Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Dự luật PNTR và quan hệ thương mại Mỹ - Việt  

 

2006.07.20

Trà Mi, phóng viên đài RFA

Hoàn tất đàm phán với Hoa Kỳ, triển vọng Việt Nam gia nhập tổ chức mậu dịch thế giới trong năm nay là điều rất có thể. Hiện Việt Nam chỉ còn chờ Quốc hội Mỹ thông qua quy chế thương mại bình thường hoá vĩnh viễn (PNTR) để bắt tay mậu dịch lâu dài với cường quốc từng được xem là cựu thù.

Cựu thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, ông Richard Armitage hôm 26-5-2005. AFP PHOTO

Những lợi ích mà PNTR sẽ mang lại cũng như ý nghĩa của nó đối với mối quan hệ song phương Việt-Mỹ như thế nào? Mới đây tờ Washington Times có đăng bài phân tích của hai tác giả Richard Armitage, nguyên thứ trưởng Ngoại giao Mỹ, và Randy Schriver từng là phụ tá ngoại trưởng phụ trách khu vực Đông Á, về đề tài này. Trà Mi lược dịch và tổng hợp các thông tin liên hệ.

Một quá trình

Bài viết được bắt đầu với nhận định rằng hàn gắn vết thương chiến tranh giữa hai cựu thù không phải là một sự kiện, mà là cả một quá trình. Hơn một phần tư thế kỷ sau cuộc chiến Việt Nam, chính phủ Washington nay có cơ hội đạt được mục tiêu quan trọng trong nỗ lực phát huy tình giao hảo với Việt Nam bằng một quy chế PNTR.

Theo lời tác giả, quốc hội Hoa Kỳ nên nhanh chóng chuẩn thuận quy chế này như là một bằng chứng cụ thể đối với đôi bên và với cả khu vực Châu Á rằng người Mỹ thực hiện đúng tinh thần cam kết khép lại tất cả những khác biệt, chia rẻ của thời quá khứ xa xưa.

Về phía Hoa Kỳ, bình thường hoá quan hệ song phương chỉ là một trong số những nguyên nhân lý giải cho việc cần thiết phải cấp quy chế PNTR cho Việt Nam.

Bà Virginia Foote, Chủ Tịch Hội Ðồng Thương Mại Mỹ-Việt. Photo courtesy Vietnam Net.

Trọng tâm của các ý kiến ủng hộ ở Mỹ nhắm vào những lợi ích cho nền kinh tế Hoa Kỳ một khi Việt Nam trở thành hội viên của Tổ chức thương mại thế giới, mà PNTR chính là yếu tố tạo điều kiện cho Washington đạt được các lợi ích ấy.

Vẫn theo lời người viết, Việt Nam đã trở thành một thị trường mở rộng cho hàng xuất khẩu của Mỹ. Một khi quy chế PNTR được thực thi, trao đổi mậu dịch song phương sẽ mang về nhiều nguồn lợi hơn nữa cho các công ty Hoa Kỳ, kể cả các doanh nghiệp trong những lĩnh vực dịch vụ như viễn thông, phân phối, tài chánh và bảo hiểm.

Ngoài ra, PNTR cũng là một đòn bẩy cho sự cộng tác song phương sâu rộng hơn trong mọi lĩnh vực từ kinh tế, giáo dục, đến cả quân sự.

Quan điểm này đã từng được ông Thomas O’dore, Chủ tịch phòng thương mại Mỹ tại Hà Nội, ủng hộ, với lý do rằng Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn sẽ mở cánh cửa rộng lớn hơn cho các doanh nghiệp Mỹ ở thị trường Việt Nam.

Chính Chủ tịch hội đồng thương mại Mỹ-Việt, bà Virginia Foote, người đã góp nhiều công sức vận động hoàn tất bản thoả thuận kết thúc đàm phán Việt-Mỹ về WTO và hiện đang tiếp tục vận động để Việt Nam được quy chế PNTR, trong cuộc trao đổi với đài chúng tôi cũng đã khẳng định:

"Dự luật cho Việt Nam hưởng quy chế PNTR mang ý nghĩa của một dự luật quan trọng về cả hai mặt ngoại giao và thương mại."

Vị thế của Hoa Kỳ trong khu vực

Ngoài ra, bài báo còn nêu rõ PNTR cho Việt Nam còn mang lại những lợi ích khác cho Mỹ từ vùng Đông Nam Á, cũng như ảnh hưởng tích cực đến vị thế của Hoa Kỳ ở khu vực này. Với dân số tổng cộng hơn 600 triệu, mức GDP tổng hợp là gần 800 tỷ mỹ kim và vị trí địa lý chiến lược, đây quả là một khu vực kinh tế quan trọng.

Hơn nữa, chính phủ Washington cũng cần sự cộng tác toàn diện của khu vực này trong cuộc chiến bài trừ khủng bố, chống vũ khí hạt nhân và bệnh dịch.

Tôi không đồng ý với ý kiến đó. Tôi cho rằng chuyện thúc đẩy Hà Nội cải tiến nhân quyền, tự do tôn giáo phải được thực hiện song song với việc cho Việt Nam hưởng quy chế PNTR, không nên gắn liền hai vấn đề làm một. Chúng ta đang ở giai đoạn cần hợp tác với Việt Nam để giúp Việt Nam cải tiến mọi mặt.

Thượng nghị sĩ Max Baucus

Phân tích những lợi ích từ việc cấp PNTR cho Việt Nam, tác giả cũng đề cập đến sự bành trướng ảnh hưởng của Trung Quốc trong vùng ngày càng lớn mạnh.

Người viết cho rằng trong lúc những quốc gia Đông Nam Á hưởng lợi từ các cơ hội đầu tư và mậu dịch của Trung Quốc, thì cũng là lúc tại Châu Á ngày càng xuất hiện nhiều tranh cãi xung quanh việc liệu rằng bộ mặt chính trị của khu vực sẽ bị ảnh hưởng ra sao trứơc sự phát triển kinh tế của Bắc Kinh.

Vấn đề tranh luận này đặc biệt mạnh mẽ tại Việt Nam, nhất là khi người ta nhìn lại những khó khăn đã từng nảy sinh trong mối quan hệ Việt-Trung trong quá khứ.

Dĩ nhiên thương mại bình thường vĩnh viễn với Việt Nam không phải là một việc làm chiến lược của Mỹ tại khu vực Đông Nam Á, nhưng nó sẽ là một thông điệp chứng minh với các nứơc trong vùng rằng Washington giữ vững thiện chí là một thành viên tích cực cộng tác lâu dài trong các vấn đề chung của khu vực, cũng như chứng tỏ rằng Mỹ sẵn sàng bắt tay với các nước cựu thù vì nền hoà bình, ổn định và thịnh vượng chung.

Yếu tố thúc đẩy cải tổ nội bộ

Ngược lại, đối với Việt Nam, PNTR sẽ là yếu tố thúc đẩy các quá trình cải tổ nội bộ. Tấm thẻ hội viên WTO đòi hỏi Hà Nội phải chứng tỏ tinh thần tuân thủ luật lệ và phát huy tính minh bạch hơn nữa trong mọi lĩnh vực, và điều này sẽ góp phần tích cực cho lĩnh vực nhân quyền và tự do chính trị nội bộ của Việt Nam.

Rõ ràng là cho tới nay nhân quyền và tự do tôn giáo tại Việt Nam vẫn còn những điều đáng quan ngại. Tuy nhiên, tác giả bày tỏ tin tưởng rằng một khi buộc phải vận hành hệ thống thương mại dựa trên các quy luật của quốc tế thì Việt Nam sẽ dần tiến lên một quốc gia tự do, dân chủ hơn.

Hiện Việt Nam đang cố gắng vận động để có được một quy chế PNTR mà không kèm theo bất cứ điều kiện nào. Trong khi có nhiều ý kiến đề nghị Nhà Trắng nên gắn liền quy chế PNTR với các vấn đề về nhân quyền, tự do tôn giáo, thì Thượng nghị sĩ Max Baucus, nhà bảo trợ chính của dự luật cho Việt Nam được hưởng quy chế Thương mại bình thường vĩnh viễn, lại cho rằng:

“Tôi không đồng ý với ý kiến đó. Tôi cho rằng chuyện thúc đẩy Hà Nội cải tiến nhân quyền, tự do tôn giáo phải được thực hiện song song với việc cho Việt Nam hưởng quy chế PNTR, không nên gắn liền hai vấn đề làm một. Chúng ta đang ở giai đoạn cần hợp tác với Việt Nam để giúp Việt Nam cải tiến mọi mặt.”

Bạn nghĩ gì về việc này? Xin email về Vietweb@rfa.org

Theo bà Virginia Foote thì các viên chức Nhà Trắng ủng hộ dự luật PNTR cho Việt Nam đề nghị quốc hội nên thông qua dự luật này trứơc khi Tổng thống Geogre W.Bush lên đường sang thăm Việt Nam nhân thượng đỉnh APEC diễn ra vào cuối năm nay.

Tin tức từ Geneva, trụ sở của WTO, hôm nay cũng cho biết có thể Việt Nam sẽ chính thức được công nhận là hội viên WTO vào tháng 10 tới đây.

Thông tin trên mạng

- The Washington Times: Trade with Vietnam - By Richard Armitage and Randy Schriver

- FTD - Statistics - Country Data - US Trade Balance with Vietnam

 

Trade with Vietnam

TODAY'S COLUMNIST
By Richard Armitage and Randy Schriver
July 18, 2006

Reconciliation between former enemies is not an event but a process. More than a quarter-century after the end of the Vietnam War, the United States has an opportunity to achieve an important milestone in our efforts to promote reconciliation with Vietnam by securing Permanent Normal Trade Relations (PNTR). Congress should move rapidly toward approval of PNTR and provide our two countries, as well as the Asian region, with concrete evidence that we are committed to putting U.S.-Vietnam divisions behind us.
    Normalization is only a small part of the rationale for approving PNTR for Vietnam. The starting point for our support lies in the expected gains for the U.S. economy once Vietnam becomes a member of the World Trade Organization, and PNTR offers the ability to benefit from that membership. Vietnam is already an expanding market for U.S. exports, growing 24 percent in the last year alone. Once implemented, our bilateral trade deal with Vietnam will further benefit U.S. companies, including firms in key service sectors such as telecom, distribution, financial services and insurance.
    PNTR will also promote ongoing internal reforms within Vietnam. WTO membership will require adherence to the rule of law and greater transparency where trade matters are concerned. Implementation of Vietnam's trade obligations will have residual impact on human rights and political liberalization there. Clearly, there are serious shortcomings with respect to human rights and religious freedom in Vietnam today. However, we are confident that once Vietnam embraces the global rules-based trading system, the country will set in motion a variety of forces that will ultimately lead to a freer nation.
    Perhaps most importantly, PNTR for Vietnam is beneficial for the United States and our posture in a key region. Southeast Asia has an estimated current population of over 600 million people and a combined gross domestic product of almost $800 billion. We can expect both figures to grow quickly. In addition to its economic importance, Southeast Asia holds strategic importance as it sits astride the sea routes from the Persian Gulf and Indian Ocean to the Pacific -- through which 30 percent of the world's trade and over 50 percent of the world's energy shipments flow. We also need the full cooperation of Southeast Asia in fighting terrorism, proliferation and infectious diseases.
    China's influence in Southeast Asia is undeniably on the rise. While Southeast Asian nations have benefited from the expanded trade and investment opportunities that China represents, there has been considerable debate in Asia over how China's economic rise will change the political landscape. This debate is particularly robust in Vietnam and is accentuated by that country's difficult past in relation to China. Vietnam and China have engaged in war even more recently than Vietnam and the United States -- China attacked across the border in 1979.
    This country needs stronger relationships in Southeast Asia, and to gain these the United States must demonstrate a genuine interest in the problems and challenges of our friends. Many in Southeast Asia look at the United States as "Johnny One Notes" on counterterrorism issues. Though this is unfair (particularly in light of our generous response to the tsunami), this is a perception of the United States that we haven't countered effectively enough.
    PNTR for Vietnam does not a Southeast Asia strategy make. However, it will send a signal to countries in the region that we are committed to being an active participant in their collective affairs in the long run. Statements from our executive branch to this effect will be all the more persuasive when Southeast Asia sees that members of Congress in Washington are willing to stand alongside a former wartime enemy in the interest of greater peace, stability and prosperity.
    There is even greater potential for U.S.-Vietnam cooperation, and the PNTR vote is a key pivot point. We have resumed U.S. Navy ship visits to Vietnam and instituted modest military-to-military programs. Our cooperation within multilateral organizations such as the ASEAN Regional Forum and APEC is strong, and improving. And our agenda for addressing transnational and global issues is expanding. PNTR for Vietnam will be a great source of leverage for even further partnership. President Bush will spend extra time in Vietnam after the 2006 APEC meeting in Hanoi. It would be an added boost to our president's ability to strengthen ties with Vietnam if we already have PNTR successfully implemented.
    As was the case when we established formal diplomatic relations with Vietnam, congressional advocacy for better relations with Vietnam is spearheaded by Vietnam War veterans. In the Senate, John McCain, Chuck Hagel and John Kerry are all original cosponsors of the PNTR legislation. And Rep. Jim Kolbe is a strong supporter in the House. We admire their service to their country and their leadership on this issue. We hope other members of Congress will choose to add their own support to this legislation.
    
    Richard Armitage is the president of Armitage International, a former deputy secretary of state and a veteran of four combat tours as a naval officer in the Vietnam War. Randy Schriver is the founding partner of Armitage International and a former deputy assistant secretary of state for East Asia.