ÿþ<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN"> <HTML> <HEAD> <TITLE> Doi Thoai - Tu Do Dan Chu cho To Quoc Viet Nam - Cau Lac Bo Dan Chu Viet Nam</TITLE> <META NAME="Generator" CONTENT=""> <META NAME="Author" CONTENT="doithoai"> <META NAME="Keywords" CONTENT="Viet Nam, Viet, vietnam, vietnamese,free press for vietnam, Democracy, Freedom, Nguoi Viet, Vietnamese Dissidents, Dau Tranh, Que Huong, Tin tuc, tac gia, van chuong viet nam, vietnamese culture, Saigon, Hanoi, Hue, vietnamien, vietnamiens, Vietnamien, Vietnamiens,nguyen khac toan, News, news,Community, community, communauté, Communauté, Phuong Nam."> <META NAME="Description" CONTENT="Vietnamese newspaper fighting for free press in vietnam, the voice of freedom writers being oppressed by the Vietnamese communist party. "> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> <link rel="stylesheet" href="doithoai.css"></link> </HEAD> <body bgcolor="#F0F8FF"> <div align="justify"> <!-- bài b¯t §u të ây....--> <table width="100%" bgColor="#CCCCFF" border=2> <tr><td width="100%"> <h1 align=center><font color="#1021AD"> </font></h1> <h2 align=center><b>Câu L¡c BÙ Dân Chç ViÇt Nam</b></h2> <h3 align=center><b>iÇn Th° SÑ 4 - Tháng 6 nm 2003</b></h3> </td></tr></table> <blockquote> <p align=justify><i>iÇn Th° Câu L¡c BÙ Dân Chç xin trân trÍng kính chuyÃn ¿n các DiÅn àn iÇn Tí, C¡ Quan Ngôn Lu­n và Ùc Gi£ trong và ngoài n°Ûc các tin téc, sñ kiÇn và bài vß liên quan ¿n tình hình dân chç ViÇt Nam. Nh° ã minh Ënh qua b£n thông cáo và th° ngÏ cça Câu L¡c BÙ Dân Chç tr°Ûc ây, sñ àn áp thô b¡o cça c¡ ch¿ Ùc tài s½ không làm chùn b°Ûc và bËt miÇng °ãc các ti¿ng nói tranh ¥u ding c£m cho nÁn dân chç ViÇt Nam - <a href="clb001.html#clb001c"><font color="#0000FF"><b>Ch¯c Ch¯n Óng Lòng S½ B» Gãy HÍng Súng Cça Ùc Tài</b></font></a>. MÍi liên l¡c xin gíi vÁ : <a href="mailto:caulacbodanchuvietnam@yahoo.com"><b>caulacbodanchuvietnam@yahoo.com</b></a></i></p> </blockquote> <hr> <!-- bài b¯t §u të ây....--> <a name="dt030601e"></a> <p><font size="4" color="#008000"><u>Tin Ghi Nh­n</u>:</font></p> <li>Sau khi b¯t giam nhà nghiên céu Tr§n Khuê và ¡i tá- nhà báo Ph¡m Qu¿ D°¡ng- hai ng°Ýi ¡i diÇn cça HÙi Nhân Dân ViÇt Nam ChÑng Tham Nhing t¡i hai miÁn b¯c  nam. Chính quyÁn Hà NÙi d°Ýng nh° muÑn àn áp hÙi chÑng tham nhing ¿n cùng. HÍ ã bÑ trí mÙt lñc l°ãng hùng h­u công an m­t t¡i Hà NÙi và Sài Gòn (·c biÇt là Sài Gòn) nh±m theo dõi sát sao t¥t c£ nhïng ai dính dáng, liên quan ¿n hÙi. ã ba tháng trôi qua (kà të ngày b¯t hai ông éng §u) tình hình v«n h¿t séc cng th³ng.<br><br> <li>Kho£ng 9 giÝ êm ngày 14/5/2003 gia ình bà Ph¡m Qu¿ D°¡ng có nh­n °ãc mÙt vn b£n cça công an yêu c§u bà có m·t t¡i sÑ 7 NguyÅn ình ChiÃu (mÙt trå sß trñc thuÙc bÙ Công an), à "làm viÇc" vào sáng ngày 15/5/2003.<br> <u>Lý do</u>: cách ây ít lâu, bà × ThË C° (téc bà Ph¡m Qu¿ D°¡ng) có vi¿t mÙt ¡n kiÇn công an vÁ viÇc ã b¯t giï bà vô lý 11 ngày và giï cça bà 2001 USD ¿n nay v«n ch°a tr£ l¡i. Công an cñ nñ bà vÁ viÇc: t¡i sao cuÑi ¡n kiÇn l¡i có måc gíi b¡n bè. Bà Ph¡m Qu¿ D°¡ng tr£ lÝi: không có iÁu kho£n nào cça lu­t pháp n°Ûc ViÇt Nam c¥m gíi ¡n kiÇn cho b¡n bè Íc tham kh£o. Công an ã céng hÍng không b¯t b» °ãc. HÍ chuyÃn sang chuyÇn b¯t giï :  <i>công an thành phÑ HÓ Chí Minh b¯t bà thì bà ph£i vào ó mà kiÇn ché !</i>" , bà Ph¡m Qu¿ D°¡ng tr£ lÝi r±ng, bà không viÇc gì ph£i i âu c£ vì gia ình bà ang sinh sÑng t¡i Hà NÙi thuÙc lãnh thÕ ViÇt Nam, công an ViÇt Nam làm sai pháp lu­t, xâm ph¡m danh dñ công dân cça bà thì bà có quyÁn phát ¡n kiÇn. Khi bà D°¡ng lên ti¿ng òi tr£ l¡i gia ình bà 2001 USD, công an sau vai giây lúng túng ã tr£ lÝi  <i>cái ó còn ph£i xin ý ki¿n c¥p trên</i>" !! (sao hÍ không nói là công an TPHCM thu cça bà thì bà ph£i vào ó à òi nhÉ ?!). CuÙc ti¿p xúc kéo dài 2 ngày 15 và 16/5/2003, nh°ng không i ¿n k¿t qu£ cå thà gì.<br> Công an cing phát biÃu vÛi bà là có thà ông D°¡ng s½ bË °a ra toà xí trong tháng 6 này. <p align=center><b>----- O -----</b> <p><font size="4" color="#008000"><u>Nhïng ti¿ng nói Dân chç</u>:</font></p> <a name="dt030601d"></a> <p align=center><font size="5" color="#0000FF">Th° ngÏ: Gíi các ông trong BÙ Chính TrË ViÇt Nam<br> Óng kính gíi nhïng ai quan tâm.</font></p> <p>Ngày 25/9/2002 công an TP Hà NÙi ã b¯t giï anh NguyÅn Vi Bình. Cho ¿n nay v«n không hÁ °ãc °a ra xét xí. Ng°Ýi nhà anh Bình không °ãc bi¿t vÁ tình tr¡ng séc kho» thñc sñ cça anh Bình, hiÇn nay sÑng ch¿t ra sao. ây là mÙt viÇc làm b¥t ch¥p pháp lu­t và b¥t nhân vô cùng. ViÇc b¯t giï này không khác gì mÙt vå b¯t cóc tr¯ng trãn. Gây cho vã, hai con nhÏ, và bÑ m¹ già cça anh mÙt xáo trÙn r¥t lÛn trong cuÙc sÑng. HÍ, ã 8 tháng rÓi, ph£i sÑng trong n×i sã hãi lo âu, vì thÉnh tho£ng công an l¡i ¿n nhà hàm ý e do¡, ph£i chËu c£m giác bË xúc ph¡m n·ng nÁ vì NguyÅn Vi Bình bË chính quyÁn vu cáo là gián iÇp thông qua tÝ An Ninh Th¿ GiÛi và các thông báo gíi i các chi bÙ £ng. MÍi ng°Ýi xa lánh vì không hiÃu sñ th­t ho·c sã bË liên luõ. <p>M×i khi vi¿t ¡n të ph£i vi¿t dòng chï "CÙng hoà xã hÙi chç ngh)a ViÇt Nam Ùc l­p - tñ do - h¡nh phúc th­t sÉ nhåc cho ngòi bút bi¿t bao ! âu là tñ do ? âu là h¡nh phúc ? Khi ph©m giá con ng°Ýi bË chà ¡p ¿n nh° th¿ ! <p>NguyÅn Vi Bình có vi¿t mÙt sÑ bài ký tên, Ëa chÉ àng hoàng, công khai. N¿u nÙi dung không phù hãp vÛi °Ýng lÑi cça £ng thì các ông ph£i tÕ chéc tranh lu­n cho ¿n n¡i ¿n chÑn à i ¿n thÑng nh¥t. T¡i sao c£ mÙt bÙ máy lý lu­n l¡i không cí ra °ãc vài ng°Ýi làm viÇc ó cho có vn hoá mÙt chút ?!!. T¡i sao khi NguyÅn Vi Bình vi¿t ¡n xin thành l­p mÙt £ng mÛi Ñi trÍng vÛi CS VIÆT NAM à cùng nhau bàn b¡c °a ¥t n°Ûc thoát ra c£nh ch­m ti¿n, thì BÙ Chính TrË l¡i ph£i ho£ng hÑt b¯t ph£i lên trå sß cça BÙ công an à gây phiÁn hà, sách nhiÅu ? T¡i sao khi NguyÅn Vi Bình vi¿t bài ch¥t v¥n vÁ b£n hiÇp Ënh Biên GiÛi và hiÇp Ënh phân chia VËnh B¯c BÙ, các ông không dám °a b£n Ó và vn b£n hiÇp Ënh ra công khai ? Anh NguyÅn Vi Bình làm viÇc ó chÉ vì lãi ích cça dân tÙc. ó là hành Ùng ding c£m v°ãt qua mÍi n×i sã hãi lên ti¿ng b£o vÇ m£nh ¥t vùng trÝi ã ch¥t bao x°¡ng máu cça cha ông !. Các ông b¯t anh NguyÅn Vi Bình ph£i chng là à bËt miÇng anh, không cho anh ¥y nói lên sñ th­t hành vi ph£n TÕ tiên, ph£n lËch sí cça các ông ? <p>Toà án t° pháp n±m trong tay các ông. Nh°ng các ông nên nhÛ r±ng: Toà án l°¡ng tâm, toà án d° lu­n, toà án lËch sí, s½ không bao giÝ buông tha cho các ông, n¿u nh° các ông không sÛm sám hÑi sía chïa nhïng sai l§m cça mình. <p>Chúng tôi, æy Ban V­n Ùng Tñ Do cho Tù Nhân Chính TrË t¡i ViÇt Nam, vÁ tr°Ýng hãp cça ng°Ýi thanh niên yêu n°Ûc §y qu£ c£m NguyÅn Vi Bình, xin long trÍng tuyên bÑ: <p>Yêu c§u bÙ Chính TrË ViÇt Nam thñc hiÇn nhanh chóng mÙt trong hai iÁu sau ây: <ol> <li>Th£ vô iÁu kiÇn công dân NguyÅn Vi Bình. <li>N¿u xét xí thì ph£i xét xí công khai có sñ góp m·t cça nhân dân, có lu­t s° tranh tång §y ç, có các nhà báo trong và ngoài n°Ûc tham dñ, cáo tr¡ng (n¿u có xét xí) ph£i °ãc công bÑ. </ol> <p>N¿u không làm °ãc mÙt trong hai iÁu trên, chúng tôi s½ cùng nhau v¡ch tr§n âm m°u, thç o¡n cça các ông phÕ bi¿n rÙng rãi trên toàn quÑc, à toàn thà Nhân Dân bi¿t °ãc và phán xét. Khi ó, b£n thân các ông và con cháu các ông s½ ph£i chËu sñ trëng ph¡t cça lu­t qu£ báo, các ông s½ ph£i chËu sñ nguyÁn rça cça Nhân Dân. <p>Kính Th°.<br> <b>Tr§n Hoàng Lê</b> <p>ViÇt Nam - Ngày 25 tháng 5 nm 2003.<br> <b>æy Ban V­n Ùng Tñ Do cho Tù Nhân Chính TrË t¡i ViÇt Nam</b></p> <p align=center><b>----- O -----</b> <a name="dt030601c"></a> <p align=center><font size="5" color="#0000FF">N×i au Cça MÙt Ng°Ýi Dân</font> <p align=right><b>Thanh H£i</b> <p><b><i>HÍ là nhïng ng°Ýi dân ch¥t phác, sÑng mÙt cuÙc sÑng l§m than, nghèo khÕ, t°ßng nh° không còn gì à m¥t. Nh°ng không, hÍ ã bË bóc lÙt ¿n t¥c ¥t cuÑi cùng ....</i></b> <p align=center>* * * <p>Ng°Ýi ta ã nói nhiÁu vÁ cái b¥t nhân, th¥t éc cça chính quyÁn cÙng s£n ViÇt Nam. Tôi cing °ãc chéng ki¿n nhiÃu c£nh ngÙ r¥t th°ong tâm cça ng°Ýi dân trên ¥t n°Ûc này. HÍ là nhïng n¡n nhân cça c£ ch¿ Ùc tài-toàn trË cÙng s£n. HÍ là nhïng ng°Ýi dân ch¥t phác, sÑng mÙt cuÙc sÑng l§m than, nghèo khÕ, t°ßng nh° không còn gì à m¥t. Nh°ng không, hÍ ã bË bóc lÙt ¿n t¥c ¥t cuÑi cùng. Trong bài vi¿t nhÏ này, tôi muÑn Á c­p ¿n mÙt sÑ ph­n nh° th¿. ó là ông Hà Vn Chung và gia ình ông. <p align=center>* * * * * <p>Ông Hà Vn Chung sinh nm 1950, t¡i xã Óng Ti¿n, huyÇn Quónh Phå, tÉnh Thái Bình. Nm 18 tuÕi, ông vào quân Ùi MiÁn B¯c, tham gia gi£i phóng MiÁn Nam. Sau chi¿n tranh, ông trß vÁ quê h°¡ng sinh sÑng. Hoàn c£nh kinh t¿ quá nghèo khó, ông ã Ùng viên vã con i vùng kinh t¿ mÛi (theo chç tr°¡ng di dân làm kinh t¿ mÛi cça chính phç). ¿n nm 1990 gia ình ông mÛi có m·t t¡i TÕ 7, ¥p 2, xã Minh L­p, huyÇn Bình Long, tÉnh Bình Ph°Ûc. Vùng ¥t mà ông mô t£ là "<i>bom ¡n tàn phá chÉ có cÏ và tranh, le mÍc §y. Nói úng hon là ¥t trÑng Ói trÍc ...</i> . Vã chÓng ông ã lao Ùng r¥t v¥t v£ mÓ hôi n°Ûc m¯t mÛi khai phá °ãc h¡n 106063 m2. Nm 1996, mÙt công ty cça ài Loan là công ty trách nhiÇm hïu h¡n (CTTNHH) Qu£ng éc có hÏi mua ¥t cça ông nh°ng ông không bán vì hÍ tr£ giá quá r» m¡t. à tråc lãi, công an và chính quyÁn Ëa ph°¡ng ã bÏ tiÁn mua cán bÙ Ëa chính tÉnh vÁ xã Minh L­p o ¡c, xác l­p b£n Ó Ëa chính theo ý Ó cça hÍ và bán ¥t cho công ty TNHH Qu£ng éc theo b£n Ó ó. Cing theo b£n Ó ó thì gia ình ông Hà Vn Chung ã "xâm l¥n" 140896,5 m2 , nói cách khác, chúng ã ngang nhiên bán m£nh ¥t cça gia ình ông Hà Vn Chung cho n°Ûc ngoài. Th­t là mÙt sñ viÇc h¿t séc phi lý ! <p>Ngày 25/12/1999, do ông bË bÇnh r¥t n·ng, gia ình ã ph£i °a ông vÁ quê h°¡ng chïa bÇnh, nhà cía t¡m thÝi ph£i gíi ng°Ýi quen trông nom giúp. <p>Nm 2000, công ty Qu£ng éc khßi kiÇn theo b£n Ó Ëa chính cça tÉnh c¥p cho (kèm theo khi công ty mua ¥t të chính quyÁn xã). Do bÇnh tình nh° v­y, ông Hà Vn Chung ã không thà có m·t t¡i phiên toà. Toà án nhân dân huyÇn Bình Long xí v¯ng m·t ã k¿t lu­n: <ol> <li>Thëa nh­n diÇn tích ¥t ông Hà Vn Chung sí dång Õn Ënh là : 106063 m2. <li>BuÙc ông Hà Vn Chung ph£i trao tr£ công ty TNHH Qu£ng éc diÇn tích  chi¿m trái lu­t là 140896,5 m2 </ol> <p>Gia ình ông të nm 1990 ¿n nm 2000 chÉ canh tác trên diÇn tích 106063 m2. iÁu này °ãc sñ chéng thñc cça toàn thà bà con trong ¥p. Làm sao có chuyÇn chi¿m 140896,5 m2 ? Nh° v­y là ông s½ ph£i m¥t toàn bÙ sÑ ¥t cça gia ình ông là : 106063 m2, Óng thÝi ph£i ch¡y v¡y i vay âu cho ç (140896,5-106063) = 34833,5 m2 à  tr£ cho công ty Qu£ng éc bây giÝ ? Có ng°Ýi th°¡ng ông, xui ông :  <i>Hay là thí i m°ãn t¡m bác Nông éc M¡nh, bác × M°Ýi xem sao ?</i> . Nghe th­t mÉa mai au xót bi¿t nh°Ýng nào ! <p align=center>* * * <p>Ngày 8/8/2000, khi bÇnh tình ã á gia ình mÛi °a vô Bình Ph°Ûc, ông Chung vô cùng kinh ng¡c và ph«n u¥t vÁ quy¿t Ënh cça toà án huyÇn Bình Long. Ng°Ýi ta l¥y lý do là h¿t thÝi gian kháng án, không th¥y ông Chung làm ¡n, nên b£n án coi nh° có hiÇu lñc pháp lu­t. T¡i sao có thà thñc thi pháp lu­t mÙt cách trí trá nh° v­y !? BË cáo là ng°Ýi ang bÇnh n·ng, ph£i vÁ quê iÁu trË, nía nm sau khi k¿t thúc phiên toà s¡ th©m, ông mÛi á bÇnh à có m·t t¡i Bình Ph°Ûc. Làm sao có thà kháng án kËp thÝi h¡n °ãc ?! ViÇc thñc hiÇn phiên toà s¡ th©m ã không tuân thç nghiêm ng·t trình tñ tÑ tång và b¥t ch¥p hoàn c£nh hiÇn t¡i cça °¡ng sñ. Ông Chung khi¿u n¡i lên toà án nhân dân tÉnh Bình Ph°Ûc. Toà có gi¥y h¹n 8/6/2001 có m·t à gi£i quy¿t. Nh°ng không hiÃu sao ¿n ngày 7/6/2001 phòng thi hành án do tr°ßng phòng NguyÅn Vn TriÇu c§m §u ã °a 5 máy cày cá lÛn, 2 máy kéo, 5 xe 4-12 ch× ngÓi, 40 công an °ãc trang bË mi s¯t, áo giáp, súng d°¡ng lê, dùi cui, roi iÇn, 30 ng°Ýi khác m·c th°Ýng phåc vÛi dao, búa, rìu, xà beng, Ó khiêng ¿n phá nhà ông Hà Vn Chung và mang Ó ¡c i tr°Ûc sñ ngá ngàng cça bà con. Chúng ta hãy nghe mÙt o¡n trong ¡n ki¿n nghË l§n thé nh¥t cça ông : "<i>Máy cày xông vào cày tàn phá cây cÑi, hoa màu, nhà cía bàn thÝ tÕ tiên cça gia ình tôi vng tung toé °a ©y gia ình tôi ¿n c£nh sÑng màn trÝi chi¿u ¥t. BÍn chúng thñc hiÇn k¿ ho¡ch l¥y s¡ch, phá s¡ch, vã con tôi Áu ngã bÇnh, không c¡m n, không nhà cía & </i>". Máy cày, máy kéo ã phá cça gia ình ông là 0.8 ha b¯p ; 5.4 ha mó ; 500 cây iÁu cao s£n. Cing trong lá ¡n này ông vi¿t:  <i>Gia ình tôi không còn n°Ûc m¯t à khóc nïa, vì ám ¥t này Õi l¥y b±ng mÓ hôi, máu mà hôm nay là n°Ûc m¯t</i>". Trong lá "on kêu céu" cça ông vi¿t ngày 21/6/2002 có o¡n:  <i>Tôi ang ß trong nhà kêu céu bË chích roi iÇn ng¥t xÉu ph£i °a i c¥p céu. Sau mÙt ngày tàn phá toàn bÙ gia s£n cça tôi bË hu÷ ho¡i, toàn bÙ sÑ ¥t 106063 m2 bË l¥y em giao cho công ty Qu£ng éc, tôi không nhà không cía và không t¥c ¥t c¯m dùi</i>". <p>Ông Chung ã 7 l§n vi¿t ¡n gíi trung °¡ng, gíi các nhà lãnh ¡o nh° ông Tr§n éc L°¡ng, ông Phan Vn Kh£i, ông NguyÅn Vn An, ông Nông éc M¡nh, chánh án toà án Nhân dân tÑi cao, viÇn tr°ßng viÇn kiÃm sát nhân dân tÑi cao, bÙ tr°ßng bÙ t° pháp, ài ti¿ng nói ViÇt Nam, ài truyÁn hình ViÇt Nam, & nh°ng áp l¡i ông chÉ là mÙt kho£ng trÑng im l·ng l¡nh lùng. Trong n×i tuyÇt vÍng vì bË áp béc và bÏ r¡i ông ã dùng máu cça chính mình à ký d°Ûi ¡n kêu céu. <p>Hái các vË lãnh ¡o £ng và Nhà n°Ûc, các ông có th¥y n×i thÑng khÕ cça ng°Ýi dân ang sÑng d°Ûi ch¿ Ù cça các ông hay không ? Hái ng°Ýi dân l°¡ng thiÇn, có ai nghe Óng bào mình ang bË chính quyÁn vùi d­p hay không ? <p>Tháng 5/2003 <p><u>N¡i nh­n</u>: <ul> <li>Các c¡ quan Báo chí <li>Các vË lãnh ¡o £ng và Nhà n°Ûc <li>QuÑc hÙi ViÇt Nam <li>Nhïng ng°Ýi quan tâm. </ul> <p align=center><b>----- O -----</b> <a name="dt030601b"></a> <p align=center><font size="5" color="#0000FF">Hành trình ng°ãc chiÁu</font> <blockquote> <p><b><i>* th° ngÏ cça cå Cao HÓng L)nh * nét mÛi cça tình hình * các vË VKYN NguyÅn Chánh Khê, NguyÅn ng H°ng, ·ng L°¡ng Mô & ngh) gì ? * l°¡ng tâm trí tuÇ k» sù</i></b></p> </blockquote> <p align=right><b>Bùi Tín</b></p> <p>Të trong n°Ûc chuyÃn ra mÙt lá th° ngÏ dài 3 trang, Á ngày 22 tháng 4, gíi r¥t rÙng rãi ¿n các vË lãnh ¡o £ng và nhà n°Ûc, bÙ t° pháp, bÙ công an, viÇn kiÃm sát nhân dân tÑi cao, toà án nhân dân tÑi cao, các vË lão thành cách m¡ng, các t°Ûng l)nh, cñu chi¿n binh, các lu­t gia, lu­t s°, các c¡ quan thông t¥n, báo chí & . Ký tên : «Cao HÓng L)nh, lão thành cách m¡ng, nhà báo h°u trí, qu­n Tây HÓ, HànÙi». Th° ng¯n mà mang séc n·ng ngàn cân ! <sup>(*)</sup> <p>Lá th° ang làm nhéc §u các quan lÛn trong bÙ chính trË, các qu§n th§n trong ban t° t°ßng và vn hoá, trong ban b£o vÇ £ng, bÙ công an & Tr°Ûc h¿t vì tác gi£ cça béc th° : mÙt nguyên lão ¡i th§n cça ch¿ Ù, có h¡n 70 nm tuÕi £ng, tëng ho¡t Ùng chính trË të nm 1938, có tên trong lËch sí £ng CS, të khi có tÕ chéc tiÁn thân cça nó là Thanh niên cách m¡ng £ng tr°Ûc nm 1930. ây là nhân v­t toàn £ng bi¿t tên, c£ xã hÙi bi¿t ti¿ng, b¡n chi¿n ¥u cça Phùng Chí Kiên, Hà Huy T­p, hÓi cuÑi nm 1939 tëng cùng Ph¡m Vn Óng và Võ Nguyên Giáp sang Hoa Nam g·p NguyÅn Ái QuÑc & Ông Cao HÓng L)nh sÑng ít Ón ào, không tham vÍng cá nhân, ho¡t Ùng lâu trong ngành Ñi ngo¡i cça £ng, tëng ho¡t Ùng trong cÙng Óng ngë¡i ViÇt ß ông-b¯c Thái lan,vÁ sau chuyên làm công tác liên l¡c vÛi các £ng cÙng s£n bí m­t ß ông Nam Á nh° ß Thái lan, Mã lai, Nam d°¡ng, Phi-líp-pin. Tính ông ngay th³ng, bÙc trñc, ham Íc sách vn hÍc, th°Ýng vi¿t báo ký tên HÓng L)nh phê phán nhïng tiêu cñc xã hÙi, kà c£ nhïng quan chéc bê bÑi; ông vÁ h°u h¡n 20 nm nay, t¡i ngôi nhà nhÏ trong làng Yên phå, c¡nh hÓ Tây, trÓng hoa, ch¡i cá vàng, luyÇn yôga, Íc sách; do quan hÇ rÙng rãi, cßi mß, b¡n bè r¥t ông, thân thi¿t nh° cå Lê Gi£n, cán bÙ lão thành, th°ãng t°Ûng Hoàng Minh Th£o, ·c biÇt là nhiÁu cñu chi¿n binh, b¡n vong niên, các nhà th¡, vn nghÇ sù tr» & ¿n à bàn lu­n chuyÇn thÝi sñ, vn hÍc, chuyÇn nhân tình th¿ thái; ngôi nhà nh° mÙt mini câu l¡c bÙ. <p>Con ng°Ýi nh° th¿ vëa c¥t lên ti¿ng nói ngay th³ng cça mình sau khi theo dõi kù 2 phiên toà s¡ th©m (ngày 20/12/2002) và phúc th©m (ngày 1/4/2003) xí anh thanh niên cñu chi¿n binh NguyÅn Kh¯c Toàn vÁ «tÙi làm gián iÇp» và tuyên án 12 nm tù giam và 4 nm qu£n ch¿. <p>Béc th° ngÏ chÉ rõ viÇc xí án này là iÁu phi lý, vì hÙi Óng xét xí không hÁ tr£ lÝi °ãc ch¥t v¥n, ph£n bác cça bË cáo và 2 lu­t s° là : tÙi gián iÇp thì làm gián iÇp cho ai ? cho n°Ûc ngoài nào ? à nh­n bao nhiêu tiÁn ?; vì viÇc xí án r¥t khu¥t t¥t, vÙi vàng, chÉ vài giÝ mÙt vå xí, l¡i không cho công chúng ¿n dñ, ngn ch·n các nhà báo trong và ngoài n°Ûc ¿n quan sát °a tin. Béc th° k¿t lu­n : toà án ã xét xí theo lÇnh trên ché không theo lu­t pháp, và kh³ng Ënh : cñu chi¿n binh NguyÅn Kh¯c Toàn là mÙt ng°Ýi ¥u tranh cho dân chç hiÇn nay; theo lu­t pháp anh là ng°Ýi vô tÙi; không có mÙt b±ng chéng, mÙt tang chéng nào có thà khép tÙi anh Toàn vào tÙi danh gián iÇp c£. <p>Béc th° chÉ rõ r±ng : «<i>viÇc xét xí nh° th¿ là b±ng chéng à th¿ giÛi lên án n°Ûc ta vi ph¡m dân quyÁn, vi ph¡m nhân quyÁn; còn ng°Ýi trong n°Ûc thì ã bi¿t quá rõ ó là nhïng ng°Ýi yêu n°Ûc, hiÃu bi¿t, sÑng có nhân cách, không tham ô, tham nhing, n ch¡i phè phán, tham quyÁn cÑ vË</i>». o¡n này cça béc th° rõ ràng là nh±m rn d¡y các ng°Ýi °¡ng chéc, °¡ng quyÁn, kà c£ các quan chéc hiÇn ß trong trung °¡ng £ng, trong bÙ chính trË, nh° nhïng Nông éc M¡nh, Tr§n éc L°¡ng, Phan Vn Kh£i, vÑn là àn em, là c¥p d°Ûi cça ng°Ýi vi¿t béc th° ngÏ này. <p>M¥y hàng k¿t lu­n cça th° ngÏ mÛi th­t là tâm huy¿t : «<i>Bi¿t mà không nói là có tÙi, à rÓi sau này l¡i ph£i hÑi h­n n nn nh° trong c£i cách ruÙng ¥t, nh° trong c£i t¡o công th°¡ng, nh° trong vå Nhân vn Giai ph©m, vå Xét l¡i chÑng £ng thì ã muÙn, hÏi có ích gì nïa ! Giá nh° hÓi ¥y có nhiÁu ng°Ýi m¡nh m½ can ngn thì sai l§m lúc ¥y bi¿t âu l¡i ch³ng khác i, s½ không trß thành v¿t nh¡ cho h­u th¿ mai mÉa !</i>». <p>Béc th° ngÏ ngay th³ng tâm huy¿t cça mÙt ¡i công th§n cça ch¿ Ù, cça mÙt cán bÙ cÙng s£n gÙc nói lên mÙt nét mÛi cça tình hình chính trË trong n°Ûc : chính sách khçng bÑ nhïng nhà dân chç, chính sách c­y quyÁn th¿ à tr¥n áp thô b¡o nhïng ng°Ýi yêu n°Ûc th°¡ng dân th­t lòng, chính sách thô b¡o, Ùc ác, th¥t nhân tâm nh° th¿ ang bË chÑng Ñi ngày càng quy¿t liÇt trong công lu­n xã hÙi, trong hàng ngi £ng, trong c£ nhïng ng°Ýi x°a nay g¯n bó c£ Ýi mình vÛi £ng cÙng s£n. Có thà nói nhïng phiên toà Ùc oán chà ¡p ngang nhiên lên lu­t pháp cça nhóm c§m quyÁn b¡o ng°ãc giïa lúc hÍ leo l»o vÁ xây dñng mÙt nÁn t° pháp công minh, mÙt xã hÙi công b±ng, vn minh & là nhïng giÍt n°Ûc làm tràn ly n°Ûc chéa ñng sñ ph«n nÙ và khinh thË cça toàn xã hÙi. Không mÙt ng°Ýi ViÇt nam l°¡ng thiÇn, có ý théc yêu n°Ûc và công tâm nào còn có thà tán thành nhïng hành Ùng phi lý kiÃu c°Ýng hào è nén dân lành ¿n nh° v­y. Hành trình cça con ng°Ýi g§n 90 tuÕi, qu¯c th°Ûc ngang nhiên Cao HÓng L)nh të g¯n bó vô iÁu kiÇn vÛi £ng cça mình - kà c£ khi £ng ph¡m sai l§m - chuyÃn sang l­p tr°Ýng bênh vñc nhïng công dân l°¡ng thiÇn bË £ng hãm h¡i, v¡ch m·t chÉ tên nhïng k» c§m quyÁn mù quáng chà ¡p lên lu­t pháp, th­t áng ca ngãi và nêu g°¡ng ! <p>Nhân ây, tôi muÑn °ãc dËp này hÏi ý ki¿n mÙt sÑ vË VKYN «ViÇt kiÁu yêu n°Ûc» vëa °ãc M·t tr­n TÕ quÑc và Ban ViÇt kiÁu trung °¡ng c¥p b±ng khen, các vË ngh) nh° th¿ nào vÁ hành trình chính trË và tinh th§n nói trên cça ng°Ýi công dân £ng viên lão thành Cao HÓng L)nh ? G§n ây, tôi ã th¥y trên màn truyÁn hình cça Hà nÙi các vË h¿t lÝi ca ngãi £ng ã «<i>Õi mÛi sâu s¯c ¥t n°Ûc</i>», «<i>ã xây dñng mÙt xã hÙi công b±ng,vn minh</i>» và cúi §u cung kính nh­n t¥m b±ng khen të tay chính nhïng k» chà ¡p lu­t pháp, §y £i các thanh niên dân chç, yêu n°Ûc : NguyÅn Kh¯c Toàn, Ph¡m HÓng S¡n, NguyÅn Vi Bình, Lê Chí Quang & . <p>Tôi xin hÏi riêng các nhà khoa hÍc «ViÇt kiÁu yêu n°Ûc» hiÃu rÙng, tài cao trong ngành iÇn tí NguyÅn Chánh Khê (Hoa kó), giáo s° ngành c¡ hÍc NguyÅn ng H°ng (BÉ) và giáo s° ·ng L°¡ng Mô (Nh­t b£n) mà tôi tëng am hiÃu và quen bi¿t. Ông NguyÅn Chánh Khê ã có nhïng phát minh khá nÕi ti¿ng vùng thung ling silicone ß b¯c Cali, tëng tñ hào là hiÃu bi¿t nhiÁu m·t : khoa hÍc, vn hÍc, lËch sí và chính trË, có thà thuy¿t lý thao thao b¥t tuyÇt vÁ nÁn dân chç & Ông NguyÅn ng H°ng tëng ón tôi vÁ Liège n¡i ông làm viÇc, thm phòng thí nghiÇm; ông phê phán m¡nh m½ ch¿ Ù mÙt £ng chuyên quyÁn ß trong n°Ûc, luôn nh­n xét dân chç là iÁu kiÇn tiên quy¿t à xây dñng nÁn giáo dåc ¡i hÍc n°Ûc ta. Ông ·ng L°¡ng Mô, mÙt trí théc ViÇt kiÁu hàng §u ß Nh­t b£n, të Tokyo ¿n Paris tìm g·p tôi, r¥t mñc c£m kích tán Óng cuÑn «Hoa Xuyên Tuy¿t» và héa s½ tÕ chéc dËch ngay cuÑn sách này cho b¡n Íc Nh­t b£n & V­y mà & V­y mà & <p>T¥t nhiên viÇc ti¿p nh­n các b±ng khen, tuyên d°¡ng, huân ch°¡ng cça Hà nÙi ban phát là quyÁn tñ do cça các vË VKYN, và áp l¡i b±ng nhïng lÝi ca tång mang tính tung hô - không chút ng°ãng mÓm - cing là quyÁn tñ do cça m×i ng°Ýi. Tôi °ãc bi¿t các vË còn «°ãc vào lng vi¿ng lãnh tå», i lên t­n Cao b±ng thm hang P¯c bó, dñ nhïng bïa tiÇc mëng Xuân linh ình ß trå sß M·t tr­n TÕ quÑc, nh­n nhiÁu quà t·ng & <p>ChÉ mong các vË hiÃu r±ng ch¿ Ù Ùc £ng Ùc oán tham nhing không cho không ai cái gì c£ âu ! CuÙc sÑng ß các n°Ûc dân chç ã cho quý vË nhiÁu kinh nghiÇm quý mà chính các vË ã công khai thëa nh­n. Xin chÛ vì lý do gì mà ánh r¡i m¥t chính mình ! Þ c°¡ng vË quý vË, nhïng nh­n xét ngay th­t të trí tuÇ và l°¡ng tâm, nhïng can ngn kh£ng khái tr°Ûc nhïng viÇc làm x±ng b­y cça k» °¡ng quyÁn s½ có giá trË quý báu h¡n nhiÁu, khác h³n nhïng lÝi uÑn l°ái r» tiÁn chÉ Ã làm vui lòng các quan chéc ã m¥t h¿t mÑi liên hÇ vÛi nhân dân và thÝi ¡i. <p>Xin các vË ng«m ngh) vÁ hành trình i ¿n ánh sáng qua trí tuÇ và l°¡ng tâm cça nhân v­t Cao HÓng L)nh. ó là hành trình cça k» sù chân chính. Tôi tin ch¯c ch¯n r±ng cå ang sÑng nhïng ngày ¹p nh¥t,   tr»  nh¥t, thanh th£n nh¥t, tñ tin và cing °ãc trong và ngoài n°Ûc tin yêu nh¥t, tuy niÁm tin yêu ¥y không ph£i bao giÝ cing °ãc bÙc lÙ §y ç. <p>Còn các vË VKYN  dù ß ph°¡ng Tây hay ang hÍc t­p, kinh doanh t¡i các n°Ûc thuÙc Liên xô ci, ß Balan hay ß TiÇp - tëng sÑng giïa ánh sáng cça trí tuÇ, cça dân chç, xin hãy ti¿n b°Ûc ra phía tr°Ûc, xin ëng vì lý do gì à làm cuÙc hành trình ng°ãc; xin các vË tÉnh táo, chÛ có lùi vÁ phía sau, éng th¥p h¡n vÁ nhân cách so vÛi nhïng thanh niên °u tú nh° NguyÅn Kh¯c Toàn và Lê Chí Quang, tñ mình nép d°Ûi cái bóng mÝ £o cça nhïng k» °¡ng quyÁn hung hãn trong th¿ cô qu¡nh, ang bË c£ xã hÙi và th¿ giÛi phê : «h¡nh kiÃm x¥u», thành tích b¥t h£o vÁ chính trË, vÁ tôn trÍng dân quyÁn và nhân quyÁn Ñi vÛi chính nhân dân n°Ûc mình.</p> <p><b>Bùi Tín</b> (Paris tháng 5/2003)</p> <p>---------------------------<br> <sup>(*)</sup>: Xem : <a href="clbdt002.html#dt030501a"><b><i>Cao HÓng L)nh</i>: Toà án xí theo lÇnh trên, ché không xí theo lu­t pháp</b></a>. M¡ng Ý Ki¿n.</p> <p align=center><b>----- O -----</b> <p><font size="4" color="#008000"><u>Nghiên Céu</u>:</font></p> <blockquote> <p align=justify><i>iÇn th° trân trÍng giÛi thiÇu bài vi¿t cça nhà vn Hoàng Ti¿n à cùng th£o lu­n làm sáng tÏ mÙt v¥n Á lËch sí và vn hoá cça dân tÙc. ã ¿n lúc chúng ta c§n ánh giá l¡i dï kiÇn lËch sí mÙt cách khách quan, tránh bË chi phÑi bßi các thiên ki¿n. £ng CSVN v«n th°Ýng có nhïng cái nhìn §y Ënh ki¿n Ñi vÛi ng°Ýi khai sinh ra chï QuÑc ngï, ó là các nh­n xét vÁ cha cÑ Alexander de Rhodes thà hiÇn qua các bài vi¿t trên báo chí, các cuÑn sách lËch sí d°Ûi sñ kiÃm duyÇt cça £ng CSVN, và bài phê bình g§n ây, ng trên t¡p chí "Th¿ GiÛi MÛi", vÁ cuÑn sách "Chï quÑc ngï và cuÙc cách m¡ng chï vi¿t §u th¿ k÷ 20" cça Hoàng Ti¿n. Ông Hoàng Ti¿n sinh nm 1933, tÑt nghiÇp khóa 3 khoa Ngï vn tr°Ýng ¡i HÍc TÕng Hãp Hà NÙi. HiÇn là hÙi viên HÙi Nhà Vn ViÇt Nam.</i> </blockquote> <a name="dt030601a"></a> <p align=center><font size="5" color="#0000FF">Th° ngÏ gíi ông tÕng biên t­p<br> t¡p chí Th¿ giÛi mÛi.</font> <p align=right><b>Nhà vn Hoàng Ti¿n.</b> <p>Trên t¡p chí <i>Th¿ giÛi mÛi</i> sÑ 531 (ngày 14-4-03) và sÑ 533 (ngày 28-4-03) có ng liÁn hai bài vi¿t phê phán cuÑn sách "<i>Chï quÑc ngï và cuÙc cách m¡ng chï vi¿t §u th¿ k÷ 20</i> cça tôi, vëa °ãc nhà xu¥t b£n Thanh Niên tái b£n nm 2003. Ng°Ýi vi¿t ký tên là Phúc °Ýng. <p>Tr°Ûc h¿t tôi xin hoan nghênh t¡p chí ã cho ào xÛi vÁ v¥n Á này. MÙt v¥n Á ång ch¡m ¿n hai nhân v­t mà lâu nay chúng ta ít muÑn Á c­p ¿n. Cha cÑ Alexandre de Rhodes, mÙt tên gián iÇp gi£ vÝ truyÁn giáo vào dò thám n°Ûc ta; và ông NguyÅn Vn V)nh, mÙt tên ViÇt gian bán n°Ûc làm tay sai cho thñc dân Pháp. <p>Thú th­t, khi b¯t tay vào làm công viÇc kh£o céu này, là ng°Ýi mày mò §u tiên, tài liÇu thi¿u thÑn, ki¿n théc h¡n h¹p, tôi r¥t e ng¡i. <p>Vì v­y trong lÝi nói §u sách, tôi ã tñ b¡ch vÛi Ùc gi£: <blockquote> <p>"MÛi cách nhau có g§n th¿ k÷, nh°ng do chi¿n tranh liên miên, th¥t l¡c m¥t nhiÁu, th° viÇn trung °¡ng cing bË chuyÃn dËch nhiÁu b­n, khi¿n viÇc tìm ki¿m t° liÇu cho ng°Ýi kh£o céu khó khn nh° ào ¥t tìm ngÍc. Bi¿t r±ng có n¡i còn l°u giï tÑt ¥y, nh°ng không vÛi tÛi °ãc, nh° Vatican, nh° Paris. Ph£i có tiÁn, có tiÁn thuê các cÙng sñ làm photocopie t° liÇu, gíi vÁ, là bánh xe công viÇc s½ quay tít nh° chong chóng. <p>Nh°ng ch³ng l½ chÉ ngÓi mà m¡ hão ! <p>Ho·c ngía m·t khoanh tay trông chÝ nhïng công trình ß n°Ûc ngoài làm ! <p>Ng°Ýi x°a có câu:  Bi¿t ¿n âu làm ¿n ¥y; có ¿n âu làm ¿n ¥y. Không c§u toàn". Tôi theo câu nói ¥y, không ng§n ng¡i tr°Ûc t° liÇu còn thi¿u thÑn, ki¿n théc còn h¹p hòi, miÅn là lòng thành vÛi v¥n Á nêu ra, muÑn cho nhïng lÛp h­u sinh hiÃu rõ công lao cça lÛp ng°Ýi i tr°Ûc, muÑn cå thà hành Ùng theo mÙt nét ¡o lý truyÁn thÑng cça ông cha:  n qu£ nhÛ k» trÓng cây", "UÑng n°Ûc nhÛ nguÓn" ..., nên ã không e dè phát gai, gi«y cÏ mà làm. [....] <p>CuÑn sách ã hoàn thành (xu¥t b£n tháng 4-1994. Ng°Ýi vi¿t ghi thêm), ch¯c ch¯n còn nhiÁu thi¿u sót. R¥t mong °ãc các b­c hiÃu bi¿t bÕ khuy¿t và chÉ giáo cho nhïng ch× sai l§m, à có dËp in l¡i, sách °ãc hoàn thiÇn h¡n, hïu ích cho b¡n Íc. </blockquote> <p>Cho nên nhïng bài vi¿t góp ý, phê bình, bàn b¡c có tính hÍc thu­t, tôi Áu h¿t séc hoan nghênh. Có tranh cãi, cÍ xát, thì hÍc thu­t mÛi phát triÃn °ãc. <p>MuÑn hÍc thu­t phát triÃn thì ph£i trung thñc. Trích d«n nhïng câu cça ng°Ýi ta à phê phán thì ph£i trích úng nguyên vn. iÁu này b¡n Phúc °Ýng, ng°Ýi vi¿t bài phê phán cuÑn sách "Chï quÑc ngï ...", ã không làm °ãc. Xin d«n chéng: <p><b>1).</b> Nguyên vn sách in: <blockquote> <p> R¥t ti¿c r±ng, cho ¿n nay, chúng ta bi¿t r¥t ít vÁ ng°Ýi ã khai sinh ra chï quÑc ngï: cha cÑ Alexandre de Rhodes (1591 1660). T¥t nhiên viÇc này có công séc óng góp cça nhiÁu ng°Ýi, nh°ng ông là ¡i diÇn và giï công §u. <p>Ông là ng°Ýi Pháp gÑc Do Thái sinh ß tÉnh Avignon (tài liÇu cça ông NguyÅn Kim Th£n, nhà nghiên céu ngôn ngï hÍc ViÇt Nam) r¥t giÏi vÁ ngôn ngï hÍc. Nm 1620 ông ¿n Rôma. Nm 1624 ông ¿n Phú Xuân Ýi chúa Sãi - àng Trong (ViÇt Nam sí l°ãc cça Tr§n TrÍng Kim ghi tên là Jean Rhodes). Þ 4 tháng ông ã thông hiÃu ti¿ng ViÇt, qua 6 tháng ông ã gi£ng ¡o °ãc b±ng ti¿ng ViÇt (Nhà vn hiÇn ¡i. Vi NgÍc Phan. QuyÃn nh¥t). Ông dñng °ãc giáo °Ýng ß Phú Xuân (ViÇt Nam sí l°ãc. Tr§n trÍng Kim). <p>Khi giáo s) Julien Baldinoti bË chúa TrËnh Tráng - àng Ngoài gây khó dÅ, nh­n °ãc tin, ông ã ra B¯c ngày 19-5-1625 (Nhà vn hiÇn ¡i. Vi NgÍc Phan. QuyÃn nh¥t), ngo¡i giao khéo léo, bi¿u chúa TrËnh mÙt cái Óng hÓ qu£ l¯c, và °ãc gi£ng ¡o t¡i kinh ô (ViÇt Nam sí l°ãc. Tr§n TrÍng Kim). </blockquote> <p>Bài vi¿t phê phán cça b¡n Phúc °Ýng ã bÏ i câu:  <i>T¥t nhiên viÇc này có công séc óng góp cça nhiÁu ng°Ýi, nh°ng ông là ¡i diÇn và giï công §u."</i> <p>Và b¡n Phúc °Ýng ã cÑ ý bÏ i t¥t c£ nhïng chú thích trong ngo·c ¡n cça o¡n vn trên ghi rõ tài liÇu, b±ng cÛ này l¥y ß âu. Ví då tài liÇu cça ông NguyÅn Kim Th£n, nhà ngôn ngï, gi£ng d¡y ß ¡i hÍc TÕng hãp; cça ông Vi NgÍc Phan trong Nhà vn hiÇn ¡i; cça ông Tr§n TrÍng Kim trong ViÇt Nam sí l°ãc. <p>ViÇc cÑ tình bÏ i nh° th¿ nh±m måc ích gì ? <p>Chúng ta là nhïng k» sinh sau, bàn vÁ công viÇc cça ng°Ýi x°a, thì nhïng trích d«n, b±ng cé ph£i nói rõ là l¥y ß âu, l¥y cça ai. ¥y là cái éc cça ng°Ýi nghiên céu, kh£o céu. Làm sao ta l¡i dám vi¿t: <i>"Alexandre de Rhodes ngo¡i giao khéo léo, bi¿u chúa TrËnh mÙt cái Óng hÓ qu£ l¯c, và °ãc gi£ng ¡o t¡i kinh ô. </i>. HÓi ¥y ta ã sinh ra âu, ta có nhìn th¥y âu. Nh°ng ta dám vi¿t nh° th¿ vì l¥y trong ViÇt Nam sí l°ãc cça cå Tr§n TrÍng Kim. Ng°Ýi ta gÍi là nói có sách mách có chéng. Nh° th¿ mÛi gây °ãc sñ tin c­y cho ng°Ýi Íc. <p>ViÇc làm cça b¡n Phúc °Ýng chéng tÏ mÙt cái tâm thi¿u trong sáng trong bàn cãi hÍc thu­t. <p><b>2).</b> MÙt ví då rõ h¡n: <p>Sau khi ã kà công và i ¿n k¿t lu­n A. de Rhodes xéng áng là cha » cça chï quÑc ngï, tôi có Á xu¥t viÇc dñng t°ãng k÷ niÇm A. de Rhodes t¡i Hà NÙi. B¡n Phúc °Ýng có trích d«n viÇc Á xu¥t dñng t°ãng, nh°ng c£ mÙt o¡n biÇn lu­n trong nguyên vn bË b¡n Phúc °Ýng c¯t bÏ. <p>BiÇn lu­n là ph§n quan trÍng cça Á xu¥t thì bË c¯t bÏ. HÍc thu­t mà bàn cãi kiÃu này th­t là manh tâm, có thà gÍi rõ tên là thç o¡n l°u manh trong tranh cãi hÍc thu­t. <p>o¡n biÇn lu­n bË c¯t bÏ là: "<i>Vì, chúng ta là mÙt n°Ûc vn hi¿n, chúng ta bi¿t on t¥t c£ nhïng ai ã óng góp cho nÁn vn minh dân tÙc. Ngay c£ x°a kia, trong thÝi kó B¯c thuÙc, nhân dân ta v«n ghi công cho nhïng viên quan cai trË ng°Ýi ph°ong B¯c nh° các ông Tích Quang, Nhâm Diên, nhïng ng°Ýi ã giúp cho sñ phát triÃn cça xé sß, và ã không ng§n ng¡i gÍi S) Nhi¿p là Nam Giao hÍc tÕ vì ã có công mß mang viÇc hÍc hành ß ¥t n°Ûc này.</i> (HiÇn nay còn Án thÝ và lng mÙ. Ng°Ýi vi¿t ghi thêm) <i>HuÑng hÓ Alexandre de Rhodes ......</i>" <p>N¿u không có o¡n biÇn lu­n này thì viÇc Á xu¥t dñng t°ãng thành ngÛ ng©n, bÑc Óng, gây trò c°Ýi cho thiên h¡. <p><b>3).</b> Nhïng ng°Ýi i sau th°Ýng thëa h°ßng thành qu£ cça ng°Ýi i tr°Ûc. G§n chåc nm nay v¥n Á chï quÑc ngï cùng nhïng ng°Ýi có công nh° cha cÑ A. de Rhodes và ông NguyÅn Vn V)nh ã °ãc nhiÁu ng°Ýi Á c­p ¿n. NhiÁu tài liÇu mÛi °ãc công bÑ. Bây giÝ ng°Ýi ta có thà dÅ dàng kà tên hàng lo¡t nhïng cha cÑ có công trong viÇc hình thành chï quÑc ngï §u tiên: Francisco de Pina, Gaspar d Amaral, António Barbosa, Alexandre de Rhodes, Francisco Buzomi, Antonio Dias, Manoel Fernandez, Antonio Fernandez, Christofora Borri ... và ng°Ýi ViÇt Nam thì nh° Sách sÕ sang chép các viÇc cça thày dòng Philípphê BÉnh ..vv... <p>ThÝi chúng tôi mày mò thì âu có nhiÁu tài liÇu nh° th¿. Bác Chiêu D°¡ng ß t­n khu Mai Ùng thôn M táo nh¯n ¿n cho tài liÇu vÁ chï quÑc ngï. Th¿ là lóc cóc chi¿c xe ¡p tàng të §u thành phÑ ¿n cuÑi thành phÑ. NhiÁu tài liÇu em vÁ à ¥y ché không dùng °ãc. âu có °ãc iÇn tho¡i, xe máy vù vù nh° bây giÝ; máy ghi âm, bng ghi hình r¥t tiÇn lãi cho viÇc l¥y t° liÇu. <p>Bây giÝ mÙt hÍc sinh phÕ thông trung hÍc, n¿u ham thích có thà tìm Íc và trích d«n hàng lo¡t nhïng m©u chuyÇn phong phú vÁ chï quÑc ngï có ß r¥t nhiÁu các lo¡i sách báo, kà c£ sách Almanach. Nhïng chuyÇn l·t v·t nh° bà hoàng Minh éc xin ân gi£m, chuyÇn các chúa TrËnh, chúa NguyÅn hành tÙi các nhà truyÁn giáo có §y §y. <p>Nh°ng cái quan trÍng là bi¿t xí dång tài liÇu và biÇn lu­n. Trong tranh biÇn hÍc thu­t cách hay nh¥t là dùng t° liÇu à thuy¿t phåc. MÍi nhà nghiên céu Áu có t° liÇu, nh°ng t° liÇu cça anh l¥y ß âu, dña vào nhïng nhà danh ti¿ng nào, có nguÓn gÑc áng tin c­y hon, l¡i bi¿t trình bày thuy¿t phåc h¡n, thì b¡n Íc ch¥p nh­n. <p>Nên tránh lÑi nói rao gi£ng kiÃu tuyên hu¥n chung chung, nh° b¡n Phúc °Ýng ã vi¿t: <i>"N¿u chËu khó tham kh£o nguÓn tài liÇu dÓi dào, k¿t hãp v­n dång t° duy logic ch·t ch½, ch¯c h³n Hoàng Ti¿n ã không dÅ dãi h¡ bút vi¿t nhïng dòng phi biÇn chéng và b¥t ch¥p sñ th­t lËch sí."</i> <p>Th¿ nào là v­n dång t° duy logic ch·t ch½ ? <p>Th¿ nào là phi biÇn chéng ? <p>Th¿ nào là b¥t ch¥p sñ th­t lËch sí ? <p>Nh°ng kiÃu nói x°ng x°ng nh° th¿ này, hÏi r±ng có lãi ích gì cho công viÇc hÍc thu­t. <p>B¡n Phúc °Ýng l¡i còn cay cú vi¿t: <i>"Ch³ng rõ b±ng cách nào mà công trình Chï quÑc ngï và cuÙc cách m¡ng chï vi¿t §u th¿ k÷ 20 do Hoàng Ti¿n thñc hiÇn l¡i °ãc ng ký Á tài nghiên céu khoa hÍc c¥p nhà n°Ûc vÛi mã sÑ KX 06 17 ? Công trình thi¿u nghiêm túc ¥y ã °ãc rót bao nhiêu kinh phí và ã °ãc hÙi Óng nghiÇm thu ch°a mà xu¥t b£n thành sách ?"</i> <p>Rõ ra là mÙt giÍng ghen tË téc tÑi cá nhân. Th­t không óng góp gì cho viÇc phát triÃn hÍc thu­t. <p><b>4).</b> CuÑn sách  Chï quÑc ngï ... . có thà ·t ra nhiÁu iÁu bàn cãi tÑt, thú vË nïa. Riêng ph§n cha cÑ Alexandre de Rhodes, có thà tranh cãi vÁ nhïng iÁu sau: <li>CÑ A. de Rhodes có xéng áng là cha » cça chï quÑc ngï không ? Hay là cÑ Francisco de Pina ? Hay là cÑ Gaspar d Amaral (ti¿ng BÓ Gaspar do Amaral) ? Hay là cÑ Antoine Barbore (ti¿ng BÓ là António Barbosa) ? Hay là ai khác ... ? <li>ViÇc Á xu¥t dñng t°ãng Alexandre de Rhodes có bÑc Óng không ? MÙt tên gián iÇp cÑ ¡o vào dò thám tình hình, rÓi kéo theo là Ùi quân xâm l°ãc khi¿n chúng ta m¥t n°Ûc nh° nhiÁu ng°Ýi th°Ýng k¿t tÙi lâu nay. V­y A.de Rhodes th­t là có tÙi hay có công ? <li>Cing có thà tranh cãi vÁ mÙt nh­n xét sau: <i>"Th¿ là Vatican ã cí các nhà truyÁn giáo sang ViÇt Nam à khai sinh ra chï quÑc ngï, và Vatican l¡i là n¡i in ¥n chï quÑc ngï §u tiên. éng vÁ nh­n théc tâm linh, có thà nói, th°ãng ¿ ã ban cho ViÇt Nam mÙt món quà vô giá, thông qua Vatican và các nhà truyÁn giáo cça toà thánh."</i> <li>Có Á cao Vatican quá chng ? Có mê tín dË oan chng ? Th°ãng ¿, éc Chúa hay Ông TrÝi có chi phÑi cuÙc sÑng cça chúng ta chng ? B°Ûc vào th¿ k÷ thé 21 này (nhiÁu ng°Ýi gÍi là th¿ k÷ cça tâm linh) là mÙt v¥n Á áng suy ng«m và bàn cãi nïa l¡i càng hay. <p>VÁ ph§n ông NguyÅn Vn V)nh, cing có nhiÁu iÁu áng bàn l¯m: <li>Ông NguyÅn Vn V)nh có là ViÇt gian cho Tây hay không ? <li>Ông NguyÅn Vn V)nh là ng°Ýi chi¿m công §u trong viÇc phÕ bi¿n cÕ võ chï quÑc ngï. Hay là ông Tr°¡ng V)nh Ký ? Hay là ông Paulus Huónh TËnh Cça ? Hay là th§y dòng Philípphê BÉnh ? Hay là mÙt ai khác ... ? <li>Ông NguyÅn Vn V)nh nên xéng áng ·t tên phÑ ß Hà NÙi không ? Nghe nói ß Sài Gòn ã có tên phÑ rÓi. C§n nhiÁu công trình nghiên céu vÁ ông V)nh à sáng danh là mÙt nhà vn hoá lÛn cça th¿ k÷ thé 20. Riêng tôi cing ang chu©n bË cho viÇc làm này. <p><b>5).</b> Trß l¡i ph§n cha cÑ Alexandre de Rhodes. M·c dù sau này tôi có Íc °ãc tài liÇu nói vÁ Francisco de Pina. CuÑn sách mang tiêu Á "<i>Công viÇc cça mÙt sÑ ng°Ýi BÓ ào Nha tiên phong trong lãnh vñc ngôn ngï ViÇt Nam cho ¿n nm 1650</i> (<i>L oeuvre de quelques pionniers Portugais dans le domaine de la languistique Vietnamienne jusqu en 1650</i>) cça Roland Jacque in nm 1995 ß Paris, do ViÇn quÑc gia ngôn ngï và vn minh ph°¡ng ông ¥n hành (Institut national des langues et civilisations orientales. Paris 1995). <p>Thú th­t là tr°Ûc ó tôi ch°a hÁ bi¿t ¿n Francisco de Pina. Ông ¿n àng Trong sÛm nh¥t là nm 1617 ch­m nh¥t là nm 1618, hÍc ti¿ng ViÇt à gi£ng ¡o §u tiên, l¡i d¡y các giáo s) cùng hÍc ti¿ng ViÇt (trong ó có cha A. de Rhodes), và ông ã hy sinh trong khi céu hÙ nhïng ng°Ýi dân ¯m thuyÁn ß biÃn à Nµng vào ngày 15-12-1625. Th­t r¥t áng kính trÍng. Tuy nhiên, công §u vÁ viÇc hình thành chï quÑc ngï v«n thuÙc cha cÑ Alexandre de Rhodes. Cn cé vào hai sñ viÇc: <ul> <li>CuÑn  <i>Të iÃn Annam-BÓàonha-Latinh</i> cça Alexandre de Rhodes in ß Rôma nm 1651 (Dictionarium Annamaticum Lusitanum et Latinum). CuÑn të iÃn ã Ënh vË và giÛi thiÇu hình théc cça chï quÑc ngï vÛi các chï vi¿t khác trên th¿ giÛi. <li>"<i>B£n liÇt kê tóm t¯t vÁ ti¿ng Annam hay ông Kinh</i>" (Brève description de la langue annamite ou tonkinoise  Linguae Annamaticae seu Tunchinensis brevis Declaratio). ông Kinh téc Tonkin, vùng B¯c bÙ và B¯c Trung bÙ ngày nay. B£n liÇt kê tóm t¯t °ãc in thành ph§n phå trong cuÑn të iÃn trên. </ul> <p>Trong b£n tóm t¯t khiêm tÑn cça mình Alexandre de Rhodes ã ¡t °ãc tính khoa hÍc, tính khúc chi¿t và tính gi£n dË mà các nhà ngôn ngï hÍc ti¿ng ViÇt ngày nay còn có thà hÍc hÏi °ãc khá nhiÁu. <blockquote> <p>Ch°ong I, chï và v§n, xác Ënh các chï cái, các v§n ti¿ng ViÇt.<br> Ch°ong II, gi£i thích viÇc dùng các d¥u và d¥u hiÇu trên nguyên âm.<br> Các ch°ong III ¿n VI bàn vÁ các të lo¡i.<br> Ch°ong VII và VIII bàn vÁ các ph§n còn l¡i không bi¿n cách cça lÝi nói, và mÙt sÑ lu­t không liên quan ¿n cú pháp.</p> </blockquote> <p>B£n liÇt kê tóm t¯t trên thñc t¿ ã ·t nÁn móng cho ngï pháp hÍc ti¿ng ViÇt. <p>Rõ ràng Alexandre de Rhodes xéng áng là cha » cça chï quÑc ngï bây giÝ. <p>Công lao này giïa các cha cÑ, cing giÑng tr°Ýng hãp giïa ng°Ýi ViÇt Nam. Ông Tr°¡ng V)nh Ký, ông Huónh TËnh Cça hay th§y Philípphê BÉnh ... là nhïng ng°Ýi dùng chï quÑc ngï §u tiên, nh°ng công §u vÁ chï quÑc ngï ß ViÇt Nam l¡i thuÙc vÁ ông NguyÅn Vn V)nh. (iÁu này bàn sau, không thuÙc ph¡m vi bài vi¿t này). <p><b>6).</b> ViÇc k¿t tÙi cha cÑ Alexandre de Rhodes là gián iÇp là iÁu lâu nay nhiÁu ng°Ýi ã làm. B¡n Phúc °Ýng trong bài vi¿t cça mình cing là theo h°Ûng k¿t tÙi gián iÇp nh° nhiÁu ng°Ýi tr°Ûc ây. Nh°ng b¡n Phúc °Ýng cing chÉ °a ra °ãc m¥y chéng cé: <blockquote> <li>Chéng cé I. Trong cuÑn LËch sí v°ong quÑc àng Ngoài ¥n hành t¡i Pháp nm 1651, ông (A.de Rhodes) kêu gÍi: "¥y là ch× nên chi¿m l¥y, n¿u muÑn l­p c¡ sß buôn bán, các lái buôn Âu châu s½ tìm th¥y nguÓn lãi nhu­n và cça c£i dÓi dào" (Th¿ giÛi mÛi sÑ 533 bài Alexandre de Rhodes là ng°Ýi th¿ nào ?) <li>Chéng cé II. Bonifacy so¡n sách Les débuts du christianisme (B°Ûc khßi âù cça ¡o Kitô ß ViÇt Nam) xu¥t b£n t¡i Hà NÙi nm 1930 ã vi¿t: "Vai trò cça A. de Rhodes trong viÇc thành l­p MEP (HÙi Thëa sai Paris - Société des Missions étrangères de Paris - vi¿t t¯t là MEP), ho¡t Ùng cça ông ã °a giáo ph­n àng Ngoài l«n àng Trong ra khÏi vòng kiÃm soát cça ng°Ýi BÓ, nói chung ã em l¡i cho n°Ûc Pháp vË th¿ quan trÍng nh¥t trên bán £o ông D°¡ng. (Th¿ giÛi mÛi sÑ 533. Bài ã d«n). <li>Chéng cé III. Nm 1969, t¡i ¡i hÍc Sorbonne ß Paris, Cao Huy Thu§n b£o vÇ thành công lu­n án ti¿n s) khoa hÍc chính trË vÛi Á tài <i>Christianisme et Colonialisme au ViÇt Nam</i> (<i>¡o Kitô và chç ngh)a thñc dân t¡i ViÇt Nam</i>). Lu­n án ã °a ra nhiÁu chéng cé giá trË °ãc khai thác të các vn khÑ Pháp quÑc mà ây là mÙt vn b£n do chính A. de Rhodes ch¥p bút:  Tôi tin r±ng Pháp s½ cung c¥p cho tôi nhiÁu binh s) à chinh phúc toàn thà ph°¡ng ông ... Tôi rÝi La Mã ngày 11-9-1652 vÛi ý Ënh ó. (Th¿ giÛi mÛi sÑ 533. Bài ã d«n) <li>Chéng cé IV. Chéng cé mÛi nh¥t góp ph§n k¿t tÙi A. de Rhodes, b¡n Phúc °Ýng dña vào là: "Avro Manhattan, nhà sí hÍc ng°Ýi Mù, tác gi£ t­p sách  <i>Vietnam: why did we go ?</i> (<i>ViÇt Nam: cÛ sao chúng ta ¿n ¥y ?</i>) ¥n hành t¡i California (Mù) nm 1984, ã ghi nh­n:  A. de Rhodes ¿n ông D°ong nm 1624. MÙt th­p niên sau, ông ta gíi vÁ La Mã và n°Ûc Pháp b£n báo cáo r¥t chính xác vÁ tiÁm nng kinh t¿, vÁ tình hình chính trË và th°¡ng m¡i cça vùng này. Các giáo s) thëa sai dòng Tên °ãc chiêu t­p ngay và phái sang ¥y giúp A. de Rhodes ... C£ toà thánh La Mã và n°Ûc Pháp Áu coi nhïng viÇc làm này là nhïng liên hÇ kh¯ng khít vÛi viÇc ánh chi¿m các quÑc gia ông D°¡ng." (Th¿ giÛi mÛi sÑ 533.Bài ã d«n) </blockquote> <p>Tóm l¡i chÉ có 04 (bÑn) chéng cé vëa nêu trên. <p>Tôi xin °ãc làm lu­t s° biÇn hÙ cho cha cÑ Alexandre de Rhodes. <p>Theo lu­t pháp hiÇn hành ß trong n°Ûc cing nh° trên th¿ giÛi, ý Ënh ch°a ph£i là tÙi ph¡m. ViÇc ph¡m tÙi l¡i diÅn ra sau mÙt thÝi gian quá dài (g§n 200 nm), mà k» có ý Ënh ph¡m tÙi không tham dñ (vì ch¿t lâu rÓi) thì càng không thà k¿t tÙi hÍ °ãc. <p>Bây giÝ bàn cå thà vào tëng chéng cé cça b¡n Phúc °Ýng nêu ra: <p>VÁ chéng cé thé nh¥t.- Theo tôi, Alexandre de Rhodes là mÙt nhà truyÁn giáo. Các nhà truyÁn giáo i các n¡i có ghi l¡i nhïng phong tåc, t­p quán, Ýi sÑng kinh t¿, chính trË, xã hÙi, th°¡ng m¡i cça nhïng vùng ¥t hÍ truyÁn giáo, là công viÇc cça hÍ và quyÁn cça hÍ. Lu­t pháp quÑc t¿ không c¥m oán nhïng viÇc làm này. NhÝ th¿ mà các nhà vi¿t sí, nhà nghiên céu xã hÙi hÍc, dân tÙc hÍc, nhà làm nghÇ thu­t, nhà kinh t¿, nhà quân sñ, dña vào nhïng t° liÇu cça hÍ mà làm nên nhïng công trình cça mình. V­y tÙi hay không tÙi là ß ng°Ýi sí dång. <p>ViÇc Pháp ánh chi¿m ViÇt Nam cách g§n hai th¿ k÷ sau khi cha cÑ A. de Rhodes m¥t, không nên Õ tÙi cho A. de Rhodes vì ông ã xúi giåc: "¥y là ch× nên chi¿m l¥y, n¿u muÑn l­p c¡ sß buôn bán, các lái buôn Âu châu s½ tìm th¥y nguÓn lãi nhu­n và cça c£i dÓi dào." (LËch sí v°¡ng quÑc àng Ngoài. 1651) <p>N¿u k¿t tÙi nh° th¿, thì viÇc Mù °a quân ánh ViÇt Nam nía sau th¿ k÷ 20 cing là do A. de Rhodes xúi giåc; và Mù ánh Iraq vëa rÓi cing là l×i cça A. de Rhodes vì ¥y là miÁn cça c£i dÓi dào mà Rhodes ã muÑn Pháp c¥p cho binh s) à ông chinh phåc toàn thà ph°¡ng ông (theo tài liÇu « d«n cça b¡n Phúc °Ýng). <p>B¡n Phúc °Ýng phán quy¿t:  MÑi liên hÇ kh¯ng khít giïa A. de Rhodes và tÕ chéc MEP d«n tÛi cuÙc nÕ súng xâm l°ãc cça liên quân Pháp-Tây Ban Nha vào bán o S¡n Trà (à Nµng) ngày 1-9-1858 (nh±m ngày 24-7 M­u NgÍ, ché không ph£i ngày 15-8-1858 nh° Hoàng Ti¿n nhÛ nh§m) là mÙt thñc t¿ lËch sí. ó là c£ quá trình dài lâu tuân theo "công théc" bành tr°Ûng thñc dân: ngo¡i giao truyÁn giáo xâm l°ãc b±ng vi trang." <p>Tôi nhÛ ngày 15-8-1858 là dña theo ViÇt Nam sí l°ãc cça Tr§n TrÍng Kim. Còn b¡n cho là 1-9-1858 là theo tài liÇu nào ? cça ai ? Cing nh° tôi vi¿t A. de Rhodes là ng°Ýi Pháp gÑc Do Thái sinh ß tÉnh Avignon là theo ông NguyÅn Kim Th£n nhà ngôn ngï hÍc gi£ng d¡y ß ¡i hÍc TÕng hãp. B¡n cho là ng°Ýi Pháp gÑc Tây Ban Nha là theo tài liÇu nào, xin cé trình bày ra cho mÍi ng°Ýi bi¿t. Nh°ng ây là nhïng tiÃu ti¿t, không quan trÍng l¯m, cái quan trÍng là Pháp có b¯n vào à Nµng nm 1858, téc là g§n 200 nm, úng ra là 198 nm, sau khi Alexandre de Rhodes m¥t (1660). <p>MÑi liên hÇ kh¯ng khít giïa A. de Rhodes và tÕ chéc MEP d«n tÛi cuÙc nÕ súng xâm l°ãc cça liên quân Pháp Tây Ban nha vào bán £o Son Trà (à Nµng) ... Câu vn vi¿t nh° th¿ này là trách nhiÇm chính trong cuÙc xâm l°ãc thuÙc vÁ các nhà truyÁn giáo. (B¡n Phúc °Ýng dùng të kh¯ng khít, të iÃn Ti¿ng ViÇt không có, ng°Ýi ta chÉ nói khng khít ngh)a là g¯n bó, ràng buÙc ch·t ch½, ché không ai nói kh¯ng khít bao giÝ. Tuy nhiên, ây là l×i nhÏ). <p>·t câu nh° trên là k¿t tÙi n·ng nÁ các nhà truyÁn giáo. Các nhà truyÁn giáo thành chç thà chç Ùng cça sñ viÇc xâm l°ãc. Và th¿ l¡i không úng vÛi sñ th­t lËch sí. <p>Sñ bành tr°Ûng cça th¿ lñc t° b£n ph°ong Tây, trß thành thñc dân i xâm chi¿m tìm thË tr°Ýng, nguyên liÇu, nhân công trên th¿ giÛi ß các th¿ k÷ 17, 18, 19 là nguyên nhân chính cça các cuÙc nÕ súng xâm l°ãc. Kà c£ Pháp xâm l°ãc ViÇt Nam. âu ph£i là mÑi liên hÇ kh¯ng khít giïa A. de Rhodes và tÕ chéc MEP d«n tÛi cuÙc nÕ súng xâm l°ãc. <p>B¡n Phúc °Ýng dña theo  công théc bành tr°Ûng thñc dân: ngo¡i th°¡ng truyÁn giáo xâm l°ãc vi trang. ây là mÙt kiÃu t° duy s¡ céng và ci kù. Bành tr°Ûng thñc dân bi¿n hoá có hàng chåc cách khác nhau. Vì t° duy s¡ céng máy móc nên cé cÑ ghép truyÁn giáo là mÙt khâu trong m¯t xích xâm l°ãc, rÓi khép cho hÍ ç các thé tÙi. <p>ChÉ có các tên gián iÇp Ùi lÑt tôn giáo, còn các nhà truyÁn giáo chân chính không bao giÝ làm gián iÇp. Bßi éc tin cça hÍ ß Chúa, ché không ß m¥y Óng xèng các th¿ lñc xâm l°ãc tr£ công cho hÍ. <p>Có th¿ mÛi lý gi£i °ãc nhïng tr°Ýng hãp các nhà truyÁn giáo tñ nguyÇn i ¿n các vùng xa xôi h»o lánh, ói khÕ, bÇnh t­t, nguy hiÃm, trên kh¯p th¿ giÛi mà hÍ không nÁ hà, th­m chí cái ch¿t cing không ngn c£n °ãc hÍ. <p>N¿u có thà k¿t tÙi mÙt cha cÑ ã cÙng tác vÛi Pháp d«n ¿n sñ xâm chi¿m ViÇt Nam sau này, chÉ có thà là ông Pigneau de Béhaine (tên ViÇt là Bá a LÙc), ng°Ýi ã d«n hoàng tí C£nh làm bo tín sang Pháp xin viÇn trã, thay m·t chúa NguyÅn Phúc Ánh (téc vua Gia Long sau này) ký tÝ giao °Ûc vÛi vua Pháp. RÓi chính Bá a LÙc ã i mÙ ng°Ýi, mua tàu và súng Ñng khí giÛi, cùng các ông Chaigneau (tên ViÇt là NguyÅn Vn Th¯ng) téc là chúa tàu Long, ông Vannier (tên ViÇt là NguyÅn Vn Ch¥n) chúa tàu Phång, ông De Forcant (tên ViÇt là Lê Vn Long), ông Victor Ollivier (tên ViÇt là ông Tín) .... c£ th£y °ãc g§n 20 ng°Ýi à giúp Gia Long (ViÇt Nam sí l°ãc. Tr§n TrÍng Kim). <p>TÝ giao °Ûc có nhïng kho£n nh° sau: <ol> <li>Vua n°Ûc Pháp thu­n giúp cho NguyÅn V°¡ng 4 chi¿c tàu chi¿n, và mÙt ¡o binh: 1.200 låc quân, 200 pháo binh, 250 lính Phi châu và ç các thé súng Ñng thuÑc ¡n. <li>Vì vua n°Ûc Pháp có lòng giúp nh° th¿, NguyÅn V°¡ng ph£i nh°Ýng ét cho n°Ûc Pháp cía HÙi An (Faifo) và £o Côn Lôn (Poulo Condore). <li>NguyÅn V°¡ng ph£i à cho ng°Ýi n°Ûc Pháp ra vào buôn bán tñ do ß trong n°Ûc, ngo¡i giao, không cho ng°Ýi n°Ûc nào ß Âu châu sang buôn bán ß n°Ûc Nam nïa. <li>Khi nào n°Ûc Pháp có c§n ¿n lính thçy, lính bÙ, l°ng thñc, tàu bè ß ph°¡ng ông, thì NguyÅn V°¡ng ph£i éng biÇn cho ç giúp n°Ûc Pháp. <li>Khi NguyÅn V°¡ng ã khôi phåc °ãc n°Ûc rÓi, thì ph£i cé m×i nm làm mÙt chi¿c tàu, y nh° tàu cça n°Ûc Pháp ã cho sang giúp, à em sang tr£ cho Pháp hoàng. (ViÇt Nam sí l°ãc. Tr§n TrÍng Kim) </ol> <p>TÝ giao °Ûc không °ãc thñc hiÇn, vì tr¯c trß l¡i ß phía Pháp, (th­t là may cho dân tÙc ta !). Khi thành công lên ngôi, Gia Long v«n ph£i °u ái ông Bá a LÙc và nhïng ng°Ýi Pháp ¿n giúp, d«n tÛi viÇc m¥t n°Ûc sau này. Gia Long thì mang tÙi cõng r¯n c¯n gà nhà. <p>Còn nhïng chéng cé II, III, IV cça b¡n Phúc °Ýng nêu ra, thì dÅ bác bÏ thôi. <p>Chéng cé II, trích lÝi cça Bonifacy ß ây, chÉ là mÙt kh³ng Ënh công lao cça A. de Rhodes Ñi vÛi giáo hÙi Thëa sai Paris. Mß rÙng th¿ lñc giáo hÙi cça mình, át i th¿ lñc giáo hÙi cça BÓ ào Nha. ó là chuyÇn cça nÙi bÙ tôn giáo. Dña vào chéng cé này à k¿t tÙi A. de Rhodes làm gián iÇp, ng°Ýi ta gÍi là §u Ngô mình Sß. <p>Chéng cé III, l¥y mÙt câu nói cça Rhodes trích trong b£n lu­n án ti¿n s) cça Cao Huy Thu§n:  Tôi tin r±ng Pháp s½ cung c¥p cho tôi nhiÁu binh s) à chinh phåc toàn thà ph°ong ông ... Tôi rÝi La Mã ngày 11-9-1652 vÛi ý Ënh ó. RÓi sau ó A. de Rhodes ¿n Ba T° và m¥t ß ó. <p>ViÇc này ch³ng liên can gì ¿n viÇc ánh chi¿m n°Ûc ta. Sau ó A. de Rhodes có chinh phåc °ãc ph°¡ng ông b±ng binh s) Pháp không ? Không th¥y sí sách nào ghi. N¿u có x£y ra sñ viÇc ¥y, và c§n k¿t tÙi, thì ng°Ýi Ba T° s½ k¿t tÙi §u tiên, ché sao l¡i là b¡n Phúc °Ýng ? Chéng cé này °a vào ây thành vô ngh)a. <p>Chéng cé IV. B¡n Phúc °Ýng dña vào ý ki¿n mÙt nhà sí hÍc ng°Ýi Mù vi¿t t­p sách "ViÇt Nam: cÛ sao chúng ta ¿n ¥y ? (Vietnam: why did we go ?), trong ó có câu:  C£ toà thánh La Mã và n°Ûc Pháp Áu coi nhïng viÇc làm này là nhïng liên hÇ kh¯ng khít vÛi viÇc ánh chi¿m các quÑc gia ông D°¡ng." <p>Chúng tôi ch°a Íc t­p sách này, nh°ng theo §u Á cùng o¡n trích d«n b¡n Phúc °Ýng nêu, tôi hiÃu r±ng hÍ vi¿t là à thanh minh cho hÍ, vì vùng ¥t này h¥p d«n l¯m, giàu tiÁm nng kinh t¿, th°¡ng m¡i, nhiÁu n°Ûc ph°ong Tây thèm khát muÑn xâm chi¿m và ã xâm chi¿m. âu ph£i chÉ có ng°Ýi Mù chúng tôi xâm chi¿m. <p>BuÓn c°Ýi là o¡n vn trích:  ông ta gíi vÁ La Mã và n°Ûc Pháp b£n báo cáo r¥t chính xác vÁ tiÁm nng kinh t¿, vÁ tình hình chính trË và th°ong m¡i cça vùng này. Các giáo s) thëa sai dòng Tên °ãc chiêu t­p ngay và phái sang ¥y giúp A. de Rhodes ... C£ toà thánh La Mã và n°Ûc Pháp Áu coi nhïng viÇc làm này là nhïng liên hÇ kh¯ng khít vÛi viÇc ánh chi¿m các quÑc gia ông D°¡ng." <p>Không bi¿t câu vn nguyên b£n cça nhà sí hÍc Mù vi¿t th¿ nào ? Liên hÇ kh¯ng khít gì mà ¿n 200 nm sau Pháp mÛi nÕ súng xâm chi¿m. Ngh)a là có nm sáu Ýi ng°Ýi ã qua i. <p>Mình là ng°Ýi bË Pháp xâm chi¿m, là ng°Ýi sÑng trong chn, nguyên nhân bË xâm chi¿m ra sao, t¥t ph£i bi¿t rõ h¡n ng°Ýi ngoài. M°ãn lÝi nói cça ng°Ýi ngoài à làm sai lÇch nguyên nhân xâm l°ãc (Õ l×i cho tôn giáo) là iÁu phi lËch sí. <p><b>T¡m k¿t lu­n:</b> <p>Ông ·ng TiÃu Bình, nhà lãnh ¡o cÙng s£n Trung Hoa, trong di chúc, có vi¿t ¡i ý, mÙt Ýi ng°Ýi cÑng hi¿n phåc vå Áu có °u iÃm, khuy¿t iÃm. Chung cåc xét ra °ãc nía công nía tÙi là may m¯n rÓi. N¿u công nhiÁu h¡n tÙi th­t tÑi h£o (quá tÑt). <p>Xét vÁ cha cÑ Alexandre de Rhodes, cái công l­p ra chï quÑc ngï là quá vinh quang. Ông l¡i là ng°Ýi công giáo, thÝ Chúa. Nhïng ng°Ýi h¹p bång th°Ýng không °ng. Nên cing muÑn gán cho ông mÙt tÙi gì th­t n·ng (tÙi gián iÇp) à làm lu mÝ ông i. NhiÁu ng°Ýi không suy xét kù cing ngÙ nh­n theo. <p>Khi tôi b¯t tay vào vi¿t t­p "Chï quÑc ngï ...." , nhiÁu b¡n cing gàn, cho r±ng không nên Á c­p ¿n tên cÑ ¡o gián iÇp ¥y, cé lÝ i, cho chìm trong im l·ng. Nh°ng tôi trình bày nhïng óng góp cça A. de Rhodes và nh¥t là viÇc ông ch¿t rÓi, g§n hai th¿ k÷ sau Pháp mÛi nÕ súng xâm chi¿m ViÇt Nam, thì nhiÁu ng°Ýi ngÛ ra, có ng°Ýi cé t°ßng ông là ng°Ýi mang hoàng tí C£nh sang Pháp ký giao °Ûc vÛi vua Pháp. <p>Alexandre de Rhodes là nhà truyÁn giáo. ông cing là mÙt con ng°Ýi, nên không thà tránh khÏi nhïng l×i l§m trong công viÇc truyÁn ¡o, bênh vñc tôn giáo mình, chê bai tôn giáo khác. <p>Ông chÉ sÑng ß ViÇt Nam kho£ng 7-8 nm không liên tåc, mà cÑng hi¿n °ãc mÙt thé chï vi¿t cho ng°Ýi ViÇt Nam, ph£i nói là quá giá trË, th§n kó nïa (vÁ m·t tâm linh ph£i kêu là ¡n Chúa), khi¿n ViÇt Nam là quÑc gia §u tiên ß châu Á latinh hoá (romanisation) °ãc chï vi¿t cça mình, thu­n lãi cho viÇc hoà nh­p toàn c§u ngày nay bi¿t bao nhiêu. Th­t là v¡n h¡nh cho dân tÙc ! Ng°Ýi ViÇt Nam ph£i bi¿t ¡n cha cÑ Alexandre de Rhodes, ng°Ýi ¡i diÇn cho nhiÁu cha cÑ nh° ã kà tên ß trên, trong viÇc t¡o thành chï quÑc ngï <p>Tuy nhiên viÇc phÕ bi¿n thé chï ó và hoàn thiÇn nó à trß thành chï vi¿t cça toàn dân nh° ngày nay thì l¡i là công cça ng°Ýi ViÇt Nam. C£ mÙt lÛp trí théc tây hÍc §u th¿ k÷· 20 có công trong viÇc này, và ng°Ýi chi¿m công §u là ông NguyÅn Vn V)nh. <p>ã ¿n lúc, iÁu kiÇn bây giÝ ã ç Ù chín, à chúng ta có thà Ënh giá vÁ công và tÙi th­t rõ ràng cho nhân v­t °ãc gÍi là cha » cça chï quÑc ngï: cÑ Alexandre de Rhodes, tránh nhïng ngÙ nh­n lâu nay ã trß thành Ënh ki¿n cça nhiÁu ng°Ýi. <p>MÙt cuÙc hÙi th£o là ch°a ç (ã tÕ chéc t¡i Hà NÙi ngày 22-12-1995 nhân k÷ niÇm 335 ngày m¥t cça Alexandre de Rhodes). <p>Mong nhïng ai quan tâm ¿n chï quÑc ngï hãy tham gia th£o lu­n, à ti¿n tÛi, khi có iÁu kiÇn vÁ kinh t¿, dñng tuãng Alexandre de Rhodes t¡i Hà NÙi, ghi công tr¡ng cho ông. <p>Ngày 15 tháng 5 nm 2003 <p><b>Hoàng Ti¿n, nhà vn.</b><br> (Ëa chÉ: Nhà A 11 Phòng 420<br> Thanh Xuân B¯c - Hà NÙi) <hr></hr> <p align="right"><a href="tacgia_caulacbodanchu.html"><b>Måc Låc</b></a></p> <hr></hr> <br> </div> </BODY> </HTML>