ÿþ<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN"> <HTML> <HEAD> <TITLE> Doi Thoai - Tu Do Dan Chu cho To Quoc Viet Nam - NguyÅn Chính K¿t</TITLE> <META NAME="Generator" CONTENT=""> <META NAME="Author" CONTENT="doithoai"> <META NAME="Keywords" CONTENT="Viet Nam, Viet, vietnam, vietnamese,free press for vietnam, Democracy, Freedom, Nguoi Viet, Vietnamese Dissidents, Dau Tranh, Que Huong, Tin tuc, tac gia, van chuong viet nam, vietnamese culture, Saigon, Hanoi, Hue, vietnamien, vietnamiens, Vietnamien, Vietnamiens, News, news,Community, community, communauté, Communauté "> <META NAME="Description" CONTENT="Vietnamese newspaper fighting for free press in vietnam, the voice of freedom writers being oppressed by the Vietnamese communist party. "> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> <link rel="stylesheet" href="doithoai.css"></link> </HEAD> <body bgcolor="#F0F8FF"> <div align="justify"> <!-- bài b¯t §u të ây....--> <table width="100%" bgColor="#CCCCFF" border=2> <tr><td width="100%"> <h1 align=center><font color="#1021AD">Hãy c£i thiÇn Giáo HÙi Ëa ph°¡ng<br> të gÑc ché ëng të ngÍn.</font></h1> <p align=center><b>NguyÅn Chính K¿t</b></td></tr></table> <!-- bài b¯t §u të ây....--> <h3>N× lñc cça các Giáo HÙi Ëa ph°¡ng.</h3> <p>Các chç chn, các bÁ trên cça các chçng viÇn và dòng tu, nhïng ng°Ýi có trách nhiÇm trong Giáo HÙi të tr°Ûc ¿n nay thÝi nào, lúc nào cing có nhïng °u t°, n× lñc c£i thiÇn Giáo HÙi, à Giáo HÙi trß nên tinh tuyÁn, thánh thiÇn h¡n. iÁu ó th­t áng quý, áng khuy¿n khích. Nh°ng d°Ýng nh° a sÑ nhïng n× lñc ¥y chÉ nh±m sía Õi Giáo HÙi ß phía «<b>ngÍn</b>» ché không ß t¡i «<b>gÑc</b>». Vì th¿, n¿u có thành công trong viÇc sía Õi ¥y, thì thành qu£ chÉ có thà tÓn t¡i °ãc mÙt thÝi gian r¥t ng¯n. Sau ó tình tr¡ng l¡i trß vÁ nh° ci, và lúc nào cing òi hÏi ph£i có nhïng n× lñc mÛi t°¡ng tñ. HÅ ngëng n× lñc c£i thiÇn là l­p téc Giáo HÙi trß nên «<b>nh° ci</b>». Do ó, muÑn th­t sñ c£i thiÇn Giáo HÙi, c§n ph£i c£i thiÇn të trong c¡ ch¿, të trong nhïng thói quen hay t­p tåc lâu Ýi cça Giáo HÙi. Chính nhïng t­p tåc này liên tåc phát sinh nhïng tiêu cñc trong Giáo HÙi h¿t th¿ hÇ này sang th¿ hÇ khác.</p> <p>Vì th¿, n¿u các chç chn và bÁ trên th­t sñ muÑn c£i thiÇn Giáo HÙi, thì các ngài c§n ph£i can £m ·t l¡i v¥n Á të nÁn t£ng và sía Õi theo ánh sáng mà lý trí sáng suÑt soi rÍi khi xét nhïng v¥n Á nÁn t£ng ¥y.</p> <p>Sau ây là ý ki¿n cça mÙt giáo dân th­t sñ thao théc vÛi sñ phát triÃn cça Giáo HÙi. Vì th¿, nhïng ý ki¿n này là nhïng suy ngh) r¥t thành th­t, không muÑn thêu dÇt thêm chút nào, không muÑn c°Ýng iÇu hóa v¥n Á lên dù chÉ mÙt chút xíu, mà chÉ muÑn nói lên mÙt sñ th­t. Tuy nhiên, dù không muÑn, ch¯c ch¯n ng°Ýi vi¿t bài này v«n không thà tránh °ãc ít nhiÁu chç quan. Và d«u sao ó cing chÉ là mÙt cách nhìn mÙt chiÁu vì là cça mÙt giáo dân nhìn të d°Ûi lên, c§n °ãc k¿t hãp vÛi nhïng cái nhìn khác cça các vË chç chn nhìn të trên xuÑng mÛi có thà toàn diÇn và khách quan. Dù chÉ là cái nhìn mÙt chiÁu, tác gi£ cing xin °ãc trình bày cái nhìn cça mình à góp ph§n làm nên mÙt cái nhìn toàn diÇn cça nhiÁu ng°Ýi të nhiÁu khía c¡nh khác nhau.</p> <p>N¿u có ai Íc và c£m th¥y bË xúc ph¡m, ho·c th¥y ng°Ýi vi¿t có ph§n nào quá áng, thì cing xin thông c£m và tha thé. ChÉ mong ng°Ýi Íc bài này tin t°ßng vào thiÇn chí xây dñng Giáo HÙi cça tác gi£.</p> <h3>C¡ c¥u xã hÙi Ùc tài, mÙt «<i>ph£n m«u</i>» <sup>(1)</sup> cho Giáo HÙi.</h3> <p>à rÙng °Ýng suy lu­n vÁ nhïng v¥n Á trong Giáo HÙi, thi¿t t°ßng ta nên suy ngh) vÁ v¥n Á c¡ c¥u cça nhïng xã hÙi Ùc tài, £ng trË, à të ó rút ra nhïng bài hÍc cho Giáo HÙi.</p> <p>HiÇn nay, trong nhïng quÑc gia Ùc tài, £ng trË, chuyên ch¿ và Ùc £ng (nh° Trung QuÑc, ¡i Hàn, Cuba, Iraq, và mÙt vài n°Ûc khác), mÙt ng°Ýi dân n¿u muÑn em tài nng ra à phåc vå xã hÙi mÙt cách hïu hiÇu, ho·c muÑn ti¿n thân trong xã hÙi, thì ph£i gia nh­p £ng, ph£i trß thành £ng viên cça cái £ng duy nh¥t ¥y. Gia nh­p £ng thì s½ °ãc nhà n°Ûc t¡o mÍi iÁu kiÇn à thng ti¿n trong xã hÙi, ch³ng h¡n °ãc hÍc hành, tu nghiÇp, hÍc hành xong thì °ãc giao quyÁn hành à iÁu khiÃn xã hÙi, v.v& Ngoài ra, còn bi¿t bao nhïng ·c quyÁn ·c lãi kèm theo cho nhïng ai ã gia nh­p £ng ho·c ã °ãc £ng giao quyÁn hành, Ëa vË trong xã hÙi. Còn nhïng ai không gia nh­p £ng, thì dù có tài nng hay éc Ù cách m¥y cing khó mà ngoi lên trong xã hÙi, khó mà °ãc giao mÙt trÍng trách nào quan trÍng phù hãp vÛi kh£ nng và éc Ù cça mình à có thà phåc vå xã hÙi mÙt cách t°¡ng xéng. Nh°ng n¿u chÉ nh° th¿ thì không ¿n n×i nào. TÇ h¡n nïa, mÙt thà ch¿ hay c¡ c¥u xã hÙi nh° th¿ còn s£n sinh ra nhïng ng°Ýi lãnh ¡o xã hÙi b¥t tài th¥t éc, gây thiÇt h¡i r¥t nhiÁu cho quê h°¡ng, làm ¥t n°Ûc ch­m ti¿n bÙ h³n l¡i.</p> <p>Th­t v­y, là ng°Ýi ai mà ch³ng muÑn s°Ûng thân, ch³ng muÑn thng ti¿n trong xã hÙi. Nh°ng nhïng ng°Ýi tài éc nhiÁu khi l¡i không th¥y lý t°ßng cça £ng thích hãp vÛi mình, và hÍ không ç tính «<b>vô liêm sÉ</b>» à vào £ng h§u °ãc dÅ ti¿n thân h¡n nhïng ng°Ýi bình th°Ýng khác. Th¿ là hÍ bË lo¡i bÏ khÏi nhïng iÁu kiÇn tÑt à thng ti¿n. Do ó, muÑn thng ti¿n trong xã hÙi, hÍ ph£i em h¿t tài nng và éc Ù cça hÍ ra à ph¥n ¥u và v°ãt th¯ng trong mÙt môi tr°Ýng h¿t séc khó khn: mÙt «<b>mi¿ng thËt</b>» mà hàng trm ng°Ýi nhìn thèm thuÓng, mÙt «<b>cái gh¿</b>» mà hàng ngàn ng°Ýi muÑn giành gi­t. N¿u có giành °ãc «<b>mi¿ng thËt</b>» hay «<b>cái gh¿</b>» ¥y, thì hÍ l¡i còn ph£i Ñi phó vÛi cái c£nh «<b>trâu buÙc ghét trâu n</b>» nïa. Không vào £ng, d«u có giành °ãc «<b>mi¿ng thËt</b>» hay «<b>cái gh¿</b>» ¥y thì cing khó mà giï °ãc, cho dù chÉ là nhïng «<b>mi¿ng thËt</b>» hay «<b>cái gh¿</b>» h¡ng th¥p, vì nhïng «<b>mi¿ng thËt</b>» hay «<b>cái gh¿</b>» h¡ng cao thì không bao giÝ dành cho hÍ, nhïng ng°Ýi ß ngoài £ng.</p> <p>Vì th¿, nhïng ng°Ýi b¥t tài th¥t éc  vÑn cing r¥t muÑn nhïng «<b>mi¿ng thËt</b>» hay «<b>cái gh¿</b>» ¥y, và nhiÁu khi còn muÑn h¡n ai h¿t  s½ tìm con °Ýng dÅ nh¥t à ¡t tÛi. Vì n¿u i theo con °Ýng chung cça mÍi ng°Ýi, thì hÍ  vÑn kém cÏi h¡n mÍi ng°Ýi  s½ ch³ng bao giÝ ngoi lên °ãc ! <sup>(2)</sup>. Do ó, hÍ s½ ph£i ngh) tÛi ph°¡ng tiÇn dÅ nh¥t, ít chông gai nh¥t, là gia nh­p £ng. ChÉ c§n °ãc hu¥n luyÇn trong tr°Ýng £ng mÙt thÝi gian, sau mÙt sÑ thí thách chç y¿u vÁ viÇc trung thành vÛi £ng h¡n là vÁ tài nng và ¡o éc, hÍ s½ °ãc giao cho mÙt nhiÇm vå, vÛi mÙt chéc vå, và mÙt sÑ ·c quyÁn ·c lãi nào ó. Ëa vË, tiÁn b¡c, quyÁn lñc, uy tín, sñ kính trÍng  mà n¿u không vào £ng, hÍ khó ho·c không thà vÛi tÛi °ãc  m·c nhiên i theo sñ Á b¡t ¥y cça £ng và nhà n°Ûc. CuÙc Ýi hÍ, n¿u không ph¡m nhïng l§m l×i tr§m trÍng, s½ ngày càng thng ti¿n trên b­c thang danh vÍng ã tiÁn Ënh cho hÍ. Th­t là mÙt c¡ hÙi dÅ dàng à thng ti¿n ngoài xã hÙi cho nhïng ai ch¥p nh­n vào £ng. Và con °Ýng dÅ dàng ¥y qu£ th­t h¥p d«n cho nhïng k» b¥t tài muÑn leo thang trong xã hÙi. Th¿ là bi¿t bao k» b¥t tài th¥t éc s½ lÍt vào sÑ nhïng ng°Ýi n¯m quyÁn lãnh ¡o xã hÙi.</p> <p>Ùng c¡ à vào £ng n¿u không ph£i là phåc vå nhân dân cho b±ng à ti¿n thân ngoài xã hÙi, à làm giàu, à có quyÁn lñc trong tay, thì khi ã ¡t °ãc nhïng thé ¥y, làm sao hÍ có thà phåc vå dân chúng °ãc. HÍ không có tài éc, làm sao có thà làm cho dân giàu n°Ûc m¡nh °ãc ?. °¡ng nhiên, hÍ s½ trß thành nhïng tham quan, chuyên hÑi lÙ, tham nhing, åc khoét tài s£n quÑc gia. Ñi vÛi dân chúng, hÍ s½ hÑng hách, cía quyÁn, áp béc, bóc lÙt dân chúng. T° cách thì Ùi trên ¡p d°Ûi. Khi ¥t n°Ûc lâm nguy, hÍ sµn sàng làm ç mÍi cách à °ãc an toàn b£n thân và gia ình. N¿u c§n ph£n bÙi tÕ quÑc à °ãc an toàn, hÍ cing sµn sàng. QuÑc gia s½ ngày càng tåt h­u, dân chúng l§m than, nghèo khÕ. Thñc t¿ cho th¥y nhïng quÑc gia i theo con °Ýng Ùc tài, £ng trË và Ùc £ng Áu g·p th£m tr¡ng trên.</p> <h3>Giáo HÙi không nên i vào mô hình c¡ c¥u ¥y.</h3> <p>MÙt c¡ c¥u xã hÙi nh° th¿ ang bË các dân tÙc trên th¿ giÛi £ phá, bài trë, vì nó r¥t dß, r¥t ph£n khoa hÍc và ¡o éc, không em l¡i ti¿n bÙ cho ¥t n°Ûc và xã hÙi. HiÇn nay, h§u h¿t các n°Ûc trên th¿ giÛi ã bÏ, th­m chí bài bác tích cñc nhïng mô hình c¡ c¥u xã hÙi nh° th¿. ChÉ còn mÙt vài quÑc gia  r¥t thiÃu sÑ  v«n áp dång mô hình c¡ c¥u xã hÙi ¥y mà thôi. HÍ duy trì mô hình c¡ c¥u này không ph£i vì hÍ không bi¿t nó dß nó tÇ, mà vì hÍ v«n muÑn ti¿p tåc n¯m quyÁn à ti¿p tåc v¡ vét cho b£n thân, cho gia ình hÍ. Và nhïng quÑc gia này qu£ thñc là nhïng n°Ûc kém ti¿n bÙ, và nhân dân th°Ýng là bË áp béc, nhiÁu b¥t công và l¯m au khÕ.</p> <p>Nh°ng thí xét xem, Giáo HÙi chúng ta có mô hình c¡ c¥u t°¡ng tñ nh° th¿ không ? Thành thñc mà nói, n¿u ph£i kà t¥t c£ nhïng t­p thà mang tính xã hÙi ang áp dång nhïng mô hình c¡ c¥u nh° th¿ ho·c t°¡ng tñ nh° th¿, chúng ta ph£i kà trong ó có Giáo HÙi Công giáo, ít là Giáo HÙi Công giáo Ëa ph°¡ng cça chúng ta. Th­t v­y, có mÙt sñ song Ñi (parallélisme) nào ¥y r¥t rõ rÇt giïa c¡ c¥u xã hÙi cça nhïng n°Ûc nói trên vÛi c¡ c¥u Giáo HÙi.</p> <p><b>Tr°Ûc h¿t, vÁ tính Ùc tài, thi¿u dân chç</b>: Trong nhïng xã hÙi Ùc tài, £ng trË, ng°Ýi dân không bao giÝ °ãc chÍn ng°Ýi lãnh ¡o mình, mà £ng chÍn thay cho ng°Ýi dân. N¿u có b§u cí thì chÉ là mÙt hình théc lëa mË dân, làm cho «<b>có v» dân chç</b>» mà thôi. Giáo HÙi Công giáo có ph§n nào nh° v­y, kà të th¿ k÷ thé 4 trß i, <sup>(3)</sup> ng°Ýi dân ch³ng bao giÝ °ãc b§u ng°Ýi lãnh ¡o cça mình. Chéc nng «<b>v°¡ng ¿</b>» cça éc Giêsu mà ng°Ýi giáo dân lãnh nh­n khi chËu phép ría tÙi °ãc hiÃu là tính phåc vå, là °ãc làm ng°Ýi dân trong mÙt v°¡ng quÑc Giáo HÙi, ngh)a là «<b>°ãc cai trË</b>» (theo ngh)a thå Ùng) <sup>(4)</sup>. ChÉ có hàng giáo s) thì mÛi th­t sñ «<b>cai trË</b>» (theo ngh)a chç Ùng) mà thôi. áng l½ khi chç tr°¡ng chéc nng «<b>v°¡ng ¿</b>» téc «<b>làm chç</b>», Giáo HÙi ph£i dân chç h¡n t¥t c£ mÍi quÑc gia trên th¿ giÛi mÛi úng !</p> <p><b>VÁ tính chuyên chính</b> thì Giáo HÙi cing không khác gì nhïng xã hÙi kia. Th­t v­y, trong Giáo HÙi, l­p tr°Ýng t° t°ßng th§n hÍc nào khác vÛi t° t°ßng th§n hÍc truyÁn thÑng Áu bË k¿t án !. Nói chung, chÉ có mÙt l­p tr°Ýng th§n hÍc chính thÑng duy nh¥t, không có «<b>Ñi l­p</b>». Chính vì chç tr°¡ng thÑng nh¥t éc tin trong tëng chi ti¿t mà bi¿t bao giáo phái ã ph£i trß thành ly giáo! Cho ¿n ngày nay, Giáo HÙi v«n không thà ch¥p nh­n tính a d¡ng vÁ m·t t° t°ßng trong th§n hÍc. <sup>(5)</sup></p> <p><b>VÁ tính £ng trË</b>: N¿u nhïng xã hÙi kia là £ng trË, thì Giáo HÙi là giáo s) trË. Trong nhïng xã hÙi kia, muÑn phåc vå xã hÙi mÙt cách hïu hiÇu, ho·c muÑn ngoi lên trong b­c thang xã hÙi thì ph£i vào £ng; còn trong Giáo HÙi, n¿u muÑn phåc vå Giáo HÙi cách hïu hiÇu ho·c muÑn ti¿n thân trên nhïng b­c thang cça Giáo HÙi thì nh¥t thi¿t ph£i gia nh­p hàng giáo s). Không là giáo s) mà chÉ là giáo dân thì dù có tài éc ¿n âu, cing chÉ cao l¯m là làm tr°ßng mÙt hÙi oàn công giáo ti¿n hành thôi! Có làm °ãc tÛi ¥y thì cing v«n luôn luôn ph£i d°Ûi quyÁn mÙt sÑ giáo s), dù tài éc hay t§m nhìn cça nhïng giáo s) này kém h¡n mình! Khi Giáo HÙi c§n nhïng ng°Ýi lãnh ¡o, thì tuyÇt Ñi chÉ chÍn ng°Ýi ã gia nh­p hàng giáo s). Cho dù hàng giáo s) có thi¿u ng°Ýi tài éc à chÍn ¿n âu thì Giáo HÙi cing ch³ng bao giÝ ngh) ¿n chuyÇn tuyÃn chÍn trong hàng ngi giáo dân ! <sup>(6)</sup></p> <p><b>VÁ nhïng ·c quyÁn ·c lãi m·c nhiên cho nhïng ng°Ýi vào £ng</b>: £ng viên có nhïng ·c quyÁn ·c lãi mÙt cách m·c nhiên, không nh¥t thi¿t ph£i t°¡ng xéng vÛi tài éc, thì các giáo s) cing t°¡ng tñ nh° th¿. Ch³ng h¡n vÁ m·t kinh t¿, nhïng linh måc bình th°Ýng có thà ki¿m tiÁn mÙt cách dÅ dàng h¡n r¥t nhiÁu so vÛi nhïng giáo dân bình th°Ýng. Thí so sánh hai ng°Ýi có kh£ nng và ¡o éc ngang nhau, sÑng trong cùng mÙt ph°Ýng hay qu­n, nh°ng mÙt ng°Ýi là linh måc, mÙt ng°Ýi chÉ là giáo dân. Xét vÁ thù lao cho công viÇc cça hai ng°Ýi, ta th¥y có mÙt sñ chênh lÇch h¿t séc rõ ràng: mÙt ng°Ýi ph£i v¥t v£ l¯m, ph£i làm viÇc c£ ngày và suÑt tháng mÛi ki¿m °ãc 3 triÇu mÙt tháng à nuôi c£ gia ình, còn ng°Ýi kia có thà ki¿m °ãc g¥p ôi ho·c c£ 10 triÇu mÙt cách ngon lành mà công viÇc thì ch³ng ¿n n×i n·ng nhÍc, và cing ch³ng ph£i nuôi nhiÁu ng°Ýi b±ng mÙt giáo dân. Xét vÁ trách nhiÇm thì trách nhiÇm cça mÙt linh måc °ãc tr£i rÙng trên nhiÁu ng°Ýi, nh°ng trách nhiÇm ¥y ch³ng ¿n n×i c¥p bách và n·ng nÁ. V£ l¡i n·ng nÁ hay không còn tùy thuÙc vào l°¡ng tâm cça m×i ng°Ýi, và nói chung giáo s) °ãc t¡o nhiÁu iÁu kiÇn thu­n lãi h¡n à chu toàn trách nhiÇm cça mình. Còn trách nhiÇm cça mÙt giáo dân th°Ýng chÉ tr£i trên mÙt sÑ nhÏ ng°Ýi thôi, nh°ng l¡i r¥t c¥p bách và n·ng nhÍc, ít °ãc t¡o iÁu kiÇn thu­n lãi à chu toàn.</p> <p>Khi làm viÇc ngoài xã hÙi, thì ng°Ýi giáo dân d°Ýng nh° luôn luôn °ãc tr£ công. Còn khi làm viÇc cho Giáo HÙi thì sao ?. Ng°Ýi giáo dân nào muÑn góp ph§n xây dñng Giáo HÙi thì ph£i tñ nguyÇn làm theo kiÃu «<b>công qu£</b>», ít khi °ãc xét ¿n à tr£ công t°¡ng xéng, cho dù °ãc nhÝ làm. Ph£i chng chÉ có Chúa là ng°Ýi duy nh¥t tr£ công bÙi h­u cho hÍ ß Ýi sau? Còn linh måc thì h§u nh° luôn luôn °ãc Giáo HÙi ho·c giáo dân «<b>thù lao</b>» <sup>(7)</sup> mÙt cách cå thà và khá bÙi h­u. Không bi¿t Chúa có còn ph£i «<b>thù lao</b>» thêm nïa không ?. Có thà nói giáo dân không °ãc t¡o iÁu kiÇn à có thà tích cñc góp ph§n vào viÇc xây dñng Giáo HÙi. HÍ ít °ãc Giáo HÙi quan tâm ào t¡o, và có °ãc ào t¡o thì hÍ cing không °ãc t¡o iÁu kiÇn à có thà dành nhiÁu thì giÝ làm viÇc cho Giáo HÙi nh° hàng giáo s).</p> <p><b>VÁ ch× éng ngoài xã hÙi hay trong Giáo HÙi</b>, vëa °ãc thå phong linh måc là linh måc °ãc mÍi giáo dân  dù là già c£, là áng tuÕi cha mình  gÍi b±ng «<b>cha</b>», °ãc mÍi ng°Ýi x°ng là «<b>con</b>» vÛi mình mÙt cách th­t ngÍt ngào, và m·c nhiên °ãc Ñi xí và kính trÍng không khác gì cha th­t cça hÍ. MÙt giáo dân có tài éc cách m¥y, có °ãc tôn trÍng cách m¥y thì cing ch³ng bao giÝ có °ãc mÙt hân h¡nh nh° v­y! Vì th¿, nhiÁu ng°Ýi trong các ngài ngh) r±ng mình xéng áng °ãc nh° v­y, hay ít ra cách Ñi xí vÛi ng°Ýi khác cça các ngài chéng tÏ các ngài ang ngh) nh° v­y <sup>(8)</sup>. V¥n Á quan trÍng không n±m ß ch× các ngài °ãc gÍi b±ng «<b>cha</b>», mà ß ch× các ngài có Ñi xí vÛi giáo dân úng vÛi t° cách «<b>cha</b>» cça mình hay không ? <sup>(9)</sup></p> <p>Sau ây là mÙt sñ kiÇn không ph£i là hi¿m x£y ra mà bi¿t bao giáo dân ph£i au lòng nh­n th¥y. Có nhïng ng°Ýi khi còn là «<b>th§y</b>»  téc th§y ¡i chçng viÇn  thì cí chÉ r¥t khiêm nhu, tinh th§n §y tính phåc vå, cách xí sñ r¥t dÅ th°¡ng. Nh°ng chÉ mÙt vài tháng hay mÙt vài nm sau, khi ng°Ýi ¥y ã bi¿n thành «<b>cha</b>»  ngh)a là ã °ãc thå phong linh måc  thì cing v«n con ng°Ýi ¥y nh°ng ã có sñ thay Õi: cí chÉ thì kênh kiÇu h¡n, tinh th§n thì Õi thành «<b>thích °ãc phåc vå</b>» h¡n, th­m chí òi hÏi ph£i °ãc phåc vå, cách xí sñ thì không còn dÅ th°¡ng nh° tr°Ûc. NhiÁu giáo dân r¥t th¯c m¯c vÁ sñ kiÇn này, vì hÍ th¥y chéc thánh mà vË giám måc truyÁn cho mÙt sÑ linh måc qu£ th­t có kh£ nng bi¿n Õi linh måc ¥y, nh°ng l¡i mÙt theo chiÁu h°Ûng khá & ngÙ ngh)nh !. Sñ bi¿n Õi trong nÙi tâm ra sao khó mà th¥y °ãc, nh°ng sñ bi¿n Õi bÁ ngoài thì r¥t rõ rÇt: bÛt thánh thiÇn i, lãnh ¡m vÛi mÍi ng°Ýi h¡n, thích làm cao h¡n, «<b>cái tôi</b>» lÛn h¡n, phân biÇt Ñi xí h¡n, v.v& T¥t c£ nhïng hiÇn t°ãng ¥y x£y ra ph£i chng vì khi làm linh måc, thì m·c nhiên ng°Ýi ¥y có mÙt sÑ ·c quyÁn ·c lãi nào ó, m·c nhiên °ãc tôn trÍng, m·c nhiên lÝi nói trß nên «<b>n·ng ký</b>» h¡n, v.v& Sñ bi¿n Õi nhanh chóng và dÅ dàng ¥y chéng tÏ r±ng b£n lãnh cça nhïng linh måc °ãc ào t¡o còn r¥t y¿u, mÛi sí dång quyÁn bính và °ãc h°ßng mÙt sÑ ·c quyÁn ·c lãi mÙt chút mà ã bË tha hóa rÓi !</p> <p><b>Xét vÁ cách t¡o uy th¿ và sñ kính trÍng</b>, thì các ch¿ Ù Ùc tài th°Ýng th§n thánh hóa các lãnh tå, tìm ç cách Á cao nhïng ng°Ýi lãnh ¡o cao c¥p trong xã hÙi. Trong nhïng ¥t n°Ûc dân chç, không có sñ th§n thánh hóa này: sñ kính trÍng cça ng°Ýi dân Ñi vÛi nhïng ng°Ýi lãnh ¡o ß méc vëa ph£i, hãp lý, tùy theo éc Ù và tài nng cça ng°Ýi lãnh ¡o. Còn trong Giáo HÙi, ph£i nói r±ng trong Giáo HÙi, viÇc th§n thánh hóa hàng giáo s) là có th­t và v«n còn tÓn t¡i cho tÛi ngày nay. Chéc linh måc °ãc m·c nhiên coi là chéc thánh, con ng°Ýi linh måc °ãc m·c nhiên coi là con ng°Ýi thánh, cho dù có nhiÁu linh måc ch³ng thánh mÙt chút nào. Xúc ph¡m tÛi linh måc  nói x¥u, ánh ­p, v.v&  °ãc m·c nhiên coi là mÙt tÙi «<b>ph¡m sñ thánh</b>». Còn cách nào Á cao các linh måc h¡n nh° th¿ ? <sup>(10)</sup>. VÁ ph°¡ng diÇn này, các ch¿ Ù Ùc tài h³n ph£i thua xa !</p> <p><b>Xét vÁ quyÁn</b> thì linh måc °ãc ban cho r¥t nhiÁu quyÁn h¡n ng°Ýi giáo dân. Và quyÁn này  trên bình diÇn xã hÙi ho·c Giáo HÙi  mÙt cách nào ó, °ãc xây dñng trên «<b>c¡ ch¿ xin-cho</b>». MÙt ·c tr°ng trong c¡ c¥u cça nhïng xã hÙi Ùc tài kia là «<b>c¡ ch¿ xin-cho</b>», thì trong Giáo HÙi cing có mÙt ·c tr°ng y nh° th¿ suÑt bao th¿ k÷ nay. Ng°Ýi giáo dân cé viÇc tñ do chÍn lña giïa xin và không xin, còn giáo s) thì cing tñ do chÍn lña giïa cho phép và không cho phép, giïa Óng ý và không Óng ý. D°Ýng nh° không có nhïng lu­t lÇ nh¥t Ënh, khách quan, rõ ràng và mang tính t¥t y¿u buÙc ng°Ýi giáo s) ph£i cho phép ho·c ph£i Óng ý khi ng°Ýi giáo dân có ç nhïng iÁu kiÇn nào ó, mà n¿u không cho phép hay Óng ý, thì giáo s) ¥y ph£i bË ch¿ tài mÙt cách nào ó cå thÃ. Tôi vëa mÛi chéng ki¿n mÙt tr°Ýng hãp hôn nhân có hoàn c£nh h¡i ·c biÇt mà cha sß cça hÍ thì të chÑi, iÁu ó buÙc ôi nam nï ph£i xin làm ám c°Ûi ß mÙt xé khác. Cha ß xé khác ¥y thì ch¥p nh­n, còn chính cha sß thì không. °¡ng nhiên ng°Ýi giáo dân ¥y cing ph£i bi¿t iÁu vÛi cha sß ã cho phép. «<b>C¡ ch¿ xin-cho</b>» mà !. Xin rÓi °ãc cho thì ph£i bi¿t ¡n ché !. «<b>C¡ ch¿ xin-cho</b>» này m·c nhiên bi¿n giáo s) thành nhïng k» ban ¡n, và bi¿n giáo dân thành nhïng k» thå ¡n! Giáo dân nào có tính b¥t khu¥t không chËu thå ¡n, không ch¥p nh­n «<b>c¡ ch¿ xin-cho</b>» thì s½ bË k¹t ngay vÁ ph§n linh hÓn, r¥t có thà bË nguy hiÃm cho ph§n r×i, vì s½ ch³ng °ãc «<b>n mày các phép</b>» !. Thanh niên Công giáo làm ám c°Ûi mà không vào nhà thÝ chËu phép hôn phÑi thì bË mÍi ng°Ýi coi là ph°Ýng vô ¡o! Ch¿t mà không °ãc cha làm phép xéc d§u hay làm lÅ an táng trong nhà thÝ thì th­t là vô phúc! MuÑn °ãc m¥y thé ¥y thì ph£i xin cha, và sau khi xin °ãc thì ph£i bi¿t ¡n cha, ph£i t¡ cha ! <sup>(11)</sup>. ó chính là «<b>c¡ ch¿ xin-cho</b>» !</p> <p>NhiÁu cha sß cé y nh° là mÙt ông vua phong ki¿n ß trong xé ¡o cça mình. Có r¥t nhiÁu tr°Ýng hãp cha sß r¥t dÅ dãi Ñi vÛi lo¡i ng°Ýi này, nh°ng l¡i r¥t khó khn Ñi vÛi lo¡i ng°Ýi kia. C¡ ch¿ xin-cho ã bi¿n cha sß thành mÙt ông vua hay ông quan có nhiÁu quyÁn lñc Ñi vÛi giáo dân cça mình. Có quyÁn lñc là có thà có r¥t nhiÁu thé khác. MÙt xã hÙi mà t¡o nên hai h¡ng ng°Ýi  h¡ng ng°Ýi ph£i <b>xin</b> mÛi hy vÍng °ãc iÁu mình c§n, và h¡ng ng°Ýi có quyÁn cho hay không cho  thì trong xã hÙi ¥y l­p téc phát sinh thái Ù c§u c¡nh, khúm núm, luÓn cúi, nô lÇ, nËnh nÍt, hÑi lÙ, tham nhing, v.v& Th­t là buÓn c°Ýi khi ngh) ¿n chuyÇn ã tÛi thiên niên k÷ thé ba rÓi mà iÁu ó v«n còn tÓn t¡i trong Giáo HÙi ViÇt Nam hiÇn nay nh° mÙt viÇc h¿t séc bình th°Ýng và tñ nhiên. Có l½ l°¡ng tâm cça nhiÁu ng°Ýi không còn kh£ nng ng¡c nhiên tr°Ûc tình tr¡ng này !. ó cing l¡i là iÁu áng ng¡c nhiên nïa !</p> <h3>¢nh h°ßng cça mô hình ¥y trên tâm théc nhïng ng°Ýi ang ti¿n tÛi chéc linh måc hay giáo s).</h3> <p>iÁu quan trÍng và c§n ph£i nghiêm túc xét tÛi là Ùng c¡ cça nhïng ng°Ýi ang muÑn ti¿n tÛi chéc linh måc hay tu s). Khi linh måc hay tu s) °ãc quá nhiÁu °u ãi, °ãc h°ßng nhiÁu ·c quyÁn ·c lãi trong xã hÙi và Giáo HÙi so vÛi ng°Ýi giáo dân, thì l­p téc chéc vå ó s½ h¥p d«n r¥t nhiÁu ng°Ýi ¡t tÛi. HiÇn nay, ß n°Ûc ta, ¡n kêu gÍi làm linh måc và tu s) ph£i nói là h¿t séc phong phú. ó cing là iÁu áng mëng, nh°ng cing là iÁu áng lo.</p> <p>N¿u các thi¿u niên hay thanh niên i tu nhiÁu nh° th¿ chÉ vÛi måc ích phåc vå Thiên Chúa, Giáo HÙi và tha nhân, thì qu£ là «phúc b£y m°¡i Ýi» cho Giáo HÙi và xã hÙi. Nh°ng n¿u a sÑ i tu chç y¿u à có °ãc mÙt c¡ hÙi ti¿n thân dÅ dàng trong Giáo HÙi hay xã hÙi, h¡n là à phåc vå Thiên Chúa, Giáo HÙi và tha nhân, thì iÁu ¥y sÛm muÙn gì cing s½ trß thành mÙt tai hÍa cho Giáo HÙi. HiÇn nay, tôi ã ích thân nghe mÙt sÑ bÁ trên ho·c giáo s° trong các chçng viÇn và dòng tu than phiÁn vÁ ch¥t l°ãng cça các chçng sinh hay Ç tí cça mình. Tai tôi cing °ãc nghe r¥t nhiÁu giáo dân than phiÁn vÁ các linh måc cça hÍ. Tôi không ng¡c nhiên, vì cho ó là h­u qu£ t¥t y¿u cça mÙt mô hình c¡ c¥u Giáo HÙi ã l×i thÝi, l×i thÝi không khác gì nhïng c¡ c¥u xã hÙi có nhïng ·c tính t°¡ng tñ. Trong guÓng máy giáo dåc, «§u vào» (input) không ch¥t l°ãng thì «§u ra» (output) làm sao có ch¥t l°ãng °ãc ?. Nh¥t là kh£ nng giáo dåc trong các chçng viÇn và dòng tu hiÇn nay ß n°Ûc ta r¥t giÛi h¡n, vì thi¿u tñ do trong viÇc tuyÃn chÍn nhïng ng°Ýi giáo dåc. Ng°Ýi thích hãp nh¥t, có kh£ nng và ¡o éc nh¥t, luôn thao théc và sµn sàng d¥n thân cÑng hi¿n Ýi mình cho viÇc giáo dåc thì các giám måc th°Ýng không °ãc phép chÍn vào tu viÇn làm ng°Ýi giáo dåc hay ào t¡o chçng sinh, mà ành ph£i ch¥p nh­n chÍn nhïng ng°Ýi kém h¡n, ít thích hãp h¡n («<b>c¡ ch¿ xin-cho</b>» cça xã hÙi mà !)</p> <p>MÙt trong nhïng iÁu cå thà ang bË các bÁ trên chçng viÇn hay dòng tu than phiÁn là các chçng sinh hay Ç tí không thành th­t trong các kó thi mãn khóa hay mãn kó. Ngày x°a, tr°Ûc 1975, b¥t kó mÙt chçng sinh hay Ç tí nào gian l­n trong các kó thi Áu bË ph¡t ß méc Ù n·ng nh¥t (th°Ýng là buÙc ph£i të bÏ ¡n gÍi tu trì). Ngày nay, viÇc thi cí gian l­n trong các tr°Ýng ào t¡o chçng sinh hay tu s) cing khá phÕ bi¿n & iÁu này cing th­t dÅ hiÃu n¿u ngh) ¿n Ùng lñc ã thúc ©y các chçng sinh hay tu s) ¥y i tu. i tu à làm «<b>quan ¡o</b>» thì c§n gì ph£i thành th­t nh° th¿, nhá không ¡t °ãc måc ích thì sao?! Th­t là mÙt iÁu áng lo ng¡i cho ch¥t l°ãng cça các linh måc và tu s) t°¡ng lai.</p> <h3>MÙt sÑ Á nghË sía Õi.</h3> <p>MuÑn nhïng tình tr¡ng trên không còn x£y ra, muÑn c£i t¡o ch¥t l°ãng cça các chçng sinh, Ç tí, hay các linh måc °ãc ào t¡o, mà chÉ dùng nhïng biÇn pháp này biÇn pháp kia thì chÉ là c£i t¡o cái ngÍn. Cái gÑc cça sñ bng ho¡i này n±m ß trong mô hình c¡ ch¿ cça Giáo HÙi. MuÑn c£i thiÇn thì ph£i c£i thiÇn të gÑc ché c£i thiÇn ß trên ngÍn thì chÉ tÑn công, vì sau cùng thì âu l¡i vào ¥y !</p> <p>Sñ c£i thiÇn të gÑc thì chÉ có nhïng b­c có trách nhiÇm lÛn nh¥t trong Giáo HÙi Ëa ph°¡ng mÛi có kh£ nng làm nÕi. Và có b¯t §u làm thì ít nh¥t cing ph£i m¥y th­p niên mÛi có k¿t qu£. Nh°ng n¿u không b¯t §u thì chÉ có n°Ûc chÝ Giáo HÙi trß thành mÙt thé «<b>muÑi ã l¡t, chÉ còn n°Ûc qung ra ngoài cho ng°Ýi ta chà ¡p</b>» thôi (Mt 5,13). Các bÁ trên cça các chçng viÇn hay dòng tu chÉ có thà góp ý lên các vË chç chn trong Giáo HÙi à chính các vË c£i thiÇn t­n gÑc mà thôi. Tuy nhiên, trong khi chÝ ãi mÙt áp éng të phía trên, các chçng viÇn và các dòng tu c§n ph£i quan tâm tÛi viÇc «<b>thanh lÍc</b>» và «<b>thanh luyÇn</b>» Ùng c¡ thúc ©y các tu sinh ti¿n tÛi chéc linh måc hay ti¿p tåc Ýi sÑng tu trì.</p> <p>Ph£i «<b>thanh lÍc</b>» §u vào (input): chÉ nh­n vào chçng viÇn và dòng tu nhïng ng°Ýi có Ùng lñc phåc vå Thiên Chúa, Giáo HÙi và tha nhân, Óng thÝi th­t sñ muÑn d¥n thân loan báo Tin Mëng cho mÍi ng°Ýi. Ph£i tìm ç mÍi cách có thà à xác Ënh °ãc Ùng lñc cça tëng éng viên. Hãy dét khoát lo¡i bÏ nhïng ng°Ýi không có Ùng lñc ¥y dù ¡o éc hay kh£ nng cá nhân cça hÍ có tÑt hay giÏi ¿n âu i nïa. Trong tiêu chu©n à nh­n vào chçng viÇn hay dòng tu, ph£i coi Ùng lñc là y¿u tÑ tÑi quan trÍng ché không ph£i là ¡o éc hay kh£ nng cá nhân.</p> <p>Ph£i «<b>thanh luyÇn</b>» Ùng lñc cça nhïng ng°Ýi ã °ãc nh­n vào: Luôn luôn ph£i cçng cÑ tình yêu Ñi vÛi Thiên Chúa, Giáo HÙi và tha nhân, tinh th§n nhiÇt thành vÛi công viÇc tông Ó. Ph£i có mÙt chuyên viên th­t sñ có kh£ nng vÁ hu¥n luyÇn tâm linh à giúp các chçng sinh hay Ç tí lo¡i bÏ nhïng Ùng lñc tr§n tåc trong viÇc tu trì. Ph£i coi y¿u tÑ này là y¿u tÑ chç y¿u trong viÇc ào t¡o ¡o éc và tâm linh. C§n nh¥n m¡nh nhiÁu h¡n ¿n chéc nng «<b>làm chç</b>» (=v°¡ng ¿), «<b>làm chéng</b>» (=ngôn sé). Tr°Ûc ây, Giáo HÙi chç hu¥n (Église enseignante) ã quá chú trÍng tÛi chéc nng «làm lÅ» (=t° t¿) mà coi nh¹ hai chéc nng kia. iÁu này cçng cÑ «<b>c¡ ch¿ xin-cho</b>» trong Giáo HÙi, tng uy th¿ và t¡o thêm ·c quyÁn ·c lãi cho hàng giáo s). iÁu ¥y còn có ph§n nào làm tng thêm Ù giÑng nhau giïa các linh måc và nhïng «<b>th§y cúng</b>» ß trong m¥y tôn giáo khác, Óng thÝi cing bi¿n viÇc thÝ ph°ãng mang nhiÁu tính hình théc. Hãy xét l¡i xem éc Giêsu th°Ýng chú trÍng tÛi chéc nng nào.</p> <p>ChÉ nên ch¥p nh­n cho làm linh måc nhïng ng°Ýi chéng tÏ °ãc lòng nhiÇt thành vÛi Giáo HÙi và các linh hÓn, h¡n là dña vào tiêu chu©n ¡o éc cá nhân. Linh måc là ng°Ýi cça Giáo HÙi và xã hÙi, ché không ph£i là cça b£n thân mình, nên tính giáo hÙi (ecclesialité) và xã hÙi (sociabilité) ph£i r¥t cao.</p> <p>Khá nhiÁu linh måc không có ý théc vÁ xã hÙi, vÁ trách nhiÇm Ñi vÛi xã hÙi, làm nh° làm linh måc thì chÉ có trách nhiÇm Ñi vÛi Giáo HÙi ché không còn trách nhiÇm Ñi vÛi xã hÙi nïa! NhiÁu linh måc không có ý théc vÁ công b±ng xã hÙi: có nhïng cha có thà à ng°Ýi khác n¥u n cho mình suÑt Ýi mà không hÁ ngh) tÛi chuyÇn tr£ l°¡ng xéng áng cho hÍ !. Có nhïng cha nhÝ các soeurs làm ç mÍi viÇc: giúp d¡y giáo lý, dÍn Ó lÅ, coi ca oàn, th­m chí gi·t qu§n áo cho mình, mà ch³ng hÁ ngh) ¿n công lao cça hÍ mÙt cách xéng áng !. Có nhïng cha còn coi các soeurs nh° ng°Ýi ß cça mình !. NhiÁu cha không trân trÍng và Ñi xí công b±ng cho ç Ñi vÛi nhïng ng°Ýi cÙng tác vÛi mình, giúp mình thi hành tÑt chéc vå linh måc! Cách ây m¥y nm, t¡i HÑ Nai, thuÙc giáo ph­n Xuân LÙc, có mÙt cha xé b¡t tai mÙt nï tu ngay trong nhà thÝ, tr°Ûc m·t giáo dân tÛi dñ lÅ hôm ó, chÉ vì mÙt chuyÇn không áng! Ph£i nói ó là mÙt scandale trong Giáo HÙi !</p> <p>Thi¿t t°ßng ã là Kitô hïu thì ph£i có mÙt méc Ù lËch sñ tÑi thiÃu buÙc ph£i có Ñi vÛi tha nhân, b¥t kó là ai, ch°a nói tÛi tình th°¡ng hay bác ái. Thi¿t t°ßng các linh måc cing c§n °ãc nh¯c nhß vÁ nhïng lËch sñ tÑi thiÃu này. ây là mÙt thñc t¿ do chính tôi c£m nghiÇm: tÛi nhà các giáo dân, tôi th°Ýng °ãc mÝi ít nh¥t mÙt ly n°Ûc trà hay n°Ûc l¡nh, có ng°Ýi mÝi mÙt i¿u thuÑc, hÍ coi ó nh° mÙt cái gì tÑi thiÃu ph£i làm à tÏ lòng tôn trÍng hay quí m¿n khách. Nh°ng tÛi nhà các linh måc, tôi th¥y hÍa hi¿m l¯m mÛi có linh måc cho uÑng n°Ûc! Các giáo dân khác cho tôi bi¿t hÍ cing th¥y nh° th¿. iÁu ó nói lên cái gì ?</p> <p>MÙt trong nhïng iÁu dÅ th¥y n¡i nhiÁu linh måc là không thích nghe ai góp ý, không thích nghe ai nói ng°ãc vÛi mình! Cái gì cha nói, cha ngh) cing Áu úng, không c§n ph£i bàn l¡i! Khi xây nhà thÝ, cha tÏ ra giÏi h¡n c£ ki¿n trúc s° !. Trong nhiÁu lãnh vñc, cha tÏ ra thông th¡o h¡n c£ các nhà chuyên môn vÁ nhïng lãnh vñc ¥y! ã giÏi h¡n, thông th¡o h¡n, thì ¯t ch³ng c§n ph£i nghe góp ý làm gì !</p> <h3>Mong chÝ và hy vÍng.</h3> <p>Ý théc vÁ dân chç, tñ do, bình ³ng trong xã hÙi ã b¯t §u të th¿ k÷ 18 vÛi Montesquieu (1689-1755), và càng ngày càng °ãc th¿ giÛi nhìn nh­n là nhïng y¿u tÑ nÁn t£ng và cn b£n à ng°Ýi dân sÑng h¡nh phúc, à xã hÙi °ãc thng ti¿n. Các quÑc gia trên th¿ giÛi ngày càng n× lñc à thñc hiÇn ý théc ó trong ¥t n°Ûc cça mình. Nhïng quÑc gia không tôn trÍng nhïng y¿u tÑ nÁn t£ng ¥y Áu bË th¿ giÛi lên án.</p> <p>Còn Giáo HÙi thì sao ?. Ý théc vÁ dân chç, tñ do, bình ³ng ã °ãc nh¥n m¡nh và tôn trÍng trong Giáo HÙi ch°a? Theo tinh th§n Hi¿n ch¿ Gaudium et Spes cça Công Óng Vatican II, Giáo HÙi ph£i Óng hành vÛi con ng°Ýi, ph£i hòa nh­p và thích éng vÛi th¿ giÛi. Nh°ng d°Ýng nh° Giáo HÙi v«n có ph§n nào là mÙt Ñc £o. Nhïng ý niÇm vÁ dân chç, tñ do, bình ³ng d°Ýng nh° v«n là nhïng ý niÇm xa l¡ vÛi nhiÁu vË lãnh ¡o trong Giáo HÙi !. MÙt cách nào ¥y, Giáo HÙi v«n giÑng vÛi mÙt xã hÙi Ùc tài, £ng trË, và Ùc £ng, nh° ã nói trên. iÁu ¥y ch¯c ch¯n có h¡i cho sñ phát triÃn cça Giáo HÙi, khi¿n Giáo HÙi bË coi là tåt h­u, b£o thç & </p> <p>R¥t mong Giáo HÙi có mÙt tinh th§n khoáng ¡t h¡n, m¡nh m½ h¡n, d¥n thân h¡n, chú trÍng tÛi nÙi dung và tinh th§n h¡n hình théc và v­t ch¥t.</p> <p>Trong ý théc vÁ dân chç, tñ do, bình ³ng, r¥t mong Giáo HÙi t¡o iÁu kiÇn Óng Áu cho mÍi thành ph§n trong Giáo HÙi có kh£ nng góp ph§n xây Giáo HÙi, thay vì chÉ quan tâm tÛi mÙt thành ph§n vÑn °ãc °u ãi x°a nay & </p> <p>Riêng vÁ các linh måc và tu s), r¥t mong nhïng th¿ hÇ linh måc và tu s) t°¡ng lai cça Giáo HÙi ngày càng có ch¥t l°ãng h¡n, vÁ mÍi m·t, tài nng, ki¿n théc, nh¥t là vÁ m·t ¡o éc và Ýi sÑng tâm linh. ChÉ nh° th¿ Giáo HÙi mÛi hoàn thành °ãc sé m¡ng mà éc Giêsu giao phó cho Giáo HÙi.</p> <p><b><i><u>Chú Thích</u></i></b>: <p>(1) «Ph£n m«u» (anti-exemplaire): là mÙt m«u g°¡ng mà Giáo HÙi nên tránh.</p> <p>(2) Napoléon nói: «Có hai lo¡i thú có thà lên tÛi Énh núi cao chót vót: lo¡i ¡i bàng và lo¡i bò sát. ¡i bàng t°ãng tr°ng cho h¡ng chính nhân quân tí, tài cao éc trÍng, hÍ ti¿n thân trong xã hÙi b±ng chính tài éc cça mình. Bò sát t°ãng tr°ng cho h¡ng tiÃu nhân, hÍ ti¿n thân trong xã hÙi b±ng nËnh nÍt, luÓn cúi, Ùi trên ¡p d°Ûi».</p> <p>(3) Të th¿ k÷ thé 4 trß vÁ tr°Ûc, có nhïng tr°Ýng hãp nhïng ng°Ýi lãnh ¡o Giáo HÙi là do dân b§u lên, ch³ng h¡n tr°Ýng hãp thánh Ambrôsiô (340-397), mÙt giáo,phå cça Giáo HÙi, °ãc b§u lên të mÙt giáo dân lên làm tÕng giám måc thành Milan. Ngài là mÙt vË giám måc tài ba, l×i l¡c. N¿u ß vào thÝi này, ngài chÉ có thà v)nh viÅn là mÙt giáo dân !</p> <p>(4) HiÃu nh° th¿ thì th­t là nghËch lý. úng lý ph£i hiÃu chéc nng «v°¡ng ¿» là chéc nng «làm chç». Ng°Ýi Kitô hïu nào cing °ãc mÝi gÍi làm chç: tr°Ûc h¿t là làm chç b£n thân, rÓi ¿n gia ình, xã hÙi, Giáo HÙi, làm chç ngo¡i c£nh. Có nh° th¿ thì mÛi phù hãp vÛi ph©m ch¥t là «hình £nh cça Thiên Chúa» ché! «BË trË» thì hoàn toàn nghËch ngh)a vÛi «làm chç» !</p> <p>(5) Th§n hÍc gia nào có t° t°ßng khác l¡ thì l­p téc bË khuy¿n cáo, c¥m vi¿t sách. N¿u v«n kiên quy¿t vÛi l­p tr°Ýng cça mình thì có thà bË v¡ tuyÇt thông. N¿u bË v¡ tuyÇt thông mà v«n ti¿p tåc kiên quy¿t vÛi l­p tr°Ýng cça mình thì trß thành ly giáo. Trong lËch sí Giáo HÙi, có bi¿t bao giáo phái ly giáo !. Ngay c£ nhïng vË cÙt trå vÁ th§n hÍc cça Giáo HÙi nh° Karl Rahner, Yves Congar & cing ã tëng bË c¥m gi£ng d¡y, xu¥t b£n sách & </p> <p>(6) Th­t ra ây cing ch³ng ph£i là truyÁn thÑng nguyên thçy cça Giáo HÙi, vì cho tÛi th¿ k÷ thé 4, nhïng ng°Ýi nh° thánh Ambrôsiô, thánh Augustinô, v.v& Áu là ng°Ýi giáo dân °ãc giáo dân b§u chÍn và °a th³ng lên làm giám måc, ch³ng c§n ph£i là giáo s) rÓi mÛi °ãc chÍn. Giáo HÙi ã b¯t §u bÏ truyÁn thÑng tÑt ¹p này të th¿ k÷ thé 4 trß i.</p> <p>(7) Nói «tr£ công» thì th­t là xúc ph¡m !</p> <p>(8) MÙt sÑ linh måc tñ x°ng mình là «cha» mÙt cách r¥t tñ nhiên, không ph£i chÉ vÛi nhïng k» nhÏ tuÕi h¡n mình, mà vÛi c£ nhïng ng°Ýi lÛn tuÕi h¡n mình, trí théc h¡n mình! Cing có nhïng linh måc x°ng hô «mày, tao» mÙt cách cing r¥t tñ nhiên vÛi c£ nhïng giáo dân lÛn tuÕi h¡n mình, th­m chí b±ng tuÕi cha mình ! (Tôi b£o £m nhïng iÁu này là r¥t th­t !)</p> <p>(9) MÙt ng°Ýi cha d¡y hÍc cho con, dù là con » hay con nuôi, không bao giÝ l¡i òi hÏi con mình ph£i tr£ thù lao cho mình thì mình mÛi d¡y. N¿u òi hÏi nó ph£i tr£ thù lao, ¯t ông ta ã Ñi xí vÛi con nh° mÙt th§y giáo ché không ph£i là cha! Th§y giáo mà l¥y tiÁn hÍc cça hÍc trò thì r¥t là chính danh, nh°ng cha mà l¥y tiÁn hÍc cça con thì ch³ng chính danh chút nào! Thí hÏi mÙt ng°Ýi cha ích thñc khi l¥y vã l¥y chÓng cho con mình thì ng°Ýi cha ¥y ph£i hy sinh th¿ nào, còn ng°Ýi «cha» làm linh måc khi ng°Ýi «con» là giáo dân l¥y vã l¥y chÓng thì ngài hy sinh cho ng°Ýi «con» ¥y th¿ nào ?. Cách biÃu lÙ tình c£m thông th°Ýng cça các linh måc trong nhïng tr°Ýng hãp giáo dân l­p gia ình, hay ch¿t có th­t chính danh là «cha» cça hÍ không?  Tôi nh­n th¥y thông th°Ýng, giáo dân xí sñ vÛi linh måc khá chính danh là ng°Ýi «con» cça linh måc, nh°ng cách xí sñ cça linh måc Ñi vÛi giáo dân thì l¡i không chính danh là «cha» cça hÍ.</p> <p>(10) Trong cuÑn «Tôi làm linh måc» và «Con tôi làm linh måc» xu¥t b£n tr°Ûc 1975, có nhïng o¡n Á cao linh måc: linh måc cao trÍng h¡n các thiên th§n, th­m chí ß mÙt khía c¡nh nào ó h¡n c£ éc Maria !</p> <p>(11) iÁu này ã trß thành mÙt t­p tåc r¥t thông th°Ýng trong các xé ¡o, nh¥t là nhïng xé ¡o ng°Ýi B¯c! Khi¿n cho ai không làm nh° th¿ thì c£m th¥y h¿t séc ái ng¡i! HÍ th¯c m¯c không bi¿t khi hÍ không làm nh° th¿ thì vË linh måc có c£m th¥y khó chËu, và coi ó là mÙt sñ b¥t th°Ýng không ?</p> <p><b><i>NGUYÄN CHÍNH K¾T</i></b></p> <hr></hr> <p align=right> <a href="tacgia_nguyenchinhket.html"><b>Måc Låc</b></a> </p> <hr></hr> <br> </div> </BODY> </HTML>