Doi Thoai - Tu Do Dan Chu cho To Quoc Viet Nam

Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Khu phố Hoa Kiều Đời mới
Đang có những Người Lào Sống bên lề

Ngày 26-7-2008

VIÊN CHĂN, Lào – Đây là một thành phố cựu thuộc địa của Pháp đang nhanh chóng nhường chỗ cho một ảnh hưởng mới mẻ khi những nhà đầu tư Trung quốc trúng thầu để xây dựng một khu phố vệ tinh mới theo khuôn mẫu của nhiều thị trấn kỹ nghệ thình lình mọc lên trên khắp quê hương của họ. Một dự án liên doanh gây nhiều tranh cãi nhằm xây dựng một khu phố Hoa Kiều tại vùng vành đai phía đông bắc Viên Chăn đã gây lo lắng cho các cư dân Lào ở đây và gợi nên những quan ngại mới về ảnh hưởng ngày càng gia tăng nhanh chóng của Trung Quốc lên nước láng giềng nhỏ bé hơn của họ.

Chính phủ Lào gần đây đã ngưng một kế hoạch cho phép các nhà kinh doanh Trung Quốc xây dựng nhiều cửa hàng, nhà máy, khách sạn và nhà cửa trong một khu vực chưa được phát triển của thành phố này và một số người nói khu đầm lầy That Luang có ý nghĩa quan trọng cho môi trường. Trong kế hoạch phát triển, dự án sẽ bao gồm 1.640 ha, với những tòa nhà chiếm khoảng dưới 1000 mẫu và hai phần ba còn lại của khu vực được dành riêng cho nguồn nước và những công viên giải trí. Việc xây dựng và dọn sạch mặt bằng vẫn chưa được bắt đầu.

"Dự án Phát triển khu Đô thị Mới," như tên chính phủ đặt cho nó, bao gồm một liên doanh giữa ba công ty của Trung Quốc được quản lý bởi tập đoàn
Đầu tư Hải ngoại Khu Công nghiệp Suzhou và một đối tác Lào. Các điều khoản của bản thỏa thuận lần đầu tiên được loan báo vào tháng 9-2007, cho phép công ty của Trung Quốc quyền khai thác trong 50 năm, có thể gia hạn thêm 25 năm, trong khi đối tác Lào chỉ nắm giữ có 5% cổ phần trong dự án. Dự án sẽ được trao lại cho Lào một khi thời kỳ nhượng quyền kết thúc.

Dự án đã châm ngòi cho những phản ứng bất mãn của công luận giữa lúc công chúng nước này đang phải chịu kìm nén đau khổ và thúc dục chính quyền có một hành động giải thích công khai hiếm có đối với các chính sách của mình. Vào tháng Hai, Phó Thủ tướng Thường trực Somsavat Lengsavad đã bênh vực cho các hành động của chính phủ và phủ nhận những tố cáo do báo chí đưa ra, được khích động thêm bởi những tin đồn loang rộng rằng một bản thỏa thuận đã được thực hiện để đem 50.000 người Trung Hoa vào cư trú tại khu đô thị vệ tinh mới, đồng thời ông khẳng định không có những nhượng bộ đặc biệt nào dành cho các công dân Trung Hoa cả.

Ông cho hay thỏa thuận đã được đàm phán trong một cuộc họp với chủ tịch Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB) nhằm tìm kiếm một khoản vay trị giá 100 triệu Mỹ kim để xây dựng một vận động trường 20.000 chỗ ngồi và những khu phức hợp thể thao liên quan dùng cho Đại hội Thể thao Đông Nam Á SEA Games vào năm sau được đăng cai tổ chức tại Viên Chăn. Chính phủ hy vọng sự kiện này sẽ khuếch trương nước mình như là một điểm đến cho đầu tư và du lịch.

Vị chủ tịch CDB đã chấp thuận một khoản vay phụ thuộc vào việc Lào sẽ đưa ra một khu đất thích hợp cho một công ty Trung Quốc được hưởng đặc ân để phát triển ở đây. Theo ông Somsavat, công ty Trung Quốc từng phát triển Khu Công nghiệp Suzhou tại tỉnh Giang Tô của Trung Quốc, nay sẽ được phép hưởng lợi từ việc bán các tòa nhà, công xưởng và dinh thự trong khu đô thị vệ tinh này. Lào sẽ được lợi từ việc mở mang khu đô thị mới mà không cần phải tìm kiếm các khoản vay cho việc kiến thiết công trình xây dựng, ông nói.

Trong một cuộc họp báo tiếp theo vào tháng Ba, được tổ chức lần nữa để giải thích về dự án và nhằm lái chệch hướng những chỉ trích vẫn được liên tục đưa ra, thị trưởng Viên Chăn Sinlavong Khoutphaythoune đã nói với các nhà báo rằng có ba lý do chính cho việc mở mang khu đô thị mới. Trước hết, nó phù hợp với chính sách công khai của chính phủ nhằm sử dụng các nguồn tài nguyên trong nước, bao gồm đất đai, như là nguồn vốn tư bản để phát triển đất nước. Thứ hai, đó là một cách để trả các khoản Trung Quốc đã cấp vốn và xây dựng một sân vận động cho SEA Games. Lý do cuối cùng mà ông đưa ra, thật mỉa mai, là để bảo tồn vùng đầm lầy.

Các tổ chức ví như Quỹ Quốc tế Bảo tồn Động vật Hoang dã [FWW] ước tính khu đầm lầy rộng 20 km2 cung cấp những nguồn lợi thủy sản cho khoảng 3.000 hộ gia đình và 17 làng và giúp phòng chống lũ lụt cho thành phố do nó vận hành như một hồ tự nhiên chứa nước lũ trong mùa mưa. Khả năng bảo hộ cho cuộc sống cư dân mà khu đầm lầy cung cấp được ước tính trị giá 2 triệu Mỹ kim và việc tránh được những thiệt hại do lũ lụt được đánh giá là trên 18 triệu Mỹ kim.

Khu đầm lầy nằm dưới chân một ngọn đồi thấp, mà trên đỉnh đồi có tu viện Phật giáo That Luang là một biểu tượng quốc gia chẳng khác gì Quốc hội. Theo ông Yong, người phát ngôn của chính phủ, cách đây chừng 30 năm khu vực này không có người ở, nhà nước đã cho rút bớt nước một phần để hạn chế muỗi và khai hoang lấy đất canh tác.

Khu vực xung quanh đầm lầy giờ đây là một hỗn hợp các nhà ở và các khu buôn bán nhộn nhịp, bao gồm một số chợ bán sản phẩm tươi sống, thực phẩm khô và các hàng hóa khác. Dân chúng sống dọc theo đầm lầy canh tác trên những cánh đồng lúa và rau quả, thu hái những loài thực vật ăn được cũng như các loài cá, cua, ốc trong khu vực. Những điểm đánh bắt thủy sản rải rác theo chiều dài một con kênh chạy qua vùng. Một số ít dân cư trong khu vực có những giấy tờ xác nhận quyền sở hữu thích đáng đất đai và yêu cầu đền bù cho việc họ bị di dời đã báo hiệu khả năng gây nên những mối bất đồng.

Khu Manhattan của Lào

Một bức phác hoạ về khu đô thị mới được đề xướng xuất hiện trên báo của Lào đã diễn tả khu vực này trông như một Manhattan hiện đại.

Chính phủ Lào tỏ vẻ tha thiết phát triển khu vực chạy dọc theo các con đường của các khu công nghiệp Trung Quốc mới xây dựng, mà trong đó có khu Suzhou, nơi Tập đoàn Đầu tư Hải ngoại Khu Công nghiệp Suzhou trú đóng. Theo trang web của chính quyền Suzhou, Khu Phát triển Công nghệ Cao Suzhou được thành lập từ năm 1992 đã thu hút lượng đầu tư nước ngoài trị giá 6 tỉ Mỹ kim. Hầu hết các doanh nghiệp được thành lập trong khu vực đều thuộc về ngành công nghệ thông tin, cùng các công ty liên quan tới phần mềm máy tính, máy móc chính xác và hoá chất.

Việc Lào có thể hoặc cần phải cố nhân đôi những kỳ công thương mại đó hay không thì có lẽ còn phải bàn cãi. Trong khi khu đô thị mới đã được đưa vào danh mục xây dựng tại khu đầm lầy That Luang là không có vẻ sớm đạt được cái trình độ phát triển kia, thì nó cũng đưa ra một chỉ dấu về những gì mà chính phủ Lào và các nhà đầu tư Trung Quốc đang nhắm tới. Trong lúc sự mở mang phát triển trên quy mô như vậy có thể đem tới nhiều hoạt động đầu tư và công ăn việc làm cần thiết, thì những ngờ vực mà những kẻ dèm pha tiếp tục chất vấn là tất cả những công nhân này sẽ từ đâu đến ?

Để xây vận động trường cho SEA Games, Tập đoàn Yunnan Construction Engineering Company Group Corporation của Trung Quốc đã đưa vào hàng nghìn công nhân của nước họ do tình trạng thiếu thốn nghiêm trọng nguồn lao động có tay nghề của Lào. Mặc dù chính phủ Lào đã kịch liệt bác bỏ thông tin rằng hành chục ngàn người Trung Quốc sẽ tới Viên Chăn định cư trong khu đô thị vệ tinh mới được lên kế hoạch, song bản thân người Lào không có những kỹ năng và đủ nhân lực để tự mình xây dựng khu đô thị. Với trình độ kiến thức hiện tại, nước này cũng không thể có khả năng để vận hành một thành phố công nghệ cao một khi nó được hoàn thiện.

Điều này sẽ hầu như chắc chắn phải có sự nhập cư của hành nghìn công nhân và chuyên gia, đa số có lẽ từ Trung Quốc. Các số liệu của chính phủ Lào ước đoán có 30.000 người Trung Quốc hiện đã sống tại nước này, song hầu hết các nhà phân tích tin rằng con số thực có thể phải lớn hơn gấp mười. Các cửa hàng sở hữu hoặc được điều hành bởi người Trung Quốc nổi lên khắp miền bắc Lào, trong khi những người Trung Quốc khác sống ổn định tại các làng mạc xa xôi trong vai trò là những quản đốc và công nhân tại các dự án kinh doanh sản phẩm nông nghiệp.

Viên Chăn cũng giống như mọi thành phố ở Đông Nam Á đều có một lượng dân số là người Hoa được thừa nhận như là bộ phận của cộng đồng, cũng đông đảo như những người Việt Nam nhập cư. Giờ đây, mối lo ngại trong nhiều người dân Viên Chăn là người Trung Quốc không bao lâu nữa sẽ hoàn toàn là những thương gia và chủ cửa hiệu trong khu lân cận, song thực sự lại tự mình sở hữu một phần lớn thành phố và khuyến khích hàng nghìn người dân ở nước họ sang định cư và thống trị các hoạt động kinh doanh, xã hội và đời sống văn hóa.

Người phát ngôn chính phủ Lào, ông Yong Chathalangsy, đã hạ nhiệt cho các mối quan ngại đó. Viện dẫn luật đầu tư của Lào, ông cho tờ Asia Times hay rằng 85% các hoạt động kinh doanh thương mại phải do người Lào làm chủ và quyền ưu tiên đó phải được định sẵn cho việc tuyển mộ công nhân Lào. "Một số nghề được dành riêng cho người dân chúng tôi," ông nói mà không cho biết thêm chi tiết. Mặc dù ông lưu ý rằng chính phủ thừa nhận thực tế có một số kỹ năng hiện đang thiếu trong lực lượng lao động của Lào và chính phủ đã chấp nhận cho phép các công ty nước ngoài trong những trường hợp nhất định được đưa vào Lào các lao động có tay nghề. "Chúng tôi cần những người nước ngoài làm trong những ngành nghề mà chúng tôi không thể đáp ứng các đòi hỏi. Chúng tôi sẽ tiếp tục tuyển mộ thêm cho những nhu cầu này."

Ông thừa nhận rằng có một nan đề về việc công nhân Trung Quốc còn ở lại Lào sau khi hoàn thành các dự án, thực tế đã thể hiện rõ ràng trong trường hợp tại các vùng phía bắc nước này nơi các công ty Trung Quốc giám sát các dự án mở đường mới.

"Chúng tôi phải tăng cường công tác đôn đốc tuân thủ pháp luật để ngăn chặn những người ở lại. Chính phủ sẽ giám sát chặt chẽ hơn, kiểm tra và kiện toàn luật lệ đối với lao động nước ngoài tại đất nước chúng tôi," ông nói. Ông còn lưu ý rằng 1.800 lao động Trung Quốc được chính phủ cho phép xây dựng khách sạn Don Chan tại Viên Chăn cho hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 10 năm 2004 đều đã về nước sau khi dự án được hoàn tất.

Trung Quốc bắt đầu nắm vai trò quan trọng hơn tại Lào từ những năm cuối 1990, đoạt cơ hội nảy sinh từ việc ứng cứu cho nền kinh tế Lào tiếp theo sau cơn khủng hoảng tài chính châu Á những năm 1997-98. Đầu tư và viện trợ của Trung Quốc cho Lào từ đó tăng vọt như hỏa tiễn, được tạo thuận lợi qua một loạt thỏa thuận song phương bao quát các lĩnh vực kinh tế, hợp tác kỹ thuật, đầu tư, ngân hàng và phát triển cơ sở hạ tầng. Các thỏa thuận này đã được bổ sung bằng những khoản trợ cấp xuất khẩu và vay không tính lãi.

Vào tháng 11 năm 2000, ông Giang Trạch Dân đã thực hiện chuyến viếng thăm đầu tiên của một vị lãnh đạo nhà nước Trung Quốc tới Lào, tăng cường có tính biểu tượng cho việc củng cố mối quan hệ hai nước. Trong biểu hiện theo đuổi những lộ trình giao thương mới, những nguồn năng lượng và trao đổi sản phẩm cho nền công nghiệp và dân số ngày càng tăng tại các tỉnh phía nam, Trung Quốc đang tìm tới nước Lào giàu tài nguyên nhằm đáp ứng những đòi hỏi đang tăng nhanh đó. Cho tới tháng 8-2007, Uỷ ban Kế hoạch và Đầu tư Lào đã phê chuẩn 1,1 tỉ Mỹ kim đầu tư trực tiếp của Trung Quốc, đưa Trung Quốc trở thành nhà đầu tư lớn thứ hai tại đây sau Thái Lan. Năm ngoái, Trung Quốc thậm chí đã đầu tư tới 876 triệu Mỹ kim, so với 3 triệu các khoản chi phí tại nước này năm 1996.

Trung Quốc mới đây còn phê chuẩn khoảng 500 triệu Mỹ kim các khoản trợ cấp và cho vay không tính lãi, hầu hết để giúp ổn định đồng tiền của Lào sau cuộc khủng hoảng tài tính 1997-98. Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đã tuyên bố trong một chuyến viếng thăm chính thức vào tháng Ba năm nay rằng chính phủ ông sẵn sàng hỗ trợ thậm chí nhiều khoản đầu tư hơn thông qua các doanh nghiệp Trung Quốc tại Lào. Mậu dịch song phương giữa Lào và Trung Quốc đã lên tới 249 triệu Mỹ kim vào năm 2007. Hầu hết các nhà phân tích tin rằng con số thực tế sẽ cao hơn nhiều một khi giao thương không chính thức và buôn lậu được tính đến.

Thay đổi sự bảo trợ

Quan hệ kinh tế đang gia tăng của Lào với Trung Quốc đánh dấu một bước thay đổi từ sự nương tựa trước đây của nước này vào Việt Nam. Mặc dù có những tuyên bố chính thức của Hà Nội và Viên Chăn về việc tiếp tục các mối quan hệ trên tình anh em vững chắc, song nhiều nhà lãnh đạo trẻ hơn của Lào giờ đây đang leo lên những vị trí trung cao cấp trong Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (LPRP) tin rằng không thể chia sẻ những tình cảm trung thành như nhau với nước Việt Nam đang được trị vì bởi bộ khung lãnh đạo già cỗi hơn. Những nhà lãnh đạo này lớn lên sau khi kết thúc cuộc chiến tranh Đông Dương và không cảm giác hàm ơn đối với Việt Nam về những giúp đỡ của nước này trong thời kỳ cách mạng với đỉnh cao vào năm 1975 khi những người cộng sản giành được chính quyền ở Lào.

Lào là một tình huống có giá trị nghiên cứu về chiến lược sức mạnh mềm của Trung Quốc trong khu vực. Tại Viên Chăn, Trung Quốc đã cho xây Cung Văn hóa Quốc gia trị giá 7 triệu Mỹ kim, cấp vốn hoàn toàn để mở Đại lộ Trung tâm dài 13 km dẫn thẳng tới Patouxay trung tâm, hay còn gọi là Vòm Chiến thắng, đài kỷ niệm xây vào năm 2003, và nâng cấp công viên bao quanh đài kỷ niệm tương tự vào năm 2004. Giờ đây các dự án đã trở nên có xu hướng thương mại hơn và cung cấp chỉ dấu của những gì sắp xảy ra cho khu đầm lầy That Luang.

Ngày 1-8-2007, khu thương mại hiện đại đầu tiên của nước này đã mở cửa tại quận Sikhottabong phía tây Viên Chăn. Tại buổi lễ khai trương, ông Ding Guo Jiang, chủ tịch Công ty San Jiang, nhà đầu tư chính của dự án 6 triệu Mỹ kim này, đã tuyên bố qua trích dẫn của tờ Vientiane Times, "Khu buôn bán của Trung Quốc mới mở này giờ đây thuộc loại lớn nhất cho các sản phẩm của Trung Quốc tại Đông Nam Á và là một điểm hội tụ cho các thương nhân Trung Quốc ở thành phố này."

Dự án này công khai nhắm vào một thị trường của Trung Quốc và hoạt động đầu tư của các thương gia Trung Quốc. Với hơn 300 gian hàng trong khu trung tâm thương mại, Ding Guo Jiang lưu ý rằng 200 gian đã được lấp đầy bởi các công ty của Trung Quốc trong khi 100 gian đã hoạt động là từ các công ty trong nước của Lào. Một con số dự đoán 80% lượng hàng hóa trong khu thương mại này là được nhập khẩu từ Trung Quốc.

Khu thương mại là bộ phận của một dự án lớn hơn được biết đến dưới cái tên Trung tâm Hữu nghị Lào-Trung được Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào gọi là "bộ phận của khuôn khổ hợp tác thương mại và đầu tư giữa chính phủ Lào và chính phủ Trung Quốc". Dự án rộng 174.000 m2 này được ban cho một điều kiện nhượng quyền hoạt động trong 50 năm và với mức phí được cho rằng vào khoảng 18 triệu Mỹ kim khi hoàn thiện. Theo ông Ding Guo Jiang, người cũng đang là giám đốc điều hành toàn bộ dự án, trung tâm thương mại mới này sẽ bao gồm một khách sạn, nhà nghỉ, công viên, các nhà hàng và một khu thương xá.

Trung tâm Hữu nghị Lào-Trung là trung tâm thương mại thứ ba được thiết lập giữa chính phủ Lào và chính phủ Trung Quốc. Hai cơ sở kia là Trung tâm Thương mại Boten Border và siêu thị Trung Quốc Nong Duang, cũng đều gây ra tranh cãi. Ví dụ, trung tâm thương mại tại Boten ở tỉnh Luang Nam Tha miền bắc Lào chủ yếu gồm có các doanh nghiệp Trung Quốc chuyên bán hàng hóa Trung Quốc cho một loại khách gần như đều là người Trung Hoa. Các chủ doanh nghiệp, chủ cửa hiệu và nhân viên khách sạn đều thuộc tộc người Trung Hoa.

Trong khi đó, các cư dân Lào chính gốc người Boten đều bị đẩy tới một khu vực tồi tàn phía dưới xa con đường được Trung Quốc đầu tư xây dựng chạy suốt từ biên giới qua. Cư dân Luang Nam Tha và các nhân viên của tổ chức phi chính phủ (NGO) trong nước lặng lẽ cáo buộc chính phủ đã bán rẻ Boten cho người Trung Quốc, với một số người Lào đoan chắc một cách cay đắng rằng vùng này đã trở thành bộ phận của Trung Quốc.

Có một tình cảm bất mãn ngấm ngầm tương tự về Dự án Phát triển Thành phố Mới trong số những người dân Viên Chăn, kể cả các tầng lớp trung lưu có bản lĩnh đang ngày càng gia tăng. Trong khi họ chỉ tỏ ra quan ngại một cách ôn hòa về sự xâm nhập của Trung Quốc vào khu bắc Lào, thì dự án này đã đem tới bóng ma từ sự thống trị của Trung Quốc ngay trước ngưỡng của nhà họ. Những đồn đại về nạn tham nhũng trong giới chức nhà nước và một thỏa thuận hậu trường cho phép 50.000 người Trung Quốc dời vào sống trong thủ đô đang như đổ thêm dầu vào những phẫn uất trước ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc và về một chính phủ tỏ ra đang tiếp tay cho những hành động tồi tệ.

Theo những thông tin từ báo chí Trung Quốc thì Bắc Kinh đã thỏa thuận xoá bỏ phần lớn trong khoản nợ 1,7 tỉ Mỹ kim của Lào vào năm 2003. Điều đó dẫn tới sự suy đoán rằng dự án phát triển khu đô thị vệ tinh có thể là hành động đền đáp bằng hiện vật cho sự cứu trợ tài chính hào phóng của Bắc Kinh. Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính ở châu Á, Trung Quốc đã cho vay và tài trợ hàng triệu Mỹ kim cho việc xây dựng, nằm trong số những khoản kiến thiết khác, tuyến đường mới mở từ Boten trên biên giới với Trung Quốc tới Huay Xai nằm trên biên giới Thái Lan. Các khoản cho vay của Trung Quốc cũng được cung cấp nhằm giúp khởi động công ty Lao Telecom Company và Lao Asia Telecom, thiết lập các dự án chính phủ điện tử và mua hai phi cơ tua-bin phản lực cánh quạt MA 60 cho hãng hàng không Lao Aviation.

Một số nhà phân tích cho rằng không phải ai ai trong đảng cộng sản cầm quyền cũng vui lòng về thỏa thuận đó. Bản chất giấu giếm cao độ của nhà nước làm cho vấn đề này hầu như không thể được xác định, song nó có khả năng là trong ban lãnh đạo có những người không chia sẻ những bổng lộc từ của bố thí của Trung Quốc và họ có thể sẽ không vừa ý với sự thỏa thuận. Theo một nguồn tin thân cận với chính phủ thì sự thoả thuận đã gây nên khó chịu cho nhiều nhân vật nòng cốt của đảng bởi vì họ không nằm trong chiếc thòng lọng của quy trình ra quyết định và chỉ tìm hiểu về khu đô thị vệ tinh mới sau khi nó đã được loan báo công khai.

Lẽ dĩ nhiên, nước Lào thông thường hầu như không có điều kiện cho phép những hành động phản kháng. Song sự bất mãn đang sôi sục là đủ lớn để cho chính phủ phải có hành động giải thích công khai hiếm có cho những việc làm của mình vào cả tháng Hai và tháng Ba. Tuy nhiên, vấn đề vẫn còn là nhạy cảm, và nhiều người ở Viên Chăn, cả người Lào lẫn nhân viên người nước ngoài, đều không sẵn lòng thảo luận về chương trình phát triển gây tranh cãi này.

Các nhân viên NGO đã được các giới chức chính phủ nhắc nhở rằng không được ám chỉ dự án như là "thành phố Trung Quốc". Người phát ngôn của chính phủ, ông Yong, tỏ ra cởi mở hơn về chương trình phát triển. "Đó là một bất động sản và là dự án phát triển công nghiệp được giao cho đối tác Trung Quốc được nhượng quyền kinh doanh, không có gì khác hơn thế." Đối với ông Yong, tuyên bố này là một sự thừa nhận thực tế về sức mạnh kinh tế đang gia tăng của Trung Quốc. "Đó là điều cơ bản. Một số người không sẵn sàng sống với tình hình mới. Chúng ta giờ đây có những tay chơi mới."

Brian McCartan là một nhà báo tự do sống ở Chiang Mai.

Hiệu đính: Blogger Trần Hoàng

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008-

ASIA TIMES-------

New-age Chinatown has Laotians on edge
By Brian McCartan

Jul 26, 2008

VIENTIANE, Laos - This former French colonial city is fast yielding to a new outside influence as Chinese investors bid to build a new satellite city in the mold of the many industrial towns popping up across their homeland. A controversial joint-venture project to build a Chinatown on the northeastern outskirts of Vientiane has upset residents and prompted new concerns about China's fast-growing influence over its smaller neighbor.

The Lao government recently signed off on a plan to allow Chinese developers to build shops, factories, hotels and housing in the city's underdeveloped and some say environmentally significant That Luang marsh area. Under the development plan, the project will cover 1,640 hectares, with buildings taking up less than 1,000 ha and the remaining two-thirds of the area reserved for water resources and leisure areas. Construction and land clearing has yet to begin.

The "New City Development Project", as the government refers to it, involves a joint venture between three Chinese companies managed by the Suzhou Industrial Park Overseas Investment Co and a Lao partner. The terms of the agreement, first announced in September 2007, give the Chinese company a 50-year concession, with a possible extension for another 25 years, while the Lao partner retains a mere 5% share in the project. The project will revert to Laos once the concession period has ended.

The project has sparked public dissatisfaction among the country's repressed populace and prompted the government to make a rare public explanation of its policies. Standing Deputy Prime Minister Somsavat Lengsavad defended the government's actions in February and denied accusations made by the media and fueled by widespread rumors that an agreement had been made to bring in 50,000 Chinese to populate the new satellite city and claimed no special concessions would be made for Chinese citizens.

He said the deal had been negotiated during a meeting with the governor of the China Development Bank (CDB) to seek a US$100 million loan to build a 20,000-seat stadium and related sports complexes for use during next year's Southeast Asian (SEA) Games, to be hosted in Vientiane. The government hopes the event will showcase the country as a destination for investment and tourism.

The CDB governor made the loan contingent on Laos offering a suitable piece of land for a favored Chinese company to develop. According to Somsavat, the Chinese company, which has developed the Suzhou Industrial Park in China's Jiangsu province, will be allowed to benefit from the sale of buildings, industrial units and residences in the new satellite town. Laos will benefit from a new urban development without having to seek loans for its construction, he said.

During a follow-up press conference in March, held to again explain the project and deflect sustained criticism, Vientiane's mayor Sinlavong Khoutphaythoune told journalists that there were three main reasons for the new town's development. First, it was consistent with the government's declared policy of using domestic resources, including land, as capital to develop the country. Second, it was a form of repayment for China's funding and building of a stadium for the SEA Games. The final reason he gave, ironically, was to preserve the marsh area.

Groups such as the World Wildlife Fund estimate the 20-square kilometer marsh area provides aquatic resources for about 3,000 households and 17 villages and provides flood protection for the city by acting as a reservoir for flood waters during the rainy season. The protection provided by the marsh is valued at $2 million and the avoidance of damage caused by floods estimated at over $18 million.

The marsh area lies at the bottom of a low hill topped by Laos' most famous Buddhist monastery and national symbol, That Luang, as well as its National Assembly. According to government spokesman Yong, as recently as 30 years ago nobody lived in the area, some of which the government drained to fight mosquitoes and reclaim land for agriculture.

The area around the marsh is now a mix of residential buildings and bustling commercial properties, including several markets selling fresh produce, dry foodstuffs and other commercial goods. People living along the marsh maintain rice and vegetable fields and gather edible plants from the area, as well as fish, crabs and snails. Fishing platforms dot the length of a canal running through the area. Few residents in the area have proper land title documents and compensation for their removal is expected to be contentious.

Manhattan of Laos

An artist's rendition of the proposed new satellite town which appeared in the Lao press made the area look like a modern Manhattan.

The Lao government seems keen to develop the area along the lines of new Chinese industrial towns, of which Suzhou, where the Suzhou Industrial Park Overseas Investment Company is based, is one. Established in 1992, the Suzhou Hi-Tech Industrial Development Zone, according to the Suzhou government's website, has attracted foreign investments worth more than $6 billion. Most of the businesses established in the zone are in the IT industry, with others involved in software, precision machinery and chemicals.

Whether Laos could or should attempt to duplicate such commercial feats is debatable. While the new town scheduled for construction in the That Laung marsh is not likely to reach soon that level of development, it gives an indication of what the Lao government and its Chinese investors are aiming at. While development on this scale may bring in much-needed investment and employment, the question detractors continue to ask is where will all these workers come from?

To build the SEA Games stadium, the China Yunnan Construction Engineering Company Group Corporation has imported thousands of Chinese workers due to the severe shortage of skilled Lao labor. Although the Lao government has vehemently denied that tens of thousands of Chinese will be moving into Vientiane to populate the planned new satellite city, Laos itself does not have the skills or manpower to construct the city on its own. At current education levels, it also does not have the ability to operate a high-tech city once it is completed.

This will almost surely necessitate the immigration of thousands of workers and specialists, most probably from China. Lao government figures estimate 30,000 Chinese already live in Laos, but most analysts believe the real figure to be perhaps 10 times higher. Stores owned and operated by Chinese people have sprung up across northern Laos, while other Chinese have settled into remote villages as foremen and workers on commercial agriculture projects.

Vientiane, like every city in Southeast Asia, has a Chinese population, which has been accepted as part of the community as much as Vietnamese immigrants have. Now the fear among many people in Vientiane is that the Chinese will no longer be simply neighborhood businessmen and shopkeepers, but actually own a large slice of the city itself and encourage thousands of their countrymen to immigrate and dominate the capital's business, social and cultural life.

Lao government spokesman Yong Chanthalangsy downplays such concerns. Citing Lao investment laws, he told Asia Times Online that 85% of a business must be Lao-owned and that priority must be given to the recruitment of Lao workers. "Some professions are reserved for our population," he said, without elaborating. He noted however that the government acknowledges that some skills are lacking in the Lao labor force and that the government has agreed to allow foreign companies in certain cases to import skilled labor. "We need foreigners for jobs for which we cannot satisfy the demand. We will continue to recruit for these."

He did concede that there is a problem of Chinese workers remaining in Laos after the completion of projects, which is clearly the case in the country's northern regions, where Chinese companies have overseen new road projects.

"We must strengthen enforcement of the law to prevent people from staying. The government will take a closer look, monitor and strengthen the law on foreign laborers in our country," he said. He noted that 1,800 Chinese laborers authorized by the government to build the Don Chan hotel in Vientiane for the 10th Association of Southeast Asian Nations summit in 2004 all returned home after the project was completed.

China began taking a more active role in Laos in the late 1990s, seizing the opportunity presented by bailing out the Lao economy in the wake of the 1997-98 Asian financial crisis. Chinese investment and aid to Laos has since rocketed, facilitated through a series of bilateral agreements covering economic and technical cooperation, investment, banking and infrastructure development. These agreements have been complemented by Chinese export subsidies and interest-free loans.

In November 2000, Jiang Zemin made the first visit by a Chinese head of state to Laos, symbolically underscoring the two sides' strengthening ties. In pursuit of new trade routes and energy and commodity sources for its growing industrial and population base in its southern provinces, China is looking to resource-rich Laos to meet that surging demand. The Lao Committee for Planning and Investment approved $1.1 billion in direct Chinese investment by August 2007, making China the second-largest investor in the country after Thailand. Last year, China actually invested US$876 million, compared with $3 million in outlays in 1996.

China has also recently approved almost $500 million in grants and interest free loans, mostly to help stabilize the Lao currency in the wake of the 1997-98 financial crisis. Chinese Premier Wen Jiabao said during an official visit in March this year that his government was willing to support even more investment by Chinese enterprises in Laos. Bilateral trade between Laos and China reached $249 million in 2007. Most analysts believe the real figure is much higher once informal trade and smuggling are taken into account.

Patronage shift

Laos' growing economic ties with China mark a shift from its previous reliance on Vietnam. Although pronouncements of continuing strong fraternal relations are made by Hanoi and Vientiane, many younger Lao leaders now moving into the middle and higher ranks of the Lao People's Revolutionary Party (LPRP) are believed not to share the same feelings of allegiance to Vietnam held by older cadres. They grew up after the end of the Indochina War and do not feel as indebted to Vietnam for its assistance during the revolutionary period that culminated in the 1975 communist takeover in Laos.

Laos is a case study of China's soft power strategy in the region. In Vientiane, China built the $7 million National Cultural Hall, completely financed the 13 kilometer Central Avenue leading to the central Patouxay, or Victory Arch, monument in 2003 and renovated the park around the same monument in 2004. Now projects have become more commercially oriented and provide indication of what is in store for the That Luang marsh area.

On August 1, 2007, the country's first modern shopping mall was opened in Vientiane's western Sikhottabong district. At the opening ceremony, Ding Guo Jiang, president of the San Jiang Company, the $6 million project's main investor, was quoted by the Vientiane Times saying, "The new Chinese market is now the largest market for Chinese products in Southeast Asia and a gathering point for the city's Chinese merchants."

The project is overtly aimed at a Chinese market and investment by Chinese businesses. Of the 300-plus spaces in the shopping mall, Ding Guo Jiang noted that 200 had already been filled by Chinese businesses while 100 were operated by local Laos. An estimated 80% of the goods in the market are imported from China.

The shopping mall is part of a larger project known as the Lao-Chinese Friendship Center by the Lao Ministry of Industry and Commerce, which it says is "part of the cooperation framework on trade and investment between Lao and Chinese governments". The 174,000 square meter project was granted a 50-year operating concession and is expected to cost around $18 million to complete. According to Ding Guo Jiang, who is also the managing director of the entire project, the new trade center will encompass a hotel, guesthouse, public park, restaurants and a market.

The Lao-Chinese Friendship Center is the third trade center established between the Lao and Chinese governments. The other two, the Boten Border Trade Center and the Nong Duang Chinese market in Vientiane, have also been controversial. For instance, the trade center at Boten in Laos' northern Luang Nam Tha province consists mainly of Chinese businesses selling Chinese goods to an almost entirely Chinese clientele. The business owners, shopkeepers and hotel staff are all ethnic Chinese.

Meanwhile, the original Lao residents of Boten have all been moved out to a shanty town farther down the Chinese funded and built road from the border. Residents of Luang Nam Tha and non-governmental organization (NGO) workers in the country quietly accuse the government of selling off Boten to the Chinese, with some local Laos bitterly contending that it is already part of China.

There is a similar undercurrent of dissatisfaction about the New City Development Project among Vientiane's population, including among the new, growing and increasingly assertive middle classes. While they were seemingly only mildly concerned about Chinese inroads made into northern Laos, this new project has brought the specter of Chinese domination to their doorstep. Rumors of official corruption and a behind-the-scenes deal to allow 50,000 Chinese to move into the capital are fueling resentment at growing Chinese influence and a government which appears to be abetting the process.

Beijing agreed to cancel much of Laos' $1.7 billion debt owed in 2003, according to Chinese media reports. That has led to speculation that the satellite city development project could be repayment in kind for Beijing's generous bailout. Since the Asian financial crisis, China has provided millions of dollars in loans and financed the building, of among other things, the newly opened route from Boten on the Chinese border to Huay Xai on the Thai border. Chinese loans were also provided to help start up the Lao Telecom Company and Lao Asia Telecom, establish e-government projects and purchase two MA 60 turboprop airliners for Lao Aviation.

Some analysts contend that not everyone inside the ruling communist party is happy about the deal either. The government's highly secretive nature makes this almost impossible to verify, but it seems likely that those in the leadership who did not share in the spoils of China's largesse could be unhappy with the deal. According to one source close to the government, the deal upset many party cadres because they were out of the loop of the decision-making process and only found out about the new satellite city after it was publicly announced.

The average Lao, of course, has almost no outlet for protest. But the simmering discontent was large enough for the government to make its rare public explanation for its actions in both February and March. The issue remains sensitive, however, and many in Vientiane, both Lao and foreign workers, were reluctant to discuss the controversial development.

NGO workers have been told by officials not to refer to the project as "the Chinese city". Government spokesman Yong is more open about the development. "It is a real estate and industrial development project given to a Chinese concessionaire, nothing more." For Yong the issue is one of recognizing the reality of China's growing economic might. "It is basic. Some people are not ready to live with the new situation. We now have new players."

Brian McCartan is a Chiang Mai-based freelance journalist. He may be reached at brianpm@comcast.net