Đối Thoại Website: Doi-Thoai.com Email: toasoandoithoai@yahoo.com
Thư Ngỏ gửi các báo
|
Trong tháng 3, tháng 4-1998, trên mặt một số tờ báo xuất hiện rầm rộ một loạt bài báo "bảo vệ đường lối". Tất cả khoảng 30 bài. Báo Nhân Dân có nhiều bài nhất, đến 15 bài. Sau đó là báo Quân Đội Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Sài Gòn Giải Phóng và cả báo Văn Nghệ Quân Đội v.v... Các báo biểu diễn một đợt "đấu tranh tư tưởng" rất qui mô, nhắm vào phê phán một số quan điểm lệch lạc, trái với đường lối của Đảng. Đợt đấu tranh tư tưởng được diễn ra như một sự chỉ đạo hiệp đồng rất rõ rệt. Nhưng một đồng chí trong Bộ Chính Trị nói với tôi là các báo thực hiện chức năng của mình là "bảo vệ đường lối của Đảng" chứ không có ai chỉ huy và chỉ đạo cả. Thế lại càng rõ. Báo chỉ có chức năng "bảo vệ đường lối ", cho nên ai có ý kiến muốn có tự do ngôn luận, để nhân dân thực sự có tiếng nói, có diễn đàn, thì liền bị coi là "chống chủ nghĩa xã hội ", "xa rời sự lãnh đạo của Đảng ". Lô gích lắm thay!!!
Đợt công kích phê phán trên các báo đó đã mô tả đầy đủ và sắc nét "nền dân chủ " của ta. Tôi chỉ muốn nhân dịp này có một số nhận xét về các bài bệnh hoạn của công tác tư tưởng của Đảng, và nêu lên những nhận xét để bảo vệ danh dự và sức mạnh của Đảng (sẽ nói sau) để cho "quân tử " khách quan nhận xét xem ai làm hại Đảng, ai bảo vệ Đảng ?
Trong bài viết này tôi thực hiện các quyền của tôi, theo luật báo chí, theo Tuyên Ngôn Nhân Quyền của Liên Hiệp Quốc (Điều 19), theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, theo Hiến pháp 92 của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Các ông Tổng Biên Tập đã vi phạm điều 10 khoản 4 của Luật Báo Chí 12-1998 (2); còn tôi, tôi làm theo điều 8 luật đó (3). Tôi cũng làm theo điều 9 Tuyên Ngôn Nhân Quyền của Liên Hiệp Quốc 12-1948 (4). Chắc bây giờ không thể có người Việt Nam nào cổ lỗ và thô thiển đến mức coi Liên Hiệp Quốc là đồ tư sản, là kẻ thù. Vì, chính phủ ta thường cũng lấy làm tự hào và vinh dự khi ký sớm vào các văn bản công ước của thế giới. Nhưng những người "mắc bệnh " thường hay cứ vừa ký vừa chửi rủa "kẻ thù ".
Tôi còn làm theo điều 69 của Hiến pháp Việt Nam 1992 (5) và điều 3 của Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam 1996 tại khoản 1 và khoản 3 .
Tôi cho rằng tất cả những ai đã đọc báo Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân, Tạp chí Cộng Sản, Sài Gòn Giải Phóng đều cần phải và được quyền đọc bài viết này.
Tôi có quyền đòi các ông phải đăng bài của tôi. Nhưng tôi biết là các ông không khi nào dám đăng. Tôi có quyền kiện các ông ra tòa. Nhưng sẽ không có tòa nào dám xử các ông. Có chăng thì cũng xử nội bộ. Chế độ dân chủ của ta nó thế mà! Các ông vẫn đàng hoàng bảo là nó dân chủ gấp triệu lần tư sản. Thế đấy! có những sự thật hiển nhiên vậy, song nhiều người không muốn biết đến.
Sau đây tôi lần lượt nêu một số ý kiến cụ thể:
Trước hết tôi hết sức hoan nghênh việc tổ chức tranh luận và phê phán công khai trên báo chí về những vấn đề đang có ý kiến khác nhau. Lẽ ra báo chí của Đảng phải nêu cao gương sáng một cách đứng đắn việc làm tử tế này. Vừa qua có một vài ý kiến của một số ít bài mang tính chất tử tế ấy. Nhưng phần lớn các bài, nhất là các bài của báo Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân và Sài Gòn Giải Phóng, đã nêu gương rất xấu về một việc làm không tử tế.
Phần lớn người viết đều đã xác định lập trường cho những ý kiến cần phê phán là của kẻ địch rồi, của kẻ thù của Chủ nghĩa Xã hội và của Đảng CSVN. Tác giả bài viết trên báo Sài Gòn Giải Phóng thể hiện thật xuất sắc điều này.
Tất cả các loại ý kiến "nói ít đến thắng lợi ", "phân tích kỹ hơn những khuyết điểm " đều bị quy chụp thành "phủ nhận thành tích ", mà "phủ nhận thành tích" tức là "phủ nhận cách mạng, phủ nhận CNXH", "phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng" là đòi "thay thế sự lãnh đạo của Đảng", và như thế là chống CNXH, chống đảng Cộng sản. Và điều đó không chỉ được nói ở các báo mà còn ở lung tung nhiều chỗ. Vậy mà người nói vẫn tự cho là nói "có tổ chức", là làm tốt công tác tư tưởng.
Tôi, một người làm công tác chính trị trong quân đội suốt 30 năm, từ Chính trị viên khu Hà Nội đến Phó Chính ủy Quân giải phóng Miền Nam và có lúc là Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Tôi đã có 10 năm ở chiến trường chống Mỹ. Tôi đã phải thực hiện và chỉ đạo cho công tác cổ động ở chiến trường. Tôi đã phải biết đến và đối phó với chiến tranh tâm lý của Mỹ Ngụy. Bản thân tôi đã bị Mỹ Ngụy tạo ra "cái chết " cho chiến tranh tâm lý của chúng, năm 1968. Tôi có đủ điều kiện để thấy được các thứ âm mưu chiến tranh tâm lý của địch, ít ra cũng hơn một số khá nhiều người. Và, hiện nay tôi lại đang thấy rõ có một cuộc chiến tranh tâm lý hòng giết chết sinh mạng chính trị của tôi. Nhưng Mỹ Ngụy thì bịa ra cái chết của tôi để làm chiến tranh tâm lý. Còn ngày nay các việc làm "giống như chiến tranh tâm lý " thì định giết tôi thật!
Trong thực tế, mưu đồ và thực hiện mưu đồ giết một người thì dễ. Nhưng, người đó có chết thật không lại là chuyện khác!
Có lẽ tôi là người có đủ điều kiện hơn nhiều người về khả năng nhận rõ đâu là kẻ thù của Tổ quốc, của nhân dân và của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đã qua. Còn hiện nay, kẻ thù đó là ai? Nó đang ở đâu? Nếu thảo luận công khai chắc sẽ giúp ích cho Đảng nhiều hơn. Sự quy chụp bừa bãi, chỉ làm hại Đảng, làm mất danh dự của Đảng.
Trong chiến tranh giải phóng, ta phải bồi dưỡng tình cảm căm thù địch, bồi dưỡng nhận thức địch ta rõ ràng. Tinh thần chủ yếu lúc đó phải là căm thù và dũng cảm. Tôi đã làm khá nhiều việc này. Ngày nay, phải đoàn kết để xây dựng đất nước, thì yêu cầu tinh thần phải là khoan dung và nhân ái, kể cả đối với những người đã từng là kẻ thù. Thế mà tại sao có những người cứ nhất định phải tìm cho được kẻ địch ngay cả trong nội bộ ta???
Cái căn bệnh quy chụp là căn bệnh rất nặng và là căn bệnh thứ nhất của công tác tư tưởng. Nó lan sang cả việc phê bình văn học nghệ thuật. Những kẻ càng tỏ ra "vững lập trường " và quy chụp bừa bãi càng bộc lộ sự dốt nát và làm hại văn hóa bấy nhiêu.
Trong dịp tháng 3, tháng 4 này có xuất hiện một nhân vật, một tên thì đúng hơn, rất mơ hồ, trừu tượng và khó hiểu.
Ngày 4 tháng 3, anh Hoàng Hữu Nhân điện cho tôi, hỏi: "Anh có một bức thư ngỏ, đã nhận được chưa?". Tôi trả lời chưa. Và tôi cũng không biết. Sau đó, anh Hoàng Hữu Nhân gửi cho tôi một văn kiện dài hơn 10 trang có đầu đề là: "Kính gửi ông Trần Độ, trung tướng hồi hưu ". Ngày gởi 25 tháng 2. Nơi gửi California.
Anh Nhân cho biết anh đã nhận được thư ấy từ Văn phòng Trung ương.
Sau đó, trên các bài báo công kích, có ông tác giả ở báo Sài Gòn Giải Phóng trích dẫn một câu của Hoài Việt một cách trang trọng như trích dẫn một bậc thầy. Vài ông tác giả khác cũng trích dẫn như vậy. Có lẽ Hoài Việt đáng là bậc thầy của các ông ấy thật.
Nội dung thư ngỏ kia còn được chế biến thành một bài báo đăng trên tờ Nhân Dân ngày 10 hay 11 tháng 3 gì đó.
Gần đây, tạp chí (nội bộ) tên là "Thông tin Công tác Tư tưởng" số tháng Tư lại có đăng nguyên văn bức thư ngỏ đó, và sửa đầu đề là "Kính gửi T.Đ ".
Như vậy thì khó hiểu ở chỗ Hoài Việt là người có thế lực thế nào trong Ban Tư Tưởng - Văn Hóa mà có thể dùng Văn Phòng Trung ương để lưu hành tài liệu, mà là tài liệu xấu. Lại dùng tạp chí của Ban Tư tưởng Văn hóa để công bố tài liệu đó. Lại được vài tác giả trích dẫn trang trọng. Vậy nhân vật đó là ai? Sự việc này có ý nghĩa gì? Như thế là vẻ vang cho Đảng hay hại cho Đảng? Xin để mọi người suy ngẫm.
Được biết, sau đó Cựu chiến binh - Đại tá - nhà văn Nguyễn Trần Thiết đã viết một bức thư rất phẫn nộ. Đồng chí Trần Dũng Tiến - cựu chiến binh, quyết tử quân Hà Nội - cũng ngạc nhiên nêu câu hỏi là Ban Tư tưởng - Văn hóa hết người rồi sao mà phải dùng đến một tên lưu manh hỗn xược như vậy làm tướng xung kích của mình. Một cựu chiến binh khác ký tên là "Một người lính già" cũng viết thư phản đối quyết liệt.
Có một cháu nữ thanh niên ở Sài Gòn mà tôi quen biết gọi điện thoại cho tôi khoe rằng cháu đã được đọc bức thư ngỏ của Hoài Việt. Cháu hỏi tôi: "Bác thấy thế nào về bức thư đó?". Tôi chưa kịp trả lời thì cháu nói ngay: "Cháu thấy tội nghiệp cho họ quá!". Tôi bảo tôi đồng ý với cháu. Họ, những người sản sinh ra Hoài Việt và Hoài Việt thật đáng tội nghiệp ! Thật vẻ vang sao! Vậy cháu gái nọ tội nghiệp cho họ là tội nghiệp cho ai? Xin mọi người cùng luận bàn.
Đại diện Bộ Chính trị đã gặp tôi ngày 25 tháng 5, cho tôi biết là Bộ Chính trị nhận thấy những ý kiến của tôi không đúng với đường lối của Đảng thể hiện ở các cương lĩnh và nghị quyết Đại hội nên không chấp nhận được.
Tôi hoan nghênh thái độ của Bộ Chính trị là đã chính thức gặp tôi và nêu rõ ý kiến. Thái độ đó tốt hơn là thái độ "im lặng dài dài ". Tôi ghi nhận ý kiến của Bộ Chính trị. Nhưng vì vấn đề nêu ra không phải là cách hành xử với một công tác cụ thể, mà có liên quan đến các vấn đề đường lối, tôi sẽ nói tiếp sau. Tôi cũng đã báo trước với Đại diện Bộ Chính trị là tôi sẽ có ý kiến gửi các báo.
Trong các bài công kích tôi có tác giả trách tôi là tôi nói không đúng với các Nghị quyết của Đảng và tôi không chịu đọc các Nghị quyết của Đảng. Từ đấy quy kết tôi "chống lại Đảng ". Đó là lập luận rất buồn cười !!!
Tôi không đọc các nghị quyết thì làm sao tôi thấy được chỗ nào không thích hợp, cần bổ xung hoặc cần thay đổi. Quả là tôi đọc các nghị quyết, tôi không thuộc lòng được như các vị. Và đọc thuộc lòng, rồi nói theo và không suy nghĩ gì thêm chưa chắc đã là thái độ nghiêm túc với Nghị quyết, nhất là Nghị quyết của đảng Cộng Sản. Góp ý mà không góp được gì khác Nghị quyết thì góp làm gì? Ngồi chơi còn hơn!
Tình hình đất nước ta quả đang gặp nhiều thử thách phức tạp, gay go và đang có nhiều khó khăn, nhiều mâu thuẫn phải giải quyết. Chúng ta phải có nhiều lời giải sáng suốt và có hiệu quả cho tình hình, nhằm đưa đất nước phát triển tiến lên!
Những lời giải đã có trong lý luận và Nghị quyết là chưa được, chưa giải quyết được tình hình để đưa đất nước tiến lên. Tôi muốn nêu lên vấn đề để tìm lời giải tốt hơn, chứ không phải tôi đã đưa ra được lời giải. Sự thực, có hàng nghìn vấn đề cần lời giải. Việc đó đã có các chuyên gia từng lãnh vực tìm ra lời giải được. Đảng chỉ nên có lời giải chung cho đường lối phát triển, mà không nên làm thay các chuyên gia ở các lãnh vực.
Trong khi tìm lời giải đó, có hai vấn đề cần giải quyết phải giải quyết trên thực tiễn đất nước, chứ không phải chỉ lý luận suông.
Có tác giả đã lý luận một cách rườm rà để chứng minh rằng "Độc lập dân tộc phải thống nhất với chủ nghĩa xã hội" để biện luận rằng chỉ có yêu chủ nghĩa xã hội, trung thành với chủ nghĩa xã hội, thì mới thực là yêu nước. Yêu nước mà không chủ nghĩa xã hội càng hỏng! Lạ thật! Thế thì...
a/ Các cụ Hoàng Hoa Thám, Nguyễn Thái Học, Phan Bội Châu... sinh vào thời chưa có CNXH, thì các cụ đó có CNXH đâu mà yêu. Vậy các cụ đó có là người yêu nước không? Hay là các cụ đó cũng phạm tội chống chủ nghĩa xã hội!
b/ Các nước Nga và Đông Ấu từ bỏ CNXH, vậy các nước đó có còn độc lập không và nhân dân các nước ấy có còn là yêu nước không? Hay là hết mấy trăm triệu người ở đó đều thành tay sai đế quốc hết???
c/ Thế giới hiện nay có mấy nước là "độc lập phải chủ nghĩa xã hội", và bao nhiêu nước không có CNXH vẫn cứ độc lập như thường??
Vấn đề khác là Định hướng xã hội chủ nghĩa ! mà nội dung chủ yếu của nó là vai trò chủ đạo của kinh tế quốc doanh khi nêu vấn đề kinh tế nhiều thành phần. Ta đã không nhấn mạnh chính sách bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, mà nhấn mạnh vai trò chủ đạo của kinh tế quốc doanh, trong khi ai cũng biết đó là khu vực kinh tế kém hiệu quả nhất, thua lỗ nhiều nhất.
Vậy ta cố gắng cho đất nước phát triển hay cố gắng cho có kinh tế quốc doanh chủ đạo, còn đất nước phát triển hay không không cần biết!?
Thực tế rõ ràng là: từ 1975 đến 1985 ta đã tiến hành xây dựng chủ nghĩa trên cả nước thống nhất. Và kết quả là những năm đầu của thập kỷ 80, cả nước ngoắc ngoải. Bây giờ nhân dân ta tươi tỉnh được một chút, lại cứ nhất định phải định hướng XHCN, vậy định hướng vào cái "suýt chết " đó mà làm gì?
Thực ra Đảng và Nhà nước ta đang phải điều chỉnh chính sách và cũng đang lúng túng. Vậy Đảng và Nhà nước làm khác trước đi một ít, có phải là chống lại mình không?
Ta cứ hay "nói lấy được ". Ta nói "Nhân dân ta đã chọn CNXH" Có thật không? Năm 1975, khi ta giải phóng đất nước, nửa nước miền Nam mấy chục triệu người, ta có ai hỏi một người dân miền Nam nào, câu hỏi là: "Anh có thích CNXH không ?" Ta không hề hỏi, mà cứ ra Nghị quyết, cứ ra lệnh và chỉ thị hợp tác hóa nông nghiệp, cải tạo công thương nghiệp v.v... phá tan biết bao nhiêu là của cải, làm tổn hại bao nhiêu đến đời sống nhân dân, làm bao nhiêu là người giàu bị nghèo đi !
Thế mà lại bảo là "nhân dân đã chọn!". Khổ thật! Ta cứ hay chọn thay cho dân, bắt nhân dân nhận, xong lại bảo là dân đã chọn và ta tôn trọng sự chọn lựa của dân!
Rõ là nói lấy được!
Còn Bác Hồ có chọn CNXH không? Bác thỉnh thoảng có nói đến. Nhưng Bác nói CNXH ít thôi. Bác nói nhiều là nói nhiều "nhân dân có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành..." hoặc "cơm no, áo ấm, tự do hạnh phúc ". Thực sự Bác chọn và nhân dân cùng Bác chọn là "Độc lập, tự do, hạnh phúc ", ta đã chọn được 1 chữ độc lập, còn 2 chữ tự do, hạnh phúc thì ta đang phải nỗ lực lớn lao bây giờ đây !
Ta cần đất nước phát triển có đầy đủ cơm áo, tự do, hạnh phúc (tức là dân chủ) dù không có cái định hướng XHCN. Hay là ta cần một đất nước có "mác" XHCN, còn nghèo đói như cuối những năm 70 và đầu những năm 80 cũng được?
Phải chọn đi chứ!
Tôi thì tôi chọn nước Việt Nam "nhân dân được ấm no tự do hạnh phúc" có XHCN cũng được mà không có cũng được!
Và như thế sao gọi là từ bỏ, và chống CNXH. Có chăng ta cần từ bỏ cái thứ CNXH nghèo đói khốn khổ. Và Đảng ta chắc chắn là không bao giờ muốn dân ta khốn khổ. Nhiều người cứ nói lấy được là cứ CNXH thì là giàu có đẹp đẽ. Trong khi đó nhân dân ta đã trải qua những năm từ 1975 - 1985, trừ những người đặc quyền đặc lợi không hề biết đến những cực khổ đó của dân, những năm đó, chỉ có CNXH, cần có cái CNXH để tiếp tục có đầy đủ quyền lực và quyền lợi thì mới hoảng loạn, quýnh quáng và chỗ nào và lúc nào cũng thấy có người chống CNXH!
Đúng là những vấn đề tôi nêu lên chưa có Nghị quyết nào giải đáp được tốt và đầy đủ, tôi nêu lên những vấn đề khác với Nghị quyết đã có.
Vậy có phải cứ có ý kiến khác đi thì tức là chống không? Người Việt Nam mà lại thấy chữ khác tức là chữ chống thì buồn cười thật. Bộ Chính trị cũng trách tôi là nói không đúng Nghị quyết. Tôi công nhận. Nhưng tôi có lý của tôi.
Tôi cho là ta phải nói khác Nghị quyết thì mới tiến bộ được.
Mỗi Nghị quyết ra đời là để giải quyết vấn đề của thời đoạn đó, sau đó tình hình thay đổi, phải có Nghị quyết khác. Không lẽ Nghị quyết khác cũng là nghị quyết chống Đảng hay chống Nghị quyết à?
Nghị quyết Đại hội VI khác tất cả các Nghị quyết trước đó mới cứu nguy được cho đất nước. Muốn có Nghị quyết Đại hội VI phải có những ý tưởng mới mẻ khác trước. Vậy khi đã có nghị quyết rồi thì cần thiết lại phải có những ý tưởng mới, khác nghị quyết đã có, mới chuẩn bị cho Nghị quyết mới hay hơn. Chả lẽ cả 100 năm ta chỉ cần khắc vào văn bia một Nghị quyết rồi tụng niệm nhiều lần Nghị quyết để tỏ ra vững quan điểm, lập trường và có bản lĩnh chính trị vững vàng và cứ như thế là đất nước tiến lên à? Những ý tưởng từ các đại hội III, IV, V hiện nay nếu cứ nhắc lại nguyên si thì có ích lợi cho ai, cho cái gì. Những ý tưởng:
- Sản xuất nhỏ, sản xuất lớn.
- Kế hoạch tập trung.
- Tiêu diệt tiểu thương, độc quyền lương thực.
- Huyện là đơn vị chiến lược.
- Tỉnh phải to có mấy triệu người.
v.v..., nếu tiếp tục còn đến ngày nay thì sẽ ra sao?
Nghị quyết sau phải khác nghị quyết trước. Như vậy là tiến bộ! Không có ai chống ai ở đây cả!
Sau Đại hội VI, một lần tôi công tác trong Thành phố HCM, trong một buổi gặp gỡ các nhà báo trẻ tuổi, có một chú hỏi tôi: "Từ nay mỗi khi có nghị quyết của Đảng chúng tôi có quyền bình luận khen chê khác đi, hay nhất thiết chúng tôi chỉ có một nhiệm vụ là tung hô đúng đắn? "
Lúc đó tôi đã lúng túng, không trả lời được. Nhưng đó là câu hỏi ám ảnh tôi cho đến tận bây giờ.
Vậy, nói khác Nghị quyết không phải là chống Nghị quyết, càng không phải là chống Đảng. Đảng cần có những ý kiến khác! - Đ/c Lê Khả Phiêu trong bài trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ cũng tỏ ý hoan nghênh những người có ý kiến ngược lại mình (Tuổi Trẻ Chủ nhật 26.4.98). Thật là hay lắm thay!
Muốn những người góp ý kiến chỉ có những ý kiến giống Nghị quyết đã có thì tức là không muốn ai góp ý kiến cả. Bài đăng trên báo Đảng đã nêu đã chứng tỏ một cách xuất sắc các tình hình không dân chủ của ta. Và như vậy là các Ông đã bảo vệ Đảng đấy à ???
Bây giờ đặt câu hỏi: Ta có cần đổi mới chính trị không? Tôi đố ai dám trả lời là không đấy. Bàn về đổi mới chính trị là bàn về một vấn đề Đảng đã nêu ra, như vậy mà lại bảo là phủ nhận Đảng, muốn thay thế Đảng. Các tác giả thở ra những câu như thế được thì lạ thật và rất đáng "Tội nghiệp ".
Phải đổi mới chính trị! nhưng đổi mới chính trị thì đổi mới những gì? đổi mới thế nào? Đó là vấn đề tôi muốn nêu lên để bàn luận. Chẳng lẽ như thế cũng là chống CNXH và chống Đảng à? thế thì có nhiều người chống đấy.
Ý kiến của tôi là:
* Đổi mới chính trị là phải nghiên cứu tính hợp lý của toàn bộ hệ thống chính trị và tính hiệu quả của sự vận hành hệ thống đó. "Cải cách hành chính " chưa thể coi là đổi mới chính trị, thậm chí nó cũng rất ít liên quan đến đổi mới chính trị. Vì thế càng cải cách, lại càng quan liêu nặng hơn.
* Vì vậy đổi mới Đảng là một việc làm có ý nghĩa quyết định trong đổi mới chính trị và nó chiếm đến 80% công cuộc đổi mới chính trị. Có đổi mới Đảng mới thật sự đổi mới chính trị.
* Từ trước ta vẫn hay nói đến vai trò quyết định của Đảng trong các thắng lợi và thành tích. Điều đó đã được nói nhiều có nhiều sách, nhiều thơ, nhiều tranh, nhiều phim, nay tôi có nói gì thêm cũng bằng thừa. Tôi muốn được bàn về vai trò quyết định của Đảng trong những thất bại, những khó khăn của đất nước, chẳng lẽ một Đảng như Đảng ta lại không muốn bàn chuyện ấy à?
Chẳng lẽ ta đành để ghi vào chính sử câu ca dao của dân gian:
Mất mùa thì tại thiên tai
Được mùa là bởi thiên tài Đảng ta!
Tôi muốn được bàn vai trò quyết định của Đảng ta cái lúc mất mùa, cái hồi Cải Cách Ruộng Đất và trong các vụ việc khác mà bây giờ sử liệu trong nhân dân còn đầy. Ta không bàn bây giờ, thì con cháu ta vài chục năm, trăm năm, thậm chí 500 năm sau nó cũng lục ra và xác định lại lịch sử. Tại sao ta không dành lấy cái vẻ vang là khẳng định lịch sử ngay từ bây giờ. Và bàn về những chuyện đó thì lại được coi là phủ nhận Đảng, chống Đảng. Các vị thích phủ nhận Đảng hơn ai hết! Đó là phủ nhận vai trò quyết định của Đảng trong những khuyết điểm khó khăn của đất nước.
Không thể trốn tránh lịch sử được đâu! Tôi muốn hình dung vai trò của Đảng trong đổi mới là giống như trong Đá bóng. Đảng đã từng là đội trưởng (thủ quân) đội bóng, trực tiếp ra sân cỏ, trực tiếp chạy, nhận bóng, chuyền bóng, chạy, sút và nổi tiếng vua nọ, vua kia. Nay Đảng không nên như thế, với trí tuệ và kinh nghiệm của mình, Đảng hãy làm huấn luyện viên, không trực tiếp đá bóng mà giữ vai trò quyết định cho sự tiến bộ và thắng lợi của toàn đội bóng, và không sợ là không được đền công xứng đáng cũng như bị xử phạt xứng đáng.
Như thế là đề cao vai trò của Đảng hay là hạ thấp, hay là "phủ định "?. Có cái đáng buồn cho một số người muốn làm Đảng và chỉ muốn được ca tụng khen ngợi, tâng bốc, ai mà nói động đến một tí thì lập tức kêu ầm lên là có kẻ phủ nhận Đảng, chống Đảng !! Mấy ông này tích cực chống mê tín dị đoan nhưng các ông ấy cũng tích cực làm cho dân ngu đi và mê đi, chỉ còn có việc tung hô sùng bái ông ấy mà thôi. Trong lúc chính dân lại thấy ông ấy là ngu thậm tệ.
Tôi có nhớ một câu của Lênin: Khuyết điểm chính là ưu điểm được kéo dài. Điều này rất đúng với tình hình Đảng ta. Trong chiến tranh, nguyên tắc tập trung dân chủ, kỷ luật sắt và phương thức lãnh đạo tuyệt đối toàn diện đã là những ưu điểm nổi bật tạo nên sức mạnh chiến thắng của Đảng và của toàn dân tộc. Nhưng ngày nay trong hòa bình xây dựng đất nước, thì những ưu điểm đó đang tạo nên tình trạng mất dân chủ rộng rãi cả trong Đảng và trong xã hội. Nhưng ưu điểm đó cũng đang làm cho Đảng trở thành Đảng trị một cách chuyên chế nặng nề.
Cần phân tích điều này để đặt vấn đề Đổi mới Đảng thì sự đổi mới đó mới có ý nghĩa không thể hời hợt được. Không có ưu điểm nào chỉ có tốt và tốt mãi mãi được.
Nói về Đảng phải nói cho đúng đắn và đàng hoàng. Nói bậy thì là bôi xấu Đảng chứ không phải bảo vệ Đảng đâu.
* Đổi mới Đảng là đổi mới những gì? Phải đúng nghĩa đổi mới cơ!
Đổi mới không phải là cứ tăng cường cái cũ, kiên trì cái cũ. Phải xét đến những vấn đề nguyên tắc và nguyên lý, chứ không phải chỉ có cải tiến và nâng cao những cái cũ. Bàn tới những vấn đề như thế là có thái độ nghiêm túc đối với Đảng. Còn ngược lại, tôi cho là xằng bậy.
* Một vấn đề quan trọng nữa trong đổi mới chính trị là vấn đề Dân chủ hóa Đời sống xã hội.
Hiện nay, ai cũng phải thấy rằng trong Đảng, dân chủ ít quá, trong xã hội lại càng ít. Cần thiết phải có sự dân chủ hóa. Bàn về vấn đề này một cách tử tế thì lại được coi là phủ nhận cách mạng, phủ nhận XHCN, phủ nhận Đảng. Đó là một sự đảo lộn trắng đen, phải trái một cách đáng xấu hổ. Dân chủ hoá có nhiều việc phải bàn.
Trước hết phải khắc phục những tư duy thô lỗ và thô thiển: phân chia dân chủ tư sản và dân chủ vô sản. Phải quan tâm khái niệm dân chủ gắn với khái niệm thời đại dân chủ, thế giới dân chủ, giá trị dân chủ, dân chủ và nhân quyền, tinh thần dân chủ và chế độ dân chủ, dân chủ và độc tài v.v...
Quả thật có những đất nước có chế độ độc tài, mà họ vẫn phát triển. Đó là người độc tài có tài trí hơn người và cũng có tinh thần dân chủ (quý trọng nhân dân) như ở Việt Nam ta có Vua Lê Thánh Tôn. Còn hơn là có nước tự hào có chế độ dân chủ (chế độ cộng hòa), nhưng bộ máy cai trị lại quản lý đất nước một cách chuyên chế và tàn ác. Ta không nên bắt chước ai, mà chỉ nên học tập Hồ Chí Minh với tài trí và lòng nhân ái của Người. Muốn thế phải đổi mới Đảng và dân chủ hòa Đảng. Cần bác bỏ ý kiến cho là hễ dân chủ là dân làm loạn, hễ tự do ngôn luận là nhiều người nói láo, kích động nhân dân. Thử hỏi hiện nay, đầy rẫy ăn cắp, cướp giật, lừa đảo, trấn lột, bắt cóc bán người, thậm chí "Rạch mặt", tai nạn v.v... có phải là do quá dân chủ không ? Người ta sống thì phải nghĩ và phải nói. Không hợp pháp hòa quyền tự do ngôn luận, thì người ta thực hiện quyền đó ở quán rượu vỉa hè ở giữa chợ, người ta viết và luân lưu nhau. Muốn giữ trật tự tuyệt đối, dẹp bỏ hiện tượng đó thì chỉ có biến cả nước thành nhà tù.
Không thể để tồn tại sự suy nghĩ "Sợ lợi dụng ". Có dân chủ cũng sợ có kẻ lợi dụng dân chủ. Có tự do cũng sợ có kẻ lợi dụng tự do. Có luật pháp cũng sợ có kẻ lợi dụng luật pháp. Có Bác Hồ cũng sợ có kẻ lợi dụng Bác Hồ... cứ suy nghĩ như vậy thì tốt nhất là không nên có cái gì cả, người sống như con vật là xong.
Lại còn có người cho rằng ừ thì phải dân chủ, nhưng cứ từ từ, làm ngay một lúc không được, dân trí ta còn thấp. Có thật thế không? Muốn từ từ thì phải bắt đầu đi. Không bắt đầu mà cứ hô từ từ, thì từ từ đi đến đâu?
Nói dân trí thấp cũng không đúng. Dân trí có điểm thấp, nhưng có điểm cao. Câu ca dao "Mất mùa.... được mùa " nói trên thì có ông trí thức nào, ông lãnh đạo nào nghĩ ra được? Phải là người dân, có trí tuệ của người dân mới có được.
Ta cứ nghiệm xem những dư luận gì sôi nổi ở trong dân đều nói lên việc đúng. Các vụ tham nhũng và đàn áp nhân dân, các thủ đoạn lừa bịp nhân dân, nhân dân biết hết. Sợ dân chủ chính là sợ dân. Một chế độ mà sợ dân, không thể là chế độ mạnh. Mọi luận điệu sợ dân lợi dụng dân chủ là luận điệu phản tiến bộ.
Để dân chủ hóa, có nhiều việc phải làm, cần lựa chọn. Tôi chọn 2 việc tôi đã nói tôi biết có người chưa tán thành và những lý do lại là những lý do tôi đã bác ở trên. Tôi đề nghị nên mở thảo luận công khai, để bàn bạc lựa chọn, tôi sẵn sàng nghe theo những ý kiến đủ thuyết phục tôi. Còn cứ ngồi đấy mà quy chụp đòi dân chủ là chống nọ chống kia thì chính sự quy chụp đó là phản động nhất!
Về vấn đề này, tôi còn tiếp tục suy nghĩ và khi có dịp, lại phát biểu kỹ hơn.
Tôi quan tâm đến tình hình này từ lâu, vẫn thường theo dõi và suy nghĩ. Trải qua mấy tháng vừa qua, tiếp xúc với cuộc "đấu tranh tư tưởng " to lớn, những cảm nhận của tôi trước đây còn lơ mơ, nay được rõ nét hơn và càng "đau đớn lòng " hơn. Tôi thấy công tác tư tưởng của ta có mấy căn bệnh như sau:
- Bệnh thứ nhất: "Bệnh Quy chụp" bệnh này sinh ra từ công tác tư tưởng phân biệt địch ta, nhận hết địch ta. Khi phân biệt địch ta, ta hay đi sâu phân tích kẻ địch, phân tích những sự phát triển biến động của kẻ địch, phân tích mạnh yếu, phân tích âm mưu thủ đoạn của địch. Sự phân tích càng kỹ càng sâu thì tác dụng giáo dục càng mạnh, càng sâu. Thế là bây giờ, điều đó thành thói quen của một số người. Do cứ cố phân tích về địch cho sâu sắc nên cố tìm chứng lý, không có chứng lý thì phải tạo và thế là muốn quy chụp được địch cho ra địch thì phải vu cáo, phải xuyên tạc. Thế là căn bệnh này gồm các bệnh nhỏ, vu cáo, xuyên tạc để dễ bề quy chụp. Quy chụp càng mạnh càng oai. Càng vu cáo xuyên tạc để nâng sự quy chụp lên quan điểm lập trường, thì càng thành tích. Người ta lại càng đua nhau quy chụp. Có khi bản thân người quy chụp không hề tin chút nào vào những điều mình quy chụp, nhưng lại tự an ủi là "vì miếng cơm, manh áo " phải ứng xử như vậy. Miếng cơm đó có khi là miếng tiệc to, manh áo ấy có khi là áo đại lễ. Thật là tai hại và bỉ ổI. Căn bệnh này dẫn người ta tới chỗ dối trá, âm mưu, lật lọng.
- Bệnh thứ hai: Bệnh "Nói lấy được", Ở những phần trên tôi đã có thí dụ về cái lập luận "Độc lập phải đồng nhất với CNXH" và "nhân dân ta đã chọn CNXH " và rất có thể còn có nhiều thí dụ khác nhỏ hơn. Bệnh này có rất nhiều biểu hiện và triệu chứng. Đó là những biểu hiện:
- Thích nói đao to búa lớn.
- Thích suy luận các thứ ý nghĩa đi tới cao nhất là thấy kẻ địch.
- Thích dùng chữ, có chữ nào hay xuất hiện ưa dùng tới không cần biết nội dung
cụ thể của nó.
Ví dụ từ lúc xuất hiện chữ "Hộp đen " đến "Vĩ mô - vi mô", rồi đến "Cộng đồng ", "Khả thi ", "Dân biết, dân làm..." và "Công nghiệp hóa hiện đại hóa ".
Bệnh nói lấy được cứ "nói lấy được" là ta ưu việt vì ta có "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra " mà không bao giờ chịu bàn sâu "Dân biết" thì dân cần biết những gì, Ai cho dân biết, dân có cần tìm những gì dân muốn biết không? Dân muốn biết và cần biết nhưng cơ quan quyền lực lại không cho dân biết, thì dân biết làm sao. Vì các cơ quan quyền lực lại có quá nhiều việc giải quyết nội bộ. Tòa án xử cũng xử nội bộ. Báo chí thì đưa tin phải có sự chỉ đạo.... Thế mà hô "Dân biết" và khi dân tìm những điều dân cần biết thì dân lại mắc tội "cố tình lộ bí mật quốc gia " v.v...
Bệnh này bắt nguồn từ chỗ ta chủ trương quản lý (hay là cai trị) đất nước bằng cung cách chuyên chính. Sự quản lý chuyên chế cũng có những biểu hiện "nói lấy được". Đó là những trò hề "Nói một đằng, làm một nẻo", những trò "làm mà không nói " vì nói ra bị dân chê, hoặc trò "nói mà không làm ", vì không nói thì cũng sợ bị dân chê. Cho nên thường có những lời nói rất hay, mà "3 voi không được bát sáo ". Một khi có ai phàn nàn gì một hiện tượng tiêu cực, thì lại công tác tư tưởng rằng đã có văn bản nọ văn bản kia, có đ/c A, đ/c B nói rồi, nhấn mạnh rồi. Coi như có nói rồi là việc xong rồi. Có khi nào ai đó phàn nàn về những điều như vừa nói, thì đều được an ủi rằng: Nó thế cả thôi. Công tác tư tưởng là một nhánh của nền chuyên chính đó. Cho nên công tác tư tưởng đã xuất hiện như một nhánh quyền lực lớn trong xã hội và chuyên chế về tư tưởng thực hiện "tư tưởng trị " (ideocratic) công tác tư tưởng tha hồ nói xuôi nói ngược và chỉ tự cho mình là duy nhất đúng, cấm đoán xã hội không được có bất cứ một ý kiến khác lạ nào. Các lực lượng văn hóa trong đó có xuất bản báo chí thường bị tới 5 - 6 tầng kiểm soát: nào là cơ quan nhà nước (các Bộ, Sở...) nào là các loại tổ chức Đảng gồm hệ thống tư tưởng văn hóa từ Trung ương đến địa phương, các tổ Đảng của khối, các tổ chức Đảng, Đảng uỷ, Chi bộ, Đảng đoàn của các tổ chức nghề nghiệp. Lại còn có A 25 của Bộ Công an, nơi có quyền soi mói từng bài báo, bài thơ, quyển sách. Các báo chí và Nhà xuất bản muốn an toàn phải nhờ vả cán bộ công an đánh giá giá trị văn học nghệ thuật cho.
Về vấn đề này tôi còn suy nghĩ và có dịp viết thêm nhiều nữa.
- Bệnh thứ ba: "Bệnh cả vú lấp miệng em".
Bệnh độc thoại, nói một mình, nói không cho ai cãi và vẫn tự hào là "Dân chủ triệu lần hơn tư sản ". Bệnh này cấm tất cả mọi người không được nói khác, không được bàn khác, ở đời này chỉ có một chân lý duy nhất đúng là của cơ quan tư tưởng thôi. Bất cứ ai khác đều không có quyền được nói, mà kỵ nhất là nói khác. Cái bệnh này có nguồn gốc từ hồi có chỉnh huấn kiểu Mao những năm 1950. Có câu chuyện còn truyền tụng là ở một lớp chính huấn có cán bộ tự phê bình đi xe đạp lỡ chèn què một con vịt và suy luận ý nghĩa tác hại của nó là "hại tới hòa bình thế giới".
Các bệnh nói ở đây đều là phát huy truyền thống chỉnh huấn đó. Qua đó tôi còn được một người "lộ bí mật " cho biết là ở lớp anh ấy có một thằng tự kiểm điểm là nó có "ý muốn ngủ với tất cả đàn bà trên đời " và khen thằng ấy thành khẩn và nó có những tư tưởng hủ hóa kinh thiên động địa.
Công tác tư tưởng kiểu này không bao giờ thèm quan tâm và tìm hiểu đời sống riêng tư của từng con người mà chỉ muốn đúc khuôn tất cả người trong xã hội vào một khuôn theo tưởng tượng của công tác tư tưởng và lại "nói lấy được " rằng thế là xây dựng con người mới. Những người làm công tác tư tưởng không bao giờ suy nghĩ về một câu, mà tôi đã đọc được: "trái tim con người chứa đựng tất cả, tất cả cái hay và cái dở, cái đẹp và cái xấu, cái đúng và cái sai, cái thiện và cái ác, cái cao thượng và cái thấp hèn..." Con người chẳng tính bản thiện, cũng chẳng tính bản ác. Các thứ hay dở, thiện ác nó luôn vận động trong cuộc sống con người. Công tác tư tưởng với các căn bệnh và với phương thức chuyên chính chỉ thấy các con người trở thành những con rối, các ông ra tay nhào nặn, các ông không hề có chút ý niệm về tôn trọng con người.
Công tác tư tưởng với các căn bệnh của nó lại nằm trong hệ thống chuyên chính có tác hại là tạo cho xã hội ta một cơn "khủng hoảng nhân cách " (Chử của Hà Sĩ Phu) tạo ra những cách sống lừa dối, giả dối nịnh nọt, cơ hội, ích kỷ, thờ ơ với đời, với xã hội. Cái "khủng hoảng nhân cách " này tệ hại hơn tất cả các loại khủng hoảng mà khắc phục nó không thể chỉ bằng rao giảng đạo đức.
Như thế là lại đụng đến vấn đề đổi mới chính trị, đổi mới Đảng. Và vấn đề lớn ấy lại phải bàn ở nhiều lần khác.
Và tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ và sẵn sàng phát biểu.
Còn thư ngỏ này... bất tận ngôn!
Xin kết thúc ở đây.
Viết lần một 22.5.98 rồi bị mất cắp.
Viết lại lần hai 20.6.98
Trần Độ
Chú thích:
1.- Vì không thể nói ngắn được cho nên không phải là vài mà Dài.
2.- Luật Báo chí 12.1989.
Điều 10 K.4 : không được đưa tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, nhằm xúc phạm
danh dự của tổ chức, danh dự, phẩm chất của công dân.
3.- Điều 8 : Tổ chức, công dân có quyền yêu cầu báo chí về vấn đề mà báo chí đã thông tin, cơ quan báo chí có trách nhiệm trả lời.
4.- Tuyên ngôn toàn thế giới của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền 1948.
5.- Hiến pháp CHXHCNVN - 1992
6.- Điều lệ ĐCS
Điều 19 - Mỗi người đều có quyền tự do có ý kiến và phát biểu, quyền này cho phép bất cứ ai không phải lo ngại về những ý kiến của mình, và bao gồm cả quyền tìm kiếm thu nhận và truyền bá các thông tin và các ý tưởng, bất chấp biên giới, bằng bất cứ phương tiện nào.
Điều 69 - Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, có quyền được thông tin, có quyền hội họp, lập hội, biểu tình theo quy định của pháp luật.
Điều 3 - K.1 - Được thông tin và thảo luận các vấn đề về cương lĩnh chính trị, điều lệ Đảng, đường lối chủ trương, chính sách của Đảng, biểu quyết công việc của Đảng.
K.3 - Phê bình, chất vấn về hoạt động của tổ chức Đảng và Đảng viên ở mỗi cấp trong phạm vi tổ chức, báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có trách nhiệm và yêu cầu được trả lời.