last year, some government economists say, the central bank didn't want to cut off
the low-cost loans. "Much of the central-bank policy was driven by the government's agenda of promoting as much economic growth as possible while at the same time making sure that state-run enterprises would play a bit part in the economy in the years to come," a Vietnamese economist said.
People familiar with the situation say that, earlier this year, as higher prices sparked protests and strikes, Mr. Dung instructed central-bank governor Nguyen Van Giau to act more aggressively to contain inflation.
The central bank widened the range in which the dong could trade against the dollar. The idea was to free the local currency from a sliding U.S. currency and to enable Vietnam to better absorb higher oil costs. Instead, the move triggered panic among a population that for years used the dollar as a convenient alternative to the unwieldy Vietnamese currency, whose largest bank note is the rarely seen 500,000-dong bill -- worth about $30.
Some local banks refused to exchange dollars, and local stock prices collapsed as banks held on to their dong and refused to lend money to buy shares. Mr. Dung in March lowered Vietnam's growth target for 2008 to 7% from 8.5% to help focus the drive against inflation.
Since then, a global spike in food prices and a poor rice harvest have made things worse. The central bank expects Vietnam's current-account deficit -- the difference between a country's import and export of goods and services -- to hit 7.5% of gross domestic product this year, up from 5% in 2007. The current-account deficit in Thailand was 6.5% of GDP when it was forced to devalue the baht in 1997, triggering the Asian financial crisis.
The Vietnamese, meanwhile, have been draining bank accounts and buying gold instead. Some have also started hoarding dollars as a hedge against inflation.
Apartment prices in Ho Chi Minh City, the country's commercial hub, have fallen by half so far this year, local media reports say. Morgan Stanley estimates loan growth has been expanding at over 35% a year and exposure to the property market is about 10% of total loans.