Đối Thoại                                               Website: Doi-Thoai.com                          Email: toasoandoithoai@yahoo.com

RFA phỏng vấn TS Âu Dương Thệ

về chuyến đi VN cuả Ông Hồ Cẩm Đào

 

RFA 2005/10/30 21:00  

 

Giới Thiệu:

Thưa quý thính giả, chuyến Chủ tịch TQ Hồ Cẩm Đào sang thăm Việt Nam có ý nghĩa ra sao trong lúc Việt Nam chuẩn bị bước vào hội nghị Trung ương 13 bàn về vấn đề nhân sự cho đại hội 10.

Lý do nào khiến cho Bộ trưởng quốc phòng Việt Nam Phạm Văn Trà phải vội vã đi Bắc Kinh ngay trước chuyến đi của ông Hồ Cẩm Đào?

Những dấu hiệu liên quan đến các sự việc đó, mời quý vị nghe tiến sĩ chính trị học Âu Dương Thệ nhận định. Là một nhà phân tích và bình luận thời cuộc Việt Nam, ông hiện định cư tại Cộng hòa liên bang Đức:

 

Tòa Soạn Đối Thoại (doi-thoai.com): Đối Thoại đã sao chép bài phỏng vấn từ các chương trình phát thanh cuả RFA. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài RFA thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng.

Việt Hùng: Liên quan đến chuyến đi Việt Nam của Chủ tịch nhà nước TQ Hồ Cẩm Đào, thưa tiến sĩ Âu Dương Thệ, quan sát và nhận định về chuyến đi này mà trong một bối cảnh chính trị tại Việt Nam có rất nhiều điểm đáng chú ý, nhất là sau chuyến đi của Chủ tịch nhà nước Việt Nam sang TQ hồi tháng 7, tức là ngay sau chuyến công du của Thủ tướng Phan Văn Khải tại Hoa Kỳ?

TS Âu Dương Thệ: Để trả lời câu hỏi của ông, theo sự theo dõi của chúng tôi thì chuyến đi thăm Việt Nam của Chủ tịch nước và Tổng bí thư đảng CS Trung Hoa Hồ Cẩm Đào có những tín hiệu đặc biệt, trong đó xấu nhiều hơn tốt cho Việt Nam. Chuyến đi này có thể tạo ra những bất lợi lớn không chỉ trong kinh tế thương mại mà nhất là trong lãnh vực quyền lợi về lãnh thổ và an ninh quốc phòng của Việt Nam.

Việt Hùng: Nếu lấy móc từ tháng 7, tức là sau chuyến đi của ông Trần Đức Lương sang Bắc Kinh thì liên tiếp trong thời gian vừa qua có những chuyến đi mà dư luận đặt ra câu hỏi là những dấu hiệu này cho thấy điều gì ạ?

TS Âu Dương Thệ: Về những dấu hiệu đó thì chúng tôi xin tóm tắc là có một số những dấu hiệu rất đặc biệt trong chuyến đi của ông Hồ Cẩm Đào. Thứ nhất, xét về lịch trình chuyến đi thăm thôi thì chúng ta thấy đây không phải là một chuyện tình cờ mà đã được suy tính kỷ từ phía Bắc Kinh lẫn Hà Nội.  Ông Hồ Cẩm Đào sang Việt Nam vào đúng dịp đảng CS chuẩn bị họp Hội nghị trung ương lần thứ 13, trong đó vấn đề nhân sự trong Bộ chính trị cho Đại hội 10 vào đầu năm sẽ được quyết định.

Tính hiệu thứ hai là chuyến đi của ông Hồ Cẩm Đào còn được chuẩn bị rất kỹ, cao điểm của nó, như ông vừa nói là chuyến đi của ông Trần Đức Lương thăm Trung Hoa vào tháng 7 vừa qua.

Việc thứ ba, trong thời gian vừa qua còn có một số những cuộc gặp gỡ cấp cao giữa Bắc Kinh và Hà Nội trong kinh tế, thương mại và đặc biệt là quốc phòng, an ninh, như việc Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Tấn Dũng thăm Nam Kinh. Đặc biệt gần đây là chuyến đi của Bộ trưởng quốc phòng Phạm Văn Trà  sang thăm Bắc Kinh  vài ngày trước khi ông Hồ Cẩm Đào sang Việt Nam.

Tính hiệu thứ tư đặc biệt nữa là trong thời gian gần đây còn có một loạt các hoạt động ngoại giao có liên hệ mật thiết hoặc gián tiếp tới chuyến đi của ông Hồ Cẩm Đào ở Việt Nam. Đáng kể như việc Thủ tướng Cambochia Hunsen vừa sang thăm Việt Nam vào đầu tháng 10  để ký hiệp định biên giới. Rồi việc cụ hoàng Shianouk đang chữa bệnh từ Bắc Kinh đã lên tiếng kịch liệt chỉ trích hiệp định này. Vài hôm trước Hà Nội đã lên tiếng đỗ lổi cho Washington đã gây khó khăn khiến Việt Nam khó có thể trở thành hội viên tổ chức thương mại quốc tế vào cuối năm nay.

Và mới đây như chúng ta biết tại Nha Trang, lần đầu tiên có một cuộc họp giữa chuyên viên ngoại giao 3 nước Việt Nam - Trung Hoa - Hoa Kỳ để bàn về tình hình khu vực Châu Á TBD.

Việt Hùng: Những điểm mà ông vừa mới đề cập đến, điều này cho thấy rằng hai nước hợp tác có thể nói rằng lên một tầm cao. Vậy thì do đâu ông lại nói rằng chuyến đi của ông Hồ Cẩm Đào tới đây lại có những dấu hiệu xấu ạ?

TS Âu Dương Thệ: Trước nhất chúng tôi muốn nhấn mạnh tới việc trong những lãnh vực mà họ thảo luận với nhau thì có lãnh vực thương mại. Trong vấn đề này thì tình hình cho biết là hiện nay thương mại giữa hai nước đã lên tới khoảng 7 tỷ Mỹ kim trong năm 2004, và năm nay có thể lên tới 8 tỷ Mỹ kim,ạvà trong lần tới sẽ tăng lên tới 10 tỷ Mỹ kim.

Nhưng trong điều này có điều đáng để chúng ta lưu ý là trong giao thương giữa Việt Nam và Trung Hoa thì mức nhập siêu Việt Nam đã lên tới 1,6 tỷ Mỹ kim, đây là một con số khá cao so với ngoại thương eo hẹp ở Việt Nam. Tức là trong vấn đề giao thương với Trung Hoa thì Việt Nam thiệt thòi. Còn nếu so sánh buôn bán giữa Việt Nam với Hoa Kỳ thì Việt Nam lại rất có lợi, bởi vì cán cân kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ luôn luôn thặng dư và cao.

Trong tình hình bất lợi giao thương giữa Việt Nam với Trung Hoa thì phía Việt Nam có yêu cầu Bắc Kinh nhiều lần là cần phải cải thiện kim ngạch. Trong kỳ vừa rồi thì ông Lương cũng đưa vấn đề đó ra, rồi cả Bộ trưởng thương mại Trương Đình Tuyển tháp tùng phái đoàn cũng nêu vấn đề này ra. Thế nhưng mọi chuyện phía Trung Hoa vẫn chỉ là luôn hứa chứ chưa có biện pháp gì cụ thể.

Việt Hùng: Vấn đề liên quan đến thương mại giữa hai quốc gia và điều này cũng đã được báo chí ở Việt Nam đề cập đến rồi. Tuy nhiên câu hỏi được đặc ra là liên quan đến chuyến đi mà ông vừa mới nói là của ông Trần Đức Lương ở Trung Quốc hồi tháng 7, ngoài ra còn có sự hiện diện của Thượng tướng Phùng Quang Thanh và Thượng tướng Nguyễn Khánh Toàn bên bên công an. Thì phải chăng là Việt Nam và Trung Quốc đang muốn hợp tác toàn trị với nhau, bất kể sau chuyến đi của ông Khải sang Hoa Kỳ?

Trong những bối cảnh như vậy thì như thế nào, thưa ông?

TS Âu Dương Thệ: Nếu để hiểu những cuộc thảo luận của ông Hồ Cẩm Đào tại Hà Nội trong những ngày tới, chúng ta phải biết là ông Hồ Cẩm Đào và Trần Đức Lương đã thỏa thuận những gì trong chuyến viếng thăm của ông Trần Đức Lương vào tháng 7 vừa qua tại Bắc Kinh.

Chúng ta biết là trong tháng 7 vừa qua Hồ Cẩm Đào đã thỏa thuận để Việt Nam gia nhập vào tổ chức thương mại quốc tế. Nhưng ngược lại thì Hà Nội phải nhượng bộ rất nhiều điểm liên quan tới lãnh vực quốc phòng, an ninh trong vịnh Bắc Bộ và khu vực biển Đông.

Sau khi Việt Nam ký kết hiệp định về biên giới đất liền ở vịnh Bắc Bộ thì trong cuộc đàm phán ông Hồ Cẩm Đào còn đòi hỏi một số những điểm mới liên quan trực tiếp đến quốc phòng và an ninh của Việt Nam.

Chúng tôi xin nêu lên 3 điểm mà họ đã thảo luận với nhau.

Thứ nhất là tới cuối năm 2005, phải triển khai tuần tra chung giữa hải quân Trung Hoa và Việt Nam trong vịnh Bắc Bộ.

Thứ hai là tiến hành điều tra nguồn thủy lợi trong vùng đánh cá chung.

Và thứ ba, quan trọng nữa là sớm khởi động đàm phán phân định khu vực ngoài vịnh Bắc Bộ trong 1/2 cuối năm 2005.

Không những thế, phía Bắc Kinh còn đòi là Hà Nội phải thực hiện vấn đề này phải thật nhanh. Đấy là lời xác nhận của ông Trần Đức Lương với báo chí Việt Nam trong chuyến đi thăm Trung Hoa vừa qua của ông ta.

Câu hỏi đặt ra, 3 vấn đề liên quan trực tiếp đến lãnh thổ, quốc phòng và an ninh của Việt Nam. Như mọi người đều biết là trong những năm vừa qua Bắc Kinh đã đổ dồn ngân sách rất lớn để tăng cường quân sự, nhất là hải quân và không quân. Thành thử ra trong lãnh vực này thì Việt Nam đang thua Trung Hoa.

Vậy thì trong tương quan bất lợi như vậy nếu hải quân hai nước cùng được quyền tham gia tuần dương chung trong vịnh Bắc Bộ thì rõ ràng trong thực tế có nghĩa là không sớm thì muộn Trung Hoa sẽ làm chủ vịnh Bắc Bộ. Không những thế Bắc Kinh còn đòi hỏi sớm khởi động đàm phán phân định khu vực ngoài cửa vịnh Bắc Bộ trong 1/2 cuối năm 2005. Như vậy bây giờ đang là cuối năm 2005 rồi, có nghĩa là trong cuộc gặp sắp tới, ngày 31/10, ông Hồ Cẩm Đào sẽ đòi hỏi thẳng phía Hà Nội tiến hành như thế nào để hải quân Trung Hoa vào tuần tra vịnh Bắc Bộ và phân định khu vực ngoài vịnh Bắc Bộ như thế nào.

Phải thấy rõ mục tiêu này và áp lực rất lớn của Bắc Kinh thì mới hiểu tại sao Bộ trưởng quốc phòng Phạm Văn Trà đã phải vội vã sang Bắc Kinh. Hôm nay chúng tôi vừa được tin Bộ trưởng Phạm Văn Trà đã phải ký với Bộ trưởng quốc phòng Trung Hoa để cho hải quân Trung Hoa được cùng tuần tra ở vịnh Bắc Bộ. Đây có thể coi như là một món quà cho ông Hồ Cẩm Đào trong chuyến thăm của ông ta.

Việt Hùng: Các nhà theo dõi thời cuộc thì đưa ra ý kiến cho rằng chuyến đi này phần nào sẽ củng cố được vị thế, nào là xu hướng không muốn thay đổi trong Bộ chính trị nhất là chuyến đi của ông Hồ Cẩm Đào lại rơi đúng vào thời điểm Bộ chính trị đang bàn đến vấn đề nhân sự. Phải chăng là Bắc Kinh thừa biết rõ điều này và như vậy thì những toan tính của hai bên sẽ như thế nào ạ?

TS Âu Dương Thệ: Vâng, đúng như ông nói, Bắc Kinh theo dõi rất xác tình hình Việt Nam và chúng ta biết là giới lãnh đạo CSVN  có một số nhũng người thân Bắc Kinh và họ coi những chính sách cải cách của đảng CS Trung Hoa là mẫu mực cho Việt Nam. Những người thân Bắc Kinh chúng ta phải kể tới là các ông Nguyễn Phú Trọng, Bí thư thành ủy Hà Nội kiêm Chủ tịch Hội đồng lý luận trung ương và trưởng tiểu ban soạn thảo các dự thảo và văn kiện Đại hội 10, ông Nguyễn Khoa Điềm, trưởng ban tư tưởng văn hóa, ông Trần Đình Hoan, trưởng ban Tổ chức và ông Phạm Văn Trà, Bộ trưởng quốc phòng.

Nhưng nhóm này cũng biết rằng trong trung ương đảng rất nhiều người chống lại việc thân Bắc Kinh, đặc biệt là giới chuyên viên, những người cấp tiến ở trong đảng, cả những cách mạng lão thành nữa. Thành thử ra họ đã tìm cách nên Bắc Kinh đã đồng ý để Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại quốc tế và nhóm bảo thủ ở Hà Nội đang đổ lỗi cho Hoa Kỳ đã gây khó khăn khiến Việt Nam không thể vào WTO  trong năm nay.

Như vậy là qua sự này thì nhóm bảo thủ trong Bộ chính trị Việt Nam không chỉ gây khó khăn cho phe cấp tiến trong đảng trước dư luận mà còn biện minh việc họ đi gần với Bắc Kinh.

Riêng về câu hỏi trực tiếp của ông thì tôi nhận thấy như thế này, việc Bắc Kinh và Hà Nội chọn cuối năm để Hồ Cẩm Đào sang thăm Việt Nam là một tính toán rất kỹ. Vì như chúng ta biết, hội nghị trung ương 13 sẽ diễn ra trong những tuần tới để quyết định về chính sách và nhân sự của Đại hội 10. Ai cũng biết nữa là trong thời gian qua những sự chống đối những người bảo thủ trong Bộ chính trị của nhiều cách mạng lão thành, trong đó có cả cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt và của nhiều cán bộ cao cấp cấp tiến và những nhân sĩ dân chủ ngày càng mạnh và rõ ràng. Trước sự cô lập đó thì nhóm bảo thủ phải ngã mạnh thêm về Bắc Kinh. Họ muốn dùng sức mạnh của Bắc Kinh để phá sức mạnh của các thành phần cấp tiến, cách mạng lão thành, chuyên viên và những người dân chủ.

Từ đó họ hy vọng rằng sẽ chiếm thượng phong tiếp tục tại Đại hội 10 trong việc để cho những người thân tín giữ các chức vụ quan trọng, then chốt trong Bộ chính trị. Nhưng theo chúng tôi, họ không được phép quên rằng tính toán này có thể đưa lại một số lợi thêm sức mạnh cho nhóm họ nhưng về lâu dài thì quyền lợi kinh tế thương mại và nhất là chủ quyền lãnh thổ, quốc phòng và an ninh của Việt Nam sẽ bị thương tổn rất mạnh.

Việt Hùng: Xin cám ơn tiến sĩ Âu Dương Thệ.