Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
Hội Luận Trong Ngoài: Đại Hội Nhà Báo Đảng CSVN Giáo Sư Trần Khuê, Việt Nam - Tiến Sĩ Âu Dương Thệ, Đức |
2005.08.20
Việt Hùng, phóng viên đài RFA
|
Giới Thiệu: Hội luận về Ðại Hội Nhà Báo Việt Nam lần thứ 82005.08.20Việt Hùng, phóng viên đài RFA 
Giáo sư Trần Khuê. Trong những ngày qua, giới thạo tin cả trong và ngoài nước đều quan tâm đến Ðại Hội Nhà Báo Việt Nam lần thứ 8 cho dù Ðại Hội đã kết thúc. Do đâu mà Ðại Hội Nhà Báo lần này lại được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Bộ Chính Trị. Sự hiện diện của Ðại tướng Lê Ðức Anh bên cạnh Tổng Bí Thư Nông Ðức Mạnh tại Ðại Hội cũng làm cho dư luận đặt nhiều dấu hỏi. Ðể làm rõ thêm vấn đề, chúng tôi mời quí vị theo dõi cuộc Hội Luận Trong - Ngoài do Việt Hùng điều hợp mà khách mời hôm nay là Giáo sư Trần Khuê từ Việt Nam và Tiến sĩ Âu Dương Thệ.
|
Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.
Việt Hùng: Thưa Giáo sư Trần Khuê và thưa Tiến sĩ Âu Dương Thệ, câu hỏi đầu tiên chúng tôi xin được đặt ra là thấy gì qua Đại hội 8, Đại hội nhà báo Việt Nam? Một cách tổng quát thì từ Việt Nam mời Giáo sư Trần Khuê .
GS Trần Khuê: Theo tôi được biết thì nó cũng chẳng khác gì nhiều lắm so với các Đại hội nhà báo lần trước. Vì rằng tất cả đề nghị là phải tăng cường sự lãnh đạo của đảng đối với báo chí, phải tuân theo những chỉ thị cuả báo chí.
Việt Hùng: Bốn tiêu chí mà Đại hội nhà báo lần thứ 8 đưa ra là "đòan kết, dân chủ, đổi mới và trí tuệ"...
GS Trần Khuê: Những tiêu chí tương tự như thế, có lúc nào người ta không đoàn kết đâu mà cứ phải hô hào đoàn kết. Khác ý kiến thì họ cho là làm rối loạn nội bộ, phá sự đoàn kết. Đoàn kết ở đây chỉ hiểu rằng một chiều thôi, tức là đừng ai phản đối ai cả, trên bảo thế nào thì dưới nghe như thế. Chuyện đoàn kết,nói chuyện dân chủ, nói chuyện đổi mới, nói chuyện trí tuệ tôi thấy tất cả chuyện đó thật ra cũng vẫn là rất hình thức. Thí dụ dân chủ chẳng hạn, dân chủ với ai? Với chỉ thị của Ban tư tưởng văn hóa trung ương, anh viết dưới lời chỉ huy của Ban tư tưởng văn hóa trung ương mà anh bảo dân chủ thì dân chủ ra làm sao?
Việt Hùng: Đại hội nhà báo đã đưa ra 9 điểm qui định về đạo đức của người làm báo mà trong đó điều 1 đã qui định rõ, chúng tôi xin được trích đọc lại: "Phải tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN dưới sự lãnh đạo của đảng CSVN". Thưa Tiến sĩ Âu Dương Thệ, với tư cách là chủ bút của tạp chí Dân Chủ và Phát Triển từ bên ngoài này, Tiến sĩ sẽ nói điều gì về điều này ạ?
TS Âu Dương Thệ: Đây là vấn đề quan trọng nhất. Vấn đề đặt ra là trong thực tế thì điều một là tiền đề cho 8 điều còn lại. Nếu điều một đúng thì tất cả các đều tiếp theo về qui định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam sẽ có giá trị. Thế nhưng khi qui định "tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN dưới sự lãnh đạo của đảng CSVN", thì câu hỏi chính đặt ra cho tất cả mọi người là, ai đang lãnh đạo đảng CSVN, và nhất là lãnh đạo như thế nào?
Trong thực tế họ đang bắt các nhà báo Việt Nam phải tuyệt đối trung thành với một vài người có thế lực nhất trong Bộ chính trị hoặc đang chỉ huy Bộ chính trị trong bóng tối. Chính nhiều cách mạng lão thành nồng cốt của chế độ như các ông Phạm Văn Xô, Mai Chí Thọ, Nguyễn Đức Tâm và những tướng lãnh đã từng sáng lập hoặc là có công xây dựng chế độ như là tướng Võ Nguyên Giáp, Chu Huy Mân, Nguyễn Nam Khánh v.v... Trong các thơ và tuyên bố gần đây họ đã nói thẳng nhóm cầm quyền hiện nay đang coi thường kỷ cương của đảng, ngồi xổm trên pháp luật. Người ta không thể hiểu được, không mường tượng được là trong thế kỷ thứ 21 này một đòi hỏi hoàn toàn sai lầm như thế lại được coi là tiêu chí của những người cầm bút ở Việt Nam.
Việt Hùng: Điểm số hai và điểm số ba tức là đạo đức của người làm báo là phải gắn bó với nhân dân, hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật. Bằng thực tế và kinh nghiệm của mình thưa Giáo sư Trần Khuê, qua vụ mới đây Giáo sư khởi kiện ký giả Như Phong và báo An Ninh Thế Giới, với cái nhìn của Giáo sư sau những qui định mà đại hội nhà báo đưa ra lần này, trên làng báo Việt Nam liệu có còn những bài báo tương tự đã xảy ra trong quá khứ nữa hay không ?
GS Trần Khuê: Tôi cho rằng nó vẫn có thể tiếp tục xảy ra nếu như những người vi phạm đạo đức nhà báo, những nhà báo vi phạm pháp luật, cơ quan chủ quản cơ quan ngôn luận mà vi phạm pháp luật mà không bị trừng trị đích đáng thì họ vẫn cứ vi phạm chứ. Cho nên những việc đó vẫn có thể xảy ra như thường, vì lúc bấy giờ họ vẫn nêu cớ là, đây là chúng tôi trung thành với đảng và chúng tôi luôn chấp hành những chỉ thị của những đồng chí lãnh đạo đảng. Tức là nếu giữa ý kiến của các đồng chí lãnh đạo đảng mà nó sai pháp luật, chống lại sự thật, chống lại pháp luật thì các nhà báo vẫn theo cái gì(?).
Việt Hùng: Trở lại Tiến sĩ Âu Dương Thệ, điều thứ 6 có ghi là "bảo vệ bí mật quốc gia, bảo vệ nguồn tin và giữ bí mật cho người cung cấp tin", Tiến sĩ hiểu điều này như thế nào ạ?
TS Âu Dương Thệ: Trước khi chúng tôi trả lời câu hỏi của ông thì chúng tôi muốn nói một cách vắn tắt là tôi rất hoàn toàn chia sẻ những bất bình rất chính đáng của Giáo sư Trần Khuê cũng như nhiều nhà dân chủ về những bức xúc mất tự do báo chí. Những người dân chủ ở ngoài nước sẽ ủng hộ cuộc tranh đấu của những người dân chủ ở trong nước.
Về câu hỏi của ông về vấn đề bảo vệ bí mật quốc gia thì chúng tôi thấy như thế này, trong bất cứ một nước nào cũng điều có việc phải bảo vệ bí mật quốc gia. Nhưng định nghĩa thế nào là bí mật quốc gia thì sự khác biệt rất căn bản giữa chế độ dân chủ đa nguyên và chế độ độc tài. Trong chế độ dân chủ đa nguyên thì chỉ có những vấn đề an ninh quốc phòng mới được coi là bí mật quốc gia. Trong lãnh vực này thì báo chí phải thận trọng khi đưa tin. Còn tất cả các lãnh vực khác trong nước dân chủ đa nguyên báo chí đều được quyền đưa tin, miễn là tin phải trung thực, ngay cả những tin liên quan đến người cầm đầu chính phủ như là tổng thống, thủ tướng. Thí dụ như ở Đức, trước đây vài năm báo chỉ đã khui vụ Thủ tướng Kohl đã có những phạm pháp trong việc quyên tiền cho đảng CU tức là đảng Dân Chủ Tôn Giáo. Kết quả là ông và đảng CU đã bị mất quyền trong cuộc bầu cử sau đó. Hay là việc Tổng thống Clinton khi còn tại chức cũng đã bị báo chí khui bê bối tình ái trong phòng tòa Bạch Ốc.
Trong những vụ việc như vậy thì báo chí khui, ở Đức hay ở Mỹ, Thủ tướng Kohl hay Tổng thống Clinton không thể mạo nhận đó là bí mật quốc gia để ngăn cấm báo chí. Vì luật pháp nước này đã ghi rõ là nếu các nhân viên chính phủ kể cả tổng thống hay thủ tướng nếu vi phạm pháp luật thì đều bị xét xử.
Nhưng ở Việt Nam thì lại hoàn toàn khác. Những gì cảm thấy nguy hại cho địa vị và quyền lợi của mình thì những người có quyền thế thường viện cớ "Bảo vệ bí mật quốc gia" để ngăn cấm báo chí không được đụng tới. Thí dụ cụ thể như là sau khi báo chí tố cáo một vài nhân vật dính líu đến vụ mafia Năm Cam vài năm trước thì ông Nguyễn Khoa Điềm đã dùng uy quyền Trưởng ban tư tưởng văn hóa trung ương cấm các báo tiếp tục với cái cớ là bí mật quốc gia. Chính việc này nhà báo Trần Đình Bá cũng đã nêu ra trong thơ mới đây gởi cho đại hội 8 Hội nhà báo. Còn bao nhiêu vụ tương tự khác như thơ của ông Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Nam Khánh gởi cho Bộ chính trị yêu cầu đem vụ ông Lê Đức Anh lộng quyền trong vụ Tổng cục 2 và vụ T4 cũng đều bị khoanh lại.
Việt Hùng: Thưa Giáo sư Trần Khuê, điều 6 trong qui định mới đây của hội nhà báo đưa ra nhắm tới điều gì ạ?
GS Trần Khuê: Tôi nhất trí với Tiến sĩ Âu Dương Thệ, nước Việt Nam ta bây giờ phải có sự khẳng định riêng cho rõ ràng rành mạch thế nào là bí mật quốc gia, còn chính cái đáng là bí mật quốc gia thì họ lại không coi là bí mật quốc gia. Như vậy tức là có một điều là người ta đánh tráo khái niệm hoặc người ta xuyên tạc các khái niệm để tùy tiện muốn buộc tội ai thì buộc. Một cách cụ thể là nó ảnh hưởng đến đặc quyền đặc lợi của họ thì coi là bí mật quốc gia và không được động đến. Còn những gì có hại cho nhân dân hay hại cho đất nước họ vẫn cứ nói, và họ không cho là bí mật quốc gia. Tôi nghĩ rằng họ đưa ra chỉ để dễ dàng bịt miệng những nhà báo trung thực, những nhà báo có lương tri.
Việt Hùng: Đại hội nhà báo Việt Nam lần thứ 8 vừa rồi thì theo ghi nhận đã được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo đảng và chính phủ qua bài phát biểu của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh.
TS Âu Dương Thệ: Vâng, đây là vấn đề chính nếu mà chúng ta theo dõi Đại hội 8 của Hội Nhà Báo vừa qua. Chúng tôi thấy điểm đáng ghi nhận ở đây tuy đã ghi rõ là các nhà báo phải tuyệt đối trung thành với nhóm có quyền lực nhất hiện nay. Nhưng nhóm này vẫn chưa yên tâm cho nên ông Nông Đức Mạnh đã phải thân hành tới Đại hội và ra chỉ thị trực tiếp cho các tổng biên tập các báo, đài trong nước. Ở trong diễn văn Đại hội ngày 13 tháng 8 ông Nông Đức Mạnh đã không úp mở cho mọi người biết là làm báo ở Việt Nam phải hiểu điều 1 trên đây trong việc viết bài, đưa tin. Thế rồi ông Nông Đức Mạnh còn nói rõ là phải thực hiện cái đó ra làm sao, chúng tôi xin trích một đoạn:
"Muốn thực hiện tốt sự lãnh đạo của đảng với báo chí phải nâng cao vai trò trách nhiệm của các cơ quan chủ quản. Quan điểm đảng lãnh đạo và nhà nước quản lý báo chí cần được mỗi nhà báo nhận thức sâu sắc, trở thành ý thức nghề nghiệp của mình. Mỗi cấp ủy đảng cần coi sự lãnh đạo báo chí là nhiệm vụ công tác quan trọng, biết khai thác xử dụng báo chí phục vụ đắc lực việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị." Đấy là nguyên văn lời của ông Nông Đức Mạnh.
Qua đó chúng ta thấy chủ trương của đảng, mà cụ thể nhất là của nhóm đang cầm quyền hiện nay như lời ông Nông Đức Mạnh là kiên quyết loại bỏ thông tin ảnh hưởng xấu đến đời sống văn hóa, chính trị, kinh tế của đất nước. Mà cụ thể theo ý này thì phải hiểu là cấm những thông tin về phê bình hay nói xấu mhóm cầm đầu.
Việt Hùng: Về phía mình từ Việt Nam, trước khi chấm dứt câu chuyện, câu hỏi cuối cùng chúng tôi xin được đặt ra với Giáo sư Trần Khuê là trong bối cảnh hiện nay tại sao Bộ chính trị lại phải có sự quan tâm đặc biệt nhiều đến mức độ như vậy đối với cả báo chí?
GS Trần Khuê: Tôi cho rằng việc người ta luôn luôn nói là phải tăng cường sự lãnh đạo của đảng, tăng cường đạo đức nghề nghiệp, rồi phải bảo vệ bí mật, các cấp ủy ở địa phương cũng phải chú ý đến báo chí... Tôi cho tất cả những cái đó nó đều xoay quanh một vấn đề tức là báo chí đừng có nói điều gì mà có hại đến đặc quyền đặc lợi hiện nay, đừng có nói điều gì trái với lãnh đạo. Có những gì không được phép nói là không được nói. Đấy là ngay trong bộ phận báo chí quốc doanh mà đã chặt chẽ như thế, thế còn ở ngoài quốc doanh thì nói cái gì? Không nói được cái gì hết, mà nói ra thì người ta hành, người ta làm tội. Chỗ này Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, những người lãnh đạo của đảng và nhà nước, đặc biệt HộI Nhà Báo hiểu rằng việc này là những việc làm hết sức phi đạo đức tại vì nó không tôn trọng sự thật và nó không bảo vệ lợi ích của nhân dân.
TS Âu Dương Thệ: Chúng tôi xin bổ túc một số ý kiến với Giáo sư Trần Khuê về câu hỏi rất quan trọng này. Chúng tôi thấy rằng sở dĩ họ phải ra tay vào thời điểm này vì trong thời gian gần đây ngày càng có nhiều ký giả và một số tờ báo đã dám viết những bài báo tố cáo, đôi khi còn nêu đích danh một số người có quyền lực đã tham nhũng lộng quyền. Không những thế, những kiến nghị, thư ngỏ hay tham luận của các cách mạng lão thành, các chuyên viên cao cấp trong nhiều hội nghị thì đã được phân phát qua các mạng điện tử. Việc phổ biến rộng rãi những tài liệu tố cáo đích danh một số người đang lợi dụng quyền lực làm giàu bất chính.
Nhất là chính do áp lực cuả dư luận trong và ngoài đảng lên Hội nghị trung ương 12 vào đầu tháng 7 vừa qua, nhóm này đã chẳng đặng đừng phải thành lập một ban gọi là Ban đặc trách công tác xử lý vụ án 6 Sứ, T4, Tổng cục 2, Bộ quốc phòng do Lê Đức Anh chủ trương với sự hậu thuẩn của Đỗ Mười.
Chính vì thế nhóm này đã thấy rõ đây là một nguy cơ trước mắt thành thử họ thấy phải ra tay hành động trước khi quá muộn. Vì thế không thấy làm lạ sự xuất hiện của Lê Đức Anh bên cạnh Nông Đức Mạnh trong đại hội 8 của Hội nhà báo Việt Nam mặc dầu Lê Đức Anh từ lâu không còn giữ chức vụ gì. Sự có mặt của ông Lê Đức Anh bên cạnh ông Nông Đức Mạnh trong Đại hội 8 của Hội nhà báo không phải là sự tình cờ mà là một sự tính toán của Lê Đức Anh và Đỗ Mười. Với sự hiện diện của Lê Đức Anh họ muốn đánh tiếng cho dư luận biết là trước sau họ vẫn nắm quyền kiểm soát mọi sinh hoạt của đảng. Điều này lại càng thấy rõ nhóm Lê Đức Anh đang tìm cách ép ông Nông Đức Mạnh để vô hiệu hóa quyết định của Hội nghị trung ương 12 điều tra về những tội phạm của mình!
Việt Hùng: Vừa rồi là "Thấy gì qua Đại hội 8 của Hội nhà báo Việt Nam" với cái nhìn từ bên trong và bên ngoài qua cuộc hội luận giữa Giáo sư Trần Khuê từ Việt Nam với Tiến sĩ Âu Dương Thệ từ Cộng hòa liên bang Đức.