Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
Phái đoàn Quốc Hội Hoa Kỳ tường trình chuyến đi về Việt Nam thăm Cha Lý |
SAU chuyến đi khảo sát tình trạng vi phạm nhân quyền và tự do tôn giáo tại Việt Nam từ ngày 5-1-2004 đến ngày 15-1-2004 của phái đoàn Quốc Hội Hoa Kỳ do Ủy Ban Tự Do Tôn Giáo Cho Việt Nam, Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển, đài Tiếng Nói Việt Nam Hải Ngoại khởi xướng và tài trợ, một buổi tường trình về kết qủa chuyến đi đã được tổ chức tại Quốc Hội vào ngày thứ ba 3 tháng 2 năm 2004.
Phái đoàn tường trình gồm có : ông George Phillips (phụ tá văn phòng dân biểu Christopher Smith, tác giả của Đạo Luật Nhân Quyền Việt Nam), cô Hannah Royal (phụ tá văn phòng TNS Brownback), tiến sĩ Scott Flipse, nhân viên đặc nhiệm của Ủy Ban Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế của Hoa Kỳ (US Commission for International Religious Freedom).
Cô Royal trình bày về quá trình tiếp xúc và làm việc với các viên chức cao cấp của Việt Nam tại Hà Nội. Cô cho biết chính quyền Việt Nam tiếp tục phủ nhận rằng họ không hề vi phạm tự do tôn giáo và nhấn mạnh rằng họ thực sự muốn duy trì mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước. Việc gặp gỡ các nhà hoạt động nhân quyền và tù nhân chính trị xảy ra một cách khó khăn vì chính quyền Việt Nam liên tục viện đủ lý cớ từ chối yêu cầu của phái đoàn.
Nhờ vào sự kiên trì và khéo léo trong vấn đề ngoại giao của TNS Sam Brownback, phái đoàn đã được chấp thuận cho tiếp xúc trực tiếp với Linh mục Nguyễn Văn Lý tại nhà tù Ba Sao. Qua cuộc tiếp xúc ngắn ngủi, họ ghi nhận tình trạng sức khoẻ của ông vẫn còn tốt. Tuy nhiên, vì phái đoàn chưa từng gặp linh mục trước đây, nên họ không thể phẩm định được trạng thái tinh thần của ông, họ chỉ nhận xét là linh mục có vẻ không được bình thường. Khi một người trong giới truyền thông đặt câu hỏi : "Phải chăng Linh mục Nguyễn Văn Lý đã bị ép buộc, tra tấn, hay chịu tác dụng của một loại dược phẩm chi phối tinh thần nào đó ?" thì cô Hannah Royal trả lời rằng : "Dầu sao đi nữa, chúng tôi cũng không phải là những người có kiến thức chuyên môn về mặt y khoa và tâm thần nên không thể nào kết luận được. Chúng ta hãy hi vọng nhà cầm quyền Việt Nam tỏ thiện chí hợp tác nhiều hơn để chúng ta có thể gặp gỡ các nhân vật này một cách tự do và trong điều kiện an toàn thì mới biết chắc được."
Ông Phillips nhận xét rằng : "Hầu như tất cả mọi yêu cầu của phái đoàn muốn tiếp xúc với các nhân vật quan trọng đều bị từ chối với lý do bảo toàn bí mật quốc gia ? ? ?) Khi chúng tôi tìm cách tiếp xúc với những người hiện đang bị quản thúc hay cầm tù, ví dụ như Thượng tọa Thích Quảng Độ, Bác sĩ Nguyễn Đan Quế thì luôn bị cản trở và quấy nhiễu. Những người thuộc sắc tộc thiểu số dường như bị nhà cầm quyền đàn áp một cách mạnh mẽ và thẳng tay nhất."
Ông Phillips cũng trình bày rằng khi phái đoàn tìm cách tiếp xúc với linh mục Phan Văn Lợi thì bị một đám đông khoảng 20 người mặc thường phục bao quanh và gây áp lực bắt phái đoàn phải đổi hướng quay về. Khi phái đoàn phàn nàn về vấn đề này với chính quyền đia. phương ngày hôm sau thì họ phủ nhận rằng không hề có "cha Lợi" (There's no "Father Loi" here.) Họ chỉ thừa nhận một người đàn ông tên Lợi, Mr. Loi, như vậy họ trực tiếp không nhìn nhận tư cách và cương vị lãnh đạo tôn giáo của ông và họ cũng không cho phép phái đoàn được đi thăm "ông Lợi". Trong khi đó, một nhà hoạt động nổi tiếng khác, bác sĩ Nguyễn Đan Quế, năm nay 61 tuổi, sức khoẻ yếu kém, lại bị giam cầm chỉ cách nhà của chính mình không tới một dặm, nhưng gia đình, kể cả vợ ông đều không bao giờ được phép thăm nuôi. Nhận xét về việc này, tiến sĩ Flipse, người có nhiều kiến thức về Việt Nam qua bốn chuyến viếng thăm làm việc trong hơn một thập niên qua và có nhiều kinh nghiệm trong vấn đề nhân quyền và tự do tôn giáo nhất trong phái đoàn, cho biết : "Qua áp lực và sự ủng hộ nhiệt tình của đa số dân cử Thượng Hạ Viện, chúng ta đã có những buổi tiếp xúc làm việc cấp cao với các viên chức chính quyền Việt Nam. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng ở đây là chúng ta đã không tìm thấy gì mới cả. Chúng ta không nhận được một câu trả lời thành thật và xác đáng."
Chính quyền Việt Nam liên tục phủ nhận rằng không có nhà thờ nào bị bắt buộc đóng cửa hay tháo gỡ. Thế nhưng theo các nguồn tin đáng tin cậy trong nước và từ các bản báo cáo chính thức của các tổ chức nhân quyền quốc tế như Freedom House thì đã có trên 400 nhà thờ bị bắt buộc đóng cửa. Chính quyền giải thích rằng đó là những nhà thờ không chính thức ("house churches," which are real churches but not recognized by the government.). Khi được hỏi rằng liệu chính quyền có cho phép các nhà thờ đó hoạt đông hay không, thì câu trả lời là "Không. Điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào người dân theo đạo".
Tiến sĩ Flipse cho biết thêm : "Liên tục phủ nhận rằng không hề có đàn áp và vi phạm tự do tôn giáo tại Việt Nam, và khi phải đối diện với những chứng cớ không thể chối cãi được, chính quyền Việt Nam giải thích rằng đó là do chính quyền địa phương làm sai. (That's the problem with the local officials.)" Tiến sĩ Flipse tiếp tục đưa ra một số đề nghị mà ông thay mặt phái đoàn đã trình bày với các viên chức Việt Nam trong chuyến viếng thăm vừa qua. Thí dụ như chính quyền Việt Nam nên cho phép Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất được phép hoạt động và công nhận tư cách hợp pháp của các nhà lãnh đạo tôn giáo vì họ đuợc trên năm trăm ngàn giáo dân bầu lên. Và nếu như việc đàn áp các nhân vật bất đồng chính kiến và hoạt động tôn giáo không là chủ trương của chính quyền trung ương mà chỉ là hành động sai trái của các viên chức địa phương như lời họ nói, thì phái đoàn hi vọng rằng chính quyền Việt Nam sẽ xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật sai trái ấy.
Có ý kiến từ phía cử tọa, ông Mike Benge, cố vấn một tổ chức nhân quyền cho người sắc tộc thiểu số (The Montagnard Human Rights Organization), một cựu chiến binh Hoa Kỳ với 11 năm phục vụ trong chiến tranh Việt Nam và 5 năm trong ngục tù Cộng Sản, cho rằng : "Chính quyền Việt Nam sẽ không bao giờ thay đổi. Đó là bản chất của cộng sản. Những lý do mà họ nêu ra rõ ràng là không thành thật, do đó, ông không tin rằng họ thực tâm muốn thay đổi chính sách."
Bình luận về nhận xét này, tiến sĩ Flipse nói rằng "Việt Nam bây giờ là một thành viên của cộng đồng quốc tế. Nếu bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới, khi bước chân gia nhập vào cộng đồng thế giới, thì đều phải chấp thuận tuân theo những quy luật căn bản như mọi quốc gia khác. Việc Việt Nam gia nhập Liên Hiệp Quốc và ký tên vào Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền Quốc Tế chứng tỏ chính quyền Việt Nam hiểu rõ và đồng ý chấp hành theo quy luật chung. Và chính quyền Hoa Kỳ thì luôn mong muốn hai bên đạt được mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp. Tuy nhiên, hai phía phải đạt được một quy ước thống nhất về vấn đề nhân quyền. Chúng ta hãy hy vọng rằng những cuộc đối thoại cởi mở, thành thật và hữu ích sẽ diễn ra trong một tương lai gần đây."
Buổi tường trình kết thúc trong không khí sôi nổi trao đổi quan điểm giữa giới truyền thông, nhân viên Quốc Hội, nhân viên Bộ Ngoại Giao và đại diện các tổ chức hoạt động cho tự do tôn giáo, nhân quyền. Riêng đại diện của Tòa Đại sứ Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam không hề bày tỏ một ý kiến nào trong suốt buổi tường trình và lặng lẽ ra về.