Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
Hội Luận Trong Ngoài: Giáo Sư Trần Khuê, Việt Nam – Giáo Sư Ðoàn Viết Hoạt, Hoa Kỳ Hội nhập cộng đồng thế giới? Ðịnh hướng xã hội chủ nghĩa? |
2005.07.10 - 
Việt Hùng, phóng viên đài RFA
 GS Trần Khuê |
Giới Thiệu: Thưa quý thính giả, ngày mai, 11 tháng 7 là ngày kỷ niệm 10 Việt Nam và Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ ngoại giao. Sau 10 năm, liệu Việt Nam có vượt thoát được những rào cản vốn sẵn có để đưa quan hệ này lên một tầm cao mới như lời tuyên bố của Thủ tướng Phan Văn Khải trong chuyến viếng thăm Hoa Kỳ vừa qua. Liệu Hoa Kỳ sẽ đóng một vai trò như thế nào trong sự hội nhập của Việt Nam? Đó là những vấn đề được đưa ra trong cuộc hội luận do Việt Hùng điều họp. Khách mời hôm nay là Giáo Sư Trần Khuê, một nhà dân chủ từ thành phố HCM và Giáo Sư Ðoàn Viết Hoạt, một nhà dân chủ hiện đang định cư tại Hoa Kỳ. Xin nhường lời cho anh Việt Hùng: |
 GS Đoàn Viết Hoạt |
Tòa Soạn Đối Thoại : Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.
Việt Hùng: Trước hết thay mặt quý thính giả của đài, xin cảm ơn Giáo sư Trần Khuê và Giáo sư Đoàn Viết Hoạt đã nhận lời trong cuộc hội luận ngày hôm nay. Câu hỏi đầu tiên chúng tôi xin được đặt ra là vai trò của Việt Nam trong vùng Đông Nam Á và với Hoa Kỳ.
GS Đoàn Viết Hoạt: Việt Nam, theo chúng tôi nhìn thì từ xưa đến nay nó có vị trí địa lý chính trị rất quan trọng. Nó là cửa ngõ của Trung Quốc đi về phía nam. Nó là một đường nằm ngay bờ biển đi từ Bắc đến Nam của Á Châu. Bờ biển Việt Nam cũng là nơi mà tây phương như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và người Pháp đã tới Á Châu rất là sớm. Do đó, VN ngày nay lại càng có một vị trí địa lý chính trị rất là quan trọng nữa, khi mà sự hình thành ra khối ĐNÁ, ASEAN, trở thành một cái lực lượng lớn mạnh và phát triển rất là năng động trong khu vực ĐNÁ. Thì chúng tôi nghĩ là vị trí của Việt Nam trong ĐNÁ sẽ phải càng ngày càng trở nên rất quan trọng. Cái đó cho mình nhìn thấy rằng là Việt Nam cần phải có những thay đổi rất là tích cực thì mới có thể đóng được vị trí vai trò địa lý chính trị quan trọng như thế.
Việt Hùng: Từ Việt Nam thì giáo sư Trần Khuê đánh giá vai trò của Việt Nam đặc biệt là với Hoa Kỳ như thế nào ?
GS Trần Khuê: Có thể nói là tôi rất nhất trí với nhận định của giáo sư Đoàn Viết Hoạt. Việt Nam thì nhỏ thôi, nhưngmà tôi cho rằng không chỉ quan trọng đối với vùng ĐNÁ, mà nó quan trọng nằm trong toàn bộ chiến lược của siêu cường Hoa Kỳ. Cho nên tôi nghĩ rằng là trong thời kỳ hiện nay tôi thấy vừa rồi chuyến đi của Thủ tướng Phan Văn Khải sang để gặp Tổng thống Bush nó thể hiện được cái là chính Hoa Kỳ cũng một lần nữa lại đánh giá cái vai trò địa chiến lược của Việt Nam đúng với tầm mức của nó.
Việt Hùng: Đó là cái nhìn từ hai vị thế khác nhau, hai hoàn cảnh khác nhau về vai trò của Việt Nam trong vùng Đông Nam Á. Vừa rồi giáo sư Trần Khuê có đề cập đến chuyến đi của thủ tướng Phan Văn Khải tại Hoa Kỳ, thì người ta ghi nhận trong cuộc hội kiến vừa rồi tại tòa Bạch Ốc, một câu nói mà chúng tôi xin được trích nguyên văn ra đây là của thủ tướng Phan Văn Khải:
"Tôi và ngài tổng thống cũng chia xẽ những nhận thức, những lợi ích hai nước. Cục diện thế giới đòi hỏi quan hệ hai nước phải đưa lên cái tầm cao mới. Phát triển quan hệ hữu nghị, đối tác xây dựng, hợp tác nhiều mặt, ổn định lâu dài trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, cùng có lợi".
Qua lời phát biểu vừa rồi của thủ tướng Phan Văn Khải nói là muốn nâng tầm quan hệ của Việt Nam và Hoa Kỳ lên một cái tầm mức cao hơn. Trong bối cảnh như vậy thì Việt nam cần có nhữnjg thay đổi gì ? Mời giáo sư Trần Khuê.
GS Trần Khuê: Tôi thấy phải nói là chuyến đi của thủ tướng Phan Văn Khải vừa rồi mang một cái nghĩa rất lớn, và lời phát biểu của thủ tướng Phan Văn Khải nó cũng thể hiện một hướng đi đúng.
Nghĩa là gì ? Tức là đáng lẽ ra việc Việt nam hội nhập với thế giới, Việt Nam luôn luôn phải thân thiện với các cường quốc thì chúng tôi cho rằng đó là một hướng đi đúng, và đó là theo phù hợp với cái xu thế phát triển của thời đại. Mà muốn hội nhập như thế thì điều quan trọng đầu tiên là phải có một sự ăn ý với nhau, đặc biệt là về mặt luật pháp. Cho nên là đã vào cuộc chơi chung này thì chúng ta phải có một cái tôn trọng cái luật chung của quốc tế. Do đó mà nếu Việt Nam có cái đạo luật nào mà chưa được phù hợp với công ước quốc tế thì phải sửa thôi. Chứ không thể nào mà chơi luật riêng của mình được, như nói: "Ta có cách chơi riêng của ta, ta có đặc điểm VN của ta". Vâng, đặc điểm thì phải tôn trọng, nhưng khi đã bước vào sân chơi chung thì phải tuân theo luật chơi chung. Vì thế cho nên là cái việc Việt Nam phải sửa các luật của mình cho nó phù hợp với luật quốc tế, tôi cho đó là điều kiện tiên quyết.
Việt Hùng: Từ Hoa Kỳ, về phía mình thì giáo sư Đoàn Viết Hoạt, giáo sư có cái nhìn như thế nào ạ ?
GS Đoàn Viết Hoạt: Vâng, để nâng quan hệ Việt-Mỹ lên một cái tầng cao hơn, chúng tôi nghĩ rằng VN cần phải thay đổi rất nhiều về hai khía cạnh. Thứ nhất là về văn hóa tư tưởng và thứ hai là về vấn đề chính trị cũng như là luật pháp. Về văn hóa tư tưởng thì VN không thể nào nâng quan hệ Việt Mỹ lên cao được nếu không chấp nhận một cái sự tự do về tư tưởng, sự tự do về thông tin, sự tự do về giảng dạy trong đại học, quyền tự trị của đại học cần phải được chấp nhận. Cái thứ hai là về mặt pháp luật thì giống như giáo sư Trần Khuê đã nói cần phải sửa đổi hệ thống luật pháp cũng như các đạo luật của VN cho phù hợp với luật chung của thế giới, chứ không phải luật riêng của một nước nào. Về mặt chính trị thì phải chấp nhận những quyền tự do căn bản của người dân và phải mở rộng cái dân chủ, chứ không thể như hiện nay được. Và do đó cái quan hệ Việt - Mỹ nó còn rất nhiều vấn đề. Phía Hoa Kỳ cũng đã nói rất rõ những sự khác biệt đó, và mong rằng trong thời gian tới, những khác biệt giữa Hoa Kỳ với Việt Nam được san bằng và như vậy thì nó đòi hỏi ở VN phải thay đổi rất là nhiều trên những lãnh vực như chúng tôi vừa nói. Rồi sang lãnh vực văn hóa, giáo dục, thông tin, cho báo chí tư nhân, cho những quyền tự do của giáo sư giảng dạy, đặc biệt trong các trường đại học, và đặc biệt cho quyền người dân, đặc biệt là thanh niên được quyền tư do để trao đổi thông tin. Và cuối cùng là về chính trị thì phải chấp nhận một chế độ dân chủ pháp trị.
Việt Hùng: Việt Nam vẫn giữ định hướng XHCN trên con đường vào hội nhập. Mà nói riêng về quan hệ Việt - Mỹ thì Hoa Kỳ đâu có định hướng XHCN gì đâu? Vậy thì sự nâng tầm quan hệ lên ở mức độ như thế nào?
GS Trần Khuê: Với cái tình hình cứ giữ như hiện nay, đặc biệt lúc nào cũng nói là định hướng XHCN, thì chính nhiều học giả trong nước đã phân tích "Đây là một điều vô nghĩa".
Khi chúng ta xây dựng một nền kinh tế thị trường thì kinh tế thị trường nó có những tiêu chí của quốc tế rồi và phải theo, chớ bây giờ cứ giữ cái gọi là định hướng XHCN thì làm nó sai lạc đi. Vì thế cho nên là khi mà giữ định hướng XHCN, hay là vẫn coi mình là nước XHCN thì nó gây cản trở rất nhiều, và tôi đồng ý như giáo sư Đòan Viết Hoạt là như thế là mối quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ nó sẽ gặp rất nhiều trắc trở. Tôi nghĩ là hạ viện Mỹ hay thượng viện Mỹ không chấp nhận cái này. Các vị nghiên cứu về lý luận và hiểu biết ở trong nước đặc biệt là một loạt bài phát biểu của TS Lê Đăng Doanh hoặc của giáo sư Phan Đình Diệu hay là của trung tướng Đặng Quốc Bảo.v.v... Nó đều thể hiện thế cái này và kể cả một người rất ít chú ý về vấn đề này bây giờ cũng phải nói đó là ông Hoàng Tùng. Tôi thấy là trong việc muốn hội nhập sâu và rộng với toàn cầu và đặc biệt là muốn nâng quan hệ VN-HK đến một trạng thái tốt đẹp thì bắt buộc phải sửa chữa cái này, phải điều chỉnh cái này mặc dầu điều chỉnh cái này nó có hại đến cái đăc quyền đặc lợi của một nhóm người nào đó. Không thể nào để một ông tổng bí thư chỉ do một đại hội bầu, mà nhân dân không có quyền bầu, mà đại diện cho cả nhân dân thế nào được! Ngay ông chủ tịch nước cũng vậy, nhân dân có bầu đâu, thì họ sẽ bảo là "không, quốc hội bầu đấy", nhưng chính cái quốc hội ấy cũng không phải do nhân dân thực sự được quyền bầu. Cho nên chúng tôi có nhấn mạnh rằng có hai cái để thay đổi bức thiết ngay lập tức. Một là phải đảm bảo quyền tự do ngôn luận, tức là trong đó có tự do báo chí, phải có báo chí tư nhân. Vì nếu mà không có tự do ngôn luận thì coi như mọi quyền tự do đều vô nghĩa, không có ý nghĩa gì cả. Thứ hai là phải có một cuộc bầu cử tự do, do nhân dân thực sự lựa chọn những đại biểu của mình và cuộc bầu cử này phải công bằng và phải được quốc tế giám sát.
Việt Hùng: Câu hỏi cuối cùng xin được đặt ra là Việt Nam đã và đang chuẩn bị tiến tới hội nhập, vậy thì Hoa Kỳ sẽ đóng vai trò như thế nào trong sự hội nhập của Việt Nam?
GS Đoàn Viết Hoạt: Như chúng ta thấy thì vai trò của Hoa Kỳ ngày càng quan trọng trên thế giới nói chung và Á ChâuThái Bình Dương, và khu vực ĐNÁ nói riêng. Có hai vấn đề lớn, đúng ra là 3 vân đề lớn. Vấn đề thứ nhất là Phi Châu ổn định và phát triển. Vấn đề thứ hai là vấn đề Trung Đông, và vấn đề thứ ba là vấn đề Trung Quốc và ổn định vùng Á Châu Thái Bình Dương. Thì hiện nay Việt Nam liên hệ chặt chẽ với vấn đề thứ ba, mà sau chuyến đi của ngoại trưởng Rice vừa rồi thì ta thấy Hoa Kỳ bắt đầu quan tâm đặc biệt tới vùng Á Châu Thái Bình Dương, tới sự lớn mạnh của Trung Quốc. Do đó thì Việt Nam phải nhìn thấy cái vai trò này của Hoa Kỳ, cũng như nhìn thấy xu thế ổn định chung của khu vực Á Châu TBD để mà có thể hội nhập vào đươc với thế giới. Nếu mà những nhà lãnh đạo Cộng sản ở Việt Nam hiện nay nhìn thấy cái điểm đó rồi thì phải dứt khoát chọn lựa cái nào có lợi cho dân tộc và đất nước chúng ta, chọn lựa những người đồng minh nào mà phù hợp với lợi ích đó của dân tộc.
Việt Hùng: Cuối cùng thì giáo sư Trần Khuê, mời giáo sư từ Việt Nam.
GS Trần Khuê: Tôi thì đồng ý như giáo sư Đoàn Viết Hoạt. Hiện nay Hoa Kỳ đóng một vai trò rất quan trọng trên hành tinh này, đặc biệt là khu vực Châu Á TBD. Tôi thấy rằngHoa Kỳ mặc dù trong quá khứ có những xung đột với Việt Nam, nhưng vừa rồi đã thể hiện một thái độ, và tình cảm rất tốt qua chuyến thăm từ thời kỳ mà bộ trưởng ngoại giao Albright, rồi đến chuyến thăm của tổng thống Bill Clinton và vừa rồi là mời thủ tướng Phan Văn Khải sang thăm Hoa Kỳ, rồi đến 2006, tổng thống Bush sang dự hội nghị cấp cao và cũng sẽ chính thức thăm Việt Nam, cái đó thể hiện cái thái độ đầy thiện cảm với Việt Nam. Trong buổi nói chuyện với một số thượng nghị sĩ củaHoa Kỳ, tôi cũng nói là Hoa Kỳ nên giúp đỡ cho Việt Nam phát triển, vì khi Việt Nam phát triển như thế đó thì không chỉ có lợi cho VN mà lợi cho cả Hoa Kỳ và lợi cho cả khu vực. Thì như thế tức là gì, tức là việc mà Hoa Kỳ sẵn sàng giúp đỡ Việt Nam trong tiến trình dân chủ hóa để phát triển một cách toàn diện, đặc biệt là nâng cao mức sống, thì đó là điều rất tốt. Đấy là cái lòng mong muốn của tôi.
Việt Hùng: Vâng, xin được cám ơn giáo sư Trần Khuê và Giáo Sư Đoàn Viết Hoạt đã tham gia trong cuộc hội luận ngày hôm nay nhân kỷ niệm 10 năm quan hệ Việt - Mỹ.