Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi sử dụng.

Trà Mi: Được biết anh có viết một bài nói về ngân sách quốc gia chi tiêu cho các hoạt động của đảng, xin anh cho biết mục đích cũng như nội dung chính của bài viết này là gì ạ?

Lương Duy Phương: Mục đích tôi viết lên bài viết này xuất phát từ thực tế mà tôi nhìn thấy được trong đất nước của mình, đó là hiện nay từ trung ương, tổ chức bộ máy rất cồng kềnh. Chẳng hạn như trung ương thì có BCH trung ương, Bộ chính trị, ban bí thư, cán ban kinh tế, đối ngoại v.v... ở địa phương thì có tỉnh ủy, huyện ủy... Tất cả các chi phí đó phần lớn xử dụng từ ngân sách quốc gia. Tôi thấy được điều thực tế là ngân sách chi trả vấn đề này quá nhiều vì khối lượng nhân sự của đảng CS không ít.

Ví dụ như hiện nay trong ban dân vận trung ương do bà Trần Thị Phóng làm trưởng ban thì có tất cả 669 ban từ trung ương đến cơ sở. Gồm  có 2,213 cán bộ. Đảng CS có rất nhiều ban khác nhau, ở ban dân vận như vậy thôi mà đã có một số lượng hơn 2000 cán bộ rồi thì chi phí cho hoạt động của ban này vô cùng lớn.

Cho nên tôi nhìn thấy được ngân sách quốc gia trong thời gian qua đã chi cho hoạt động của đảng rất nhiều. Trong khi đó thì các hoạt động của nhà nước cũng cần tương đối lớn để chi trả cho các hoạt động của nhà nước chẳng hạn như lương cán bộ nhân viên hay cải thiện đời sống của cán bộ nhân viên, cải thiện cơ sở, nơi làm việc của cán bộ. Thực tế hiện nay các cơ quan nhà nước thiếu rất nhiều cơ sở vật chất, phòng công chứng, phòng thuế, bệnh viện v.v... thiếu rất nhiều. Trong khi đó thì tài chính ngân sách quốc gia thì lại xây dựng và mua sắm trang thiết bị bên đảng rất nhiều.

Mục đích tôi viết ra là tôi mong có một sự nhìn nhận lại, sự xem xét lại vấn đề ngân sách quốc gia và nhà nước. Nếu được nhà nước có thể ngưng việc viện trợ cho đảng CSVN. Để cho đảng tự chi tiêu ngân sách của mình và dùng ngân sách trước nay chúng ta đầu tư vào hoạt động hành chính của nhà nước, tăng lương cho công nhân viên và tiết kiệm ngân sách quốc gia.

Trà Mi: Có lẽ người dân Việt Nam ít ai được biết số tiền thuế cuả mình được sử dụng như thế nào, hay chi tiêu ra sao. Dựa trên cơ sở nào mà anh cho rằng một số trích trong khoản tiền thuế của nhân dân được chi cho các hoạt động của đảng?

Lương Duy Phương: Thật ra một số người dân vẫn không biết rằng họ đang đóng thuế. Có nhiều người họ nghĩ rằng người đóng thuế chỉ là người buôn bán, người kinh doanh hoặc thu nhập cao đóng thuế. Nhưng thực tế thì toàn dân, từ lớn đến bé, từ già đến trẻ ai cũng đóng thuế cả. Quan tâm về tiền thuế của mình đóng thì người dân chưa có sự quan tâm thật sự. Hơn nữa chính sách minh bạch về sưu thuế chưa rõ ràng, nhà nước không giải trình cho dân biết, chỉ có những khẩu hiệu: "tiền thuế là của dân đóng góp, nhà nước thu để phục vụ lợi ích của nhân dân", nhưng phục vụ như thế nào thì dân họ không biết được. Chi làm sao, hàng năm bao nhiêu tiền, chi vào lãnh vực gì...? Người dân không biết tiền thuế của mình chi tiêu ra làm sao, nhưng như chúng tôi thì có thể tìm hiểu nhiều vì cũng đọc sách báo nhiều.

Kinh nghiệm thực tế thì cũng thấy được là các hoạt động của đảng cần rất nhiều tiền, trong khi đó thì đảng thu tiền đảng phí của các đảng viên không có nhiều thì bây giờ tiền đâu họ có thể chi trả được các hoạt động đó. Tôi lấy ví dụ như họ xây một trụ sở của một tỉnh ủy rất to, gần chục tỷ đồng. Cán bộ công chức cũng qui định rõ là ngân sách quốc gia dùng chi trả cho các nhân viên của đảng, và một số qui định khác cũng ghi chi tiêu cho đảng cũng dùng ngân sách của nhà nước.

Trà Mi: Ở Việt Nam thì đảng lãnh đạo, như vậy việc nhân dân đóng góp kinh phí cho bộ máy lãnh đạo này hoạt động thì theo anh có gì là không hợp lý?

Lương Duy Phương: Đó là chuyện của họ vì họ đã tự tổ chức được đảng thì họ phải tự lo vấn đề kinh phí. Giống như bất cứ một doanh nghiệp nào khác cũng vậy, ai muốn thành lập công ty, muốn mua bán làm ăn gì cũng phải có ngân quỷ riêng của mình. Đảng cũng là một tổ chức chính trị xã hội tự nguyện thì các thành viên đảng phải đóng đảng phí, hoặc họ đi vận động nguồn tài trợ khác nhau, tùy họ thôi. Họ phải tự lập.

Trà Mi: Anh nói là họ tự tổ chức thì họ phải tự lo liệu. Nhưng họ lại nói là "ý đảng lòng dân", có nghĩa là đảng là nguyện vọng của nhân dân thành lập lên, thưa anh?

Lương Duy Phương: Không chắc chắn như vậy. Tôi hiện tại bây giờ 26 tuổi rồi mà tôi chưa bỏ một lá phiếu nào thừa nhận việc đó cả. Tôi cũng biết rằng rất nhiều người khác ở Việt Nam, người dân Việt Nam chưa có cuộc trưng cầu dân ý rằng là có phải "ý đảng lòng dân" hay không? Nếu họ nói như vậy họ phải có một sự chính danh và có sự quan sát của quốc tế là liệu Việt Nam sẽ có 100%, hoặc 90% dân số bỏ lá phiếu khách quan của mình chọn đảng CS là người lãnh đạo duy nhất của mình để dân họ mản nguyện đóng thuế. Chuyện đó họ nói như vậy chứ về chính danh thì chưa có một cơ sở nào cả.

Thật ra thì vấn đề này tôi cũng đã trao đổi rất nhiều với bạn bè, anh chị em khác. Ai cũng nói rằng đây là điều ai cũng nhận ra, toàn dân đều biết cả. Nhưng tốt hơn hết là không nói thôi chứ còn dân chúng Việt Nam họ nhạy thông tin và họ cũng rất nhạy với thời cuộc. Họ biết nhưng họ chưa nói ra vì chưa có thời điểm thích hợp để nói thôi.

Hiến pháp làm ra năm 1992, hồi đó là "đảng lãnh đạo", dân họ đâu có biết, đâu có ai bỏ một lá phiếu tán thành đảng lãnh đạo dù có người muốn người không. Thứ hai là về bản chất của một đảng phái chính trị hay của một hội đoàn nào thì đó là riêng đơn vị tự quản, tự lập, tự trang trãi về kinh phí, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về các hoạt động của mình. Đó là bản chất của một đảng phái chính trị hay bất cứ một tổ chức nào, chúng ta phải tuân theo qui luật của nó chớ không thể trái. Thí dụ như sau này ở Việt Nam nếu có những sự thay đổi lớn, chẳng hạn như có một xã hội đa nguyên đa đảng như các nước ở Đông Âu, Liên Xô, hay các nước ở phương Tây... chẳng lẽ nhà nước phải tiếp tục nuôi các đảng phái chính trị khác hay sao? Nếu vẫn tiếp tục duy trì sự hỗ trợ từ phía nhà nước cho đảng CS thì nó sẽ tạo ra một sự không công bằng cho các đảng phái chính trị khác vì các đảng phái chính trị khác họ tự trang trãi, họ tự dùng những chi phí của họ đóng góp hoặc kêu gọi các nguồn tài chính khác nhau. Không cớ gì nhà nước lại lấy ngân sách để chi trả cho đảng này mà không chi cho đảng khác. Tốt nhất là nhà nước không trả cho đảng nào cả, tự các đảng phải trang trãi tài chính cho mình. Nó sẽ tạo ra một sự bình đẳng.

Trà Mi: Hiện giờ những gì anh cảm thấy bức xúc hay gút mắc trong vấn đề chi trả ngân sách nhà nước từ tiền đóng thuế của nhân dân?

Lương Duy Phương: Tôi thấy một bức xúc là nguyên tắc bên đảng họ tổ chức các bộ máy của họ, các cơ quan của họ song song với bên chính quyền, chức năng gần giống như nhau. Ví dụ như vấn đề công tác thông tin, văn hóa, báo chí thì ở Việt Nam chính quyền có Bộ văn hóa thông tin rồi thì bên đảng họ có ban tư tưởng văn hóa trung ương, họ làm việc có khi lấn sang sân của bộ văn hóa thông tin, họ cũng tổ chức ban bộ, nhân viên, họ cũng làm việc như vậy rất nhiều. Còn các ban ngành khác nữa, bên nhà nước có bộ gì thì bên kia có ban đó... nó rất cồng kềnh, rất là nhiều. Xe cộ, trụ sở, lương bổng rất là nhiều trong khi đó thì Việt Nam rất nghèo, đóng thuế thì ít, lương của cán bộ viên chức thì èo uột, dẫn đến việc là cán bộ không thật sự phục vụ nhân dân theo đúng tin thần của pháp lệnh của bộ công chức, công chức là nô bộc của nhân dân. Trong khi đó cán bộ chỉ tìm cơ hội để hại dân là chính để có những khoản thu nhập ngoài lương. Nó xuất phát từ thực tế là họ nghèo quá. Một công chức mức lương từ 1,5  đến 2 triệu thì làm sao họ sống được với thời buổi giá cả tăng như vậy. Cho nên nó dẫn đến việc tiêu cực trong hành chính. Nhân dân bất mãn, bộ mặt hành chính của quốc gia bị thế giới nhìn vào thấy nó không hay lắm.

Cho nên nếu ngân sách quốc gia chi tiêu đúng, hợp lý hơn thì chúng ta cải thiện được rất nhiều vấn đề từ bộ mặt hành chính nhà nước, lương của công chức và đời sống xã hội nó sẽ thay đổi nhiều. Lúc đó thì các công ty nước ngoài, các tập đoàn, hoặc các khu chế xuất công nghiệp họ cũng trả lương cho công nhân cao hơn.

Lâu nay có một thực tế, tôi biết có rất nhiều ông chủ họ nhìn vào nhà nước, lương cán bộ công chức, cán bộ cấp huyện, tỉnh nhiều khi có 1-1,5 triệu một tháng thì họ không có gì phải trả lương cao cho công nhân Việt Nam mình cả, họ cũng dựa vào đó để trả lương thấp thì được lợi cho họ nhiều hơn.

Ý kiến của tôi nếu làm được việc là thôi không trả cho hoạt động của đảng từ ngân sách nhà nước nữa thì nó sẽ đem lại rất nhiều lợi ích cho quốc gia, dân tộc.

Trà Mi: Dưới con mắt của một người dân thì anh mong muốn tiền thuế của nhân dân nên được sử dụng như thế nào và cho những mục đích gì?

Lương Duy Phương: Tiền thuế nhân dân thì phải phục vụ cho lợi ích của nhân dân thì chuyện đó là chính xác rồi. Phải phục vụ vấn đề dân sinh, phúc lợi xã hội, và chấm dứt ngay việc tài trợ cho các hội đoàn của đảng chẳng hạn như đoàn thanh niên, hội phụ nữ của đảng lập ra như vậy. Trong việc xây dựng đoàn thể thì cần phải minh bạch hơn nữa, thí dụ như ông thủ tướng, bộ trưởng này bộ trưởng nọ đi công tác ở nước ngoài về thì cần phải giải trình cho toàn dân biết rằng trong chuyến đi của tôi đã tiêu xài hết bao nhiêu tiền của nhân dân và những ai đi cùng. Như vậy thì người dân họ sẽ được thoải mái.

Vấn đề tiền thuế thì nhân dân bắt buộc phải đóng rồi, nhưng khi họ thấy được sự giải trình một cách minh bạch như vậy thì dân họ sẽ vui vẻ hơn và họ sẽ đóng thuế nhiệt tình hơn, tránh tình trạng trốn thuế.

Thực tế hiện nay dân Việt Nam ai cũng cố trốn càng nhiều thuế càng tốt bởi vì họ thấy họ không được tôn trọng trong vấn đề tiền thuế của họ. Vì rất nhiều vụ án tham nhũng lớn xảy ra. Những năm về trước tôi nghe vài tỷ hay vài trăm triệu là nhiều, nhưng bây giờ toàn nghe mấy chục tỷ thôi. Tôi tưởng tượng khi nghe mấy chục tỷ thì phải là vụ án động trời; lớn như vậy nhưng nó cũng chìm xuồng hoặc đi vào dĩ vãng, người ta xử lý thế nào?  Thí dụ như vụ án ăn trộm 500,000đồng VN thì không có gì to tát cả... tôi thấy bây giờ nó thành một quốc nạn tham nhũng như vậy, tiền đâu ra tham nhũng: tiền của dân chớ của đâu.

Trà Mi: Anh đã gởi bài viết của mình đến những đâu, khi nào, và sự hồi âm như thế nào ạ?

Lương Duy Phương: Thật ra thì tôi không muốn gởi bài viết của mình ra các báo ở hải ngoại tuy tôi cũng rất muốn người dân Việt Nam biết ý kiến của tôi nhiều vì ở trong nước thì người dân không được đọc báo hải ngoại nhiều vì nhiều lý do khác nhau. Tôi đã gởi đến báo Thanh Niên, Tuổi Trẻ hai tờ báo mà tôi hay đọc hàng ngày. Tôi gởi lâu rồi nhưng không thấy có sự hồi âm, tôi nghĩ rằng họ cũng đã không để ý tới bài viết của mình thì tôi mới liên lạc với đài RFA, mong rằng ý kiến của tôi được đăng tãi và mọi người được biết tới

Trà Mi: Xin cảm ơn anh rất nhiều.