http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/story/2007/10/071031_putinrussianmemorial.shtml

Ngô Quốc Phương
Gửi đến BBC từ Pháp

Ngày 30.10 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin, vừa tham dự một buổi lễ theo nghi thức Giáo hội Chính thống giáo Nga ở Butovo, tưởng niệm các nạn nhân của Stalin.

Buổi lễ tôn vinh 20.000 nạn nhân là các nghệ sĩ, tu sĩ và "những kẻ thù, phản động" của chế độ Stalin bị công an cộng sản NKVD sát hại và chôn xác trong mồ tập thể vào lúc cao điểm của chiến dịch thanh trừng 1937-1938.

Trong bài phát biểu của mình tại buổi lễ, Tổng thống Nga Putin phát biểu rằng:

"Những người bị thảm sát, khủng bố là những con người ưu tú, nhất có trí tuệ cao nhất và là những người can đảm nhất của nước Nga và Liên Xô thời đó."

Các nhà sử học được các báo chí quốc tế trích dẫn lời cho rằng từ 20-40 triệu người đã bị Joseph Stalin (1879 - 1953) và bộ máy thanh trừng của nhà độc tài này giết chết trong các trại tập trung và các nhà tù thời Xô-Viết trước đây.

Tôi còn nhớ rõ một buổi tối cách đây hơn hai chục năm, thời Việt Nam bắt đầu đổi mới, ông chú ruột của tôi-người mà sau này làm giám đốc kiêm tổng biên tập một nhà xuất bản trong giới văn nghệ-đến nhà tôi ở Hà Nội. Ông cầm hai vé xem phim đến.

Song có lẽ do bố tôi bận một việc gì đó, và nhà cũng không có ai khác, nên ông đã rủ người cháu ruột của mình đang học phổ thông, là tôi, đi xem một bộ phim mà đến bây giờ tôi không bao giờ quên nổi. Đó là bộ phim "Sám Hối".

Tôi nhớ là mình đã bị ám ảnh và kinh khiếp vô cùng sau khi xem bộ phim không chỉ vì trong đó có cảnh một xác chết của một người đàn ông lớn tuổi được nhiều lần chôn xuống, rồi lại bị người ta quật lên, ở nhiều nơi, thậm chí bị moi lên rồi buộc phanh quanh một gốc cây. Cuối cùng, chính con trai ông ta phải ném cái xác của bố mình đi vì không thể chôn.

Đến giờ, tôi nhớ rằng mình đã ấn tượng với bộ phim ấy cũng không chỉ vì diễn viên thủ vai xác chết trong phim này giống Joseph Stalin quá đáng, mà vì chính một câu nói mà đạo diễn đã để cho một nhân vật khác trong phim nói lên, đại ý l "Đối với cái ác thì không có đất nào có thể dung thứ được".

Không phải ai cũng biết

Vụ thảm sát xảy ra ngày 30/10/1937, tức là cách đây đúng 70 năm mà đến tận bây giờ, theo ước đoán của một số nhà nghiên cứu, chỉ có khoảng 60% người dân Nga được biết đến, là một trong các vụ khủng bố của nhà độc tài này đối với nhiều người được cho là bất đồng chính kiến, nói lên những tiếng nói của sự thực và lẽ phải và do đó trái ngược với quyền lợi của chính thể Stalin.

Người ta được biết, nhiều nhà bất đồng chính kiến đã trở thành tù nhân chính trị và bị giam giữ không xét xử trong nhiều trại tập trung của Stalin, họ bị tra tấn bằng cực hình, bị bỏ đói, bỏ rét, ngược đãi, bị khổ sai lao động và bị khủng bố thể xác cũng như tinh thần một cách tàn bạo trước khi bị hành quyết.

Hy vọng rằng, động thái của ông Putin hôm nay cũng nhắc nhở chính ông rằng độc tài, toàn trị và tham quyền cố vị là không nên, và không thể chấp nhận, dù rằng có nhiều người cho rằng, nước Nga sau hàng trăm năm phong kiến, hơn 70 năm dĩ vãng XHCN, đã chưa có ngay thói quen về một nền văn hóa dân chủ, tự tin, mà vẫn phải dựa vào những bậc minh vương, anh hùng cá nhân, song nguy cơ đi kèm là chỉ một bước đã có thể chuyển sang độc tài.

Cũng may, nhân danh thế hệ con cháu, Putin đã biết làm mát lòng những ai là nạn nhân của chế độ Stalin bằng chuyến viếng thăm và tưởng niệm này.

Nhân đây tôi cũng muốn giới thiệu lại bài thơ của Tố Hữu viết năm 1953 khi nghe tin Stalin qua đời.

Thơ Tố Hữu về Stalin

Bài viết thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả. Quý vị có nhận xét gì xin gửi về Diễn đàn BBC ở địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk.