Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
RFA phỏng vấn chuyên gia kinh tế Hoàng Thanh Phong : Thành quả và các vấn đề tồn đọng cuả Trung Ương đảng 12 II |
2005.07.22 - 2100
Việt Long, phóng viên đài RFA
|
Giới Thiệu: Thưa quý thính giả, Trung ương ĐCSVN vừa kết thúc hội nghị lần thứ 12 khóa 9. Đây là một trong những hội nghị trung ương Đảng chuẩn bị cho đại hội Đảng khóa 10, trong đó các vấn để chính sách và nhân sự được quyết định cho 5, 10 năm tới. Mời quý vị nghe tiếp những nhận định và phân tách của ông Hoàng Thanh Phong, một chuyên viên kinh tế hiện đang làm việc cho một cơ quan ở Việt Nam. Ông Phong cũng là người rất quan tâm đến tình hình trong nước và thuộc giới thông thạo tin tức. Mời quý vị nghe Việt Long với ông Hoàng Thanh Phong trao đổi: |
Tòa Soạn Đối Thoại : Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.
Phần II
Việt Long: Thưa ông Hoàng Thanh Phong, nối tiếp buổi thảo luận của chúng ta lần trước, chúng tôi có câu hỏi rằng là trong tình hình tương quan kinh tế có chiều hướng nghiêng nhiều về phía Nam. Liệu một người miền Nam sẽ có nắm vị trí lãnh đạo quyết định là Tổng bí thư và một người miền Bắc là Thủ tướng hay không? Hay là sẽ ngược lại như thế?
Ô Hoàng Thanh Phong: Thưa ông vấn đề này thì cũng đang là một chủ đề cần phải thảo luận và quyết định của tòan bộ hệ thống chính trị Việt Nam. Tuy nhiên, xét về mặt con người hiện tại của chế độ Hà Nội thì chúng ta thấy có các yếu tố sau đây: ông Nông Đức Mạnh thì đang duy trì được quyền lực ở vị thế khá vững chắc và không có ai thách thức. Trong mấy năm trước cũng có ý kiến là ông Phan Diễn được coi là nhân vật số hai trong đảng sau Nông Đức Mạnh, thì có thể là một sự lựa chọn thay thế cho ông Mạnh. Nhưng trong thời gian gần đây hình ảnh của ông Diễn đã mờ nhạt vì các nhân vật trẻ hơn trong đảng đã không muốn ông tiếp tục ngồi lại vì như vậy sẽ dẫn đến nguy cơ trì trệ. Cũng có ý kiến cho rằng ông Phan Diễn đã phạm sai lầm trong việc xử lý các khiếu nại, tố cáo của nhóm tướng lỉnh quân đội đã về hưu do tướng Nguyễn Nam Khánh cầm đầu và việc xử lý của ông Phan Diễn thì gây khó khăn cho nhóm của ông Nông Đức Mạnh, cho ông Trần Đình Hoan là những người mà hiện đầy quyền lực trong cương vị Trưởng ban tổ chức trung ương.
Các đại biểu của Hội nghị trung ương 12 vừa rồi hầu như đã tin chắc là ông Mạnh sẽ ngồi lại thêm một nhiệm kỳ nữa, và như vậy ông ta sẽ chỉ ra đi vào năm 2011.
Việt Long: Có nhận định là xét theo cơ cấu hiện nay thì ông Nguyễn Tấn Dũng là người gốc Nam bộ sẽ có thể lên thay ông Khải và một ông nào đó miền Trung như là ông Nguyễn Khoa Điềm xuất thân từ Huế, sẽ lên thay ông Trần Đức Lương. Ông có nhận xét thế nào?
Ô Hoàng Thanh Phong: Thực sự thì Hội nghị trung ương 12 không đưa ra kết luận chính thức về ai sẽ là Thủ tướng hay là Chủ tịch nước. Tuy nhiên các nguồn tin cao cấp trong đảng cho rằng hai ông này đang là sự lựa chọn hàng đầu. Bởi vì ngòai ông Nguyễn Tấn Dũng có thể lên kế nhiệm được ông Khải thì chỉ có ông Nguyễn Minh Triết tức là người miền Nam hiện nay đang làm Bí thư đảng của thành phố HCM là có thể đảm nhiệm vị trí Thủ tướng. Tuy nhiên ông Triết thì mới đi chữa bịnh bên Pháp về và sức khỏe sau này thì cũng chưa biết ra sao để có thể đảm nhiệm được vị trí đó hay không. Và thực sự thì vấn đề nếu cuộc tranh luận của đảng chỉ xoay quanh việc lựa chọn ông Nguyễn Tấn Dũng hay ông Nguyễn Khoa Điềm bên cạnh một ông Nông Đức Mạnh sẳn sàng thỏa hiệp để cốt giữ được quyền lợi phe nhóm để bảo vệ các quyền lợi cá nhân của họ, tạo dựng phe phái để chia nhau quyền lực thì chính quyền Trung ương Hà Nội chắc chắn sẽ gặp khó khăn vì sẽ làm cho đông đảo nhân dân trong nước mất lòng tin.
Việt Long: Thế nhưng cũng có ý kiến cho rằng Hà Nội đã xây dựng các chính sách dài hạn để tạo dựng một nền tảng cho việc bảo đảm quyền lực chính trị lâu dài của họ càng lâu càng tốt. Thì ông thấy việc này ra sao và ông có những yếu tố nào để trình bày với thính giả không?
Ô Hoàng Thanh Phong: Ý kiến của ông vừa nói là chính xác vì trong những năm vừa qua thì chính quyền VN đã tiến hành việc trao thêm rất nhiều quyền hành cho các lãnh đạo địa phương. Thí dụ từ năm 2000 đến năm 2003 thì Hà Nội đã cho các chính quyền tỉnh được cấp giấy phép đầu tư cho các dự án, đầu tư nước ngoài có qui mô tăng lên từ 5 triệu đô lên đến 40 triệu đô la và cũng cho nhiều tỉnh có quyền quyết định được xây dựng các dự án hạ tầng cơ sở theo qui hoạch của địa phương, không nhất thiết phải theo kế hoạch của chính quyền trung ương. Và từ năm 2005 thì các tỉnh lại được nhận ngân sách từ Bộ tài chính để tự quyết định chi tiêu. Như vậy, đây là sự phân cấp mà tạo ra 3 cái lợi chính cho chính quyền trung ương và tại địa phương. Thứ nhất là từ nay trung ương bớt bị lôi kéo vào các vụ việc hành chánh trãi dài từ Bắc vào Nam mà rất dễ bốc lộ sự yếu kém trong điều hành. Thứ nhì là các cán bộ tỉnh có quyền trực tiếp điều hành ngân sách tỉnh, hay nói cách khác là họ có quyền cắt bánh chia phần với nhau. Như vậy thì trung ương sẽ giảm bớt sự can thiệp nhưng vẫn có vai trò giám sát, và nếu địa phương làm sai thì trung ương cũng không bị chịu trách nhiệm, như vậy thì có cấp dưới giơ đầu chịu ván. Và thứ ba là trong việc bầu cử chức vụ lãnh đạo, các lãnh đạo địa phương cũng sẽ có rất ít sự chọn lựa là họ sẽ bầu hay phải bầu các nhân vật do trung ương đưa đến để đổi lấy sự yên vị của chính họ ở các địa phương.
Trong thực tế thì quí vị lãnh đạo cấp tỉnh không muốn lên trung ương vì họ thà ngồi ở đầu con gà còn hơn là ngồi ở cái má con lợn anh ạ. Như vậy với kịch bản của cải cách đang diễn ra ở Việt Nam thì rõ ràng là chính quyền trung ương ở Việt Nam trong tương lai sẽ cố gắng một cách tinh vi để duy trì quyền lực tập trung ở Hà Nội. Và họ cố gắng phân tán sự thách thức đến các cấp địa phương. Hay nói cách khác là nếu có một phong trào dân chủ xuất hiện thì phong trào đó sẽ phải đấu tranh từng bước một từ cấp địa phương lên đến cấp trung ương. Đây là một quá trình không phải dễ.
Việt Long: Trong tình hình này thì cũng có các nguồn tin bên trong đảng cho biết là hiện nay tại các cấp lãnh đạo cao nhất đang có những sự cân nhắc mới cho các vị trí quan trọng trong chính phủ tương lai. Thế thì các vị trí trong tương lai này sẽ ít phụ thuộc vào thành tích quá khứ mà lại phụ thuộc vào khả năng đối phó với các tình huống tương lai. Ông thấy điều này ra sao?
Ô Hoàng Thanh Phong: Đúng là Hội nghị trung ương 12 thì có nêu ra các tiêu chí cho sự lựa chọn nhân sự cho tương lai, nhưng các tiêu chí đó chủ yếu dựa vào thành tích của quá khứ. Tuy nhiên từ nay cho đến lúc đảng có thể đưa ra một danh sách chính thức hoàn chỉnh thì vẫn còn cả một thời gian dài hơn 6 tháng. Và đây sẽ là thời gian cần thiết để các nhân vật có thể vận động cho các vị trí của họ. Cũng có những vấn đề có thể ảnh hưởng rất lớn đến tương lai của Việt Nam mà lại không chắc đã xảy ra sớm, cho nên việc lựa chọn nhân sự sẽ là một công việc không dễ dàng trong những tháng tới đây.
Việt Long: Ông vui lòng nói rõ đó là những vấn đề nào ạ?
Ô Hoàng Thanh Phong: Trong tương lai thì chuyện VN có được chấp nhận vào tổ chức thương mại thế giới WTO hay không sẽ có những tác động rất lớn ảnh hưởng đến cán cân quyền lực ở Việt Nam. Cụ thể là từ lâu rồi ban lãnh đạo của đảng đã chuẩn bị cho ông Nguyễn Tấn Dũng ở vị trí phó thủ tướng thứ nhất. Có nghĩa là ông ta sẳn sàng lên thay ông Khải vào bất cứ lúc nào, và chậm nhất là vào năm 2007 tới đây. Tuy nhiên uy tín của ông Dũng thì đang bị lung lay vì ông ta bị coi là phạm các sai lầm khá nghiêm trọng trong thời gian qua như việc để xảy ra các vụ liên quan đến nhân vật Năm Cam ở thành phố HCM, rồi việc thiếu trách nhiệm để xảy ra tình trạng rối loạn ở các cộng đồng người thiểu số ở Tây Nguyên, việc không hoàn thành các nhiệm vụ kinh tế quan trọng như xây dựng các công trình lớn như nhà máy lọc dầu Dung Quất, hay là để chậm trể trong các dự án lớn về điện, về thép, về xi măng, phân bón cho nông nghiệp và đặc biệt mới đây là khủng hoảng thiếu điện, hay để xảy ra những vụ tham nhũng nghiêm trọng ở thành phố HCM.
Trong khi đó một nhân vật tuy không mới nhưng lại khá nổi lên mới đây, đó là ông phó thủ tướng Vũ Khoan, người phụ trách về kinh tế đối ngoại. Vai trò của ông Vũ Khoan đã tăng dần lên kể từ khi ông ta có thành tích trong việc ký được hiệp định thương mại Việt - Mỹ VTA vào 4 năm trước, và từ đó thì giúp mở ra được cánh cửa thương mại và thị trường Mỹ, mà rất quan trọng đối với Việt Nam hiện nay.
Khác với ông Nguyễn Tấn Dũng là người xuất thân từ ngành an ninh thì ông Vũ Khoan lại là một nhân vật dân sự chuyên nghiệp, và với kinh nghiệm về ngoại giao, cộng với hình ảnh rất nổi bật bên cạnh Thủ tướng Phan Văn Khải trong chuyến Mỹ du mới đây, thì ông Vũ Khoan hoàn toàn có khả năng vào vị trí thích hợp trong cương vị Thủ tướng tương lai của Việt Nam. Và ông sẽ là một sự lựa chọn tốt đẹp hơn nhiều so với các khuôn mặt hiện thời trong chính trường Việt Nam.
Thế nhưng có khả năng là ông Khoan sẽ không nhận ghế Thủ tướng vì theo tiêu chí của Hội nghị trung ương 12 vừa rồi thì ông Khoan sẽ bị coi là cao tuổi, bởi vì ông Khoan năm nay đã 68 tuổi, cao hơn nhiều so với ông Nguyễn Tấn Dũng mới có 56 tuổi
Việt Long: Theo những điều như ông trình bày thì những nhân vật mà có thể sẽ được Bộ chính trị trung ương đảng và Đại hội đảng gọi là xem xét để được tín nhiệm đưa lên giữ những chức vụ quan trọng của quốc gia, thì dường như sự tranh chấp và đấu đá nội bộ trong đảng Cộng Sản cũng không có gì là rõ nét. Ông có nghĩ rằng đây là một điều hiếm có và có thể là một điều đáng mừng cho Việt Nam hay không?
Ô Hoàng Thanh Phong: Thực sự điều hiếm có đó lại không xảy ra vì đang có tranh chấp phe phái ở Việt Nam đấy. Trong thời gian gần đây thì có hiện tượng là có rất nhiều nhân vật được coi là được ông Đỗ Mười đưa lên thì nay đang bị tấn công rất mạnh. Thí dụ đó là các ông Hoàng Trung Hải, bộ trượng Bộ công nghiệp và phụ trách ngành điện trước đây, ông Đỗ Trung Tá, Bộ bưu chính viễn thông, hay là ông Võ Hồng Phúc của Bộ kế hoạch đầu tư. Các ông này đều bị rất nhiều bài báo tố cáo các sai phạm nghiêm trọng của họ trong những thời gian vừa qua. Tuy nhiên hiện vẫn còn quá sớm để có thể dự đoán ai sẽ là ứng cử viên nặng ký vào các chức vụ quan trọng của chính quyền VN trong 5 năm tới . Trong khi việc hội nhập của VN với cộng đồng kinh tế thế giới lại rất quan trọng đối với tương lai phát triển của đất nước. Triển vọng gia nhập WTO đã gần kề, tuy chưa chắc chắn ngay trong năm nay, nhưng rõ ràng cơ hội gia nhập WTO sẽ là cái cánh cửa mở rộng cho nền kinh tế Việt Nam.
Trong trường hợp này thì giới thức giả trong nước cũng cho rằng Việt Nam đang cần những nhân vật giỏi làm kinh tế đối ngoại hơn là làm chính trị nội địa. Đúng như điều mà ông đã biết đấy, các nguồn tin của ông từ trong đảng. Việt Nam lúc này cần người có tư duy thông thoáng và có kiến thức hiện đại hơn là những nhân vật giỏi chính trị để giữ quyền lực cho đảng. Tuy nhiên các đại biểu đảng chọn lựa bầu cử cho quyền lợi của Tổ Quốc hay cho quyền lợi của cá nhân họ là điều còn trong vòng nghi vấn. Và những nhân vật lãnh đạo sắp tới sẽ cho thấy rõ ĐCSVN chọn hướng nào? quyền lợi đất nước? hay quyền lợi cá nhân hay gia đình?
Là những người quan sát tình hình từ bên trong, chúng tôi hiểu rằng Việt Nam đang đứng trước một sự lựa chọn vô cùng quan trọng. Lực lượng có thiện chí cải cách có lên được hay không sẽ còn phụ thuộc vào những bước tiến của những tháng tới đây. Nếu tiến trình hội nhập bị chậm lại phe bảo thủ sẽ có cơ hội trổi dậy, và như vậy Việt Nam có thể sẽ mất nhiều năm nữa để tạo được một cơ hội khác.
Việt Long: Vâng, xin cám ơn ông Hoàng Thanh Phong. Trong kỳ thảo luận tới thì chúng tôi sẽ tham khảo ý kiến của ông về những sự bất đồng trong nội bộ đảng.
Ô Hoàng Thanh Phong: Vâng ạ.
Việt Long : Xin kính chào quý thính giả.