Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
Chuyến viếng thăm VN sắp tớicủa Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào |
Việt Long, phóng viên đài RFA
Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào sang Việt Nam trong một chuyến công du có nhiều ý nghĩa đôi với chiến lược của Trung Quốc, Việt Nam, và Hoa Kỳ. Khuynh huớng đổi mới trong nước so với khuynh hướng thân Trung Quốc hiện đang mạnh hơn hay yếu hơn? Vì Trung Quốc hay vì Hoa Kỳ? Trung Quốc có kế hoạch gì đối với Vịnh Can Ranh hay không?
Đó là những câu hỏi được trả lời trong cuộc phỏng vấn của Việt Long với ông Hoàng Thanh Phong, một chuyên viên kinh tế đang làm việc trong nước, và là người am tường thời cuộc ở Việt Nam.
Việt Long: Theo thông cáo báo chí của Bộ ngoại giao ở Hanoi, thì chủ tịch kiêm tổng bí thư Đảng CS Trung Quốc Hồ Cẩm Đào sẽ thăm Vietnam từ 31/10 đến 2/11. Ông có thông tin gì đặc biệt về chuyến đi này không?
Hoàng Thanh Phong: Tất nhiên bề ngoài là chuýên thăm hữu nghị, nhưng bên trong thì theo những điều thu lượm được, ông Hồ Cẩm Đào sang đây có hai mục đích. Thứ nhất là tác động để Việt Nam có thể chọn ra một ban lãnh đạo mới cho giai đọan 2006-2010 và có thể cho cả lâu dài về sau.
Bắc Kinh muốn có nhiều thành phần thân Trung Quốc, ngược lại với quan điểm phổ biến ở Việt Nam là nên có thêm các nhân vật lãnh đạo có đầu óc cởi mở thân thiện với Mỹ và Tây phương. Mục tiêu thứ 2 là ông Hồ Cẩm Đào muốn Việt Nam cho phép được thuê khu cảng Cam Ranh, vì nay Trung Quốc đang có tham vọng mở rộng ảnh hưởng xuống phía Nam.
Việt Long: Ý muốn của Trung Quốc về lãnh đạo của Việt Nam liên quan đến kinh tế nhiều, hay về chiến lược nhiều hơn?
Bạn nghĩ gì về mối quan hệ Việt Nam - Trung Quốc? Hãy gửi đến Ban Việt Ngữ ý kiến của bạn
Hoàng Thanh Phong: Cả hai, và thứ nào cũng quan trọng đối với Bắc Kinh. Về kinh tế thì trong những năm gần đây, số thặng dư thương mại Trung Quốc thu được đối với Việt Nam càng ngày càng cao, ước tới gần $5 tỷ đô la cho năm nay, so với gần $4 tỷ của năm ngoái, và tổng số thâm hụt của Việt Nam trong quan hệ kinh tế song phương này trong 5 năm từ 2001-2005 ước tới hơn mười tỷ đô la - một con số rất lớn, và đó cũng gần tổng bằng tổng số thâm hụt thương mại của Việt Nam với tất cả các nước khác.
Như vậy, ông có thể thấy là Trung Quốc sẽ muốn tiếp tục nhìn thấy xu hướng này trong thời gian tới. Và muốn như thế thì họ cần có ban lãnh đạo Việt Nam thân Trung Quốc hơn là thân Tây phương. Việt Nam ngả về bên nào, chỉ nói trong thương mại thôi, thì phía đó sẽ được dành cho nhiều đầu tư hơn, ưu tiên nhập khẩy hàng hoá hơn, qua kế hoạch kinh tế của Việt Nam.
Việt Long: Ông có thể cho biết hiện thì đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam ở mức độ thế nào?
Hoàng Thanh Phong: Hiện thì Trung Quốc có khoảng 345 dự án đang đầu tư trực tiếp ở Việt Nam, với tổng số tiền cam kết chỉ có $710 triệu đô, tức là khá nhỏ, chỉ xếp Trung Quốc ở thứ 22 trong các nước đang đầu tư ở Việt Nam, và đứng rất xa sau Đài Loan với gần 1,400 dự án trị giá hơn $7.67 tỷ đô và Hongkong với 349 dự án trị giá hơn $3.68 tỉ đô.
Việt Long: Trong lúc này tuy việc Việt Nam vào WTO đang có khó khăn, nhưng Việt Nam vẫn còn đang cố gắng và cũng cần ngọt dịu với Hoa Kỳ, thì Trung Quốc dựa vào đâu để khuyến dụ Việt Nam ngả theo họ?
Hoàng Thanh Phong: Đúng là Việt Nam đã nỗ lực hết sức để gia nhập WTO, nhưng trở lực cốt yếu chính là Hoa Kỳ, tuy rằng Hoa Kỳ đã hứa giúp, như Tổng Thống Mỹ nói với Thủ Tướng Việt Nam trong chuyến ông Phan Văn Khải thăm Mỹ vừa qua. Nhưng theo như các tuyên bố mới đây của các quan chức chính phủ Việt Nam, thì Việt Nam không còn hy vọng sẽ gia nhập WTO trong năm nay, và qua năm sau cũng còn khó khăn.
Vì thế nên khuynh hướng được coi là thân Mỹ và Tây phương, mà đại diện là ông Phan văn Khải và phó Thủ tướng Vũ Khoan, đang bị coi là quá lạc quan về mối quan hệ với Mỹ. Do đó khuynh hướng thân Trung Quốc, đại diện là ông Nguyễn Tấn Dũng, đang được coi là thắng thế.
Trong mấy tháng qua, dư luận trong nước và trong Đảng đặt nhiều hy vọng vào việc ông Vũ Khoan sẽ được đề cử làm Thủ tướng. Nhưng nay thì vì vấn đề WTO coi như tương lai chính trị của phe ông Vũ Khoan sẽ sớm kết thúc.
Việt Long: Thưa ông có gì chứng tỏ là Trung Quốc ủng hộ ông Nguyến Tấn Dũng hơn là các nhân vật khác?
Hoàng Thanh Phong: Thưa ông, kể từ tháng 6 đến nay, tức là sau chuyến Mỹ du của ông Khải, thì ông Nguyễn Tấn Dũng đã hai lần đi Trung Quốc. Và ngay trong tuần này, ngay trước chuyến thăm của ông Hồ Cẩm Đào có mấy ngày thì ông Bộ trưởng quốc phòng, tướng Phạm Văn Trà, cũng đã đi Trung Quốc.
Ở trong nước thì ai cũng biết là ông Nguyễn Tấn Dũng và ông Phạm Văn Trà là những người rất thân với Trung Quốc. Trong chuyến thăm Trung Quốc cách đây khoảng 1 tuần, ông Tấn Dũng tuyên bố rất mạnh mẽ là ủng hộ cho gia tăng giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc. Như vậy cho nên sau khi ông Khoan thất bại thì ngoài ông Dũng ra không còn ai được đưa vào ghế Thủ Tướng nữa.
Về phía Bắc Kinh thì hồi Đại hội Đảng ở Hà Nội khoá 9, tháng tư năm 2001, ông Hồ Cẩm Đào đã từng đến dự, nhưng khí đó thì Việt Nam đã hoàn thành công tác nhân sự rồi, cho nên rút kinh nghiệm của lần trước, thì ông Hồ Cẩm Đào đã chọn để đến Việt Nam vào một thời điểm sớm hơn, là lúc mà cuộc dàn xếp nhân sự chuẩn bị đi vào giai đọan quyết định.
Nhưng ý kiến của người dân trong nước cũng như đông đảo đàng viên, cán bộ trong đảng cầm quyền thì như thế nào truớc việc gia tăng quan hệ với một nước mà cứ thặng dư mậu dịch to lớn và liên tục với nước mình? Trung Quốc đem mối lơi nào để khuyến dụ Việt Nam theo về phía họ?
Cam Ranh có lợi cho Trung Quốc hay cho Việt Nam? Và liệu Trung Quốc có thực hiện được ý muốn của họ về Cam Ranh và ảnh hưởng đối vói Việt Nam hay không?
Đó là những việc mà trong kỳ phát thanh sau chúng tôi sẽ đem tham khảo ý kiến ông Hoàng Thanh Phong, một chuyên viên kinh tế đang làm việc ở Việt Nam, và là người am tường nhiều vấn đề thời cuộc trong nước. Mời quý vị đón nghe.
Việt Long, phóng viên đài RFA
Việt Nam thất vọng về Hoa Kỳ trong vấn đề gia nhập WTO, và Trung Quốc đã nắm lấy thời cơ lôi kéo Việt Nam về phía họ. Một đòn cao tay của Trung Quốc là trả giá cao để thuê căn cứ quân sự Cam Ranh, mua hẳn Việt Nam về phía Bắc Kinh, loại trừ ảnh hưởng của Mỹ ở Việt Nam. Đó là tường trình và ý kiến của ông Hoàng Thanh Phong, một chuyên viên kinh tế làm việc trong nước, và là người am tường thời cuộc ở Việt Nam.
Trong phần trước ông nói về quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Quốc, ý Trung Quốc muốn những nhân vật thân Bắc Kinh trong hàng ngũ lãnh đạo của Việt Nam. Cuộc phỏng vấn do Việt Long thực hiện. Mời quý vị nghe tiếp phần thứ nhì và là sau hết.
Việt Long: Theo ông đánh giá thì dư luận trong nước có ủng hộ cho việc tăng cường quan hệ song phương Việt Nam - Trung Quốc hay không, khi mà giao thương chỉ mang lại thâm hụt thương mại ngày cang tăng cho phía Việt Nam?
Hoàng Thanh Phong: Trước khi trả lời câu hỏi đó thì phải nói rằng ở Việt Nam hiện nay đang có một sự thất vọng rất sâu sắc trước việc Mỹ quá cứng rắn trong những điều kiện để Việt Nam được tham gia vào WTO. Hầu hết các nước khác đã thanh thoả với Việt Nam hay sẽ thông qua cả rồi, chỉ còn mình Hoa Kỳ là khó khăn.
Bộ mặt kinh tế, pháp luật, xã hội trong nước đã thay đổi khá nhiều cũng là do nỗ lực đáp ứng các yêu cầu để vào WTO. Nhưng đến nay thì giới lãnh đạo chính trị và kinh tế cũng như giới kinh doanh, và quần chúng nói chung, khá là thất vọng trước những trông chờ Hoa Kỳ giúp kinh tế Việt Nam tiến bộ vuợt bực để đuổi kịp các nước láng giềng.
Đúng lúc này, thì Trung Quốc xuất hiện, với lời hứa hẹn mở của thương mại rộng lớn hơn nữa từ nay trở đi. Chắc nhiều người còn nhớ là khi ký kết hiệp uớc WTO với Hà Nội thì Bắc Kinh đã nói với Việt Nam hãy chuẩn bị để mà đàm phán với Mỹ.
Việt Nam hiện nay đang có một sự thất vọng rất sâu sắc trước việc Mỹ quá cứng rắn trong những điều kiện để Việt Nam được tham gia vào WTO. Hầu hết các nước khác đã thanh thoả với Việt Nam hay sẽ thông qua cả rồi, chỉ còn mình Hoa Kỳ là khó khăn.
Ông Hoàng Thanh Phong
Bây giờ ngụ ý câu nói đó đã rõ. Và nay nếu khuynh hướng ngả theo Trung Quốc thắng thế thì cũng là điều dễ hiểu. Rồi thì Trung Quốc đang nói là để góp phần giảm bớt sự thua thiệt cho Việt Nam, nay Trung Quốc đưa ra một lựa chọn mới cho Việt Nam: đó là cho Trung Quốc thuê lâu dài căn cứ quân sự cảng Cam Ranh.
Việt Long: Có những dấu hiệu nào chứng tỏ mối quan tâm của Trung Quốc đến cảng Cam Ranh?
Hoàng Thanh Phong: Thưa ông, việc Trung Quốc có mối quan tâm đến khu cảng Cam Ranh đã được thể hiện từ lâu. Trong nhiều năm trước đây, Trung Quốc đã nhiều lần bày tỏ sự phản đối sự có mặt của lực lượng quân sự của người Nga ở khu Cam Ranh. Sau khi Liên Xô sụp đổ hồi 1991, thì Việt Nam đã nhanh chóng thu hồi chủ quyền ở Cam Ranh, và từ đó đến nay thì các cơ sở quân sự tại khu vực vẫn được bảo trì thường xuyên.
Rõ ràng là Việt Nam không có kế họach về quân sự nào ở khu vực này, thì việc duy trì một cơ sở quân sự như vậy cho thấy các nhà lãnh đạo Việt Nam đã có ý định cho thuê nhượng Cam Ranh cho một nước ngoài nào đó, và trong những tháng gần đây thì các quan chức Trung Quốc đã có một số chuyến thăm viếng tới Cam Ranh ông ạ.
Việt Long: Ông có thể cho biết nếu Việt Nam cho thuê Cam Ranh thì phía Trung Quốc sẽ chịu trả giá là bao nhiêu không?
Hoàng Thanh Phong: Thưa ông, Việt Nam và Trung Quốc hiện vẫn chưa đạt được giá cho thuê cụ thể của Cam Ranh, nhưng hiện thì phía Trung Quốc đang đề nghị giá ở mức khoảng hơn $3 tỷ đô la một năm, với hợp đồng dài hạn ít nhất là mười năm, và như vậy thì cái giá khởi điểm đó chắc chắn là giá sẽ rất cao nếu so với cái mức $400 triệu đô la/năm mà trước đây Liên Xô đã trả cho Việt Nam để thuê Cam Ranh từ sau năm 1979.
Việt Long: Nhưng liệu Việt Nam sẽ coi nặng cái giá đó hơn, hay là những nhu cầu chiến lươc nặng hơn?
Hoàng Thanh Phong: Thưa ông, chắc chắn là các nhà lãnh đạo Việt Nam rất chú ý đến đề nghị này của Trung Quốc, vì họ hiện có một số yếu tố thuận lợi nếu họ muốn để cho Trung Quốc thuê Cam Ranh.
Thứ nhất, là với việc thu được số tiền khổng lồ như vậy, thì các nhà lãnh đạo sẽ có thể thuyết phục được các lãnh đạo và dân chúng địa phương và trong nước về món lợi kinh tế không thể nói là không hấp dẫn;
Thứ hai, cùng với ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc trong toàn khu vực, thì tiếng nói của Việt Nam cũng sẽ được tăng cường, nhất là khi mà Việt Nam thấy họ không đạt được các thỏa thuận thương mại quan trọng với Mỹ.
Thứ ba, Cam Ranh nằm ở một cửa ngõ của Tây Nguyên, là khu vực mà mấy năm gần đây Việt Nam thường tố cáo phía Mỹ có nhiều sự can thiệp vào việc gây bất ổn về nhiều mặt, và nếu nó trở thành một căn cứ quân sự, thì Việt Nam có lý do đế tăng cường an ninh trên khu cao nguyên, dẹp được các rối lọan kéo dài lâu nay.
Cuối cùng, là lúc này ông cựu chủ tịch nước Lê Đức Anh, người có vai trò rất lớn trong việc thu hồi sớm căn cứ Cam Ranh từ tay Liên Xô vào năm 1993, thay vì phải chờ cho hiệp định thuê Cam Ranh sẽ hết hạn vào năm 2004, hiện là một nhân vật có quyền uy rất lớn ở Việt Nam, và với sự ủng hộ chắc chắn của ông Lê Đức Anh, thì ông Nguyễn Tấn Dũng sẽ làm thủ tướng tương lai, thì trong trường hợp đó việc cho Trung Quốc thuê Cam Ranh sẽ thuận lợi thưa ông.
Việt Long: Trong tình hình như ông vừa trình bày thì quan hệ Việt Mỹ sẽ ra sao?
Hoàng Thanh Phong: Có khả năng chuyện dàn xếp về Cam Ranh không thể nhanh chóng, vì còn phải chuẩn bị dư luận và đợi sau khi ông Dũng chính thức làm Thủ Tướng từ nửacuối năm 2007. Phe cải cách trong nước cũng còn mạnh chứ không đã mất hết ảnh hưởng, và họ cũng còn thì giờ để ngăn chặn khuynh huớng đi quá gần với Trung Quốc.
Việt Long: Nhưng đến nay nhiều người thấy rằng đi với Mỹ không có lợi ích gì cả, làm sao họ ngăn cản chuyện đi với Trung Quốc?
Bạn nghĩ gì về việc này? Xin email về Vietnamese@www.rfa.org
Hoàng Thanh Phong: Đó là việc của Mỹ, trong vấn đề giữ được ảnh hưởng ở Việt Nam hay không. Trong thời gian tới, tôi cho rằng Hoa Kỳ sẽ có những hành động rõ nét về vấn đề WTO và quan hệ với Việt Nam. Tuy nhiên tôi không muốn đưa ra dự đoán, vì chưa có cơ sở để nhận định.
Việt Long: Như vậy thì sắp tới tình trạng tự do và nhân quyền trong nước sẽ thế nào?
Hoàng Thanh Phong: Trong thời gian gần đây thì Việt Nam có cải thịên về nhân quyền để nâng cao hình ảnh của mình trong chuyện thương lượng về WTO. Nhưng nay vịêc gia nhập WTO còn xa vời, có thể Việt Nam sẽ không nhượng bộ trước những đòi hỏi của Mỹ về dân chủ nhân quyền, cũng là một cách gọi là làm áp lực với Hoa Kỳ.