Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

---

Việt Nam cần đổi mới chính trị

 25 Tháng 6 2007 - Cập nhật 13h00 GMT

Đoàn Viết Hoạt
Gửi cho BBC từ Washington hôm 25.06

 

	Ảnh hưởng Mỹ ở Việt Nam sẽ càng mạnh trong tương lai

Chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông Nguyễn Minh Triết, một người được coi là thuộc thành phần tiến bộ trong ban lãnh đạo đảng CS hiện nay, là dịp để ông trực tiếp thấy đuợc sức sống và tiềm năng của nước Mỹ, cả về mặt xã hội cũng như chính quyền, lập pháp và hành pháp.

Quan trọng hơn, đây là dịp để ông trực diện với cộng đồng người Việt hải ngoại tại Mỹ, một cộng đồng hải ngoại đông nhất, thành công nhất và có thái độ chính trị chống lại chế độ cộng sản rõ rệt và dứt khoát nhất.

Dù không muốn chinh thức trực diện với cộng đồng này hay thành phần lãnh đạo của họ, ông Nguyễn Minh Triết cũng đã không thể lẩn tránh sự xuất hiện của họ trên một đất nước nay đã là quê hương thứ hai của họ, nơi mà quyền tự do bầy tỏ ý kiến ôn hòa bất bạo động là quyền đương nhiên không ai ngăn cản đưọc.

Cộng đồng Mỹ gốc Việt

Sau hơn 30 năm ổn định, hội nhập khá nhanh chóng vào xã hội Mỹ, ngày nay cộng đồng người Việt tại Mỹ đã trở thành cộng đồng người Mỹ gốc Việt, với biểu tượng là lá cờ vàng ba sọc và với sức mạnh chính trị như là những cử tri của nước Mỹ dân chủ.

Họ đã biết vận dụng biểu tượng và sức mạnh này trước, trong và chắc chắn sau chuyến đi của ông Nguyễn Minh triết với quyết tâm và mục tiêu không dời đổi: đem lại tự do dân chủ cho Việt Nam để hơn 80 triệu người dân trong nước nhanh chóng được hưởng những gì mà họ đang được hưởng trên quê hương thứ hai.

Ông Triết đã có dịp trực diện với cộng đồng này dưới nhiều hình thức khác nhau, ngay trước cổng Tòa Bạch Ốc, ngay tại phòng ăn sang trọng ở Nữu Ước, và tại tất cả những thành phố mà ông đến, Nữu Ước, Washington DC, Dana Point. Những tiếng hô đả đảo ông, đả đảo đảng CSVN, đòi nhân quyền dân chủ cho Việt Nam chắc chắn đã lọt đến tai ông.

Ông và nhà nước cộng sản có thể dễ dàng bắt giam, “bịt miệng” những người dân đòi công lý, đòi nhân quyền và dân chủ ở trong nước, nhưng chắc chắn ông không thể ngăn cản, kể cả tránh né không nghe và không biết, thái độ và quan điểm chính trị của người Việt tại Mỹ, những người mà theo luật pháp Việt Nam các ông vẫn coi là “công dân”.

Hai Thông Điệp

Theo tôi, trong chuyến đi thăm chính thức nước Mỹ lần đầu tiên này, có hai thông điệp rất rõ ràng đã được gửi đến ông Nguyễn Minh Triết và ban lãnh đạo Việt Nam hiện nay --gửi đến từ chính giới Mỹ, từ truyền thông Mỹ và quốc tế, và từ chính cộng đồng người Mỹ gốc Việt, dù với các âm lượng khác nhau.

Quan hệ Mỹ-Việt đã vào giai đoạn mà sự phát triển tốt đẹp và bền vũng đòi hỏi một vai trò tích cực của cộng đồng người Mỹ gốc Việt   Đoàn Viết Hoạt

Thông điệp đầu tiên là: cộng đồng người Mỹ gốc Việt là một thực thể không thể bỏ qua trong quan hệ Mỹ-Việt. Thông điệp thứ hai là: Việt Nam cần đổi mới về văn hóa và chính trị, sau khi đã đổi mới kinh tế. Hai thông điệp này thực ra là hai vế của một thông điệp.

Quan hệ Mỹ-Việt đã vào giai đoạn mà sự phát triển tốt đẹp và bền vũng đòi hỏi một vai trò tích cực của cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Cộng đồng người Mỹ gốc Việt chỉ có thể đóng được vai trò tích cực nếu nhà nước Việt Nam chấp nhận tự do tư tưởng và chính trị. Đại đa số người Việt hải ngoại không thể và không bao giờ muốn đóng góp vào việc xây dựng một xã hội độc đoán, độc quyền về tư tưởng và chính trị.

Hơn nữa, đa nguyên kinh tế, cạnh tranh tự do và lành mạnh về thương mại vừa đòi hỏi đa nguyên văn hóa tư tưởng và chính trị, vừa tạo môi trường và điều kiện để đa dạng hóa văn hóa tư tưởng và chính trị. Kinh tế là hạ tầng kiến trúc, quyết định thượng tầng văn hóa và chính trị. Đối với khoa học phát triển ngày nay thì tương quan giữa hoạt động kinh tế và hoạt động văn hóa tư tưởng và chính trị là tương quan hỗ tương và đa chiều, mà qui luật phát triển chung là cạnh tranh tự do và công bằng.

Cơ chế và chinh sách chính trị-xã hội của ban lãnh đạo Việt Nam hiện nay không phù hợp với qui luật phát triển này. Nó cũng không giúp triệt tiêu được mặt tiêu cực và phát huy được mặt tích cực của phát triển kinh tế.

Kinh tế tăng vì ai?

Kinh tế phát triển nhanh có mặt tích cực và mặt tiêu cực. Mặt tiêu cực là phẩm chất đời sống ngày càng xa xút và hiện đã ở mức báo động nghiêm trọng, được tường trình thường xuyên ngay trên báo chí trong nước, dù vẫn bị nhà nước kiểm soát chặt chẽ.

Từ tình trạng tham ô nhũng lạm và vô trách nhiệm của giới chức chính quyền các cấp đến sự hỗn loạn trong đường hướng và quản lý gíáo dục, và xa xút trong các dịch vụ y tế-xã hội; từ việc chiếm đọat ruộng đất của đồng bào thượng và nông dân đến việc bóc lột công nhân của các chủ tài phiệt Á Châu.

Nghiêm trọng hơn cả là sự suy đồi về đạo đức và tinh thần trong văn hóa và nếp sống gây ra từ cách sống buông thả, trụy lạc của thành phần “đại gia” và tài phiệt mới giầu lên nhờ tham nhũng và làm ăn bất chính. Sự giầu có quá mức của một thiểu số ở các thành thị phồn vinh gìả tạo, hào nhoáng bên ngoài, tạo hố chia cách giầu-nghèo, thành thị-nông thôn, đồng bằng-miền núi ngày một trầm trọng.

Việc phụ nữ Việt Nam đưa đi xuất khẩu bị hành hạ và xâm phạm tiết hạnh, việc gả bán phụ nữ Việt Nam cho các trọc phú Đài Loan, Đại Hàn, cả trên internet, là nỗi đau đớn cho các gia đình nạn nhân và là nỗi sỉ nhục quốc thể không thể chấp nhận được.

Những tiêu cực này cần được ngăn chặn hay giảm thiểu tác hại, và điều này có thể thực hiện được nếu có đường lối và chính sách vừa khai dụng triệt để những điểm tích cực của phát triển kinh tế, vừa đưa phát triển lên một tầng cao hơn, phát triển toàn diện, bền vững và có phẩm chất.

Sau hơn 20 năm chấp nhận trở lại nền kinh tế thị trường, cho phép tư doanh, thân thiện với các quốc gia dân chủ, đón nhận ngoại tệ của người Việt hải ngoại, mở cửa đón nhận đầu tư nước ngoài, và nhất là hội nhập cộng đồng quốc tế, đời sống người dân được nâng cao. Người dân có nhiều cơ hội làm ăn sinh sống hơn, ngày càng độc lập hơn với chính quyền, dù hàng ngày vẫn phải chịu đựng những tê nạn nhũng lạm, hành chánh quan liêu, cửa quyền. Đây là những điểm tích cực mà mọi người đểu dễ dàng nhìn thấy và chấp nhận.

Tín hiệu tích cực

Nhưng có những điểm tích cực khác mà, theo tôi, nhiều người chưa thấy hoặc chưa chấp nhận như là tích cực, nhất là những người đang cầm quyền. Đó là sự xuất hiện của các hoạt động “phản kháng xã hội” ôn hòa, bất bạo động, dưới nhiều hình thức khác nhau -từ biểu tình và khiếu kiện về ruộng đât của nông dân, đến đình công của công nhân, đến các ý kiến “phản biện” được cho phép và phản kháng không được cho phép, không có tổ chức, và các hoạt động đối kháng công khai, có tổ chức.

Có những điểm tích cực khác mà nhiều người chưa thấy hoặc chưa chấp nhận như là tích cực, nhất là những người đang cầm quyền

Những ý kiến và hoạt động phản kháng này xuất phát từ người dân bình thường, ngoài đảng cộng sản, đến những đảng viên và cán bộ cộng sản, mà nhiều người có thành tích và tuổi đảng khá cao. Sự xuất hiện của những sinh hoạt mang tính “phản kháng xã hội” này, theo tôi, là kết quả của phát triển kinh tế, là dấu hiệu mở đầu giai đoạn trưởng thành của phát triển xã hội.

Sự phát triển kinh tế ở Việt Nam đã đến giai đoạn làm bộc lộ nhu cầu phát triển cao hơn về phẩm chất đời sống cá nhân và sinh hoạt xã hội, đồng thời cũng tạo môi trường và điều kiện thuận lợi, cả quốc gia, khu vực và quốc tế, để đưa phát triển lên tầm mức cao hơn, rộng lớn hơn cả chất và lượng, nhất là về chất.

Nhưng đường lối, chính sách và cơ chế của đảng và nhà nước CS vẫn không thay đổi hoặc thay đổi không kịp với tiến triển và thay đổi của xã hội và trong đời sống cũng như suy nghĩ của người dân, nhất là giới trẻ, ngày càng hiểu biết hơn, có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận với tiến bộ của thế giới trong thời đại mới. Tình trạng bất cấp và nhiều khi mâu thuẫn này làm nảy sinh các hình thức phản kháng xã hội đang thấy.

Những hoạt động phản kháng xã hội này thực ra đã xuất hiện khá sớm tại Việt Nam, dưới chế độ cộng sản, ngay từ cuối thập niên 1950, và liên tục tìm cách tái xuất hiện, và chỉ bị dập tắt bằng “bạo lực cách mạng” và vì cuộc chiến Nam-Bắc. Ngay sau khi đất nước hoà bình dưới chế độ cộng sản, các hoạt động phản kháng ôn hòa không dùng vũ lực, lại tái xuất hiện, nhất là từ cuối thập niên 1980 đến nay, liên tục không ngưng nghỉ.

Đỉnh cao nhất và công khai nhất, một phần vì đuợc “cho phép”, của phong trào “phản biện” và phản kháng này là những tháng tiền ĐH X của đảng CS, trong đó có cả đề nghị chấp nhận chế độ dân chủ đa đảng. Ngay sau ĐH các “phản biệt” và phản kháng này lại bị ngân cấm, dẫn đến đợt đàn áp rộng lớn nhất từ trước đến nay. Nó cho thấy ban lãnh đạo cộng sản vẫn chưa chấp nhận phản kháng xã hội ôn hòa bất bạo động như là một hiện tượng bình thường và cần thiết.

Cần đổi mới chính trị

Trong chuyến thăm Mỹ, khi trả lời phỏng vấn của báo chí, có lúc ông Triết đã phát biểu rằng bất đồng ý kiến là chuyện bình thường. Ông cũng nói rằng nhà nước thường xuyên lấy ý kiến của nhân dân. Và nhà nước chỉ giam giữ những người đã vi phạm luật pháp.

	Ông Nguyễn Minh Triết bộc lộ chủ trương “dân chủ một đảng” tại Việt Nam

Những tuyên bố này của ông Triết biểu lộ rõ hơn chủ trương “dân chủ một đảng” tại Việt Nam. Nói cách khác, đây là kiểu dân chủ “cho phép”, chế độ “xin cho”, tự do “trong khuôn khổ”. Người dân có quyền bất đồng ý kiến với nhà nước nhưng phải trong khuôn khổ đã cho phép. Luật pháp được đặt ra để qui định cái “khuôn khổ” này. Do đó, trong Hiến Pháp có đủ mọi nhân quyền nhưng việc thực thi các quyền này phải theo qui định của luật pháp. Luật pháp có quyền qui định lại Hiến Pháp.

Mà luật pháp do đảng đặt ra, và như thế thì đảng đứng trên và đứng ngoài Hiến Pháp. Khẩu hiệu “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” cũng nằm trong khuôn khổ của nền “dân chủ xin-cho một đảng” này. Dân có bốn quyền nhưng đảng nắm quyền quyết định. Do đó đảng quyết định dân được biết gì, bàn gì, làm gì và kiểm tra gì. Đó là thực chất của những gì ông Triết đã nói: dân được bất đồng ý kiến trong khuôn khổ mà đảng cho phép. Thực chất chế độ chính trị hiện nay ở Việt Nam vẫn là “đảng chủ”, dù được bọc nhung bằng danh từ “dân chủ”, “pháp quyền” cùng bất cứ các loại luật pháp nào.

Đổi mới chính trị đòi hỏi chuyển từ đảng chủ sang dân chủ, mà bước đầu tiên là thay đổi luật pháp. Như tinh thần trong Nghị quyết của Quốc Hội khi thông qua việc gia nhập WTO, theo đó thì các qui định luật pháp nào của việt Nam không phù hợp WTO thì áp dụng các qui định của WTO, luật lệ nào của Việt nam không phù hợp luật lệ quốc tế thì phải sửa đổi cho phù hợp luật lệ quốc tế. Việt Nam đã ký kết tham gia Tuyên ngôn nhân quyền và công ước quốc tế về các quyền chính trị và dân sự.

Luật lệ nào của Việt Nam không phù hợp với các qui định trong các tuyên ngôn và công ước đó phải bị sửa đổi hoặc thay thế cho phù hợp. Các luật lệ ngăn cản và triệt tiêu quyền phản kháng xã hội cần phải được hủy bỏ và thay thế bằng các luật lệ công nhận và bảo đảm quyền phản kháng xã hội ôn hòa, bất bạo động. Nhà nước phải công khai, chính thức chấp nhận quyền phản kháng xã hội và đối lập chính trị ôn hòa, không chỉ như là hiệu quả tích cực của một xã hội đang phát triển, mà còn là các yếu tố cần thiết để xã hội phát triển có phẩm chất, bền vững, văn minh và dân chủ.

Phản kháng xã hội và đối lập chính trị từ chỗ bị đàn áp và bắt giam vì “vi phạm pháp luật” trở thành lực lượng và tiếng nói đối trọng hợp pháp với đảng cầm quyền, đóng vai trò phản biện và cảnh báo chính tri-xã hội. Họ sẽ là những lực lượng kiểm soát và cân bằng quyền lực. Nhà nước và ban lãnh đạo đảng cộng sản đang cầm quyền lằng nghe và đối thoại với những người đối lập ngoài chính quyền và ngoài đảng cộng sản.

Người cầm quyền, thường xuyên được cảnh báo và phản biện từ các lực lượng và cá nhân độc lập tự do, dù có sai lầm cũng nhanh chóng thấy được để kịp thời sửa chữa trước khi quá trễ. Người dân sẽ hưởng lợi từ hệ thống chính trị-xã hội có kiểm soát và cân bằng quyền lực như thế. Họ chính là người quyết định cuối cùng trong các cuộc tuyển chọn đường lối và người lãnh đạo đất nước. Họ trở thành người chủ đích thực của hệ thống chính trị xã hội, vừa là động lực vừa là cứu cánh của mọi chương trình và mọi thành quả phát triển xã hội.

Tôi tin rằng những gì đã xảy ra trong chuyến đi Mỹ vùa qua của ông Nguyễn Minh Triết sẽ giúp đẩy nhanh tiến trình chuyển hóa từ đảng chủ sang dân chủ, dù ban lãnh đạo cộng sản có muốn hay không. Tôi cũng tin rằng hai thông điệp gửi đến ông Nguyễn Minh Triết nêu ra trong bài này sẽ phát huy tác dụng tích cực trong tiến trình đưa Việt nam vào giai đoạn phát triển mới, giai đoạn cất cánh vào thời đại toàn cầu. Để mọi người Việt, không phân biệt chính kiến, tôn giáo, đều được chung hưởng văn minh tiến bộ của toàn thể nhân loại.

Tiến trình này xẩy ra ôn hoà hay bạo động tùy thuộc một phần ở những người vận động dân chủ, nhưng phần lớn trách nhiệm thuộc về những người cộng sản vì họ đang cầm quyền.

Washington DC, 25.6.2007

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả. Quý vị có ý kiến gì xin chia sẻ với BBC ở địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk.

Hoang Oanh, Sài Gòn
Rõ ràng CSVN phải chịu hai sức ép. Đi với Mỹ thì áp lực nhân quyền, đi với Tàu thì sức ép lãnh thổ. Lãnh thổ dù thiệt hại nhưng bảo toàn được quyền đảng trị, cải cách chính trị đa nguyên, tôn trọng dân chủ nhân quyền thì lo sợ cho sự tồn tại của thể chế độc tài CSVN, đảng ta đã có cách và đã chọn như đã thấy...!

Lan Nguyen, Pháp
Tôi đang là du học sinh, tôi thấy bài viết mới của Bác Kiệt, và Ông Hoạt có nhiều ý tốt. tôi cũng thích một Đảng mà thôi, và Đảng ấy phải thật Dân Chủ với Đảng viên của mình, thì con số hơn 2 triệu Đảng viên sẽ tăng nhanh. vì trước một cuộc bầu cử nào, đều phải có Đại hội trù bị để giới thiệu, hay nói đúng hơn là 'Đảng chỉ định người kế thừa' vậy là Dân chủ hay sao? Điều này đã chứng tỏ trong Đảng có băng nhóm. Ai không trong băng nhóm này, dù có trình độ và khả năng coi như bị loại.

Còn những bạn tại Vietnam trên diễn đàn này chưa có cơ hội ra nước ngoài học tập, hay du lịch, thì nếu có khả năng nên đi một chuyến rồi sẽ không la người khác là: Cóc ngồi đáy giếng. VTV4 đã phát hình trên khắp thế giới, báo điện tử của Vietnam đã đủ thông tin về đất nước mình mà không cần phải về.

Minh, Melbourne - Australia
Đổi mới về chính trị ư? Không được đâu. Chính trị cứ giữ y nguyên, kinh tế phát triển thì kẻ nào lợi nhất ai cũng biết. Nếu có "đổi mới" thì chỉ ở mức luân chuyển cán bộ sau vài ba năm, thi thoảng cho ra vài cái chỉ thị gây tranh cãi cho nó vui cửa vui nhà một chút, chứ cứ bắt dân tiêu hóa mãi một món sở trường là nồi lẩu thập cẩm Mác Lê thêm chút gia vị ông Hồ thì chán lắm!

---