Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
"Quyền" và "hạn" của Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường |
09:32' 22/09/2005 (GMT+7) VietNamNet
(VietNamNet) - Bộ trưởng sẽ bị đánh giá thấp về năng lực nếu tình hình của ngành có vấn đề. Nhưng liệu Bộ trưởng đã đủ quyền hành để thực hiện những định hướng của mình chưa?
Đây là một trong nhiều nội dung quan trọng trong cuộc đối thoại trực tuyến giữa Bộ trưởng Tài nguyên - Môi trường (TN - MT) tại toà soạn VietNamNet hôm 19/9. Quý vị có thể theo dõi toàn bộ cuộc bàn tròn tại đây.
...Nghị định hướng dẫn và nhiều người thực hiện có vấn đề
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Qua nhiều câu hỏi của bạn đọc, càng thấy rõ những gì liên quan đến đất đai luôn là vấn đề nóng bỏng, bức xúc của người dân. Theo Bộ trưởng, có tình trạng đó là do đâu?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Trước hết, cần xem lại lãnh đạo việc chỉ đạo thi hành Luật đất đai. Những nơi có sự chỉ đạo tốt thì tình hình chuyển biến tốt. Như Hà Tây chẳng hạn, nhờ sự chỉ đạo TƯ và tập trung xử lý quyết liệt của địa phương, trong đợt kiểm tra vừa qua, Hà Tây không còn là điểm nóng.
- Thứ hai, việc hiểu về pháp luật đất đai chưa được thấu đáo, còn nhiều mặt chưa thống nhất. Ví dụ: Hiểu rằng Muốn có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phải có quy hoạch đầu tư, hay với những dự án xây dựng nhà chung cư thì nhà đầu tư phải đi đến từng hộ dân để thương lượng chuyện giải tỏa, đền bù là hiểu không đúng....
Phải thừa nhận rằng, Luật đất đai thì không có vấn đề, nhưng các nghị định thi hành - kể cả Nghị định 181 do Bộ Tài nguyên Môi trường (TNMT) đề xuất, hay 3 nghị định của Bộ Tài chính đang trình Chính phủ để ban hành - có những điểm phải sửa. Có điểm do nghiên cứu chưa kỹ, có điểm do hướng dẫn chưa rõ ràng. Và chúng tôi sẽ sửa. Cũng phải tiếp tục tuyên truyền để có nhận thức tốt hơn.
Còn 1 nguyên nhân thứ 3 nằm ở việc tổ chức bộ máy thực hiện công tác quản lý đất đai.
Đất đai rất màu mỡ, là miếng mồi ngon nên nhiều người dòm ngó, canh giữ là việc rất mệt. Nếu người canh giữ lại xâm phạm vào miếng mồi đó thì không còn quản lý ai được nữa. Vì thế, xây dựng tổ chức bộ máy thật mạnh với những người công tâm, trong sáng thì mới làm được tốt. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là việc quá đơn giản, nhưng vẽ ra nhiều thứ, hẹn đi hẹn lại là do con người. Chúng ta đã cải cách thủ tục hành chính nhiều, nhưng nếu con người không được cải cách để toàn tâm toàn ý phục vụ dân thì vẫn còn nhiều phiền hà.
Tất nhiên, Chủ tịch tỉnh có quyền xử lý cán bộ cấp tỉnh, và yêu cầu chủ tịch huyện xem xét cán bộ quản lý của huyện chứ. Bộ trưởng Bộ TN &MT cũng có quyền yêu cầu chủ tịch UBND tỉnh xem xét tư cách giám đốc Sở.
"Bộ chỉ có quyền đề nghị xem lại tư cách của giám đốc Sở"
BT Nguyễn Anh Tuấn: Vậy phải làm sao để có những con người toàn tâm, toàn ý phục vụ dân? Phải chăng cần chế tài kiểm soát đủ mạnh và cũng phải có chính sách phù hợp để họ không bị hoàn cảnh không đủ sống đưa đẩy?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Đúng là phải xử lý vấn đề tiền lương. Tiền lương thấp thế này không khuyến khích cán bộ công chức chuyên tâm lo lắng với công việc. Nhưng nói cán bộ tham nhũng là do tiền lương thấp thì không đúng, vì có những cán bộ thật sự chuyên lo công việc dù rất khó khăn, về hưu chẳng có gì vẫn vui lòng. Ngược lại, có những người đầy đủ vật chất vẫn tiếp tục tham nhũng.
Còn chế tài phải rõ ràng. Chính phủ đã thông qua điều 175 của nghị định 181, quy định những hành vi nào là vi phạm trong thực hiện thủ tục hành chính, và ứng với từng hành vi là hình thức xử lý. Ví dụ: Nếu người ta có đủ hồ sơ đưa lên rồi, nhưng anh không chấp nhận thì dứt khoát phải kỷ luật. Hoặc giấy tờ người ta đưa lên chưa đầy đủ thì hướng dẫn một lần, khi đầy đủ rồi phải chấp nhận, nếu vẫn làm khó dễ thì rõ ràng phải kỷ luật.
Chế tài đã quy định rõ ràng, nhưng vấn đề là ai thực hiện các chế tài đó. Đi kiểm tra đợt vừa rồi, tôi chưa nghe báo cáo vụ nào về việc cán bộ làm sai, gây phiền hà cho dân mà bị xử lý theo điều 175 của nghị định 181 cả. Là người quản lý đất đai, tôi hết sức buồn phiền vì điều này. Nếu anh em bên dưới như thế, dù mình có hò hét ở trên thì cũng khó có chuyển biến.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Vậy để giải quyết tồn đọng, có cần cơ chế nào để phối hợp giữa Bộ với địa phương không? Hiện nay, các Sở địa chính và UBND tỉnh có quyền quyết định rất lớn. Bộ quyết định về chính sách, nhưng có quyền can thiệp việc thực hiện không? Như có thể cách chức hay xử lý giám đốc Sở không?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Đất đai đã được phân cấp nên mọi hoạt động thuộc phạm vi của địa phương thì đã có chính quyền nơi đó triển khai.
Cũng không nên đặt vấn đề là phải quản lý theo ngành dọc thì mới có hiệu quả. Vấn đề là trách nhiệm quản lý ở địa phương như thế nào. Còn nếu bộ máy bên dưới không chuyển động hay có tiêu cực thì không thể thành công.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Hiện Bộ trưởng đã đặt vấn đề với chủ tịch tỉnh nào về giám đốc Sở của họ chưa?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Đợt kiểm tra vừa rồi của chúng tôi chính là để đánh giá việc này. Không chỉ với giám đốc Sở, tỉnh nào yếu kém trong công tác quản lý đất đai thì chúng tôi còn kiến nghị lên Thủ tướng để nhắc nhở các tỉnh đó nữa. Tất nhiên mình chỉ có quyền đề nghị thôi, còn giải quyết là việc của họ.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Vậy nếu đề nghị không được giải quyết thì Bộ trưởng có công khai ý kiến của mình trước công luận không? Hay vẫn chỉ gửi ý kiến xuống Ủy ban tỉnh?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Nếu cần thiết thì sẽ công khai. Nhưng nói chung các đề nghị của Bộ thì anh em ở dưới cũng xem xét đấy. Cũng phải xem Bộ có đánh giá chính xác không nữa? Đó mới là điều quan trọng.
"Quyền" và "hạn" ...?
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Thường Bộ trưởng sẽ bị chất vấn, bị chê trách, bị đánh giá thấp về năng lực nếu tình hình của ngành có vấn đề. Nhưng với cương vị Bộ trưởng, cơ chế của ta có cho ông đủ quyền hành để lãnh đạo Bộ, để thực hiện những định hướng của mình chưa?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Quyền đó phải được Nhà nước giao, chứ không phải do mình tự lập ra. Như Bộ trưởng TN & MT hiện nay quản lý 6 lĩnh vực thì có những trách nhiệm quan trọng là:
- Chịu trách nhiệm về cơ chế chính sách. Dù Quốc hội (QH) ban hành đi nữa mà không phù hợp thực tế thì tôi vẫn phải chịu trách nhiệm, vì tôi đã không trình để QH quyết, hoặc chưa nói hết lẽ để QH quyết định đúng...
Nhưng cũng cần phân biệt rõ về chính sách, không phải cứ dính dáng đến đất đai là Bộ TN &MT. Như thế sẽ không đúng với pháp luật. Như những vấn đề tài chính, quy định về giá đất, thu tiền sử dụng đất, thuế đất, bồi thường giải phóng mặt bằng là thuộc Bộ Tài chính, chứ không thuộc Bộ TNMT. Bộ TNMT quản lý vấn đề quy hoạch sử dụng đất, thu hồi hay chuyển quản lý sử dụng đất, hay quản lý hồ sơ địa chính.
- Chịu trách nhiệm kiểm tra, thanh tra việc thi hành chính sách pháp luật. Thời gian qua mình làm yếu điều này. Chúng ta nghĩ rằng cứ ban hành pháp luật rồi thì... cứ thế mà làm. Nhưng điều quan trọng là họ làm như thế nào? Vấn đề kiểm tra đã được nói nhiều lần trong nhiều văn bản của Chính phủ, nhưng chưa thực hiện tốt.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Vậy Bộ trưởng còn cần quyền hạn gì khác, như quyền được tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm nhân sự dưới quyền chẳng hạn. Tự Bộ trưởng đánh giá mình đã đủ quyền hạn để làm tốt công việc chưa?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Hiện nay trừ việc bổ nhiệm thứ trưởng phải theo quy trình, có sự phân cấp quản lý cán bộ của Đảng và của nhà nước nên Bộ trưởng chỉ có quyền đề xuất việc bổ nhiệm, khen thưởng hoặc kỷ luật đối với thứ trưởng, còn quyết định là của cấp trên. Theo tôi bộ trưởng cũng không nên có quyền quyết định đối với chức danh đó.
Còn lại mọi nhân sự thuộc phạm vi quản lý của Bộ (vụ trưởng, cục trưởng, giám đốc trung tâm) là do tôi toàn quyền bổ nhiệm, cách chức. Mặc dù trong quy chế có nói là ban cán sự phải họp, xem xét tập thể và Bộ trưởng quyết định, nhưng từ ngày tôi về làm Bộ trưởng thì không có gì khác giữa ban cán sự và Bộ trưởng cả, luôn có sự thống nhất, dù số lượng cán bộ phải đề bạt cất nhắc cũng rất nhiều.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Có một bạn đọc vừa gửi câu hỏi đến như thế này: Bộ phải đối mặt với việc hoạch định chính sách liên quan đến chuyên ngành cũng như toàn bộ những vấn đề phát sinh từ thực tiễn hàng ngày: Liệu Bộ trưởng có được toàn quyền quyết định mọi việc không? Hay phải qua cấp nào khác?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Chính sách pháp luật đã có quy định rồi. Luật thì do QH ban hành, pháp lệnh thì do ủy ban thường vụ QH ban hành, Nghị định thì của Chính phủ. Còn Bộ trưởng bộ TN &MT cũng như các Bộ khác thì có quyền ban hành quyết định và chỉ thị.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng chúng ta cần phải phản ứng nhanh, thích hợp với các diễn biến của thị trường bằng những chính sách, chỉ thị, quyết sách nhanh. Tôi xin đọc nguyên văn vế sau của câu hỏi đó của bạn đọc là: "Liệu Chính phủ có nên giao cho các Bộ trưởng trực tiếp, thay mặt Thủ tướng quyết định thẳng những chính sách thuộc chuyên ngành của mình không?"
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Tôi cho là không nên. Vấn đề chính sách, pháp luật động đến toàn xã hội. Bộ là cơ quản của chính phủ quản lý ngành - lĩnh vực ấy, nên có quyền "tư lệnh" - như cách nói của các đại biểu QH - nhưng không nên giao toàn quyền. Bộ chỉ nên làm những việc mà QH hay Chính phủ đã giao. Bộ trưởng luôn có quyền đề xuất với Chính phủ và QH, đó là quyền rất rộng đấy, vì phần lớn đề nghị được chấp nhận.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng giả sử được quyền quyết định ngay thì có nhanh hơn không? Muốn lên đến cấp Thủ tướng thì còn nhiều cơ quan tham mưu cho ý kiến. Như thế, liệu hành chính của chúng ta có bị chồng chéo, cồng kềnh không? Nhiều thư của bạn đọc gửi về toà soạn đã đề cập thẳng như thế. Bộ trưởng thấy thế nào?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Cái gì cũng có mặt thuận và mặt nghịch. Làm như anh nói thì nhanh nên thuận lợi cho công tác quản lý, nhưng nếu quyết định đề ra không chính xác thì sẽ ảnh hưởng toàn xã hội, sẽ rất gay go.
Pháp luật như hiện nay là được rồi. Theo tôi, QH nên dần dần bỏ luật khung mà phải quy định chi tiết để luật ban hành là có hiệu lực thi hành ngay, không phải chờ hướng dẫn hay quy định của Chính phủ nữa. Như thế mới là Nhà nước pháp quyền, mới thể hiện được ý chí của dân trong hoạt động chính của QH là ban hành luật.
"Tôi không phải là Đông Ki sôt"
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Trong suốt thời gian làm việc vừa qua, Bộ trưởng có những day dứt, bức xúc gì không? Có việc gì Bộ trưởng muốn làm mà chưa làm được hay không?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Cũng có đấy. Với Bộ của tôi mà thấy mọi việc đã tròn trịa, trọn vẹn rồi thì không thể được. Cũng có những dự định muốn làm nhưng vì lý do này khác chưa làm được
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Bộ trưởng có thể lấy ví dụ cụ thể được không?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Tôi muốn tất cả cán bộ trong ngành tôi quản lý đều phải nghiêm chỉnh, đừng hành dân. Dân kêu ca thì bộ trưởng có vui gì, dù cán bộ đó không thuộc quyền quản lý trực tiếp của mình. Rồi tôi muốn các thủ tục đơn giản hơn đỡ làm phiền cho dân.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Bộ trưởng có nghĩ mình sẽ còn tiếp tục đấu tranh với điều này?
- Có, chừng nào tôi còn là Bộ trưởng
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Vậy ông có nghĩ mình như một Đôngkisôt đánh cối xay gió không?
Bộ trưởng Mai Ái Trực: Không, nếu nghĩ như thế tôi đã không làm. Bao giờ cái thiện cũng thắng cái ác, cái chính nghĩa thắng cái phi nghĩa. Quy luật muôn đời như thế mà. Mình cứ làm, đừng nghĩ mình là cái gì ghê gớm, cũng đừng nghĩ mình chỉ là hạt cát trong sa mạc. Phải thấy là khó lắm nhưng cố hết sức thì thôi.