Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
|
Châu Á lo âu nhìn Trung Quốc trỗi dậy |
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/regionalnews/story/2005/11/051120_chinarising.shtml
20 Tháng 11 2005 - Cập nhật 19h39 GMT
Trong hơn một nửa thế kỷ, Hoa Kỳ đã là cường quốc tại châu Á Thái Bình Dương.
Nhưng sự phát triển của Trung Quốc bắt đầu thách thức vị trí này, và các đồng minh truyền thống của Mỹ trong khu vực đang tìm kiếm chiến lược mới để đón chào vị khách mới trên bàn cờ quyền lực.
Để có cái nhìn thoáng qua về quyết tâm vươn lên của Trung Quốc, ta chỉ cần đến trường thể thao Shichahai. Ở đây, các học sinh trẻ đang luyện tập.
Căn phòng đầy những bé gái thực hiện những động tác thể dục dụng cụ tuyệt vời. Mỗi ngày các em tập luyện sáu tiếng.
Có một biểu ngữ dán trên tường: “Lựa chọn hạt giống tốt và xây dựng nền tảng cho Thế vận hội.”
Một bé gái sáu tuổi nói em muốn là một trong những hạt giống như vậy.
Trung Quốc đang chuẩn bị cho Thế vận hội như một bữa tiệc chứng tỏ sức mạng đang lên của mình. Nhưng sự phát triển kinh tế của họ thì không cần bữa tiệc như thế vì nó đang phát triển từ một thời gian dài.
'Phát triển hòa bình'
Ở một hội nghị kinh doanh ở Trung Quốc tổ chức trong năm nay, chủ tịch Hồ Cẩm Đào lên tiếng trấn an về sự trỗi dậy của kinh tế Trung Quốc:
"Với sự toàn cầu hóa về kinh tế, Trung Quốc và châu Á đang nhanh chóng trở thành cỗ máy tăng trưởng mới cho thế giới. Sự hợp tác kinh tế có lợi cho đôi bên và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước sẽ báo hiệu một tương lai tốt đẹp hơn cho nền kinh tế toàn cầu."
Đó là khía cạnh tính cực của sự trỗi dậy của Trung Quốc. Tăng trưởng kinh tế của nước này đã giúp làm hồi sinh kinh tế của nhiều nước xung quanh, và những động thái chinh phục cảm tình của Trung Quốc đã làm giảm bớt một số nghi ngại.
Nhưng không phải tất cả.
Các cuộc tập trận giữa Nga và Trung Quốc trong mùa hè năm nay là sự nhắc nhở cho người ở Đông Á và Mỹ rằng Trung Quốc cũng đang nhanh chóng xây dựng khả năng quân sự.
Người Đài Loan biết đa số trong việc tăng cường này là nhắm vào họ. Nhưng Lin Zhong Bin, một chuyên gia ở Đài Bắc, nói Trung Quốc còn có mục đích khác:
"Một trong những tham vọng lớn nhất của Bắc Kinh là dần dần thay thế ảnh hưởng của Mỹ tại Đông Á, không phải qua chiến tranh mà qua phương tiện văn hóa và kinh tế. Khả năng quân sự được tăng cường, nhưng chúng nhằm để chuẩn bị chứ tốt nhất là không dùng tới."
Philip Saunders là chuyên gia về Trung Quốc ở đại học quốc phòng tại Washington. Ông nói Trung Quốc đã tìm cách tách một số cường quốc châu Á ra khỏi mối liên minh truyền thống với Hoa Kỳ.
"Tôi nghĩ Nam Hàn là trường hợp rõ rệt nhất. Nhưng nếu ta xem quan hệ của Trung Quốc với Úc, thì ta thấy quan hệ kinh tế đang phát triển, chính trị cũng tốt đẹp. Và một số nhà chiến lược của Úc, trong chỗ riêng tư và đôi khi công khai, đã nói với Mỹ rằng nếu xảy ra xung đột, Hoa Kỳ không thể tự động chắc chắn rằng Úc sẽ can thiệp để ủng hộ Hoa Kỳ."
Saunders nói việc tăng cường quân sự của Trung Quốc chưa gây báo động cho các láng giềng vì nhiều nước xem việc này nhắm tới Đài Loan, chứ không phải nhắm tới họ. Nhưng Trung Quốc đang nhanh chóng xây dựng lực lượng hải quân mà có thể tác chiến trên toàn khu vực.
Và theo Saunders, trong vài năm tới, Trung Quốc sẽ có thế hệ tên lửa mới có thể tấn công các thành phố Mỹ bằng vũ khí nguyên tử.
Nhưng chính phủ Trung Quốc nhấn mạnh mục đích của họ mang tính hòa bình. Cui Tiankai, người đứng đầu phân ban châu Á tại Bộ ngoại giao Trung Quốc, nói:
"Ngay cả khi Trung Quốc đang phát triển khá nhanh, Trung Quốc sẽ không tìm kiếm cái gọi là sự thống trị tại châu Á. Vì trong thế giới ngày nay, và đặc biệt ở châu Á, nếu bất kì nước nào muốn thống trị nước khác, nó sẽ không thành công."
Chờ đón tương lai
Charlie Martin, chủ tịch phòng thương mại Mỹ ở Trung Quốc, nói ông không nghĩ một Trung Quốc phát triển sẽ trở thành đe dọa an ninh cho Hoa Kỳ.
"Trung Quốc ngày càng phụ thuộc hơn vào thương mại và đầu tư. Nếu anh nhìn vào tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng GDP, thì một nửa số GDP của họ là nhờ xuất khẩu. Và điều này sẽ còn tiếp tục trong một thời gian nữa."
Nhưng điều này không ngăn Trung Quốc nhỏ nhẹ nhắc các nước Đông Á về một di sản lịch sử và văn hóa chung.
Trung Quốc đã nhắc đến ý tưởng về một cộng đồng Đông Á mà sẽ loại trừ Mỹ và có thể là Bắc Kinh trở thành lãnh đạo cộng đồng.
Corrado Letta là cựu viên chức ở Ngân hàng phát triển châu Á (ADB). Ông nói nếu một cộng đồng Đông Á xuất hiện, không nhất thiết Trung Quốc sẽ được đón nhận như là lãnh đạo:
|
|
Corrado Letta |
Có
nhiều thái độ nước đôi với Trung Quốc. Và tại Đông Á, cũng có
sự cạnh tranh Trung – Nhật.
"Có nhiều thái độ nước đôi với Trung Quốc. Và tại Đông Á, cũng có sự cạnh tranh Trung – Nhật. Vấn đề là Nhật Bản thì để lại quá nhiều ký ức đau thương do Thế chiến thứ Hai. Và có vẻ họ không muốn hàn gắn những cảm giác tiêu cực đó."
Điều này tỏ ra chính xác nhất ở Trung Quốc, nơi các cuộc biểu tình chống Nhật nổ ra hồi đầu năm.
Có lẽ tình cảm tức giận về di sản tàn sát của Nhật 60 năm trước là có thật. Nhưng Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng cố ý thúc đẩy tình cảm dân tộc tại các trường học.
Khi đã từ bỏ ý thức hệ ban đầu của mình, tính chính đáng của đảng ngày nay dựa trên lời hứa sẽ giúp Trung Quốc một lần nữa trở thành vĩ đại.
Điều này khiến các nước láng giềng hồi hộp, ngay cả khi họ có lợi nhờ đà tăng trưởng của Trung Quốc.
Và nó khiến các đồng minh của Mỹ tại Đông Á đang tìm kiếm một sự cân bằng giữa người bạn cũ là Mỹ và một cường quốc đang lên ở ngay trước ngõ.