Đối Thoại          Website: Doi-Thoai.com         Email: toasoandoithoai@yahoo.com

Phạm Hùng Vỹ

Đối Thoại Với Bộ Trưởng

Là Bộ Trưởng bận rộn nhất và nổi bật nhất kể từ khi ông nhận trách nhiệm đứng đầu ngành Giáo Dục Việt Nam.Ông đã phản ứng rất nhanh trước tiêu cực trong ngành, ông đã thể hiện tâm huyết và năng lực để mọi người có thể đặt Kỳ Vọng vào ông.Ông là Nguyễn Thiện Nhân! Nhưng, còn rất nhiều công việc đang chờ ông phía trước, hi vọng, ông có thể hoàn thành phần nào những Kỳ Vọng mà nhân dân giao phó.
Nếu có 1 cuộc bầu chọn: Bộ trưởng nào phản ứng nhanh nhất? Thì bộ trưởng Bộ Giáo Dục sẽ là người chiến thắng.Đáng tiếc, chiến thắng đó lại chỉ ra những "lỗi hệ thống" đã - đang và sẽ tồn tại trong ngành Giáo Dục cũng như hệ thống Công quyền ở Việt Nam.
Tại sao, có đầy đủ các cấp từ Sở giáo dục ở địa phương đến các Cục - Vụ ở Bộ, rồi các thứ trưởng mà bộ trưởng vẫn trở thành "113 - phản ứng nhanh -" với tiêu cực?Chẳng nhẽ, sở và bộ không có hệ thống giám sát nội bộ để tự phát hiện và xử lý sai phạm hay sao?Hay hệ thống đó tồn tại, tạo ra chức vị và quyền hạn của nhiều người nhưng nó đã bị chính chức vị và quyền hạn đó vô hiệu hóa?
Để trả lời những câu hỏi trên, chắc bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân hay bất kỳ bộ trưởng nào trong chính phủ Việt Nam hiện nay cũng bó tay mà thôi.
Bó tay?
Xin được nhắc lại: Bó tay!
Nhưng chúng ta có thể thay đổi hiện trạng đáng buồn trên nếu chúng ta thực sự triệt để.Mà việc đầu tiên là xác lập Triết Lý giáo dục Việt Nam là gì?
Từ trước đến nay, giáo dục Việt Nam vẫn mong muốn: Đào tạo con người Toàn Diện nhưng lại không xác lập được tiêu chí đánh giá Toàn Diện là gì?Và ngay cả mục tiêu "Đào tạo con người Toàn Diện" cũng không được thừa nhận Công Khai là Triết Lý giáo dục Việt Nam.Do đó, xác lập 1 triết lý để bắt đầu những thay đổi toàn diện là công việc phải làm ngay, hoặc bây giờ để giáo dục tiến kịp nhịp độ phát triển của đất nước hoặc không bao giờ, để giáo dục "tiếp sức" cho nghèo nàn và lạc hậu.
Nói thì đơn giản vậy, nhưng để xác lập triết lý giáo dục đâu phải dễ.Chỉ đơn cử chuyện cải tiến - cải lùi giáo dục đã chẳng đi đến đâu khiến vai trò chủ động của bộ giáo dục ngày càng "biến mất".Vậy bộ giáo dục có thể sử dụng Đối Thoại với Nhân Dân không?
Giáo dục là sản phẩm mà đầu vào và đầu ra của nó chịu tác động và tác động đến toàn xã hội.Nên để thay đổi hoặc nhận được sự ủng hộ của toàn xã hội thi Đối Thoại với Nhân Dân là con đường hiệu quả nhất, đặc biệt khi bộ trưởng bộ giáo dục đang có chỉ số tín nhiệm cao của Nhân Dân.
Thông qua Đối Thoại, bộ giáo dục có thể Lắng Nghe được Tâm tư - nguyện vọng - sở thích của Thanh - thiếu niên Việt Nam ( đầu vào của giáo dục) cũng như mong mỏi - nhu cầu của Phụ Huynh, người sử dụng lao động ( đầu ra của giáo dục).Không chỉ có vậy, ngành Giáo dục có thể chủ động sử dụng kết quả Đối Thoại để Tái Cấu Trúc Hệ thống đào tạo, biến Giáo dục là 1 ngành Kinh tế Mở thu hút đầu tư của xã hội và nước ngoài.
Chẳng nhẽ, cả 1 hệ thống như ngành giáo dục, với nhiều giáo sư - tiến sỹ không thể đề xuất giải pháp cho ngành hay sao, không thể đề ra triết lý giáo dục hay sao? Những người nghi ngờ hiệu quả của phương án "Lựa chọn của Nhân Dân" có thể phản biện như vậy.Nhưng, xin nhắc lại rằng, nếu có thể làm được thì đã làm từ lâu rồI và không đến lỗi "đụng đến đâu là tiêu cực đến đó" như hiện nay.Còn làm thế nào để Đối Thoại toàn dân ư?Đơn giản lắm! Không tốn kém và quan liêu như cách làm hiện nay là tổ chức hội thảo - hội nghị hoặc những đề án tốn hàng nghìn tỷ của ngân sách mà chẳng đi đâu về đâu.
Xin hãy Internet hoá quan hệ giữa: Cơ quan công quyền và người dân, chỉ với 1 việc làm nhỏ là: Công Khai thư điện tử của các quan chức có liên quan của bộ để người dân có thể thông tin - đề xuất - phản biện với bộ thông qua những người có trách nhiệm này.
Trong đó, quan trọng nhất là, xác lập rõ phạm vi nhận - tổng hợp - trả lời thông tin của từng bộ phận và cá nhân trong bộ, nói cách khác là Công Khai chính sách về tiếp nhận, qui trình sử lý và trả lời thông tin ở bộ.Những việc này, không tốn kém, cũng không phải thành lập thêm bộ phận, tuyển thêm nhân sự, vậy có đáng để tiến hành không?
Không chỉ Internet hoá quan hệ giữa bộ và người dân, đã đến lúc Đưa môn học Kỹ năng khai thác và xử lý thông tin trên Internet vào hệ thống đào tạo ở Việt Nam.Chuyện này, cũng không cần họp nên hop xuống hay xin chỉ đạo từ bộ chính trị đâu, mà hãy để chính Nhân Dân lựa chọn thông qua Đối Thoại.Nếu tỷ lệ ủng hộ quá ván ( trên 50%) sẽ không có gì thuyết phục hơn lựa chọn của Nhân Dân.Vì, chúng ta đã thừa nhận Thông Tin là sức bật duy nhất để rút ngắn khoảng cách giữa Việt Nam với thế giới.Việt Nam sẽ cạnh tranh bằng Nguồn nhân lực khi hội nhập toàn cầu chứ không thể cạnh tranh bằng: Nông sản hay công nghiệp Khai khoáng, chế biến.Vậy, nguồn nhân lực của chúng ta cần cập nhập và thích ứng với trí thức mới nhất của thời đại chứ không thế chờ đợi ý kiến hay nghị quyết nào đó.
Nhưng sẽ ra sao, nếu kết quả Đối Thoại từ Nhân Dân lại thừa nhận, hệ thống đào tạo cần mở cửa để thu hút đầu tư của khu vực Tư Nhân và đầu tư nước ngoài? Vì để làm được chuyện đó, buộc các chuẩn mực giáo dục và quản lý phải thay đổi để thích ứng.
Cụ thể là:
Sẽ phải chấm dứt nội dung về Tư Tưởng - quân sự trong chương trình giáo dục hiện nay!Đây thực sự là "thành trì" mà tư duy cũ cho rằng "không thể thay đổi".Xin khẳng định lại rằng, chẳng có gì là bất biến, hoặc thay đổi để phát triển hoặc ôm lấy hệ tư tưởng mà nghèo đói.Có 1 sự thật là, ngành giáo dục đang lãng phí thời gian - tiền của và nhân lực cho nội dung này.Ai đã nhận lỗi với Nhân Dân về chuyện này không?Vì chính sự lãng phí này đã đưa đất nước đến nghèo nàn và lạc hậu.
Tiếp đó, là việc lành mạnh hoá Người thầy trong ngành giáo dục.Do yếu tố lịch sử và những sai lầm về chiến lược mà trong ngành giáo dục đã dung dưỡng nhiều Người thầy yếu kém về chuyên môn và đạo đức, cùng 1 đội ngũ ăn theo trong ngành ( xin được nhắc lại rằng, đội ngũ ăn theo này rất nhiều và là sợi dây để tiêu cực ở ngành giáo dục ngày càng khủng khiếp).Trước đòi hỏi, của cuộc sống và chất lượng đào tạo, phải chấp nhận "đại phẫu" đội ngũ người thầy, cần loại khỏi ngành 30% người thầy yếu kém về chuyên môn và đạo đức, 30% nhân viên và quản lý thừa và yếu.Đề bồi đắp đòi hỏi về đào tạo khi cắt giảm nguồn nhân lực vừa yếu vừa thừa này, chúng ta cần đa dạng hoá phương thức đào tạo: Đào tạo trực tuyến, đào tạo phi công lập
Sau đòi hỏi lành mạnh người thầy, là cuộc cách mạng về hệ thống quản lý ngành giáo dục.Bất cứ lĩnh vực nào cũng cần có thương hiệu, giáo dục cũng không ngoài qui luật đó!
Để giáo dục có thương hiệu, đòi hỏi những nhà quản lý giáo dục mới, những người không chỉ thuần túy về chuyên môn ngành, do đó phải chấp nhận Tuyển dụng vào các chức danh quản lý cao cấp tại các cơ sở đào tạo công lập, các cơ quan quản lý giáo dục.
Đó là con đường duy nhất để bổ sung 1 nguồn lực mới mẻ về tư duy và chuyên nghiệp về cách làm.
Khi đã thực sự đổi thay về cách thức tiếp cận với những vấn để nhạy cảm của ngành giáo dục như vậy, thì hệ thống giám sát nội bộ của ngành sẽ được "tái cấu trúc" lành mạnh và thực chất hơn.Trách nhiệm - quyền lợi của từng cá nhân, tập thể sẽ rõ rằng hơn.Từ đó, ngành giáo dục mới có thể "nhập khẩu" vốn - công nghệ - quản lý quốc tế, quá trình này nhanh hay chậm phụ thuộc vào sự tham gia tích cực hay thờ ở của người dân vào Đối Thoại.Chính đối thoại đã giúp ngành giáo dục biết "đúng bệnh" và cả giải pháp để chữa bệnh.Vậy, có phải chờ xin ý kiến hay không, xin bộ trưởng hãy Đối Thoại với Nhân Dân theo cách Nhân Dân mong muốn nhất.

Phạm Hùng Vỹ