Thứ Hai, 28/07/2008, 07:46

Bài 1: Mướt mồ hôi đi… kiếm cơm!

http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=131620&ChannelID=2

TP - Trong vai một lao động phổ thông, tôi tìm đến Trung tâm giới thiệu việc làm Quế Nga ở đường Trường Chinh, phường Tân Thới Nhất, quận 12 TPHCM để tìm việc.

“Bây giờ nhiều Cty thiếu nhân lực ghê lắm! Việc gì cũng có. Nếu không có trình độ thì dùng cơ bắp!”- bà chủ trung tâm đon đả.

Vào công ty “3 không”

Đưa 50 nghìn gọi là “lệ phí giới thiệu việc”, bà chủ Trung tâm giới thiệu việc làm Quế Nga cho tôi mảnh giấy viết tay bảo đến gặp anh Minh- Trưởng phòng nhân sự Cty cổ phần Tân Việt Phát (ở 66/2A Phan Văn Hới, phường Tân Thới Nhất, quận 12, TPHCM) để phỏng vấn.

Người này còn dặn kỹ: “Nếu thấy công việc ở đó không thích hợp thì trở lại đây chị giới thiệu cho công việc khác như vào Cty chế biến mì tôm hay đi làm thợ nhuộm.

Giữa trưa nắng như hun nóng, lần hồi mãi tôi mới đến được nơi cần đến sau khi băng qua đoạn đường dài đất đá gồ ghề, bụi bặm. Đỗ xịch xe trước cổng Cty, tôi được biết, đây là nơi đóng chân của nhà máy dây chuyền sản xuất từ nguyên liệu tái chế đến thành phẩm miếng giấy lót giày với hơn 40 công nhân đang làm việc.

“Anh đến phỏng vấn xin việc à?”, người đàn ông trẻ tuổi giới thiệu tên là Minh hỏi tôi.

Khi tôi chưa kịp trả lời, Minh nói tiếp: “Thực ra chả có gì mà phỏng vấn, công việc của Cty này là sản xuất giấy lót giày, ngày mai anh cứ đến làm. Trước mắt, anh vừa làm vừa học việc một tháng, lương 1,2 triệu đồng/tháng, có cơm trưa. Hết thời gian học việc, lương tăng lên 1,5 triệu/tháng”.

“Không làm hợp đồng để tính các chế độ khác hả anh!” - Tôi hỏi. “Chưa cần. Anh cứ vào làm đi đã, thủ tục tính sau”- người này đáp.

Trước khi vào việc, Minh bảo tôi đọc kỹ các điều khoản và ký vào biên bản cam kết qui định của Cty. “Anh phải có mặt ở Cty vào lúc 6 giờ 55 phút sáng để bắt đầu công việc lúc 7 giờ.

Công việc buổi sáng kết thúc vào 11 giờ 30 phút trưa và bắt đầu làm lại lúc 13 giờ chiều cho đến 17 giờ. Như vậy, mỗi ngày tất cả công nhân phải làm việc với thời gian gần 10 tiếng, đó là chưa kể tăng ca”- Minh nói.

Theo người này, tôi vào công ty đợt này là dịp tốt. Bởi lẽ từ đầu tháng tới, Cty áp dụng phụ cấp chuyên cần 100.000 đồng/tháng nếu công nhân cố gắng đi làm đúng giờ, chăm chỉ. Thế nhưng, trong thông báo gửi cho công nhân mà tôi   có được, lãnh đạo công ty này  thêm mấy điều kiện khiến không ít người đắn đo.

Nếu công nhân đi làm chậm một lần sẽ bị trừ 50 nghìn. Nghỉ có lý do mỗi lần cũng bị trừ 50 nghìn, còn nghỉ không phép mỗi lần sẽ bị trừ 100 nghìn đồng.

Một công nhân vào Cty này phỏng vấn đợt cùng tôi thắc mắc: “Thế Cty có đồng phục và bảo hộ cho công nhân không anh?- Đại diện phòng nhân sự nói: “Sắp tới sẽ có. Người này còn nhắc, nếu làm dưới 10 ngày mà nghỉ việc thì Cty sẽ không thanh toán tiền lương.

Nhọc nhằn từng giờ

Buổi ra mắt làm việc đầu tiên của tôi được người quản đốc phân xưởng đưa vào tổ có công việc nặng nhất là xay xát đồ tái chế- nơi chứa hàng tấn bao tải các chất loại thải như nilông, nhựa, vải loại thải...đã được tái chế thô từ các lò đưa về.

Có khi chúng tôi phải phơi mình ngoài trời nắng chang chang, có lúc chui vào nhà máy dưới sự “tra tấn” của động cơ ép nguyên liệu tái chế nổ rền, khét lẹt, nóng nực pha lẫn mùi hôi thối nồng nặc của “rác tái chế” bốc lên.

Có khi chúng tôi phải xay nguyên liệu bên chiếc máy xay chằng chịt dây điện, động cơ... Công việc của lao động phổ thông như chúng tôi tại đây là thế. Không lúc nào giống lúc nào. Nhưng đã vào việc là làm quần quật.

Mồ hôi nhễ nhại, mặt mày lem nhem bụi, Đào Danh Đa, 29 tuổi quê ở huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng mới vào nghề cùng đợt với tôi, vừa làm vừa than phiền:

“Chắc làm vài bữa nữa em xin việc khác thôi, công việc ở đây nặng nhọc và độc hại quá! Em sợ chưa đến ngày nhận được lương thì đã vào bệnh viện rồi”.

Đa vừa cưới vợ được 5 tháng. Vợ chồng thuê một phòng trọ chừng 10m2 trên một con hẻm ở đường Phan Văn Hớn, quận 12 400.000 đồng/tháng, chưa kể tiền điện nước.

Cả tháng nay Đa thất nghiệp nên vợ phải lo hết. “Tội cho vợ cũng là công nhân may ở khu công nghiệp Tân Bình, TPHCM với mức lương 980.000 đồng/tháng. Vì mình không có nghề nên khó xin việc lắm. Có nhiều việc như đi giao hàng nhưng mình lại không có xe máy. Sau nhiều ngày đi xin việc không thành, ngày 19/7, bỏ ra 50.000 đồng cho một trung tâm giới thiệu việc làm, mình được giới thiệu vào đây”- Đa tâm sự.

Cũng giống như Đa, Hải quê ở Nam Đàn, tỉnh Nghệ An vào làm công nhân ở đây được 5 tháng nhưng đến nay chả có gì ngoài chiếc xe đạp cà tàng. Để có tiền lo cho cuộc sống, Hải phải tăng ca liên tục. Sáng 7 giờ làm việc đến 11 giờ 30, sau khi ăn qua loa hộp cơm, 12 giờ Hải phải vào việc cho đến hơn 7 giờ tối.

Hải kể: Có nhiều lúc không trụ nổi muốn nghỉ ngơi nhưng sợ...không được công nhận chuyên cần nên cố làm! Hơn nữa, gắng làm vì tháng nào cũng phải gửi tiền về nuôi 2 con đang đi học ở quê”.

Gần 11 giờ, cả bọn chúng tôi cồn cào ruột gan vì đói do công việc quá nặng nhọc. 11 giờ 30 phút, vào nhà vệ sinh rửa tay, nhưng nhà vệ sinh không có nước, chúng tôi vội lau qua loa lên chiếc áo bụi bẩn rồi lấy hộp cơm để sẵn trên bàn, kiếm đại chỗ nào trống để ngồi. Đà mở hộp cơm ra và nhăn nhó.

Thoáng chút, Đà đã ăn sạch. Tôi “chia sẻ” cho Đà thêm mấy muỗng, nó bảo: “Cậu ăn đi chứ 12 giờ phải làm việc đó, trưa nay phải tăng ca mà!”.

Nói là Cty có suất ăn trưa, 10.000 đồng/suất nhưng khi chứng kiến hộp cơm tôi không khỏi động lòng: Vỏn vẹn 3 miếng thịt bằng ngón tay xào với vài cọng cải chua, thêm khoảng chục cọng rau luộc và gói canh “đại dương”.

17 giờ chiều tan tầm, tôi vội lao về nhà. Đa, Hải và nhiều công nhân khác khoác lên người bộ quần áo lấm lem bụi đất, đạp chiếc xe đạp cọc cạch ra về trên con đường đất đá lô nhô.   

-----------

Còn nữa...

Lê Nguyễn

Thứ Ba, 29/07/2008, 07:36

Tôi đi làm lao động phổ thông - Bài 2

Vật lộn trong cơn “bão giá”

http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=131738&ChannelID=2

>> Bài 1: Mướt mồ hôi đi… kiếm cơm!

TP - Trên con hẻm về “tổ ấm” của mình ở đường Phan Văn Hớn, quận 12 (TPHCM), Đa tấp chiếc xe đạp cọc cạch vào khu chợ “cóc” nổi sình lầy sau cơn mưa chiều, mua vội mấy bó rau, ít bánh đậu và một xị rượu đế... về đãi khách.

Bữa ăn teo dần

Trời nhá nhem tối. Trong căn phòng trọ chưa tới 10m2, nơi hai vợ chồng Đa ở chẳng có gì quý giá ngoài cái nồi cơm điện và chiếc quạt điện cũ kỹ.

Thay xong bộ quần áo bẩn, Đa vội vàng luộc rau, chiên 2 bánh đậu rồi dọn ra giữa phòng mời chúng tôi nhâm nhi.

Như thấu hiểu được sự đồng cảm của công nhân lao động nhập cư, Đa dốc bầu tâm sự:

“Bữa trước mua bó rau muống 1 nghìn ăn 2 bữa, nhưng nay tăng lên 4 nghìn mà chả thấm vào đâu. Giá cả tăng kiểu này chắc anh em công nhân tụi mình trụ không nổi quá!”.

Theo Đa, nếu không thắt lưng buộc bụng thì lương công nhân như thế này, tháng nào là âm tháng đó. Theo như Đa tính toán, mỗi tháng tiền nhà hết 500.000 đồng, tiền ăn của hai vợ chồng dè xẻn lắm cũng ngốn hết 700.000 đồng, thế là đi đứt tháng lương, chưa kể còn 1001 chuyện khác để chi tiêu!

Cũng giống như Đa, Trần Văn Tuấn, 28 tuổi, quê ở Hương Sơn, Hà Tĩnh, cho biết: “Trước đây, cơm bụi một đĩa chỉ 8.000-9.000 đồng, nay thì ăn một đĩa 12.000 đồng mà vẫn chưa no.

Giá cả leo thang trong khi lương thì vẫn đứng một chỗ nên dù vất vả mấy mình cũng thích làm tăng ca để kiếm thêm”. Tuấn vào làm ở công ty Tân Việt Phát gần một năm nay.

Theo Tuấn, tuần nào anh cũng làm tăng ca buổi trưa rồi cả buổi tối để kiếm thêm tiền lo chi tiêu và dành dụm gửi về quê nuôi mẹ đang bị bệnh nan y nhưng tiền dư chẳng được bao nhiêu. Nói về chuyện lập gia đình, Tuấn chặc lưỡi: “Mình nuôi mình chưa nổi, lấy gì nuôi vợ”.

Lo bữa cơm gia đình đã mỏi mệt, vào công ty làm cũng mướt mồ hôi mới được ăn, mà bữa ăn cũng đang “teo” dần theo bão giá. Theo Tuấn, trước đây, suất ăn của công ty nhiều cơm, thức ăn hơn, nhưng tháng này cơm cũng ít đi và thức ăn cũng teo dần. Vì vậy, ngày nào ăn cũng không no. Để bù lại, Tuấn dặn với chúng tôi, bữa sáng đi làm nên ăn xôi cho chắc bụng.

Nhà trọ liên tục tăng giá

Chúng tôi rẽ vào một con hẻm trên đường Bùi Văn Ba, phường Tân Thuận Đông, quận 7, nơi nhiều thanh niên quê ở Thừa Thiên- Huế đang làm ở khu chế xuất Tân Thuận trú ngụ. Đào Thị Liên, 25 tuổi, công nhân Cty TNHH Copal VN ở trọ với 7 người bạn là công nhân làm trong khu chế xuất Tân Thuận, nhưng phòng trọ chỉ vỏn vẹn 12 m2.

Chật chội, nóng nực, ẩm thấp... đó là những gì tôi cảm nhận được khi ghé vào phòng của Liên. Cả dãy nhà trọ có 10 phòng nhưng chỉ có một nhà vệ sinh nên sáng nào cũng giành nhau. Vậy mà, giá thuê phòng đã 1 triệu đồng/tháng từ 5 tháng nay.

Liên kể: “Hai ngày ni bà chủ thông báo, tháng 8 sẽ tăng lên 1,3 triệu/tháng. Dãy phòng trọ ni không phải là trường hợp duy nhất mà cả khu vực nhà trọ ở đây đều tăng giá vì họ cho rằng giá xăng tăng?!”.

Những ngày cuối tháng 7, nhiều khu nhà trọ dành cho công nhân ở khu công nghiệp Sóng Thần (Bình Dương), Khu chế xuất Linh Trung (quận Thủ Đức, TPHCM) và khu công nghiệp Biên Hòa (Đồng Nai)... đều tăng giá từ 100.000 - 200.000 đồng/phòng khiến không ít công nhân lao đao.

Phan Thị Sương, công  nhân công ty TNHH Pung Kook SG cho biết: Mấy bữa nay công ty hụt hàng nên không được tăng ca. Lương thì vẫn 1,1 triệu đồng/tháng, giờ phải gánh thêm việc giá tiền phòng trọ tăng, thật không chịu nổi.

“Thấy chủ đòi tăng giá, em và 2 công nhân khác dọn qua ở đường Lý Phục Man trên phường Tân Thuận, quận 7. Nhưng mới ở được 10 ngày thỉ chủ nhà lại tăng giá tiếp”.

Bao giờ mới an cư?

Đã có công ty chăm lo cho đời sống công nhân bằng việc xây dựng các khu lưu xá miễn phí như Công ty TNHH Tiến Triển ở khu công nghiệp Tân Uyên, Cty TNHH RK Resources ở Bến Cát hay công ty Becamex ở khu công nghiệp Mỹ Phước, tỉnh Bình Dương. Nhưng đó chỉ là số ít. Hiện công nhân vẫn sống ở các khu nhà trọ cấp 4 rất chật hẹp, chưa tới 1,5m2/người và nóng nực, ẩm thấp.

Tại tỉnh Bình Dương, theo ước tính có trên 300.000 công nhân lao động với hơn 70% từ các tỉnh khác đến làm việc, vì vậy nhu cầu nhà ở luôn là vấn đề bức xúc. Tuy nhiên, hiện tỉnh này mới chỉ có khoảng 100 doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho khoảng 15.000 lao động.

Trong khi đó, ở Đồng Nai, 15 khu công nghiệp của tỉnh này đang thu hút khoảng hơn 200.000 lao động, thì 75% công nhân lao động là dân nhập cư ở các tỉnh đổ về và hầu hết phải thuê nhà ở trọ.

Các khu nhà trọ với diện tích trung bình chưa tới 3m2/người, chật chội, thiếu ánh sáng, không khí, không đảm bảo vệ sinh và nước sạch. Các hình thức giải trí sau những ngày làm việc như tivi, báo chí... là điều quá xa xỉ.

Ở TPHCM được xem là đông nhất với hơn 1,5 triệu lao động, trong đó khoảng 70% đến từ các tỉnh, nhiều nhất là khu vực miền Tây, nhưng chỉ có khoảng 6% lao động được bảo đảm về nhà ở. Hầu hết số còn lại là thuê trọ, nay đây mai đó.

Theo điều tra của Ban Dân vận Thành ủy TPHCM, thì hiện tổng thu nhập bình quân của công nhân khoảng 1.250.000 đồng/ tháng.  Trong đó mức chi tiêu cho những khoản thiết yếu trong đời sống của mỗi người dân hàng tháng là 1 triệu đồng. Riêng khoản tiền thuê nhà đã ngốn bình quân 160.000 đồng/người/tháng, tiền ăn tiết kiệm nhất cũng chiếm hơn 300.000 đồng/người... Đó là chưa kể các khoản khác.

----------------------

Bài 3: Chông chênh cảnh tha hương

Lê Nguyễn