ÿþ<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN"> <HTML> <HEAD> <TITLE> Doi Thoai - Tu Do Dan Chu cho To Quoc Viet Nam - Cau Lac Bo Dan Chu Viet Nam</TITLE> <META NAME="Generator" CONTENT=""> <META NAME="Author" CONTENT="doithoai"> <META NAME="Keywords" CONTENT="Viet Nam, Viet, vietnam, vietnamese,free press for vietnam, Democracy, Freedom, Nguoi Viet, Vietnamese Dissidents, Dau Tranh, Que Huong, Tin tuc, tac gia, van chuong viet nam, vietnamese culture, Saigon, Hanoi, Hue, vietnamien, vietnamiens, Vietnamien, Vietnamiens,nguyen khac toan, News, news,Community, community, communauté, Communauté, Phuong Nam."> <META NAME="Description" CONTENT="Vietnamese newspaper fighting for free press in vietnam, the voice of freedom writers being oppressed by the Vietnamese communist party. "> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> <link rel="stylesheet" href="doithoai.css"></link> </HEAD> <body bgcolor="#F0F8FF"> <div align="justify"> <!-- bài b¯t §u të ây....--> <table width="100%" bgColor="#CCCCFF" border=2> <tr><td width="100%"> <h1 align=center><font color="#1021AD"> </font></h1> <h2 align=center><b>Câu L¡c BÙ Dân Chç ViÇt Nam</b></h2> <h3 align=center><b>iÇn Th° SÑ 34 - Tháng 12 nm 2004</b></h3> </td></tr></table> <p align=justify><i>iÇn Th° Câu L¡c BÙ Dân Chç xin trân trÍng kính chuyÃn ¿n các DiÅn àn iÇn Tí, C¡ Quan Ngôn Lu­n và Ùc Gi£ trong và ngoài n°Ûc các tin téc, sñ kiÇn và bài vß liên quan ¿n tình hình dân chç ViÇt Nam. Nh° ã minh Ënh qua b£n thông cáo và th° ngÏ cça Câu L¡c BÙ Dân Chç tr°Ûc ây, sñ àn áp thô b¡o cça c¡ ch¿ Ùc tài s½ không làm chùn b°Ûc và bËt miÇng °ãc các ti¿ng nói tranh ¥u ding c£m cho nÁn dân chç ViÇt Nam - <b>Ch¯c Ch¯n Óng Lòng S½ B» Gãy HÍng Súng Cça Ùc Tài</b>. MÍi liên l¡c xin gíi vÁ : <a href="mailto:caulacbodanchuvietnam@yahoo.com"><b>caulacbodanchuvietnam@yahoo.com</b></a></i></p> <hr> <!-- bài b¯t §u të ây....--> <p><font size="4" color="#FF0000"><u>Tin Ghi Nh­n</u>:</font><br> <font size="4" color="#FF0000"><b>" </b></font> MÛi ây BÙ QuÑc phòng ViÇt Nam ã thng c¥p cho mÙt lo¡t các t°Ûng tá, áng chú ý là nhân v­t tai ti¿ng NguyÅn Chí VËnh °ãc thng të Thi¿u t°Ûng lên Trung t°Ûng. NhiÁu ng°Ýi nh­n Ënh ây chÉ là mÙt trong nhïng thç o¡n cça phe ông Lê éc Anh, nh±m t¡o thêm vây cánh ling o¡n quyÁn lñc ß ViÇt Nam.<br><br> <font size="4" color="#FF0000"><b>" </b></font> MÙt nguÓn tin cho bi¿t, hÓi §u nm 2004, ông NguyÅn Chí VËnh ã sía nhà và xây nhà thÝ NguyÅn Chí Thanh (cha » cça NguyÅn Chí VËnh) ß khu Chèm, Të Liêm, Hà NÙi vÛi chi phí kho£ng 4-5 tÉ Óng. Ông VËnh sß hïu 2 bÇnh viÇn t° nhân và ít nh¥t 3 công ty chuyên s£n xu¥t Ó g× cao c¥p ß Campuchia và Lào. Trong n°Ûc, ông VËnh là chç trung tâm dËch vå Tây HÓ -mÙt trung tâm có doanh thu r¥t lÛn, thao túng công viên n°Ûc HÓ Tây và nhiÁu công trình khác cça nhà n°Ûc. NhiÁu trí théc, cñu chi¿n binh cho r±ng, viÇc ngang nhiên thng c¥p të Thi¿u t°Ûng lên Trung t°Ûng cho mÙt nhân v­t mang nhiÁu trÍng tÙi (tham nhing, lÙng hành, vå T4, TÕng cåc 2, v.v..) nh° ông VËnh, cho th¥y nhïng m°u Ó x¥u xa cça phe Lê éc Anh, và cing chéng tÏ mÙt sñ thÑi nát khó có thà céu chïa cça ch¿ Ù chính trË ß ViÇt Nam hiÇn nay.</p> <p align=center><b>----- O -----</b></p> <a name="dt034b"></a> <p align=center><font size="5" color="#FF0000">Th° ngÏ</font><br><i>Thành phÑ HÓ chí Minh, ngày 10/12/2004.</i></p> <p><b><i><u>Kính gíi</u></i></b>:<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;" <b>QuÑc hÙi và Chính phç n°Ûc CÙng Hòa Xã HÙi Chç Ngh)a ViÇt Nam</b>.<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;" <b>Ban ch¥p hành trung °¡ng £ng cÙng s£n ViÇt Nam</b>.<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;" <b>Các c¡ quan truyÁn thông trong và ngoài n°Ûc</b>.<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;" <b>Các b¡n bè quan tâm</b>.</p> <p>Tên tôi là: × Nam H£i - Sinh nm 1959, t¡i Hà NÙi.<br> Th°Ýng trú t¡i: 441 NguyÅn KiÇm  Ph°Ýng 9  Qu­n Phú Nhu­n  Tp. HCM.<br> NghÁ nghiÇp: kù s° kinh t¿ ngân hàng.</p> <p>Tôi vi¿t th° ngÏ này gíi tÛi các c¡ quan trên và các b¡n bè quan tâm, à trình bày mÙt sÑ v¥n Á sau ây:</p> <p><b><i><u>1) Nhïng bài vi¿t cça tôi</u></i></b>: trong thÝi gian sinh sÑng t¡i ÚC (Australia), vÛi bút hiÇu là Ph°¡ng Nam, tôi có vi¿t 5 bài tiÃu lu­n:</p> <ul> <li>ViÇt Nam ¥t n°Ûc tôi. (6/2000) <li>ViÇt Nam và sñ Õi mÛi. (4/2001) <li>Suy ngh) vÁ nh­n théc l¡i. (6/2001) <li>Vi¿t vÁ chç tËch HÓ Chí Minh (7/2001) <li>Vi¿t ti¿p vÁ nh­n théc l¡i. (8/2001) </ul> <p>(ang °ãc ng trên 1 sÑ trang web nh°: àn Chim ViÇt & M¡ng Ý Ki¿n online. Click: <a href="http://www.danchimviet.com/" target="_blank">www.danchimviet.com</a> & <a href="http://ykien.net" target="_blank">www.ykien.net</a> - Måc Tác gi£.)</p> <p>Nhïng nÙi dung chính °ãc tôi nêu ra trong 5 bài vi¿t ¥y là: ·t v¥n Á <b><i>nh­n théc l¡i</i></b> nhïng v¥n Á quan trÍng cça ¥t n°Ûc, th°Ýng °ãc các ph°¡ng tiÇn thông tin ¡i chúng ng t£i, các nhà tr°Ýng, hÍc viÇn ß ViÇt Nam gi£ng d¡y nh°: chç ngh)a Mác  Lênin, t° t°ßng HÓ Chí Minh, nguyên nhân cça 2 cuÙc chi¿n tranh ông D°¡ng (1945  1975), sñ hình thành và tan rã cça hÇ thÑng xã hÙi chç ngh)a (1917-1991), công cuÙc Õi mÛi hiÇn nay và sñ tåt h­u cça ViÇt Nam so vÛi các n°Ûc trong khu vñc & th¿ giÛi. Óng thÝi, nêu lên ý ki¿n Á nghË tÕ chéc 1 cuÙc <b>Tr°ng c§u dân ý</b> ß ViÇt Nam (°ãc trình bày cå thà t¡i ph§n 4, trong bài <b><i>ViÇt Nam ¥t n°Ûc tôi</i></b>), nh±m mß °Ýng cho dân tÙc gi£i quy¿t t­n gÑc sñ tåt h­u hiÇn nay. §u nm 2002, tôi ã trß vÁ ViÇt Nam và tháng 10/2004 vëa qua, tôi có bài tr£ lÝi phÏng v¥n ài Á Châu Tñ Do (RFA), vÛi nÙi dung iÃm l¡i nhïng quan iÃm cça mình, ã °ãc thà hiÇn trong 5 bài vi¿t trên.</p> <p>(xin gíi kèm theo Th° ngÏ này)</p> <p><b><i><u>2) Hoàn c£nh khó khn hiÇn nay cça tôi</u></i></b>:</p> <p>ChiÁu ngày 6/8/2004, trong khi tôi ang làm viÇc t¡i ngân hàng thì có mÙt sÑ sù quan thuÙc C¡ quan an ninh  BÙ công an ¿n t­n n¡i, khéo léo mÝi tôi lên mÙt chi¿c xe h¡i à i làm viÇc t¡i ngôi biÇt thñ sÑ: 310 °Ýng Tr°Ýng Chinh  Ph°Ýng 13 - Qu­n Tân Bình - Tp. HÓ Chí Minh. Sau ó, tôi bË giï l¡i ây h¡n 2 ngày (të 16 giÝ ngày 6/8/2004 ¿n 18 giÝ ngày 8/8/2004), à "Tr£ lÝi mÙt sÑ v¥n Á liên quan ¿n an ninh quÑc gia", theo nh° nÙi dung ghi trong Gi¥y MÝi. BÑn tháng sau, tôi l¡i bË các sù quan công an trên giï l¡i 24 ti¿ng (të 17 giÝ ngày 3/12/2004 ¿n 17 giÝ ngày 4/12/2004) t¡i trå sß Công an qu­n Phú Nhu­n, sÑ: 181 °Ýng Hoàng Vn Thå  Ph°Ýng 8  qu­n Phú Nhu­n  Tp. HCM. Cing trong khÏang thÝi gian 4 tháng qua, tôi còn bË hàng chåc l§n ph£i i làm viÇc theo yêu c§u cça công an: khi thì ß nhà hàng, khi thì trong nhïng phòng kín cça các khách s¡n khác nhau; khi thì trên mÙt chi¿c xe céu th°¡ng bít bùng trên bÝ kênh Nhiêu LÙc, thuÙc qu­n Tân Bình. Máy tính cça tôi (cåc CPU) cing ã bË t¡m giï të ngày 4/12/2004 t¡i Công an qu­n Phú Nhu­n, và theo lÝi gi£i thích miÇng cça công an là: "khi nào chúng tôi xóa h¿t các dï liÇu trong ó thì s½ tr£ cho anh".</p> <p>Vì v­y, hiÇn nay tôi không có ph°¡ng tiÇn làm viÇc t¡i nhà.</p> <p>Trong nhïng l§n g·p trên, tôi ã tr£ lÝi các sù quan công an (të c¥p uý ¿n c¥p ¡i tá), ¡i ý r±ng: "úng, tôi ã vi¿t nhïng bài tiÃu lu­n ¥y. Ùng c¡ duy nh¥t à tôi vi¿t và phÕ bi¿n chúng trên Internet là lòng yêu n°Ûc. Tôi mong muÑn và nguyÇn óng góp mÙt ph§n nhÏ bé cça mình à thúc ©y cho nÁn dân chç ß ViÇt Nam ti¿n lên phía tr°Ûc. Còn hiÇn nay thì rõ ràng là trên ¥t n°Ûc ta không có dân chç. Cái gÍi là nÁn dân chç xã hÙi chç ngh)a ß ViÇt Nam hiÇn nay, xét vÁ thñc ch¥t chÉ là thé dân chç lëa mË, gi£ hiÇu; dân chç cho thiÃu sÑ trong Ban lãnh ¡o £ng cÙng s£n ViÇt Nam. Nó, n¿u có trong xã hÙi thì cing chÉ là nhïng m©u vån cça nÁn dân chç ích thñc mà thôi.</p> <p>R¥t dÅ dàng à chéng minh cho nh­n xét trên, và iÁu này thì có nhiÁu ng°Ýi dân chç</p> <p>ViÇt Nam tr°Ûc và sau tôi ã làm. BiÃu hiÇn cå thà và sÑng Ùng nh¥t là viÇc tôi ph£i ngÓi ây, ph£i tr£ lÝi nhïng câu hÏi cça các anh; ph£i b¯t buÙc mß nhïng hÙp th° iÇn tí cça mình, cing nh° ph£i mß diÅn àn Nhà ViÇt Nam, là diÅn àn mà tôi tham gia të tháng 6/2003. Các anh gÍi nhïng bài vi¿t cça tôi và nhïng tài liÇu mà tôi mang theo là nhïng tài liÇu ph£n Ùng, chÑng Ñi £ng và nhà n°Ûc. Nh°ng tôi thì l¡i có quan niÇm khác, tôi cho r±ng ¥y là nhïng tài liÇu dân chç; chúng ã °ãc ng t£i §y ç và rÙng rãi trên Internet tr°Ûc ó. Tôi r¥t mong ngày càng có nhiÁu ng°Ýi ViÇt Nam, nh¥t là ß trong n°Ûc Íc chúng, và tôi công nh­n r±ng mình ã làm nhiÁu iÁu cho công viÇc này. Thñc lòng, tôi không trách các anh, ¡n gi£n là vì các anh ph£i làm nhiÇm vå °ãc giao. iÁu áng trách là cái thà ch¿ chính trË Ùc £ng, °ãc lu­t hóa trong iÁu 4 cça Hi¿n pháp ViÇt Nam hiÇn hành. Chính nó ã, ang và s½ luôn là <b><i>v¥n Á cça mÍi v¥n Á, nguyên nhân cça mÍi nguyên nhân gây ra bi¿t bao n×i tai °¡ng au Ûn và sñ tåt h­u ¿n nhåc nhã cho ¥t n°Ûc này, dân tÙc này</i></b>.</p> <p>VÁ nhïng mÑi quan hÇ cça tôi vÛi mÍi ng°Ýi ß c£ trong và ngoài n°Ûc trong h¡n 4 nm qua (6/2000  12/2004), thì t¥t c£ Áu là nhïng mÑi quan hÇ chÉ thu§n tuý trao Õi cho nhau nhïng bài vi¿t vÁ dân chç. Tôi luôn ý théc °ãc r±ng mình hoàn toàn có ç b£n l)nh và sñ tñ tin à sµn sàng Ñi tho¡i vÛi t¥t c£ mÍi ng°Ýi, dù hÍ là ai, quá khé và hiÇn t¡i cça hÍ th¿ nào. N¿u hÍ úng thì tôi çng hÙ, còn n¿u hÍ sai thì tôi ph£n Ñi. Tôi không hÁ h¹n hò, kích Ùng ai à gây b¡o lo¡n hay l­t Õ; ·t bom hay ·t mìn ß âu c£. Ng°ãc l¡i, nhïng ng°Ýi Ñi tho¡i vÛi tôi cing v­y: hÍ luôn tôn trÍng tôi và th¥u hiÃu r¥t rõ quan iÃm cça tôi, °ãc thà hiÇn trong nhïng bài vi¿t cça mình là: chÉ çng hÙ nhïng cách làm dân chç, nh±m t¡o ra nhïng b°Ûc chuyÃn mình thñc ch¥t cho dân tÙc mà thôi. Các anh ã Íc nhïng béc th° cça tôi gíi i và cça mÍi ng°Ýi gíi ¿n cho tôi (kà c£ b¯t buÙc l«n Íc trÙm); ã Íc nhïng ý ki¿n cça tôi và mÍi ng°Ýi trao Õi vÛi nhau trên diÅn àn Nhà ViÇt Nam thì cing th¥y r¥t rõ iÁu này.</p> <p>Theo tôi, dân tÙc ViÇt Nam hôm nay muÑn tìm °ãc mÙt lÑi ra phù hãp, nh±m hòa nh­p °ãc tÑt vào th¿ giÛi hiÇn ¡i, thì iÁu quan trÍng tiên quy¿t là ph£i nh­n théc và xí lý cho tÑt nguyên nhân sinh ra bi¿t bao n×i tai °¡ng au Ûn và sñ tåt h­u ¿n nhåc nhã cho ¥t n°Ûc nh° ã nêu ß trên. Óng thÝi, ph£i tránh mÙt quan niÇm h¿t séc sai l§m cho r±ng: hÅ cé ai ¥u tranh cho mÙt xã hÙi ViÇt Nam a nguyên và mÙt thà ch¿ chính trË ViÇt Nam a £ng thì hÍ chính là nhïng ng°Ýi có "m°u toan l­t Õ £ng cÙng s£n ViÇt Nam cça các th¿ lñc thù Ëch trong và ngoài n°Ûc". Tôi cho r±ng: chính nguy c¡ bË m¥t quyÁn lãnh ¡o ¥t n°Ûc bßi các lñc l°ãng chính trË Ñi l­p khác, s½ là mÙt áp lñc r¥t quan trÍng và r¥t c§n thi¿t à CSVN ngày càng trß nên tí t¿ h¡n tr°Ûc dân tÙc và lËch sí. Nó s½ có tác dång tích cñc à chÑng l¡i sñ thoái hóa, bi¿n ch¥t vÛi quy mô và tÑc Ù ngày càng cao cça ¡i bÙ ph­n nhïng ng°Ýi hiÇn ang n¯m quyÁn lñc trong CSVN; trong bÙ máy chính quyÁn të trung °¡ng tÛi Ëa ph°¡ng và c¡ sß ß ViÇt Nam hôm nay.</p> <p>Nói mÙt cách khác, nó chính là chi¿c chìa khóa vàng à giúp CSVN xÑc l¡i Ùi ngi cça mình, nh±m thay th¿ cho viÇc "b£o vÇ £ng, b£o vÇ ch¿ Ù ta" b±ng ph°¡ng cách "chuyên chính vô s£n hóa" toàn bÙ hÇ thÑng chính trË, kinh t¿, xã hÙi cça ¥t n°Ûc trong suÑt nía th¿ k÷ qua. "Trái bóng" hiÇn thuÙc vÁ nhïng ng°Ýi ang n¯m thñc quyÁn trong BÙ chính trË và Ban bí th° trung °¡ng CSVN. <b><i>Chúng ta không sã ¥t n°Ûc không có nhïng dñ án úng à xây dñng và phát triÃn, mà chÉ sã °Ýng i cça c£ dân tÙc bË chÍn sai!</i></b> Dân tÙc hôm qua ã chÍn sai °Ýng thì hôm nay dân tÙc ó hãy ding c£m v°ãt qua chính mình à cùng nhau nh­n théc l¡i, cùng nhau hãp séc à chÍn l¡i con °Ýng mÛi sáng sça h¡n, nhân b£n h¡n cho dân tÙc mình; ¥y là l½ bình th°Ýng. ëng nên à ¿n mÙt ngày nào ó, vÛi ti¿ng thét §m vang cça nhân dân ph«n nÙ, mà ph£i diÅn ra cái c£nh nh° ß Rumani vào tháng 12 nm 1989; vÛi k¿t cåc là cái ch¿t ích áng và nhåc nhã cça vã, chÓng tên Ùc tài Ceausescu (bË xí tí). Lúc ó thì ã là quá muÙn. Tôi là ng°Ýi ViÇt Nam yêu dân chç, tôi không bao giÝ mong muÑn ¥t n°Ûc mình ph£i chuyÃn bi¿n trong cái h×n c£nh ó.</p> <p><b><i><u>3) Nh­n xét và ki¿n nghË</u></i></b>:</p> <p>a) <b><u>Nhïng nh­n xét</u></b>:</p> <p>" MÙt trong nhïng ·c iÃm ­m nét cça thÝi ¡i ngày nay là <u>thÝi ¡i såp Õ cça t¥t c£ các ch¿ Ù Ùc tài, Ùc £ng trên ph¡m vi toàn th¿ giÛi</u>. ChÉ 20 nm trß l¡i ây, nhân lo¡i ã chéng ki¿n sñ cáo chung cça r¥t nhiÁu ch¿ Ù nh° v­y, nh° ß Nam Hàn, Chilê, Philippines, Indonesia, Nam T° , Afghanistan, Iraq; cing nh° ß Liên Xô và các n°Ûc xã hÙi chç ngh)a ci ông Âu, & Các quÑc gia trên d«u ã, ang và s½ ph£i tr£i qua nhïng khó khn, thí thách ß nhïng méc Ù khác nhau; nh°ng sÛm muÙn gì hÍ cing s½ thñc hiÇn thành công b°Ûc chuyÃn të mÙt <b><i>xã hÙi th§n dân l¡c h­u sang mÙt xã hÙi dân sñ ti¿n bÙ</i></b>; nó cing chính là xu th¿ t¥t y¿u cça thÝi ¡i ngày nay. Không ai ho·c b¥t cé th¿ lñc nào, dù có b£o thç và tàn b¡o ¿n âu, có thà ngn c£n °ãc xu th¿ t¥t y¿u ¥y. Xin ai hãy ëng ¯c chí mà chÉ chm chm i bÛi tìm nhïng khó khn trong b°Ûc §u chuyÃn mình cça các quÑc gia trên, à hòng làm con ngoáo Ùp e dÍa nhân dân ViÇt Nam anh hùng. Bßi vì, <b><i>làm nh° th¿ cing chính là tÙi ác!</i></b> Mà mÙt khi ã gây tÙi ác thì sÛm muÙn gì cing bË trëng ph¡t.</p> <p>" HÅ chëng nào còn ch¿ Ù Ùc £ng trên ¥t n°Ûc ta thì chëng ó sñ b¥t công, ói nghèo và tåt h­u càng trß nên sâu s¯c và tr§m trÍng  ó là iÁu kh³ng Ënh.</p> <p>¥t n°Ûc ã b°Ûc ra khÏi cuÙc chi¿n tranh g§n 30 nm rÓi, nh°ng hôm nay con °Ýng i cça dân tÙc ¥y v«n lo±ng ngo±ng, quÝ qu¡ng nh° °Ýng i cça ng°Ýi bË khi¿m thË n·ng: ã i trên con °Ýng l¡ thì chÛ mà l¡i còn bË m¥t kính, m¥t g­y! Ch¿ Ù ¥y cing hòan tòan b¥t lñc tr°Ûc quÑc n¡n tham nhing và cing không thà ngn ch·n °ãc tình tr¡ng ¡o éc xã hÙi xuÑng c¥p nghiêm trÍng nh° hiÇn nay. D«u r±ng, nhïng kh©u hiÇu hô hào cho nhïng måc tiêu ó thì không hÁ thi¿u. Lòng tin ngây ngô cça nhiÁu ng°Ýi ViÇt Nam, vÁ cái gÍi là °Ýng lÑi: "Xây dñng nÁn kinh t¿ thË tr°Ýng theo Ënh h°Ûng xã hÙi chç ngh)a" (là thé không hÁ có trong các bÙ sách kinh iÃn cça chç ngh)a Mác  Lênin), cing ch³ng khác nào sñ c£ tin ¿n th°¡ng h¡i cça chú bé ngày x°a - trên cánh Óng, trong th¡ Hoàng C§m:</p> <blockquote> <p align=justify>Cé m£i mê i tìm chi¿c "lá Diêu Bông" mà không hÁ bi¿t r±ng "bà chË" kia ã len lén i "l¥y chÓng" të hÓi n£o, hÓi nào rÓi! Nhïng "chú bé" kia hiÇn ang chi¿m a sÑ trong xã hÙi ViÇt Nam cé mãi v«n nghèo, ã làm "bÇ phóng" tÑt cho mÙt thiÃu sÑ nh° cha con nhà Mai Vn Dâu nÍ mãi v«n gi§u!</p> </blockquote> <p>Tôi cing không rõ là nhïng sù quan công an ã làm viÇc vÛi tôi trong h¡n 4 tháng qua có sñ so sánh nào không, tr°Ûc sñ t°¡ng ph£n giïa méc sÑng cça tôi, cça các anh và gia ình ( mà tôi tin r±ng méc sÑng cça chúng ta v«n còn h¡n bi¿t bao n×i nhÍc nh±n có §y trên m·t ¥t ViÇt Nam này), vÛi nhïng "hào kiÇt" trong ngành d§u khí kia ?</p> <p>Þ ó, hÍ ã làm £o thu­t à chia chác vÛi nhau hàng triÇu ô la Mù, mà cé tÉnh b¡ nh° ng°Ýi ta chia mÛ cá ao làng v­y. Nhïng "hào kiÇt" nh° v­y ngày nay xu¥t hiÇn "trù m­t" trên kh¯p mÍi miÁn ¥t n°Ûc. iÁu mà các anh v«n h±ng tin r±ng: mình ang b£o vÇ nÁn an ninh quÑc gia, thì xét ß mÙt khía c¡nh nào ó l¡i là ang b£o vÇ cho mÙt ch¿ Ù tham nhing n tàn, phá h¡i nh¥t trong lËch sí hàng ngàn nm cça dân tÙc ta. Nó ang hàng ngày, hàng giÝ bòn rút tÛi r×ng ruÙt tài s£n cça ¥t n°Ûc và tiÁm ©n nhïng món nã x¥u n°Ûc ngoài, mà sau này con cháu chúng ta s½ ph£i è cÕ ra tr£. TÑc Ù tích liy t° b£n cça các "hào kiÇt" thÝi nay nhanh ¿n méc chóng m·t. úng nh° nh­n xét cça cñu chç tËch Công oàn oàn k¿t, cñu tÕng thÑng Ba Lan  L¿ch Valêxa (Lech Walesa): <b><i>Chç ngh)a cÙng s£n là con °Ýng dài nh¥t à i të chç ngh)a t° b£n ¿n chç ngh)a t° b£n!</i></b> (mà cái thé t° b£n ß ViÇt Nam hôm nay l¡i là cái thé t° b£n dÏm, ché ph£i chi nó là cái t° b£n thé thiÇt nh° thiên h¡ thì ã i mÙt nh½!). Ch¿ Ù ¥y cing ã làm m¥t ¥t, m¥t biÃn mà mÓ hôi, máu x°¡ng cça ông cha ta ã Õ xuÑng.</p> <p>b) <b><u>Ki¿n nghË</u></b>:</p> - V°ãt lên trên khó khn hiÇn nay cça mình nh° ã trình bày. Tôi Á nghË QuÑc hÙi, Chính phç và Ban ch¥p hành trung °¡ng £ng cÙng s£n ViÇt Nam hãy nghiên céu, xem xét ý ki¿n Á nghË cça tôi vÁ 1 cuÙc <b><i>Tr°ng c§u dân ý</i></b> ß ViÇt Nam.</p> <p>Trong ó, câu hÏi duy nh¥t c§n nhân dân ViÇt Nam tr£ lÝi là:</p> <p align=center><b>ViÇt Nam nên hay không nên theo ch¿ a £ng ?</b></p> <p>N¿u ai Óng ý thì ghi <b>Có</b>. Ai không Óng ý thì ghi <b>Không</b>.</p> <p>Tôi s½ r¥t vui lòng và sµn sàng cùng các b¡n hïu trong và ngoài n°Ûc cça mình chÝ ãi nhïng cuÙc Ñi tho¡i të phía QuÑc hÙi, Chính quyÁn hay CSVN tÕ chéc, à làm rõ h¡n ý ki¿n Á nghË trên cça mình. Tôi r¥t mong nh­n °ãc sñ quan tâm cça các c¡ quan trên và xin chân thành c£m ¡n tr°Ûc. Tr°Ýng hãp các c¡ quan b£o vÇ pháp lu­t ß ViÇt Nam th¥y r±ng: nhïng viÇc làm cça tôi là có iÁu gì trái pháp lu­t thì tôi sµn sàng Ñi diÇn vÛi kh£ nng x¥u nh¥t có thà x£y ra vÛi mình. Còn tình tr¡ng hiÇn nay cça tôi là r¥t å å, xÍe xÍe, r¥t không àng hòang, mà C¡ quan an ninh  BÙ công an ViÇt Nam ã áp dång vÛi tôi trong h¡n 4 tháng qua. Thay cho lÝi k¿t, tôi xin °ãc ghi l¡i câu nói cça nhà cách m¡ng NguyÅn An Ninh (1900  1944):</p> <blockquote> <p> <b>Tñ do không thà van xin mà °ãc. Tñ do ph£i giành l¥y mÛi có!</b> </p> </blockquote> <p align=center><b>----- O -----</b></p> <a name="dt034c"></a> <p align=center><font size="5" color="#FF0000">M¡ng l°Ûi Dân chç phÏng v¥n Ph°¡ng Nam</font></p> <p><i>Chúng tôi là M¡ng L°Ûi Dân Chç ViÇt Nam - Viet Democracy Network - xin thân chào anh Ph°¡ng Nam - × Nam H£i. MLDC chúng tôi gÓm có nhïng thành viên cùng th¿ hÇ vÛi anh và chúng tôi ã theo dõi nhïng bài vi¿t cça anh mÙt cách chm chú të nhiÁu nm qua. §u tiên xin anh cho bi¿t kà të khi anh gíi béc th° Á ngày 10/12/2004 cho QuÑc hÙi n°Ûc CHXNCN ViÇt Nam vÁ viÇc quyÁn công dân cça anh bË công an vi ph¡m thì tình hình cuÙc sÑng cça anh ra sao ?</i></p> <p>Xin chào các b¡n. Të hôm mùng 10/12 ¿n hôm nay là 14 téc là 4 ngày rÓi thì công an ch°a có mÙt Ùng thái nào c£ Ñi vÛi tôi. Tôi v«n i làm bình th°Ýng. Tôi cing ã gíi béc th° ngÏ tÛi cho QuÑc hÙi, £ng và Chính phç nhà n°Ûc CHXHCN ViÇt Nam cing nh° gíi cho các truyÁn thông trong và ngoài n°Ûc. Các c¡ quan truyÁn thông ß ngoài n°Ûc thì tôi th¥y Áu ã có nhïng ph£n hÓi và Áu ã ng ß trên nhïng trang web, th¿ nh°ng mà còn các c¡ quan truyÁn thông trong n°Ûc cing nh° các c¡ quan cça chính phç thì ch°a có mÙt hÓi âm nào. iÁu ó cing giÑng nh° tr°Ûc ây thôi, tôi cing ã tëng gíi nhïng bài ó i và th°Ýng thì không °ãc hÓi âm të phía trong n°Ûc. HiÇn nay thì tôi v«n °ãc an toàn, tôi v«n ang i làm bình th°Ýng ß ngân hàng.</p> <p><i>T¥t c£ nhïng  khó khn trong cuÙc sÑng cça anh hôm nay Áu xu¥t phát të nhïng quan iÃm, nhïng sñ suy ngh) vÁ tình hình chính trË - xã hÙi - kinh t¿ cça ¥t n°Ûc mà anh ã bày tÏ qua nhïng bài vi¿t të nm 2000 ¿n nay. V­y ta có thà bàn vÁ mÙt sÑ iÁu trong nhïng bài vi¿t cça anh °ãc không ¡.</i></p> <p>°ãc, tôi sµn sàng.</p> <p><i>Tr°Ûc h¿t, xin anh H£i cho bi¿t b±ng cách nào anh ã xây dñng °ãc nhïng t° t°ßng mà anh bày tÏ trong 5 bài vi¿t cça anh ?</i></p> <p>Thñc ra thì nhïng suy ngh) ¥y cça tôi nó ã có të khi ß ViÇt Nam. Nh°ng ¿n nm 1994 khi tôi sang Úc thì nó càng °ãc rõ nét h¡n bßi vì të ch¿ Ù nh¥t nguyên Ùc £ng ß ViÇt Nam sang mÙt ch¿ Ù a nguyên a £ng ß bên Úc thì tôi th¥y r±ng là có sñ khác nhau vÁ ch¥t, téc là nó r¥t là rõ ràng. Th¿ là të ó tôi có mÙt sñ so sánh, mÙt sñ nghiÁn ng«m suy ngh) và tôi tÕng hãp l¡i và sau 5 nm ß Úc, téc là të cuÑi nm 1999 thì tôi b¯t §u vi¿t bài §u tiên là bài  ViÇt Nam ¥t n°Ûc tôi . Bài ó tôi vi¿t trong 6 tháng thì hoàn thành. Sau ó, 4 bài vi¿t sau là bài  ViÇt Nam và sñ Õi mÛi ,  suy ngh) vÁ nh­n théc l¡i ,  vi¿t vÁ chç tËch HÓ Chí Minh và bài thé 5 là bài  vi¿t ti¿p vÁ nh­n théc l¡i thì thÝi gian vi¿t ng¯n h¡n. Téc là kho£ng të 2 ¿n 3 tháng thôi.</p> <p><i>Trong nhïng bài vi¿t cça anh, có mÙt bài vi¿t nói vÁ v¥n Á sñ tåt h­u cça ViÇt Nam ngày hôm nay. Theo anh là të nguyên do gì ã d«n ¿n sñ tåt h­u cça ViÇt Nam ngày hôm nay ?</i></p> <p>Cái ¥y thì trong nhïng bài vi¿t cça mình tôi ã phân tích r¥t rõ và trong béc th° ngÏ vëa rÓi tôi cing ã có nh¯c l¡i. Téc là sñ tåt h­u hiÇn nay nói riêng và nhïng cái v¥n n¡n khác cça ViÇt Nam nói chung, v¥n Á cça mÍi v¥n Á, nguyên nhân cça mÍi nguyên nhân cho ¿n nay là £ng CÙng s£n ViÇt Nam v«n là lñc l°ãng chính trË duy nh¥t lãnh ¡o ¥t n°Ûc. Téc là ß trong kinh t¿ n¿u nh° b¡n có thà hiÃu r±ng n¿u nh° có 1 công ty vÁ iÇn tho¡i ch³ng h¡n thì nó khác. Nh°ng mà có 2 công ty thì tñ nhiên 2 công ty ó nó ph£i c¡nh tranh nhau và có 4 công ty thì tÑt h¡n là 2 công ty. Th¿ thì tôi ngh) r±ng trong chính trË cing th¿, nó cing ph£i có sñ c¡nh tranh nhau ß trên chính tr°Ýng. Nh° v­y nó mÛi làm cho nhïng cái chính quyÁn hiÇn ang n¯m quyÁn lãnh ¡o ¥t n°Ûc mÛi trß nên tí t¿ h¡n °ãc, ché còn n¿u không, sÛm muÙn gì chính quyÁn nh° v­y nó cing s½ d«n ¿n sñ tha hóa, bi¿n ch¥t. ViÇt Nam hiÇn nay rõ ràng là ang ß trong tình tr¡ng ó. ViÇt Nam nói riêng và t¥t c£ nhïng ch¿ Ù Ùc tài Ùc £ng nói chung là Áu ß trong cái quy lu­t nh° v­y h¿t.</p> <p><i>Trong mÙt bài vi¿t cça anh, anh có sáng ki¿n vÁ  tr°ng c§u dân ý mà anh vi¿t trong bài  ViÇt Nam ¥t n°Ûc tôi , MLDC r¥t hoan nghênh. Nh°ng theo anh, liÇu nó có °ãc nhà n°Ûc ViÇt Nam nghe theo không? N¿u nó °ãc tÕ chéc thì anh có dñ oán °ãc k¿t qu£ cça cuÙc tr°ng c§u dân ý ó ra sao ? Anh có thà cho MLDC và các thính gi£ bi¿t theo anh, anh s½ phát biÃu gì trong cuÙc tr°ng c§u dân ý ó ?</i></p> <p>Thñc ra thì th¿ này, tôi nêu ý ki¿n Á nghË cça mình vÁ mÙt cuÙc tr°ng c§u dân ý ó thì tôi cing bi¿t r±ng không có mÙt ch¿ Ù nào, không có mÙt chính quyÁn nào hiÇn hÍ ang n¯m quyÁn mà hÍ l¡i tñ nguyÇn san x» quyÁn lñc cho mÙt lñc l°ãng chính trË khác. ¥y là iÁu kh³ng Ënh. Th¿ nh°ng tôi ngh) r±ng cùng vÛi sñ nh­n théc cça ng°Ýi dân ngày càng °ãc nâng cao thì hÍ s½ th¥y r±ng ch¿ Ù a nguyên a £ng bao giÝ nó cing s½ tÑt h¡n mÙt ch¿ Ù nh¥t nguyên Ùc £ng, và të ó hÍ s½ có áp lñc të phía xã hÙi, të phía nhân dân lên chính quyÁn à mÙt lúc nào ó mà chính quyÁn dù muÑn hay không muÑn hÍ cing ph£i thay Õi. Tôi ngh) r±ng cái cuÙc tr°ng c§u dân ý vÛi câu hÏi là  ViÇt Nam nên hay không nên theo ch¿ Ù a £ng thì dù chính quyÁn s¯p tÛi hÍ có muÑn hay không muÑn thì có thà là hÍ cing ph£i ch¥p nh­n cái ó. ¥y không ph£i là hÍ tñ nguyÇn ch¥p nh­n mà là do áp lñc të nhiÁu phía : të phía nhân dân trong n°Ûc cing nh° áp lñc të phía quÑc t¿ cing giÑng nh° là nhïng áp lñc të nhïng cÙng Óng cça Óng bào ta ß h£i ngo¡i. Tôi ngh) r±ng cuÑi cùng thì hÍ cing s½ ph£i ch¥p nh­n thôi.</p> <p><i>Trong th° ngÏ anh gíi cho nhà n°Ûc CHXHCN ViÇt Nam, QuÑc hÙi, Ban ch¥p hành trung °¡ng £ng, câu cuÑi cùng anh dùng mÙt lÝi nói cça nhà cách m¡ng NguyÅn An Ninh à anh k¿t cho th° ngÏ cça anh là  Tñ do không thà van xin mà °ãc. Tñ do ph£i giành l¥y mÛi có! . Anh ngh) ß tình tr¡ng ngày hôm nay, câu nói ó có thi¿t thñc hay không, và làm sao à chúng ta có thà áp dång °ãc câu nói cça nhà cách m¡ng NguyÅn An Ninh trong ti¿n trình òi hÏi dân chç và tñ do cho ViÇt Nam ngày hôm nay ?</i></p> <p>úng, câu ó cça nhà cách m¡ng NguyÅn An Ninh. Ông sinh nm 1900 và m¥t nm 1944. Câu nói ó cça ông ¿n nay v«n còn nguyên giá trË. Tôi ngh) r±ng nhïng ng°Ýi dân chç ViÇt Nam hôm nay ß c£ trong và ngoài n°Ûc ã ph£i tr£ giá r¥t nhiÁu cho dân chç rÓi, à thúc ©y nÁn dân chç ViÇt Nam ti¿n lên phía tr°Ûc rÓi. Cå thà là có r¥t nhiÁu ng°Ýi ã ph£i vào tù, bË qu£n thúc, bË qu£n ch¿, bË vào tù& thì ¥y chính là cái mà hÍ ph£i giành l¥y dân chç, hÍ ph£i giành l¥y tñ do và hÍ ã ph£i tr£ giá cho cái ó. Cho nên câu nói nó v«n còn nguyên giá trË và ngay b£n thân tôi thì tôi cing ngh) nh° v­y. Tôi ngh) r±ng mình cing ã ph£i tr£ giá và s¯p tÛi mình cing s½ ph£i tr£ giá vì nhïng viÇc làm ¥u tranh cho tñ do dân chç này. Tôi ngh) r±ng mình sµn sàng s½ ph£i g·p mÙt cái tai n¡n nào ó trên °Ýng ch³ng h¡n, ho·c là mình s½ ph£i vào tù. Nh°ng tôi ngh) r±ng, <b><i><u>tôi sµn sàng vào 1 nhà tù nhÏ Ã nhân dân ViÇt Nam sÛm b°Ûc ra °ãc mÙt cái nhà tù lÛn, cái nhà tù lÛn ¥y mang tên là  n°Ûc cÙng hòa xã hÙi chç ngh)a ViÇt Nam </u></i></b>. Cho nên sñ ngã xuÑng cça tëng cá nhân không quan trÍng b±ng sñ tr°Ýng tÓn cça c£ dân tÙc.</p> <p><i>Th¥y anh có bút hiÇu Ph°¡ng Nam r¥t hay. Anh có thà trình bày cho mÍi ng°Ýi bi¿t t¡i sao anh l¥y bút hiÇu là Ph°¡ng Nam ¡ ?</i></p> <p>T¡i vì Ñi vÛi tôi thì tôi sinh ra và lÛn lên ß miÁn B¯c nh°ng ¿n nm 16 tuÕi tôi l¡i vào miÁn Nam. Trë 8 nm tôi ß Úc thì hôm nay là °ãc 29 nm rÓi. Nh° v­y có 22 nm sÑng ß miÁn Nam cho nên có thà nói con ng°Ýi tôi là mÙt con ng°Ýi trÙn l«n giïa cái hÓn cça ng°Ýi miÁn B¯c vÛi cái hÓn cça ng°Ýi miÁn Nam trong cái con ng°Ýi cça mình, trong cái tâm hÓn cça mình. Cho nên tôi muÑn dùng tên Ph°¡ng Nam à nói lên r±ng là tôi c£m ¡n vùng ¥t ph°¡ng Nam ã giúp tôi trong thÝi gian tôi tr°ßng thành, tôi hÍc ¡i hÍc ß miÁn Nam và tôi có nhïng b¡n bè ß miÁn Nam& Thì ¥y là cái mà tôi muÑn cám ¡n vùng ¥t ph°¡ng Nam này cho nên tôi ·t cái tên này.</p> <p><i>R¥t là hay, r¥t là chí tình. CuÑi cùng, anh muÑn nói gì vÛi nhïng ng°Ýi ang theo dõi cuÙc phÏng v¥n này ?</i></p> <p>Tôi muÑn nói r±ng là chúng ta ph£i lãi dång, t­n dång cái vi khí r¥t là hïu hiÇu, ó là các ph°¡ng tiÇn tuyÁn thông à chuyÃn t£i nhïng bài vi¿t không có cay cú h­n thù mà chÉ là nhïng bài vi¿t r¥t là iÁm t)nh, r¥t là khách quan, r¥t là khoa hÍc, nhïng bài vi¿t h°Ûng tÛi mÙt nÁn dân chç ích thñc cho ViÇt Nam. HiÇn nay khÑi cÙng Óng 3 triÇu Óng bào mình ß h£i ngo¡i ¥y là mÙt khÑi cÙng Óng r¥t là áng quý và có vai trò h× trã r¥t là quan trÍng cho phong trào ¥u tranh dân chç ß trong n°Ûc, thà hiÇn cå thà qua nhïng công viÇc truyÁn thông nh° là iÇn tho¡i, rÓi internet& t¥t c£ nhïng cái ¥y nó s½ làm cho nÁn dân chç ViÇt Nam s½ ¿n nhanh h¡n và tôi hy vÍng r±ng trong mÙt t°¡ng lai g§n thì ViÇt Nam s½ thñc sñ có dân chç ché không ph£i là mÙt cái dân chç gi£ hiÇu, dân chç lëa mË và nhïng m©u vån cça dân chç nh° hiÇn nay nïa.</p> <p><i>C£m ¡n anh. Chúng ta Áu là con cça m¹ ViÇt Nam, không h­n thù và t¥t c£ chúng ta Áu h°Ûng cho mÙt ViÇt Nam tñ do, dân chç và phú c°Ýng, ph£i không anh. M¡ng L°Ûi Dân Chç - Viet Democracy Network - xin chân thành c£m ¡n anh Ph°¡ng Nam - × Nam H£i ã dành cho chúng tôi cuÙc trao Õi này. Chúng tôi thân chúc anh luôn có th­t nhiÁu nghË lñc à v°ãt qua mÍi khó khn, thí thách trong con °Ýng v­n Ùng dân chç cho ViÇt Nam mà anh ang ding c£m chÍn lña . Chúng tôi muÑn nói vÛi anh r±ng nhïng nhân cách áng quý trÍng và §y can £m nh° anh không bao giÝ ¡n Ùc, chúng tôi tin r±ng nhïng con ng°Ýi bi¿t quý trÍng tñ do, dân chç trên kh¯p th¿ giÛi luôn éng vÁ phía các anh trong công cuÙc ¥u tranh này.</i></p> <p><i>Xin cám ¡n r¥t nhiÁu anh Ph°¡ng Nam - × Nam H£i.</i></p> <p><b><i>M¡ng l°Ûi Dân chç - Viet Democracy Network thñc hiÇn.</i></b></p> <p align=center><b>----- O -----</b></p> <a name="dt034d"></a> <p align=center><font size="5" color="#FF0000">T£n m¡n vÁ<br> <i>ng°Ýi vi¿t QuÑc ca ViÇt Nam</i></font></p> <p align=center>* <b><i>Nhân 60 nm ngày nh¡c sù Vn Cao vi¿t  Ti¿n Quân Ca </i></b> *</p> <p>Chu©n bË tiÅn Vn Cao rÝi thành phÑ HÓ Chí Minh vÁ Hà NÙi hôm mÓng 5 tháng 8 nm 1993, nhà th¡ × Trung Quân có êm ã hình dung th¥y ß trên trÝi : "<i>Ngày mai có mÙt chuy¿n bay c¥t cánh, tóc ông và mây, cái nào tr¯ng h¡n ?</i>".</p> <p>Cho ¿n bây giÝ, nhìn lên nhïng ám mây tr¯ng ¥y, cing th¿, tôi nh° v«n th¥y mÙt Vn Cao tiên phong ¡o cÑt lãng ãng âu chÑn Thiên Thai, trên mÙt "<i>chi¿c thuyÁn lan, d°Ûi hoa</i>", "<i>bâng khuâng chèo khua n°Ûc NgÍc TuyÁn</i>", à nghe "<i>gió hát tr§m ti¿ng ca, ti¿ng phách ròn l¯ng xa</i>". Ã, trong cái "<i>ánh trng xanh m¡ tan thành suÑi tr§n gian</i>" huyÁn £o kia, Vn Cao giõi tìm vÁ quê h°¡ng, và l¡i th¥y :</p> <blockquote> <p><i>MÙt cánh tay sông HÓng<br> MÙt cánh tay sông Lô<br> Hai cánh tay<br> nh° ôm Trung du</i></p> </blockquote> <p>th¥y :</p> <blockquote> <p><i>MÙt nía hình con trai<br> ngày<br> l¥p lánh s¯c c§u vÓng<br> mÙt nía mình trng<br> êm<br> n±m nghiêng trên cát biÃn</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Quy Nh¡n 1 ( 31-3-1985 )</p> </blockquote> <p>th¥y :</p> <blockquote> <p><i>Të trÝi xanh<br> r¡i<br> vài giÍt tháp Chàm<br> quanh Quy Nh¡n</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Quy Nh¡n 3 ( 15-4-1985 )</p> </blockquote> <p>Th¥y nhïng  <i>làng tôi xanh bóng tre</i> , mà d°Ûi khóm lá ln tn  <i>lëng ti¿ng chuông, ban chiÁu</i> , th°Ýng có</p> <blockquote> <p><i>Vài ngôi nhà nho nhÏ<br> V«n ngày êm l¥p lánh<br> mang v¿t th°¡ng x°a<br> ngày êm làm ngÍc</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Quy Nh¡n 1 ( 31-3-1985 )</p> <p><i>Þ ¥y tháng nm ¥p ç<br> Gi¥c m¡ cça mái nhà<br> Gi¥c m¡ cça mÙt ng°Ýi ang ngç</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Gi¥c m¡ ( 5-1-1972 )</p> </blockquote> <p>& V­y mà, Vn Cao ¡i, sao ông v«n không thôi kh¯c kho£i :</p> <blockquote> <p><i>tôi không i qua tôi<br> à l¡i gì ?</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Không Á ( 1967 )</p> </blockquote> <p>Không, ông ã à l¡i nhiÁu l¯m.</p> <p>¿n n×i chúng tôi dù i xa ¿n b¥t cé xé sß nào; dù rÓi ây, s½ n±m sâu trong ba th°Ûc ¥t, chãt v³ng nghe th¡, nh¡c cça ông, chãt hình dung l¡i nhïng béc tranh cça ông, chúng tôi v«n cé còn nh° ang i qua suÑt cuÙc Ýi này da di¿t, v«n cé còn da di¿t l°u luy¿n nhïng "<i>chiÁu ch°a i sao gió v°¡ng ?</i>" n¡i con "<i>suÑi m¡ bên rëng thu v¯ng</i>", n¡i bát ngát mÙt dòng Lô vÛi "<i>Thu ru b¿n sóng vàng tëng nhà mÝ bi¿c chìm mÙt m§u khói thu</i>"& cça ông, cça tôi, cça nhân dân ViÇt Nam, cça c£ th¿ gian này.</p> <p>Làm sao ngãi ca ông cho xéng tâm t°ßng tôi h±ng tôn vinh ông. ChÉ xin có ôi dòng t£n m¡n th¯p lên m¥y nén h°¡ng tr§m dâng t·ng ông :</p> <p><b>I</b><br> <font size="4"><b> <i>Sinh ra tôi ã có H£i Phòng</i>  </b></font></p> <p>Câu th¡ mß §u tr°Ýng ca  Nhïng ng°Ýi trên cía biÃn này Vn Cao vi¿t nm 1956. Sau này NguyÅn Khoa iÁm phóng tác thành : "<i>Khi ta lÛn lên ¥t n°Ûc ã có rÓi</i>". Không bi¿t câu th¡ là "<i>Sinh tôi ra & </i>" hay ph£i là "<i>Sinh ra tôi & </i>" thì mÛi úng (Vì trong TuyÃn t­p th¡ Vn Cao ông Á t·ng nhà vn S¡n Tùng, tôi th¥y ông chïa b±ng vi¿t tay :  <i>Sinh ra tôi</i> , trong khi ß các t­p sách khác Áu là "<i>Sinh tôi ra</i>"). D«u sao, Íc câu th¡ trên, nhiÁu khi tôi cé l«n lÙn, không bi¿t H£i Phòng ã sinh ra ông hay ông ã góp ph§n sinh ra H£i Phòng. Cing nh° chúa Giêsu sinh ra trong máng cÏ, hay chính Ng°Ýi ã sinh ra hoa trái cho Ýi ?</p> <p>Ngày Vn Cao chào Ýi,  <i>§u nhà mÛi trÓng cây m­n</i> . Th­t h¡nh phúc cho cây m­n nào °ãc sinh cùng vÛi ông. à rÓi & au buÓn sao cho cây s¥u già tr°Ûc sân nhà ông b×ng cùng g«y Õ ngày ông m¥t; lúc 4 giÝ sáng mÓng 10 tháng 7 nm 1995.</p> <p>TuÕi th¡ ông, H£i Phòng sao £m ¡m quá :</p> <blockquote> <p><i>Gió biÃn thÕi vÁ tr¯ng trÝi, tr¯ng ¥t<br> M°Ýi nm ch°a nguôi nÕi<br> Mái r¡ bÝ tre x°a<br> C£ cuÙc Ýi chÉ th¥y r¡i n°Ûc m¯t<br> ChÉ nghe ti¿ng thß dài & </i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ai bi¿t H£i Phòng là âu ( 1956 )</p> <p><i>ThÝi ó H£i Phòng chÉ ç nuôi<br> Nhïng cuÙc Ýi sau béc t°Ýng xám xa,<br> lem nhem than khói<br> Nhïng béc t°Ýng hàng chåc nm m°a n¯ng<br> Trong tëng ô tëng cía sÕ cça dãy phÑ ven sông<br> Tëng cn gác nhÏ chênh vênh chi¿c dây ph¡i qu§n áo<br> Tëng cái h§m nhà lom nhom lía b¿p<br> Nhïng lá thuyÁn chen chúc nép bên nhau<br> Qua chi¿c l°Ûi ph¡i th¥p thoáng bóng ng°Ýi<br> C£ cuÙc Ýi cça nhïng con hà long lánh<br> Bám ch¯c l¥y chân c§u bao nhiêu nm trong b¿n & </i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nhïng ngày báo hiÇu mùa xuân ( 1956 )</p> <p><i>Nhïng con ng°Ýi cuÑi cùng tàn ph¿<br> Nh° nhïng vÏ thùng d§u<br> Nhïng Ñng than lò t¯t lía<br> Gi¡t ra bên ngoài thành phÑ<br> §u bÝ cuÑi bãi lênh ênh</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ai bi¿t H£i Phòng là âu</p> </blockquote> <p>LÛn lên, xa H£i Phòng, b×ng có ngày ông nh­n °ãc  <i>Tin të H£i Phòng lên, cho bi¿t m¹ tôi, các em và các cháu tôi ang ói khÕ. Bà °a các cháu nhÏ ¥y të Nam Ënh ra H£i Phòng, dÍc °Ýng ã à l¡c m¥t éa cháu gái con anh c£ tôi. Nó mÛi lên ba. ôi m¯t nó giÑng nh° ôi m¯t con mèo con. Có thà nó n±m trong ám ng°Ýi ch¿t ói dÍc °Ýng nm ¥y. Các anh tôi cing ang chÝ tôi tìm cách giúp á. Nm ¥y rét h¡n mÍi nm. Tôi ngç vÛi c£ quàn áo. Có êm tôi ph£i Ñt d§n b£n th£o và ký ho¡ à s°ßi. êm nm ¥y cing dài h¡n mÍi nm. Nhïng ngày ói cça tôi b¯t §u</i> (T¡i sao tôi vi¿t QuÑc ca).</p> <p>V­y mà ông v«n qu£ quy¿t :</p> <blockquote> <p><i>Tôi yêu H£i Phòng nh° ViÇt Nam nhÏ l¡i<br> Tôi yêu ViÇt Nam nh° tôi bi¿t yêu tôi</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nhïng ngày báo hiÇu mùa xuân</p> </blockquote> <p>Thñc ra H£i Phòng không ph£i quê gÑc cça ông :</p> <blockquote> <p><i>Tôi không có quê h°¡ng<br> Nghe âu nh° Thái Bình, Hà Nam, Phç Lý<br> Nh° Nam Ënh<br> RuÙng ¥t mênh mông trong ti¿ng hát<br> Quê m¹ quê cha cách mÙt v°Ýn tr§u</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ai bi¿t H£i Phòng là âu</p> </blockquote> <p>Gia ình ông là mÙt trong nhïng dòng ng°Ýi tha ph°¡ng Õ vÁ cho H£i Phòng ngày mÙt ô hÙi :</p> <blockquote> <p><i>Nhïng hàng ren hàng thêu Nam Ënh<br> Nhïng thã giÏi làng HÓ làng B°ßi<br> Nhïng giÍng ca hay nh¥t B¯c Ninh<br> Li l°ãt i vào tÉnh</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ai bi¿t H£i Phòng là âu</p> </blockquote> <p><b>II</b><br> <font size="4"><b> <i>Thuß nhÏ lòng tôi h°Ûng mãi & </i>  </b></font></p> <p>Vn Cao hÍ NguyÅn, tên §y ç là NguyÅn Vn Cao. Ngày 15 tháng 11 nm 1923, Vn Cao c¥t ti¿ng khóc chào Ýi ß chân nhà máy n°Ûc H£i Phòng, trong mÙt cn nhà nhÏ nhìn ra b¿n Bính. Cå thân sinh lúc b¥y giÝ là giám Ñc (th§y cai) nhà máy n°Ûc H£i Phòng. C­u bé Vn Cao có thÝi tëng °ãc ôtô °a ón khi hÍc tiÃu hÍc ß tr°Ýng Bonnal, Nh­t £o chính Pháp, tr°Ýng Õi tên thành tr°Ýng Bình Chu©n. Sau mÙt thÝi gian bË óng cía, tháng 11 nm 1948 tr°Ýng °ãc tái l­p và mang tên Ngô QuyÁn.</p> <p>Nm 1985, vÁ dñ k÷ niÇm 65 nm thành l­p tr°Ýng ci, Vn Cao ã ghi lai nhïng ký éc hÍc trò:</p> <blockquote> <p><i>Ta vÁ tóc râu ã b¡c<br> Sân tr°Ýng h¡n nía th¿ k÷ trôi<br> âu b¡n bè x°a mÙt thÝi trÍc lÑc<br> trong béc £nh cßi tr§n qu§n ùi<br> <br> Th§y giáo khu¥t lâu rÓi<br> làm sao còn khi ta cing s¯p<br> ¡i ¥u th¡ nhïng m£nh báo in th¡ch<br> ai trong Ýi còn l°u giï dùm ta</i></p> </blockquote> <p>Ngay të nm hÍc lÛp Ba, Vn Cao ã cùng hai ng°Ýi b¡n thân là Tr§n LiÅn và Doãn Tòng hý húi n¥u th¡ch làm tiêu b£n in báo. Báo vi¿t b±ng mñc tím, có sÑ l°ãng ¿n m¥y trm b£n. TÝ báo h¥p d«n ¿n n×i v°ãt khÏi khÑi tiÃu hÍc, tán phát lên c£ các lÛp trung hÍc.</p> <p>Khi lên trung hÍc, Vn Cao chuyÃn sang hÍc tr°Ýng Saint Josef (nay là tr°Ýng bÓi d°áng giáo viên H£i Phòng). Ngoài giÝ tÛi lÛp, Vn Cao hÍc võ vÛi mÙt ng°Ýi tên là Tú. à luyÇn cho võ nghÇ cao c°Ýng, ng°Ýi thanh niên mÛi lÛn này, lúc thì n¯m tay ¥m vào t°Ýng huónh huõch, lúc thì du×i bàn tay th³ng ¡ xÍc vào thân cây chuÑi ph­p ph­p. Anh chàng còn b¯t ch°Ûc T¡ Duy HiÃn d× dành cô DiÇp -em gái út- éng dang tay ép sát vào cánh cía g× làm tiêu cho mình biÃu diÅn tài phóng dao gm chi chit quanh ng°Ýi.</p> <p>Tr°Ûc biÃn, chàng thanh niên chí thú ôn vn luyÇn võ ã m¡ hÓ nhïng dñ c£m lÛn lao :</p> <blockquote> <p><i>Thuß nhÏ lòng tôi h°Ûng mãi<br> Theo nhïng con t§u biÃn ra i<br> ¿n nhïng ¥t ai t°ßng t°ãng<br> Nhïng ng°Ýi anh thu÷ thç kà cho nghe<br> N¡i mÍc êm êm nhïng ngôi sao biÃn<br> Rñc rá chân trÝi nhïng h¡t l°u ly<br> Tôi b¡i nh° con cá d°Ûi n°Ûc<br> V«n không b¡i dài ra tÛi biÃn<br> Tôi theo nhïng thuyÁn cá ra kh¡i<br> V«n ch°a i tÛi chân trÝi</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ai bi¿t H£i Phòng là âu ?</p> </blockquote> <p>Þ chàng thanh niên mÛi lÛn ó, ch¯c h³n không ph£i là lòng tñ ty mà chính là sñ tñ thách Ñ. Cho nên, sau lÝi c£m thán :</p> <blockquote> <p><i>CÑ thét song lÝi tôi y¿u quá<br> Ngña Áu chân ch¡y nh¡c càng xa</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ai vÁ Kinh b¯c ( 14-10-1941 )</p> </blockquote> <p>là nhïng kh³ng Ënh qu£ quy¿t :</p> <blockquote> <p><i>Ta ngày nay ãi tëng mùa bình t)nh<br> Nh° nhïng ng°Ýi °¡m cây<br> Hái hoa trái tñ tay mình vun xÛi<br> & & <br> Tôi giÝ ây li¿m môi nóng bÏng<br> Nhìn ra biÃn bao la<br> Lòng hãy còn nhiÁu khát vÍng<br> còn r¥t nhiÁu khát vÍng<br> Bi¿n thành ng°Ýi khÕng lÓ kêu khát suÑt ngày êm</i></p> </blockquote> <p>Là hoài vÍng khôn cùng :</p> <blockquote> <p><i>N°Ûc ngÍt cça ngàn sông<br> Bao giÝ Õ §y lòng biÃn</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nhïng ngày báo hiÇu mùa xuân</p> </blockquote> <p><b>III</b><br> <font size="4"><b>Chân dung ng°Ýi nghÇ sù a tài</b></font></p> <p>Nhà th¡ Thanh Th£o khi vi¿t vÁ Vn Cao ã nh° choáng váng, sing sÝ :  <i>Trong mÙt Vn Cao có quá nhiÁu Vn Cao : Vn Cao th¡, Vn Cao ho¡, Vn Cao hiÇp sù, Vn Cao QuÑc ca, Vn Cao r°ãu ¿ & MÙt Vn Cao a tài, a nguyên, a n¡n & MÙt Vn Cao l·ng l½ nh° chén r°ãu m×i sÛm, l·ng l½ nh° nhïng dòng chï lít nhít trong sÕ tay, l·ng l½ nh° Th¡ & </i>  .</p> <p>Không, Vn Cao không chÉ là mÙt nghÇ sù a tài, nhà vn lão thành, giáo s° ·ng Thai Mai tëng ánh giá :  <i>Vn Cao là mÙt viên ngÍc trên béc kh£m vn hoá- nghÇ thu­t cça dân tÙc ViÇt Nam</i>  .</p> <p>Phác ho¡ cho °ãc chân dung viên ngÍc quý này th­t khó. ChÉ xin ra d«n ra ây m¥y m£ng ký ho¡ cça nhiÁu ng°Ýi ã g·p, ã cùng sÑng vÛi Vn Cao :</p> <p>Nhà vn Vi B±ng :  <i>Nói ¿n Vn Cao, ai cing nh­n là anh duyên dáng, quy¿n ri ng°Ýi nghe chuyÇn të buÕi §u g·p gá, và có nhïng cí chÉ mã th°ãng dÅ làm cho các cô gái yêu m¿n & Anh bé nhÏ, Ñm nh° Thâm Tâm mà cing cao h¡n Thâm Tâm mÙt chút, da h¡i tai tái. Tóc anh xoã xuÑng trán nh° mÙt cái l°ái trai, b¡ phÝ rç xuÑng c·p lông mày h¡i r­m, mii cao, ti¿ng nói råt rè và nhÏ. CÕ anh nhÏ, và iÁu làm cho ng°Ýi ta l°u ý nh¥t là anh lÙ h§u và m¯t cing h¡i lÙ nïa</i>  </p> <p>Nhà th¡ Vi Cao :  <i>& tôi th¥y Vn Cao và NguyÅn Vn BÕng ang n±m trên mÙt chi¿c gi°Ýng tre. B×ng Vn Cao chm chm nhìn tôi hÏi :<br> - Nghe giÍng ông có v» ng°Ýi Nam Ënh l¯m nhÉ ?<br> Tôi ngh) : ch¯c vì anh ¥y là nh¡c sù cho nên r¥t tinh khi nh­n xét mÍi thé âm thanh. Xong, anh nh¯c ¿n núi HÓ, làng G¡o, chã H§u, Trình Xuyên & Hoá ra anh vÛi tôi là ng°Ýi cùng xã, chÉ khác thôn. Mà sao mÙt cái thôn, cái xã nghèo khÕ c¡ cñc nh° v­y, suÑt nghìn nm không có l¥y mÙt ông Thám, ông B£ng nào, v­y mà b×ng chÑc l¡i n©y sinh ra mÙt tài nng Ùc áo nh° Vn Cao !</i>  </p> <p>Nh¡c sù NguyÅn TrÍng T¡o :  <i>¿n bây giÝ tôi v«n nhÛ giÍng vang trong cça ông Íc th¡ trong quán r°ãu. Bài th¡  Nm buÕi sáng không có trong sñ th­t ông làm nm 1960 mà tôi t°ßng ông vëa làm trong quán r°¡u nm 1980 này. Chúng tôi nghe nh° nuÑt tëng lÝi th¡ ông vào tâm kh£m. Khi ng¥m r°ãu ông nói hay ¿n n×i tôi có c£m giác là ang nghe ông trong giáo °Ýng ché không ph£i giïa chã</i>  </p> <p>Nhà vn Nam Dao :  <i>Vn Cao ng©ng §u lên, d°Ûn th³ng ng°Ýi. Nhïng nÑt nh¡c nh©y nhót trên chín b­c thinh không. Vn Cao cúi xuÑng, nhïng nÑt nh¡c chìm d§n vào nhïng vñc sâu t°ßng s½ m¥t hút. Vn Cao gåc xuÑng, ti¿ng àn ngh¹n l¡i tm tích m¡ hÓ. M¯t anh §y n°Ûc m¯t. B×ng Vn Cao vùng d­y, râu tóc dñng éng. Râu tóc ¥y ã b¡c ph¡, song cái xanh cça con ng°Ýi trong anh d«u có chút bóng en cça êm tÑi, thì v«n xanh. TÑi hôm ¥y, khi n¯m tay Vn Cao tôi th¥y °¡n °Ût, thì ra Vn Cao ánh àn th¿ nào mà ngón tay éa máu</i>  </p> <p>Ho¡ sù T¡ Tõ :  <i>Vào mùa ông nm 1948, trÝi bên ngoài en nh° than, m°a phùn, gió b¥c. Chi¿c mÁn Mù mÏng teo làm chúng tôi rét không ngç °ãc. Vn Cao n±m giïa, ngâm bài th¡ "Chi¿c xe xác qua ph°Ýng D¡ L¡c". GiÍng ngâm làm da thËt tôi tê rãn. Nó âm u h¡n cía Ëa ngåc. Nó rÝn rãn nh° thà có ai ang c§m mÙt mi¿ng m£nh chai c¡o vào chi¿c lóng tre khô. Nó ai oán thê l°¡ng h¡n mÙt bãi sa tr°Ýng sau giÝ tác chi¿n. Nó th¥m vào hÓn mình nh° tëng giÍt c°Ýng toan & Vn Cao là m«u ng°Ýi ·c biÇt. VÛi vóc dáng nhÏ nh¯n. VÛi nå c°Ýi l¯ng chìm không thành ti¿ng. VÛi hàm rng ng¯n, Áu. VÛi ôi m¯t l¡nh lùng dÅ sã lúc gi­n dï và dËu hiÁn khi tâm hÓn chìm du vào dòng suy t°ßng & Tëng b°Ûc kh£ng khoát, Vn Cao hiên ngang i vào lòng m¹ ViÇt Nam và °ãc ti¿p nh­n nÓng h­u. Ch°a ai ngh) tÛi và t°ßng t°ãng nÕi mÙt Vn Cao tr°Ûc nhïng Ñi nghËch lÛn, chéa ñng trong cái vóc dáng khiêm nh°Ýng ¥y. Ng°Ýi ta có thà coi là huyÁn tho¡i khi nói vÁ mÙt Vn Cao v½ gi¥y b¡c gi£ à chi dùng trong khi ho¡t Ùng túng thi¿u, ¿n lúc hành vi bË lÙ, ã rút súng colt 45 ch)a vào nhïng ng°Ýi có m·t, b¯t hÍ giï nguyên vË trí à mình rút lui, rÓi sau ngày 19 tháng 8, mang gi¥y b¡c th­t ¿n hoàn l¡i sÑ tiÁn ã tr£ b±ng b¡c gi£ vÛi ôi lÝi xin l×i & Vn Cao uÑng hai chai ¿, da m·t cé tái i và thái Ù v«n ung dung hoà nhã nh° ch°a uÑng giÍt nào. Lúc tr°Ûc tôi ã nghe nói vÁ tíu l°ãng và séc hút thuÑc phiÇn cça Vn Cao. Theo anh em, Vn Cao có thà hút sáu b©y m°¡i i¿u liÁn trong mÙt tÑi và uÑng tÑi thiÃu mÙt chai cô-nh¯c s¿ch. Lúc vui, tôi hÏi, Vn Cao xác nh­n: "úng!  moa uÑng và hút th¿ ó. Nh°ng không nghiÇn thé nào c£, có cing vui, không cing ch³ng sao". Nói xong Vn c°Ýi, nå c°Ýi không thành ti¿ng, tôi chÉ nhìn th¥y hàm rng tr¯ng nhÏ Áu l¥p lánh bên ánh èn d§u lía & </i> </p> <p>Nhà vn NguyÅn Thuõ Kha :  <i>êm cuÑi xuân 1945. Gió rét. H£i phòng chìm trong bóng tÑi. MÙt thanh niên nhÏ nh¯n l¡ m·t xu¥t hiÇn ß "v°Ýn hoa °a ng°Ýi . Không ai bi¿t ¥y là Vn Cao. C£i trang të Hà NÙi, khi vÁ H£i Phòng ­p vào nhà Doãn Tòng, không ai nh­n ra Vn Cao. êm nay, v«n hình thù ¥y, m·t mii ¥y, Vn Cao ¿n  v°Ýn hoa °a ng°Ýi , trong ngñc d¥u mÙt kh©u Côn to và mÙt kh©u Brao-ninh bé xíu</i>  .</p> <p>Nhà iÇn £nh NguyÅn Hà :  <i>iÁu quan ng¡i nh¥t, séc kho» cça ông quá kém. TuÕi mÛi 70 nh°ng trong mình ông chéa §y bÇnh t­t ã thành mãn tính. MÙt Ñt x°¡ng sÑng bË g«y.. Tim, gan, bao tí Áu có chuyÇn. Huy¿t áp trÓi tråt vô th°Ýng.. Oái om, muÑn bÓi d°áng thì ông l¡i bi¿ng n. Ngày chÉ hai chén súp nhÏ ho·c vài ly sïa. Séc kho» chç y¿u °ãc duy trì b±ng m×i bïa vài ly r°ãu tm trong v¯t. Cing nh° NguyÅn Tuân x°a kia, ông b£o ¥y là "tinh cça g¡o"</i> </p> <p>Nh¡c sù TrËnh Công S¡n :  <i>Anh Vn ngÓi. NgÓi ß s¡p g× ci kù nh° ã ngÓi hàng trm nm. NgÓi tóc b¡c ph¡, râu cing b¡c ph¡.. Ch× ngÓi ã mòn. L°ng dña ã mòn. NgÓi nh° th¿ có ích gì, anh Vn & Cho ¿n bây giÝ tôi v«n bË ám £nh bßi cái không khí £m ¡m, cô ¡n cça nhïng mùa thu ông ß Hà NÙi, vÛi hình £nh mÙt Vn Cao ngÓi mÙt mình vÛi cÑc r°ãu tr°Ûc m·t ngày này qua ngày khác. Anh ngÓi ó mà nh° mÙt sñ v¯ng m·t tr°Ûc cuÙc sÑng. NgÓi h¡n hai m°¡i nm nh° mÙt cái bóng. Ly r°ãu cing bi¿n thành cái bóng. Cái bóng cça hai ng°Ýi. Ng°Ýi và ly-r°ãu-ng°Ýi. Thân thi¿t và chia s» cùng nhau nhïng n×i Ýi riêng, hiu qu¡nh, không còn ai khác có thà san s» giùm</i>  .</p> <p><b>IV</b><br> <font size="4"><b> <i>Ngoài kia lÝi non n°Ûc ang nh¯c ta</i>  </b></font></p> <p>Trên ây là câu mß §u mÙt ca khúc Vn Cao vi¿t nm 1945, sau này °ãc TÕng Công oàn chÍn là bài ca chính théc cça công nhân ViÇt Nam. Bài này °ãc x¿p vào bÙ té bình ca khúc : "Không quân ViÇt Nam", "Bài ca chi¿n sù h£i quân", "Chi¿n sù ViÇt Nam", "Công nhân ViÇt Nam". T¥t c£ Áu °ãc sáng tác ngay sau Cách m¡ng Tháng Tám thành công, nm 1945. Ông °ãc suy tôn làm công nhân danh dñ sÑ mÙt cça Công ty Tem ViÇt Nam.</p> <p>Të ngày bË tõ hiÁm và m¥t chéc, cå thân sinh Vn Cao ph£i vÁ mß cía hàng chïa thuê máy n°Ûc hÏng, Vn Cao b¯t §u lam li, nh­p vào ám con em thã thuyÁn. M°Ýi lm tuÕi, nm 1938, Vn Cao bÏ hÍc vào làm iÇn tho¡i viên ß Sß B°u iÇn ngay g§n nhà. Ch³ng bao lâu. chán c£nh làm viên chéc quèn tù túng, Vn Cao rç b¡n bè l­p nhóm du ca i hát lang thang. Bài "BuÓn tàn thu", ca khúc §u tay, mß §u cho sñ nghiÇp âm nh¡c cça Vn Cao chính là ca khúc °ãc sáng tác cho nhóm du ca này biÃu diÅn. Nhóm du ca lúc lên Hà NÙi, lúc vÁ H£i Phòng. C£nh tình tha ph°¡ng cça mÙt nghÇ sù l°u l¡c gian truân giúp Vn Cao ti¿p xúc càng g§n h¡n vÛi khÕ nghèo, vÛi cuÙc Ýi muôn m·t. Nhìn vào âu cing th¥y thê l°¡ng :</p> <blockquote> <p><i>Nhïng giÏ c¡m l¡nh ng¯t n¯m tro tàn<br> Xóm rãn mình ng°Ýi n±m ãi sang canh<br> Có ti¿ng khóc ß m¥y nhà bên c¡nh<br> Cía ngõ m¥y thây ng°Ýi ã l¡nh<br> & <br> Thân xác x¡ ói khÕ sÑng âu s§u<br> Không óm lía chÉ ch­p chÝn trng chi¿u</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;B¿n Ngñ trên Th°¡ng c£ng</p> </blockquote> <p>VÁ Hà NÙi, ông thuê cn gác nhÏ sÑ 171 Mongrant (nay là 45 NguyÅn Th°ãng HiÁn) nhìn sang phÑ Khâm Thiên, mÙt cn gác Íp ¹p :</p> <blockquote> <p><i>Nhà ta thuê mái gåc tñ mùa thu<br> Góc cô Ùc h°¡ng vÁ ph°Ýng D¡ L¡c</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Chi¿c xe xác qua ph°Ýng D¡ L¡c ( 1945 )</p> </blockquote> <p>Të góc nhìn này, ông càng c£m thông sâu s¯c vÛi nhïng kù nï bË dày vò nh° cánh hoa tàn t¡ :</p> <blockquote> <p><i>Ai hát khúc thanh xuân hÝ ¡i ph¥n nï<br> Thanh xuân hÝ thanh xuân<br> B°Ûc g§n ta chút nïa thêm g§n<br> Kho£ng giïa tuÕi thanh xuân nghe lo¡n trùng hút tu÷<br> & & <br> Trên °Ýng tÑi êm kho£ thân khiêu vi<br> Kèn nhËp xa iÇu múa vô luân<br> Run r©y giao duyên khÑi nh¡c tr§m tr§m<br> Hun hút gió nâng c§m ca n·ng nhÍc<br> Ki¿p ng°Ýi tang tóc<br> Lo¡n l¡c òi n¡i x°¡ng ch¥t lên x°¡ng</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Chi¿c xe xác qua ph°Ýng D¡ L¡c</p> </blockquote> <p>Cho ¿n mÙt êm quá rùng rãn khi Vn Cao chãt nhìn vào êm en và b¯t g·p mÙt chi¿c èn bào leo lét u °a trên chi¿c xe ba gác chß xác ng°Ýi ch¿t ói kéo qua mà ti¿ng bánh xe xi¿t xuÑng lòng °Ýng nh° n¡o vào x°¡ng tu÷ mình :</p> <blockquote> <p><i>Bánh nghi¿n nhña °Ýng nghe sào s¡o<br> Ai v¡c x°¡ng Õ sÍ xuÑng lòng xe</i></p> </blockquote> <p>Trái tim th¥m «m nhân vn cça ng°Ýi nghÇ sù lÛn b×ng nh° qu·n th¯t, Vn Cao thÑt lên vô théc:</p> <blockquote> <p><i>Ta vÁ gác chi¿u chn gào tñ tí</i></p> </blockquote> <p>LÝi thét gào qu±n qu¡i bi tráng này vÁ sau ã qu­t c°Ýng lên thành tuyên ngôn :</p> <blockquote> <p><i>Giïa sñ sÑng và sñ ch¿t<br> Tôi chÍn sñ sÑng<br> à b£o vÇ sñ sÑng<br> Tôi chÍn sñ ch¿t</i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ChÍn ( 26-8-1957 )</p> </blockquote> <p>RÓi ông trß vÁ H£i Phòng, quy¿t tâm trë khí tên ViÇt gian tay sai cho Nh­t.</p> <p>Ông rç Tr§n LiÅn, mÙt ng°Ýi b¡n cùng hÍc tiÃu hÍc, và Tr§n Khánh  em Tr§n LiÅn, sau này trß thành mÙt ca sù nÕi ti¿ng cça ài Ti¿ng nói ViÇt nam  tÕ chéc thñc hiÇn nhiÇm vå. Tr§n LiÅn ¿n tr°Ûc chÍn ch× n±m hút ngay sau × éc Phin. Då Phin hút th­t phê, Lúc ¥y Vn Cao Ùt ngÙt ti¿n vào, có Tr§n Khánh hÙ vÇ. Tr§n LiÅn Íc nhanh b£n tuyên cáo và Vn Cao nÕ súng trúng §u tên Phin, Vn Cao phóng xe ¡p vÁ nhà Doãn Tòng c£i trang rÓi trÑn biÇt. VÁ Hà NÙi ông còn b¯n tr°ãt Cung ình V­n ß g§n r¡p hát cuÑi phÑ Hu¿.</p> <p>Tr°Ûc vå ám sát × éc Phin ng°Ýi ta còn nghi ngÝ Vn Cao có dính líu ¿n vå in và r£i truyÁn ¡n d«n ¿n cái ch¿t cça mÙt ng°Ýi tên là Nghiêm Xuân HuyÅn. Nghiêm Xuân HuyÅn, s°Ûc hiÇu " Voi en " nguyên là chç hiÇu £nh Aristic ß phÑ hàng àn. Tuy nhiên bên trong hiÇu £nh l¡i là toà so¡n và nhà in cça tu§n báo " R¡ng ông " và mÙt tÝ báo trào phúng l¥y tên là " Con Ong " do Tam Lang Vi ình Chí chç biên. Ngoài viÇc in báo, ß ây còn in truyÁn ¡n. NguyÅn Xuân HuyÅn do v­y bË Nh­t b¯t và " xin âm d°¡ng " cho ¿n ch¿t ß trong nhà lao. Không bi¿t ng«u nhiên hay do tâm giao Óng chí mà Vn Cao ã trß thành con rà cça nhà cách m¡ng này.</p> <p>Ngày 19 tháng 8 nm 1945, Vn Cao tñ mình chÉ huy oàn thanh niên xung phong Óng ca bài " Ti¿n Quân Ca " cça mình.</p> <p>Nm 1946 Vn Cao °ãc cí cùng Hà ng ¤n chuyên chß vi khí và tiÁn vào m·t tr­n Nam BÙ. Sau ó chính théc °ãc mÝi tham gia HÙi Vn hoá Céu quÑc và °ãc b§u là U÷ viên Ch¥p hành.</p> <p>§u nm 1947, ông °ãc cí phå trách mÙt bÙ ph­n iÁu tra ·c biÇt cça công an Liên khu 10 ß biên giÛi phía b¯c. T¡i ây ông °ãc giao nhiÇm vå k¿t ngh)a vÛi vua Mèo à l­p ra mÙt phòng tuy¿n b£o m­t chÑng sñ tràn sang cça quân T°ßng khi thua tr­n ..</p> <p>Tháng 3 nm 1948, Vn Cao °ãc k¿t n¡p £ng CÙng s£n ông D°¡ng</p> <p>CuÑi nm 1949, Vn Cao thôi làm báo Vn NghÇ chuyÃn sang phå trách oàn Nh¡c sù ViÇt Nam.</p> <p>Vn Cao d¥n thân i làm cách m¡ng vÛi tâm niÇm :  <i>Càng tÛi g§n cái cuÙc sÑng §y mâu thu«n ¥u tranh là càng nh° i g§n l¡i mÙt kho thuÑc nÕ. Có ng°Ýi dao Ùng và sã hãi quay l°ng l¡i. Có ng°Ýi vång vÁ mà làm nÕ. Nh°ng cing có ng°Ýi can £m bi¿t làm nÕ Ã mß °Ýng</i> (M¥y ý ngh) vÁ th¡). Të ây, lÝi ông ã tëng nh° hÓi kèn thúc quân giåc giã :  <i>& n°Ûc non ang chÝ mong tay ng°¡i, hÓn sông núi khí thiêng ghi muôn Ýi</i> . (Chi¿n sù ViÇt Nam).</p> <p><b>V</b><br> <font size="4"><b>Nh¡c sù, ho¡ sù, nhà th¡. T¥t c£ Áu tài danh</b></font></p> <p>VÛi nhïng "SuÑi m¡", "Thiên thai", "Ti¿n quân ca", "B¯c s¡n", "Tr°Ýng ca Sông Lô" & , ng°Ýi ta th°Ýng nhÛ ¿n Vn Cao nh° mÙt nh¡c sù tài ba. Thñc ra, ông °ãc hÍc có lÛp lang h¡n, không ph£i vÁ âm nh¡c, mà là hÙi ho¡. Ông ã theo hÍc hai nm ß tr°Ýng Mù thu­t Hà NÙi, song, theo các ho¡ sù cùng léa nh° L°¡ng Xuân NhË, Tô NgÍc Vân, T¡ Tõ, NguyÅn × Cung thì tuy Vn Cao chÉ hÍc vÛi t° cách thính gi£ tñ do nh°ng cing ã tÏ ra mÙt tài hoa kó l¡, khó t£ trong môn phái l­p thÃ. Vn Cao tëng có nhïng thành công không kém gì âm nh¡c të r¥t sÛm. T¡i triÃn lãm Salon Unique nm 1943 ß Nhà Khai trí Ti¿n éc, ba béc tranh s¡n d§u cça Vn Cao ã tëng °ãc treo ß ch× tÑt nh¥t cça phòng tranh và °ãc các báo khen ngãi. ·c biÇt là béc tranh "Le Bal aux suicidés" (CuÙc khiêu vi cça nhïng ng°Ýi tñ tí) . Ngoài ra còn có bÙt m§u "Thái Hà ¥p êm m°a" (1943), m§u d§u "Sám hÑi nía êm" (1944), m§u d§u "PhÑ NguyÅn Du" (1945), m§u d§u "LÛn lên trong kháng chi¿n" (1952) & NhiÁu và nÕi ti¿ng h¡n là minh ho¡ trên báo và bìa sách. Tranh minh ho¡ cça Vn Cao th°Ýng r¥t phóng khoáng vÛi nhïng nét en det, kho». Ngña và thi¿u nï trong các minh ho¡ ¥y r¥t Ùc áo, tr» trung, ph£ng ph¥t ch¥t sang trÍng, quý phái. Nhïng °Ýng kù hà trong tranh Vn Cao hao hao nh° Kadinsky. Ông th°Ýng v½ nhanh và nét bút vung m¡nh, r¥t th§n, r¥t thiÁn. Ng°Ýi ta cho r±ng cái nhìn hÙi ho¡ cça Vn Cao có Ëa vË d«n °Ýng và chi phÑi. Nhïng Á xu¥t cça ông vÁ mÙt ngï pháp mÛi cho dÓ ho¡ ¿n nay v«n có kh£ nng khai thác và bi¿n thà thành mÙt th¿ hÇ ngôn ngï hÙi ho¡ nïa. Tài nng hÙi ho¡ cça Vn Cao còn là mÙt bí ©n, ch°a °ãc khai thác, bÙc lÙ, và cing ch°a °ãc làm sáng tÏ. Nói nh° nhà nghiên céu Thái Bá Tân :  <i>N¿u âm nh¡c và th¡ là mÙt b£n thà t°¡i tÑt cça anh, thì hÙi ho¡ là mÙt tri théc sâu s¯c. Cách nhìn th¿ giÛi cça anh nghiêng vÁ hÙi ho¡. Là bßi phép viÅn c­n cça các thÝi ¡i hÙi ho¡, là tiÁm théc sâu kín cça phÑi c£nh xã hÙi, n¡i Vn Cao tÏ ra nhïng nh¡y bén vÁ xúc c£m, và tinh t°Ýng trong quan sát.</i> (Vn Cao-ng°Ýi i tìm cái ¹p).</p> <p>Trong mÙt Tri¿n lãm HÙi ho¡ ß Liên khu Ba, Vn Cao gíi tham gia mÙt béc s¡n d§u mang tña Á  Cây àn Ï v½ mÙt ng°Ýi bÙ Ùi ôm  Cây àn chç ngh)a . Sau này Vn Cao còn treo mÙt béc s¡n d§u l­p thà khác v½ mÙt c­u bé thÕi sáo b±ng hai cái mÓm. MÙt cái °ãc v½ të cách nhìn th³ng. mÙt cái °ãc v½ b±ng cách nhìn nghiêng. Làm nÁn, phía sau c­u bé là ông nghËt nhïng con ng°Ýi trong mÙt ti¿t t¥u §y chuyÃn Ùng cça nhËp chi¿n tranh. Hai béc s¡n d§u l­p thà này ã gieo ho¡ cho Vn Cao. Ông bË quy k¿t: hình théc lai cng, nÙi dung thì có v¥n Á vÁ t° t°ßng !.</p> <p>Vn Cao nhiÁu l§n tñ Ënh tr°Ûc b¡n bè :  <i>Mình ch°a bao giÝ là nh¡c sù c£</i>  , nh°ng, ngoài nhïng ca khúc r¥t nÕi ti¿ng, chÉ b±ng tñ hÍc mÙt cách h¿t séc kiên nh«n, ông ã ti¿n tÛi vi¿t c£ nh¡c không lÝi. Ông ã hoàn thành b£n giao h°ßng thính phòng Anh bÙ Ùi Cå HÓ ngay tr°Ûc ngày gi£i phóng MiÁn Nam và mÙt sÑ tác ph©m khí nh¡c cho piano nh° Sông Tuy¿n, BiÃn êm, Hàng dëa xa.</p> <p>Ông vi¿t nh¡c cho cuÑn phim  i b°Ûc nïa  , phim  ChË D­u  , phim  Lía rëng  và vß kËch " Vào tuy¿n " cça T¥t ¡t. Nét Ùc áo là ß vß kËch này, ông cho 4 cây ghi-ta ch¡i të §u ¿n cuÑi. Ngoài " Vào tuy¿n " ông còn so¡n nh¡c cho các vß : " Gió xoay chiÁu ", " Ta-nhi-a", " LËch sí và nhân chéng ", " Ch× éng  & ; cho vß c£i l°¡ng  Nhïng ng°Ýi quy¿t tí do oàn Kim Phång dàn dñng. Song, không thà không nói ¿n vß kËch §u tiên Vn Cao vi¿t nh¡c là vß " B¯c S¡n " cça NguyÅn Huy T°ßng. Bài hát B¯c S¡n vÛi ca të bi tráng :  <i>Khi nhìn châu x°a bóng cÝ m¥y ánh sao vàng. Ón cao vách á nép mây huy hoàng</i> không chÉ rÁn vang kh¯p miÁn  <i>rëng núi ngàn ti¿ng hú cm hÝn</i> suÑt nhïng nm dài kháng chi¿n mà còn °ãc hát vang nhiÁu l§n trong các êm biÃu diÅn vß kËch này ß Nhà Hát LÛn thç ô. NguyÅn Huy T°ßng sau ó nhiÁu l§n ã bàn Ënh vÛi Vn Cao làm nh¡c cho vß "Vi Nh° Tô" cça mình. Ti¿c thay, ch°a kËp xúc ti¿n thì NguyÅn Huy T°ßng ã m¥t sÛm - ngày 25 tháng 7 nm 1960.</p> <p>Nhà hát C£i l°¡ng ViÇt Nam thì coi Vn Cao là ng°Ýi góp công lÛn sáng l­p ra mình vì ông ã có công giï °ãc bà DËu H°¡ng, ông Nm Ngi & trong mÙt tÕ chèo hÓi còn ß chi¿n khu.</p> <p>Nm 1959, chuyÃn vÁ công tác ß Ban Nghiên céu Âm nh¡c thuÙc BÙ Vn hoá, ông ã biên so¡n công trình nghiên céu  iÇu théc nm cung trong dân ca Óng b±ng và trung du Bc BÙ .   ây ông ã có mÙt óng góp quan trÍng qua lu­n iÃm : iÇu théc Do Re Fa Sol La là iÇu théc gÑc trong dân ca Óng b±ng và trung du B¯c BÙ.   ó, âm quãng bÑn cça iÇu théc ( téc âm Fa ) óng vai trò chç âm n±m ß bång iÇu théc.</p> <p>Th¡ Vn Cao cing có vË trí nh¥t Ënh trong thi àn ViÇt Nam</p> <p>Nhà th¡ NguyÅn TrÍng T¡o vi¿t :  <i>Nhïng bài th¡ cça ông khi¿n chúng tôi nÕi da gà, kinh ng¡c vì thán phåc. Th¡ ông ¹p mÙt cách quy¿t liÇt. Th¡ ông th­t ¿n siêu thñc. Th¡ ông mÛi, b¥t ngÝ nh° m§m cây vëa Ùi ¥t trÓi lên</i>  </p> <p>Nhà vn NguyÅn Thuõ Kha :  <i>Th¡ anh không Ón ào. ChÉ nhïng ng°Ýi m·c c£m vÁ sñ t» nh¡t cça mình mÛi Ón ào. Th¡ Vn Cao là nhïng kho£nh kh¯c l¯ng xuÑng d°Ûi ti¿ng Ùng. Ng°Ýi hÝi hãt, ham sñ kiÇn có l½ không hãp vÛi th¡ anh. Không bày tiÇc mÝi, th¡ anh là nhïng viên tng lñc cho con ng°Ýi giïa Ýi sÑng c§n lao, nhÍc nh±n. Nó tråi tr§n nh°ng không thô thiÃn. Nó ¹p nh°ng không diêm dúa. Nó l¯ng buÓn nh°ng không chán n£n. Thi pháp Vn Cao th­t khó b¯t ch°Ûc nh°ng t¡o °ãc £nh h°ßng m¡nh tÛi th¿ hÇ tr»</i>  .</p> <p>Nhà th¡ Thanh Th£o :  <i>Cái nhìn cça Vn Cao trong th¡, nhiÁu lúc, là cái nhìn cça mÙt ho¡ sù, nó b¯t °ãc cái th§n cça Ñi t°ãng chÉ qua vài nét phác. Sñ gi£n l°ãc tÑi a, nhïng kho£ng trÑng, nhïng kho£ng l·ng, tñ làm khô l¡i nh° mÙt cç huÇ, lan chÝ lúc b­t m§m. Th¡ Vn Cao gãi nhÛ ¿n Ya. RitxtÑt hay th¡ N. HÉtmét. ó là th¡ cça nhïng ng°Ýi chÉ có mÙt kho£ng không gian h¹p trong Ýi sÑng, nhïng ng°Ýi ph£i dè x»n l°¡ng thñc, nhïng cây xanh ph£i t­n dång ¿n tëng chi¿c lá cça mình à phát iÇn</i>  </p> <p>Nhà th¡ Hoàng C§m : " <i>êm ¥y tôi Íc h¿t bài th¡ dài Nhïng ng°Ýi trên cía biÃn. Có nhïng câu §y khí th¿, r¥t Vn Cao, é Íng nhïng t° t°ßng mÛi, nhïng cách nhìn mÛi vÅ xã hÙi, vÁ con ng°Ýi, vÁ thành phÑ c£ng</i> "</p> <p>Giáo s° Hoàng Nh° Mai thì khái lu­n : " <i>Vn Cao không nói nhân vn hiÁn të nh° lÝi thuy¿t pháp cça nhà truyÁn ¡o hay ôn hoà nh° lÝi gi£ng bài cça giáo s°. Anh nói nhân vn và nói mãnh liÇt, quy¿t liÇt, tính cách cça tác gi£ Ti¿n quân ca</i> ".</p> <p>VÁ vn, Vn Cao có ng mÙt vài truyÇn ng¯n. Tr°Ûc Cách m¡ng ông có mÙt phóng sñ t£ vÁ Ýi sÑng công nhân các nhà máy ß H£i Phòng nh°ng tÝ TiÃu thuy¿t Thé B©y không ng có l½ vì tính ch¥t tÑ cáo quá m¡nh cça bài báo. Nm 1948, Vn Cao có vi¿t mÙt vß kËch mang tên " Cái h§m sÑng ".</p> <p>Ngoài thiên chéc mÙt nghÇ sù lÛn, Vn Cao còn là mÙt nhà t° t°ßng r¥t có t° ch¥t khoa hÍc. ây là tuyên ngôn cÕ suý m¡nh m½ t° duy sáng t¡o Ñi vÛi con ng°Ýi cça ông : " <i>Ng°Ýi ta yêu nhïng ng°Ýi cÑ mß °Ýng mà th¥t b¡i, yêu nhïng ng°Ýi bi¿t th¥t b¡i mà dám mß °Ýng & Hôm nay, con °Ýng lÛn nh¥t cça chúng ta là mß cho t¥t c£ nhïng gi¥c m¡, nhïng khát vÍng thuÙc vÁ sñ sáng t¡o cça con ng°Ýi tñ do phát triÃn bay i xe m­t vÁ Õ. Mß cho nhïng gi¥c m¡, nhïng khát vÍng tñ do phát triÃn bao nhiêu là t­p trung t¥t c£ gi¥c m¡ và khát vÍng cça con ng°Ýi làm thành mii nhÍn kéo lê i phía sau cái thñc t¿ ch­m ch¡p</i> " ( M¥y ý ngh) vÁ th¡).</p> <p><b>VI</b><br> <font size="4"><b> <i>Này khúc BÓng lai</i> &  và<br>  <i>Sông mênh mông nh° bát ngát hát</i> &  </b></font></p> <p>TrËnh Công S¡n - nh¡c sù thiên tài, ng°Ýi vëa °ãc nh­n "Gi£i th°ßng Âm nh¡c Hoà bình Th¿ giÛi", mÙt Nobel vÁ âm nh¡c, mang tên "TrÍn Ýi vì hoà bình"  ã nói vÁ âm nh¡c cça Vn Cao nh° sau :  <i>Trong âm nh¡c, Vn Cao sang trÍng nh° mÙt ông hoàng. Trên cánh Óng ca khúc, tôi nh° mÙt éa bé °Ûc m¡ m·t trÝi là con diÁu gi¥y th£ ch¡i. Âm nh¡c cça anh Vn là âm nh¡c cça th§n tiên bay bÕng. Tôi la à i giïa cõi con ng°Ýi. Anh cé bay và tôi cé chìm khu¥t. Bay và chìm trong nhïng thân ph­n riêng t°</i>  .</p> <p>Nhïng trí théc, nhïng thanh niên såc sôi tinh th§n cách m¡ng tr°Ûc 1945 ã tëng cuÓng nÙ vÛi  Hò kéo g× B¡ch ±ng Giang  ( 1941 ),  Gò Ñng a  ( 1942 ),  Thng Long hành khúc  ( 1943 ) & qua nhïng ca të hùng ding :  <i>CÑ b°Ûc b°Ûc trên °Ýng th¡m gió mát. Ta i i i i thm gò x°a ch¥t thây. Ñng a còn chÑn ây & </i> , nhïng  <i> i Thng Long!  i Thng Long!  i Thng Long ngày mai. Xây ¯p d°Ûi vinh quang b±ng chí khí anh hùng & </i> .</p> <p>Các th¿ hÇ hÍc sinh sau Cách m¡ng Tháng Tám có l½ không ai không thuÙc bài <i>Làng tôi</i>. Ngày 10 tháng 2 nm 1993, sau buÕi g·p giïa ông và mÙt sÑ trí théc ViÇt Nam vÛi tÕng thÑng F. Mitterant, hai câu : " <i>Ngày gi·c <u>Pháp</u> Ñt làng triÇt thôn</i> " và " <i>Ngày khi quân <u>Pháp</u> qua</i> " ã °ãc Á nghË Õi thành : " <i>Ngày gi·c <u>ác</u> Ñt làng triÇt thôn</i> ", và " <i>Ngày khi quân <u>ác</u> qua</i> " .</p> <p>Cái tâm tr¡ng khÕ au cça ng°Ýi dân m¥t n°Ûc :</p> <blockquote> <p><i>Sao àn u hoài gì mùa thu ?<br> Sao àn u hoài gì mùa thu ?<br> Tri âm nghe thí dây Óng vÍng<br> L¡c lõng êm vàng khi nh¡c ru<br> MÙt êm àn l¡nh trên sông Hu¿</i></p> </blockquote> <p>cái kh¯c kho£i mông lung cça mÙt trí théc tr» muÑn tìm °Ýng :</p> <blockquote> <p><i>S°¡ng buông chëng núi v¥n v°¡ng<br> Ti¿ng chim l¡ c¥t tiêu th°¡ng buÓn trÝi<br> Cái gì cing th¥y ch¡i v¡i & </i><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;êm ngàn ( 22-11-1941 )</p> </blockquote> <p>có lúc ã °a Vn Cao, cing nh° nhiÁu trí théc °¡ng thÝi, tìm ¿n thoát tåc. Ông tìm l¡i Tr°¡ng Chi à °ãc sÑng vÛi  <i>MÙt chiÁu x°a trng n°Ûc ch°a thành th¡. Tr§m tr§m không gian mÛi rung thành t¡. V°¡ng v¥t heo may hoa y¿n mong chÝ. Ôi ti¿ng c§m ca thu tÛi bao giÝ</i> " ( Tr°¡ng Chi  1942 ). Ông ¿n B¿n Xuân ( mÙt trong m¥y ca khúc vi¿t chung vÛi Ph¡m Duy ), b°Ûc i run r©y :</p> <blockquote> <p><i>& TÛi ây, chân b°Ûc còn ng­p ngëng<br> M¯t em nh° dáng thuyÁn soi n°Ûc<br> <br> & TÛi ây, mây núi Ói ch­p chùng<br> LiÅu d°¡ng h¡ tóc vàng trong n¯ng</i></p> </blockquote> <p>Ông th£ lòng trong ChiÁu buÓn trên sông B¡ch ±ng :</p> <blockquote> <p><i>ChiÁu d§n r¡i s°¡ng buông non ngàn xa tr§m ngâm trên sông v¯ng<br> B¡ch ±ng Giang s§u m¡ bên lau xanh vÛi b¿n n°Ûc xa xôi<br> ThuyÁn ai kia trôi theo dòng sông xanh không vang mÙt ti¿ng ng°Ýi<br> BuÓn ai éng nhìn con sông xanh bi¿c ngày x°a mà n°Ûc m¯t mÝ r¡i</i></p> </blockquote> <p>Ông cé th¿, lang thang buÓn rÓi l¡c vào Thiên Thai khi 18 tuÕi. Song, n×i buÓn ông cao quý quá, ¹p quá. Nó vút lên thành : "<i>Ti¿ng ai hát chiÁu nay vang lëng trên sóng & </i>".</p> <p>à ca ngãi Thiên Thai mÙt cách muÙn m±n, khiên c°áng, Tr§n B¡ch ±ng, cho ¿n nm 1986, mà còn vi¿t : "<i>& n¿u hiÇn nay, Vn Cao vëa sáng tác xong bài Thiên Thai thì & è anh xuÑng mà nÇn. Còn nía th¿ k÷ tr°Ûc, ó là chuyÇn khác</i>".</p> <p>Tôi th¥y khó mà Óng ý °ãc vÛi ông Tr§n B¡ch ±ng. Thiên Thai lúc nào cing là Thiên Thai. Cái chÑn tràn trÁ nhïng "<i>nguÓn h°¡ng duyên theo gió ti¿ng àn xao xuy¿n</i>", cái chÑn "<i>Có mÙt mùa ào dòng ngày tháng ch°a tàn qua mÙt l§n</i>" kia luôn luôn là niÁm mÙng t°ßng trong sáng; là måc tiêu tÙt cùng cça cách m¡ng. Tôi °Ûc sao thanh niên ngày nay bi¿t mê Thiên Thai à bÛt sài hÓng phi¿n, rç nhau lao vào nh©y x¿ch thác lo¡n; bÛt lôi kéo nhau v­t lÙn iên cuÓng làm gi§u b±ng mÍi giá; và tán tång h¿t lÑi ©m thñc ph°¡ng ông ¿n lÑi ©m thñc ph°¡ng Tây.</p> <p>Hát Thiên Thai, tôi ngh), s½ cing là mÙt cách thiÁn à ng°Ýi ta v°ãt °ãc lên trên nhïng dåc vÍng v­t ch¥t t§m th°Ýng.</p> <p>V£ chng, dù có l¡c vào ào Nguyên thì Vn Cao v«n tÉnh táo nhìn th¥y "<i>Ánh trng xanh m¡ tan thành suÑi tr§n gian</i>"; v«n ng­m ngùi cùng b§y Tiên : "<i>NhÛ quê chiÁu nào xa kh¡i. ch¯c không °Ýng vÁ Tiên nï ¡i</i>" kia mà. Nó cing giông nh° T£n à : "<i>Nía nm Tiên c£nh. MÙt b°Ûc tr§n ai. ¯Ûc ci, duyên thëa có th¿ thôi !</i>"</p> <p>Giai iÇu Thiên Thai bi¿n hoá diÇu kó, khi¿n ng°Ýi nghe th¥y "<i>Khi cao vút t­n mây mÝ. Khi g§n v¯t v»o bên bÝ cây xanh</i>". Ngân lên câu hát "<i>Gió hát tr§m ti¿ng ca. Ti¿ng phách ròn l¯ng xa</i>" hay "<i>Này khúc BÓng Lai, là c£ mÙt thiên thu trong ti¿ng àn ch¡i v¡i</i>" & ng°Ýi ta t°ßng nh° ang °ãc t¥u lên nhïng ti¿t iÇu réo r¯t cça ca trù tuyÇt diÇu.</p> <p>Tuy nhiên có nh¡c sù l¡i liên t°ßng Thiên Thai vÛi nh¡c ph©m trï tình nÕi ti¿ng cu£ nh¡c sù Pháp hiÇn ¡i Debussy và cho r±ng, tr°Ûc Vn Cao, nhïng tác gi£ ca khúc ViÇt Nam khác, ch°a ai tÕ chéc ca khúc trên mÙt hình théc mß rÙng nh° th¿ và mang chéa mÙt nÙi dung phóng khoáng nh° th¿.</p> <p>Thiên Thai °ãc biÃu diÅn l§n §u t¡i Nhà Hát LÛn Thç ô do tÑp ca nï tr°Ýng ông Khành ( Tr°Ýng Tr°ng V°¡ng ngày nay ), có ph§n múa phå ho¡ do nh¡c sù Vn Chung biên ¡o và dàn dñng. NhÝ b£n dËch ti¿ng Anh cça Xuân Oanh, bài hát °ãc lan truyÁn ¿n nhiÁu n¡i trên th¿ giÛi và là bài hát ViÇt Nam §u tiên °ãc ng°Ýi Mù hát të giïa th¿ k÷ tr°Ûc. Thiên Thai cing °ãc chÍn °a vào bng nh¡c à các phi hành gia Mù em vào vi trå trên t§u Apolo.</p> <p>¢o huyÁn vÛi Thiên Thai "<i>nao nao b§u s°¡ng khói phç quanh trÝi</i>", nghiêng tai vào  <i>BÝ xanh ng¯t bóng ôi cây thuó d°¡ng</i> à nghe cho d°ãc con suÑi m¡  <i>hát theo ôi chim quyên</i> , b×ng mÙt ngày Vn Cao ào ¡t, tràn trÁ vÛi  <i>Sông Lô ang xuôi mau. Tin vÁ Óng lúa reo mëng</i> .</p> <p>X°Ûng lên ngÕn ngang nhïng " <i>sóng ngàn ViÇt B¯c</i> ", " <i>bãi dài ngô lau</i> ", " <i>núi rëng âm u</i> " trong câu nh¡c mß §u iÇp trùng nh° không dét : " <i>Sông Lô sóng ngàn ViÇt Bc, bài dài ngô lau, núi rëng âm u</i> " rÓi ho¡ l¡i mênh mang mÙt " <i>Thu ru b¿n n¯ng vàng tëng nhà mÝ bi¿c chìm mÙt m§u khói thu</i> " à rÓi ngay sau ó cao Ù âm thanh °ãc nâng lên 3 giÍng và giï nguyên qua 4 nÑt nh¡c nh° à c¥t lên dõng d¡c lÝi tuyên cáo : "<i>Sông Lô, sóng ngàn kháng chi¿n cháy bÝ lau th°a ã tàn thôn trang</i> " ; tr°Ýng ca Sông Lô nh° mÙt bài hËch, nh° mÙt cuÑn phim, nh° mÙt béc tranh liên hoàn, nh° mÙt cuÑn truyÇn nhiÁu tình ti¿t h¥p d«n vÛi nhïng : " <i>mùa thu tÛi n°Ûc bng qua ngàn n°Ûc in ven bÝ xanh ôm bóng tre</i>","<i>Phan L°¡ng vui bóng thuyÁn. LÁu dñng lên ven sông, bóng ng°Ýi s§m u¥t b¿n Then</i>", "<i>Bên sông Lô ¯p nhà. Bao dân trong khu M°Ýi, m¡ thành ng°Ýi sông Lô</i>"; vÛi c£nh hoang tàn : "<i>VÁ trong êm gió rét. Tëng sân bao bóng ng°Ýi quanh lía hÓng. NÁn khô tr¡ than xám. êm chìm ãi ánh chiêu d°¡ng</i>". Câu nh¡c lúc ß trên nguÓn cao, lúc lênh láng tràn ra ¿n biÃn : "<i>Dòng sông Lô trôi. Dòng sông Lô trôi</i>" ; lúc dÓn d­p hành quân chi¿n ¥u hay hng say lao Ùng :  <i>Vui hát ca hoà, vui hát ca hoà dân buông l°Ûi & Vui hát ca hoà, vui hát ca hoà chí chi¿n ¥u</i> ; lúc nhßn nh¡ th° thái :  <i>Ýi vui vút lên. Ýi vui s°Ûng vÁ</i> & .</p> <p>Þ ViÇt Nam ch¯c ch¯n ch°a có bài hát nào vÁ mÙt con sông hay ¿n th¿, hào hùng ¿n th¿. So vÛi th¿ giÛi hình nh° cing v­y. Bài " Dòng Danube xanh " chÉ t£ °ãc c£nh thiên nhiên, ß Sông Lô có c£ c£nh chi¿n ¥u và chi¿n th¯ng.</p> <p><b>VII</b><br> <font size="4"><b>B£n QuÑc ca b¥t hç</b></font></p> <p>Vào nhïng nm tr°Ûc TÕng khßi ngh)a, ß chi¿n khu ch°a có bài hát mÛi nên các chi¿n sù cách m¡ng th°Ýng ph£i hát nhïng bài hát cça h°Ûng ¡o. Theo Vn Cao kÃ, ông vi¿t <i>Ti¿n Quân Ca</i> là theo  ¡n ·t hàng cça mÙt cán bÙ bí m­t tên là Vi Quý, à kËp có mÙt ca khúc cách m¡ng cho khoá quân chính kháng Nh­t §u tiên s¯p mß. Vi Quý vÑn ã theo dõi nhïng ho¡t Ùng nghÇ thu­t cça Vn Cao të ít nm tr°Ûc và ã tëng khuy¿n khích Vn Cao sáng tác nhïng bài hát yêu n°Ûc nh° : <i>Ñng a, Thng Long hành khúc, Ti¿ng rëng</i> & Vi Quý còn là ng°Ýi §u tiên trñc ti¿p °a Vn Cao vào Ùi ngi cách m¡ng.</p> <p>Tháng 10-1944, Ti¿n Quân Ca °ãc vi¿t xong t¡i sÑ nhà 45 NguyÅn Th°ãng HiÁn- Hà NÙi. Tháng 11-1944, Vn Cao tñ tay vi¿t lên á à in litô b£n Ti¿n Quân Ca trong trang Vn NghÇ §u tiên cça báo Ùc L­p. QuÑc hÙi nh¥t trí xét chÍn và ngày 13-8-1945, Ti¿n Quân Ca °ãc chính théc công bÑ là QuÑc ca cça n°Ûc ViÇt Nam Dân chç CÙng hoà.</p> <p>V­y là, ng«u nhiên mà trùng hãp. C£ Rouget de Lisle ß Pháp khi vi¿t Marseillaise cing nh° Vn Cao ß ViÇt Nam khi vi¿t Ti¿n Quân Ca Áu không hÁ ngh) r±ng mình ang vi¿t