Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
Thế nào là một nền dân chủ? |
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/worldnews/story/2006/09/060926_democracies.shtml
|
|
|
|
Thủ tướng Tony Blair và Bộ trưởng Tài chính Gordon Brown |
Có bốn chuyện đang diễn ra trên thế giới tưởng chẳng liên quan gì đến nhau nhưng lại cùng đặt ra câu hỏi: -Thế nào là một nền dân chủ?
Đó là bất ổn tại Hungary, khủng hoảng chính phủ ở Balan, đại hội đảng cầm quyền tại Anh và cuộc đảo chính quân sự ở Thái Lan.
Như các báo International Herald Tribune, Korea Times và Bangkok Post cùng viết, câu chuyện ở Bangkok đặt ra vấn đề: -Dân chủ Thái Lan bị đe dọa hay các tướng lĩnh Thái đảo chính chính là để bảo vệ nền dân chủ?
Đảo chính quân sự “để bảo vệ dân chủ” thì quả là tạo một tiền lệ khó khăn cho tương lai.
Dân chủ hàm ý chính quyền nằm trong tay các chính trị gia dân sự và sự chọn lựa của cử tri được thông qua lá phiếu, không phải "Chính quyền từ họng súng".
Còn tại Anh, vấn đề mà Bộ trưởng Tài chính Gordon Brown gặp phải trong cố gắng lên thay ông Tony Blair làm Thủ tướng tương lai không phải vì ông Brown không có tài.
Ông rất thông minh và giỏi giang trong việc điều hành suốt gần 10 năm qua kinh tế Anh, nền kinh tế lớn thứ nhì ở châu Âu.
Nhưng có những cử tri nói rằng họ thấy ông không có gì mới và phong cách thì khó gần.
Kể cả những người ủng hộ đảng Lao Động lo ngại rằng đảng này (cầm quyền từ 1997) đã hết “hàng mới” để mời gọi dân Anh.
Có bình luận rằng chính trị Anh bị mệt mỏi do một đảng cầm quyền lâu.
Hungary và Balan
|
|
|
|
Thủ tướng Ferenc Gyurcsany bị dân chúng đòi từ chức |
Còn tại Hungary thì là chuyện thủ tướng bị cáo buộc nói dối để
thắng cử, trong một cuộc bầu cử hoàn toàn tự do và dân chủ.
Dân chủ Hungary xem ra vẫn còn đeo đẳng nặng gánh của thời chuyển đổi thế chế từ cộng sản sang tự do.
Thủ tướng Ferenc Gyurcsany, vốn thuộc phe tả gốc cộng sản. Những người này, nay đã thành đảng Xã hội Dân chủ, đã chấp nhận các luật chơi dân chủ khi bầu cử nhưng câu hỏi là họ thấm nhuần văn hóa dân chủ chưa?
Tuy thế, nếu bảo vài chục nghìn người biểu tình ở Budapest là đủ để buộc một thủ tướng phải từ chức thì có oan cho ông ta không, khi mà trong cuộc bầu cử, đảng của ông được hàng triệu cử tri ủng hộ?
Ông cũng đã thừa nhận chuyện nói dối của mình.
Ông Thaksin Shinawatra cũng được bầu lên đàng hoàng mà nay bị phế chỉ trong một đêm.
|
|
|
Chúng
ta đã nói dối từ sáng đến chiều và sang cả đêm nữa
Giống như Tháilan, vấn đề nay không phải là ai được bầu lên mà chính trong lúc cầm quyền thì người lãnh đạo hành xử ra sao.
Người Thái không hài lòng với việc “cài cắm” thân hữu vào các chức vụ của nhà nước, các vị trí béo bở trong nền kinh tế và truyền thông Thái của ông Thaksin.
Người Hungary thì cho rằng một thủ tướng nói dối về ngân sách là không đủ tin cậy.
Quay sang Balan, chính phủ của hai anh em ông Kaczynski, một người làm tổng thống, một người làm thủ tướng, cũng đang khủng hoảng.
Lý do là đảng Tự vệ, một nhóm mỵ dân của ông Andrzej Lepper, gốc nông dân, đã bỏ liên minh cầm quyền.
|
|
|
|
Ông Thaksin Shinawatra nay tạm trú ở Luân Đôn sau cuộc đảo chính ngày 19.09 |
Nhóm Tự vệ cũng nổi lên nhờ những biện pháp đấu tranh đường phố,
chặn tàu xe nhân dân “bảo vệ quyền lợi dân tộc Balan”.
Ví dụ họ từng mang lúa mì đổ ra đường xe lửa chở mì nhập khẩu vì cho rằng hàng nhập từ nước ngoài giết hại nông nghiệp Balan.
Nhờ ồn ào, họ đã giành phiếu và ông Lepper thành phó thủ tướng. Ông ta đòi tăng ngân sách để chi cho khối hưu trí và trợ cấp cho nông dân.
Nếu thực hiện đòi hỏi “dân chủ” trên thì ngân sách Balan phá sản nên thủ tướng Kaczynski phải mời ông Lepper ra khỏi liên minh.
Quá trình lên cầm quyền của hai ông Kaczynski cũng cho thấy nền dân chủ Balan mệt mỏi với các phe gốc cộng sản và gốc Công đoàn Đoàn kết đã thay nhau cầm quyền từ 1989 đến giờ.
Cử tri chán nên mới quay sang bỏ phiếu cho nhóm Tự vệ dù ai cũng biết đây họ cực đoan và nặng về chê bai mà thiếu giải pháp. Họ đả phá Liên hiệp châu Âu nhưng vẫn cử người ra tranh các chức dân biểu EU và sang Strasburg dự họp.
Dân chủ Thái có phải còn trẻ mà đã mệt mỏi? Còn Đông Âu thì bao giờ mới trưởng thành trong việc cân bằng các lợi ích phe nhóm và quyền lợi chung.
Và khi có vấn đề tranh chấp phe phái tới mức bế tắc thì ai sẽ đứng ra giải quyết?
|
|
|
|
Dân biểu Andrzej Lepper, thủ lĩnh đảng Tự Vệ ở Balan |
Tại Thái Lan có vẻ như đó là Quốc Vương.
Tại Anh thì tuy có Hoàng gia nhưng chỉ là hình thức và luật bất thành văn nói rằng Nữ Hoàng không can thiệp vào chính trị đảng phái.
Tuy phe của ông Gordon Brown lại như muốn Anh có một hiến pháp thành văn nhưng câu hỏi là liệu chính Hoàng gia có thích thế không?
Giải sử Nữ Hoàng không thích mà vẫn phải ủng hộ cải tổ hiến pháp thì dân chủ có còn đúng đắn nữa không?
Và còn nhiều câu hỏi nữa liên tục bật ra từ tình hình từng nước và quốc tế đang tăng tốc từng giờ.
Nếu chỉ nhìn vào mặt thể thức và thủ tục của nền dân chủ như bầu cử và lập ra nghị viện không thôi vẫn chưa đủ.
Dân chủ phải là một quá trình liên tục tự điều chỉnh của chính giới một nước, trên căn bản tạo được đồng thuận xã hội.
Dân chủ cũng chỉ bền vững khi nó trở thành một văn hóa chính trị được người dân ủng hộ và tham gia.
Dân chủ thực chất là quá trình chọn ra những nhà chính trị xứng đáng nhất để lãnh đạo đất nước.
Và giống như các xã hội và con người, nền chính trị của một nước, dù dân chủ hay không cũng có cuộc đời riêng với các bước thăng trầm theo thời cuộc.