- PV: Sau thời gian kiểm tra việc thi hành Luật Đất đai ở một số địa phương trên cả nước, ông đánh giá như thế nào?

- Ông ĐẶNG HÙNG VÕ: Qua đợt kiểm tra này, nhìn chung việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, các tỉnh chỉ mới ban hành xong bảng giá đất, văn bản quy định bồi thường hỗ trợ tái định cư trong điều kiện từng địa phương, còn 2 loại văn bản cần thiết nữa, rất ít địa phương thực hiện được, gồm: hạn mức công nhận đất ở; quy định trình tự các thủ tục hành chính ở địa phương (các địa phương ban hành).

Hiện hệ thống tổ chức của các cơ quan quản lý phục vụ thực hiện Luật Đất đai các tỉnh thành đã hoàn thành, 90% số tỉnh đã có Phòng Tài nguyên - Môi trường ở các huyện. Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất ở cấp tỉnh nói chung hoặc đã có quyết định, hoặc có phương án nhưng đang chờ quyết định của UBND tỉnh. Văn phòng Đăng ký sử dụng đất cấp huyện, theo luật là không bắt buộc nhưng cũng phải có, nhiều nơi do yêu cầu thực tiễn đã thành lập được khá nhiều, như: ở Bà Rịa-Vũng Tàu tất cả các huyện đều có, Đồng Nai đạt 2/3 số huyện...

Nói chung, tùy thuộc mức độ phát triển của quỹ đất, độ khai thác quỹ đất càng nhiều thì số văn phòng cấp huyện càng lớn. Một điểm nữa là tổ chức phát triển quỹ đất, một hình thức tổ chức mới cần được chú ý để giải quyết vấn đề bồi thường hỗ trợ cho tái định cư. Khoảng 80% số tỉnh đã có, nhưng điều quan trọng là hình thức hoạt động, chức năng, nhiệm vụ khác nhau. Có nơi ghép giữa chức năng giữ quỹ đất cho nhà nước với chức năng đầu tư phát triển hạ tầng (kinh doanh quỹ đất), hai cái này nếu nhập lại một sẽ trở thành công ty độc quyền về quỹ đất. Từ đây, đã nẩy sinh nhiều nhập nhằng trong quá trình thi hành Luật Đất đai tại các địa phương nên cần phải tách riêng ra.

- Xin ông cho biết tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ) hiện nay?

- Tiến độ cấp giấy chứng nhận QSDĐ hiện nay còn chậm. Có 6 tỉnh hoàn thành, 8 tỉnh đạt 70%-80%, ngoài ra có một số tỉnh còn chậm. Trong năm 2005, phải cố gắng làm sao để đẩy mặt bằng 70%-80% số tỉnh hoàn thành cấp giấy chứng nhận QSDĐ, còn lại để vào nửa đầu năm 2006 sẽ hoàn thành tiếp. Kế hoạch quy hoạch sử dụng đất là công cụ rất cần cho việc quản lý đất đai.

Đây chính là công cụ rất quan trọng để chúng ta giám sát việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất thậm chí việc sử dụng tốt các vị trí dự án liên quan đến việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Chuyện này làm tốt thì tất cả mọi việc sẽ đi vào nề nếp. Hiện có 11 tỉnh trên toàn quốc đã hoàn thành kế hoạch sử dụng đất của các cấp tỉnh, huyện, xã; gần 50% tỉnh hoàn thành ở cấp huyện; số tỉnh còn lại cấp huyện, cấp xã chưa có.

- Vấn đề nổi cộm nhất trong quá trình kiểm tra thực hiện Luật Đất đai là gì, thưa ông?

- Việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư là điểm nóng, được dân quan tâm nhất hiện nay. Qua quá trình kiểm tra, nhiều tỉnh có 300-500 ý kiến khiếu kiện của dân, trong đó có 80% khiếu kiện tập trung ở việc bồi thường hỗ trợ tái định cư chưa thỏa đáng, nhiều nơi áp giá đền bù quá thấp... Có nhiều trường hợp không công bằng như: trong cùng một dự án, trong cùng một vị trí, địa điểm, diện tích đất như nhau nhưng hai trường hợp lại được đền bù giải tỏa khác nhau. Trường hợp không công bằng là nguyên nhân phát sinh người dân khiếu kiện.

Quá trình thực hiện tái định cư có rất nhiều nơi chưa hình thành khu tái định cư đã cho triển khai dự án, bắt dân bàn giao mặt bằng. Trường hợp này, người dân có người được nhận tiền thuê chỗ ở, có những người thì được ở chỗ ở tạm, nhiều người tự lo liệu chỗ ở. Trong khi Nghị quyết TƯ nói rất rõ: Khu tái định cư phải được xử lý tập trung, phải có điều kiện tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ.

Địa phương nào cũng cố gắng giải quyết khiếu nại tố cáo, nhưng càng ngày khiếu nại tố cáo của người dân càng tăng. Bức tranh về giải quyết khiếu nại tố cáo hiện nay thể hiện: Các điểm tiếp dân chưa hướng dẫn cho dân cụ thể, giải thích cho dân chưa tốt... làm cho người dân bị đùn đẩy. Trách nhiệm của nơi tiếp dân là giúp dân hiểu được thông tin. Trong giải quyết của các cấp còn có những trường hợp chưa giải quyết thỏa đáng, một vài nơi đã xảy ra tình trạng o ép dân, thiên về tính chủ quan trong giải quyết, chứ không tôn trọng tính khách quan của pháp luật.

Việc kiểm kê đất đai của Bộ Tài nguyên - Môi trường năm 2005 là động tác rất quan trọng, bởi theo ý của Quốc hội muốn “Một lần chúng ta nói thật với nhau về quỹ đất”. Đất nó như thế nào thì nói như thế chứ đừng vì trước đây số liệu đã như thế này thì số liệu mới phải na ná như số liệu cũ. Diện tích tự nhiên cũng nói thật với nhau, các loại đất cũng nói thật với nhau. Các loại đất quản lý theo ngành, các hình thức sử dụng đất... báo cáo trung thực với Chính phủ để Chính phủ báo cáo Quốc hội. Đến hết tháng 8-2005, có thể phân tích được số liệu trên cả nước.

Theo SGGP